III SA/Łd 132/25
WyrokWSA w Łodzi2025-05-21
Skład orzekający: Agnieszka Krawczyk, Ewa Alberciak, Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, wydana w trybie zwykłym, może zostać uchylona lub zmieniona w trybie nadzwyczajnym (art. 154 k.p.a.) w sytuacji, gdy po jej wydaniu nastąpiła zmiana wykładni prawa korzystna dla strony, a decyzja ta nie jest decyzją uznaniową?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja administracyjna, nawet jeśli ma charakter związany (nieuznaniowy), może zostać uchylona lub zmieniona w trybie art. 154 k.p.a., jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a takie uchylenie lub zmiana nie prowadzi do naruszenia prawa. W niniejszej sprawie, błędna wykładnia przepisów przez organy, która zignorowała wyrok Trybunału Konstytucyjnego i ukształtowaną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, stanowiła wadę uzasadniającą zastosowanie trybu nadzwyczajnego, tym bardziej, że interes strony w uzyskaniu należnego wyrównania jest słuszny i znajduje oparcie w prawie.Stan faktyczny
H. G., zwolniona ze służby w Policji w 2004 r., otrzymała ekwiwalent za niewykorzystany urlop w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia. W 2018 r. wniosła o wyrównanie, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. kwestionujący art. 115a ustawy o Policji. Organy administracji odmówiły wypłaty wyrównania, uznając, że sprawa nie podlega nowym przepisom wprowadzonym w 2020 r. i że roszczenie uległo przedawnieniu. Po odmowie uchylenia decyzji przez organy obu instancji, H. G. wniosła skargę do WSA w Łodzi, zarzucając naruszenie Konstytucji i prawa do urlopu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia 23 grudnia 2024 roku oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z dnia 24 października 2024 roku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 21 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2025 roku sprawy ze skargi H. G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia 23 grudnia 2024 roku nr F-54/2024 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z dnia 24 października 2024 roku nr 33/2024.
Decyzją z 23 grudnia 2024 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi utrzymał
w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z 24 października 2024 r.
odmawiającą H. G. uchylenia decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z 8 października 2020 r. o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
H. G. została zwolniona ze służby w Policji 27 lutego 2004 r.
W związku z tym zwolnieniem wypłacono jej ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu.
Wnioskiem z 19 listopada 2018 r. strona zwróciła się Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi o ponowne naliczenie i wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r.
o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 ze zm.). Powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2020 r., sygn. akt. K 7/15, w którym Trybunał orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP.
Decyzją z 8 października 2020 r. Komendant Miejski Policji w Łodzi odmówił stronie wypłaty wnioskowanego wyrównania ekwiwalentu. W uzasadnieniu wskazał, że z dniem 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1610)- dalej "ustawa o szczególnych rozwiązaniach". Zgodnie z art. 1 pkt 16 tej ustawy art. 115a ustawy o Policji otrzymał brzmienie: ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Ponadto, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r. Zatem w ocenie organu wobec strony brak jest podstaw do wypłaty ekwiwalentu w innej wysokości niż przez nią otrzymany.
Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie 14 października 2020 r. 28 października 2020 r. upłynął 14 dniowy termin do wniesienia odwołania. H. G. złożyła odwołanie od powyższej decyzji 5 listopada 2020 r. Postanowieniem z 18 listopada 2020 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi, stwierdził niedopuszczalność powyższego odwołania.
18 września 2024 r. H. G., powołując się na art. 154 k.p.a. oraz treść wyroku TK z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, wystąpiła z wnioskiem
o uchylenie decyzji Komendanta Miejski Policji w Łodzi z 8 października 2020 r i wypłatę wyrównania naleznego jej ekwiwalentu. W uzasadnieniu odwołując się do wyroku NSA z 13 grudnia 2023 r. w sprawie sygn. akt III OSK 6128/21 wskazała, że w decyzji z 8 października 2020 r. Komendant Miejski Policji w Łodzi dokonał błędnej wykładni art. 9 ust.1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, a co za tym idzie błędnie przyjął, że w stosunku do strony brak jest podstaw do wyrównania wypłacanego jej ekwiwalentu.
Decyzją z 24 października 2024 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi odmówił uchylenia decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z 8 października 2020 r. w sprawie odmowy wypłaty wyrównywania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. W uzasadnieniu organ przeanalizował przesłanki zastosowanie art. 154 k.p.a. i stanął na stanowisku, że na dzień złożenia wniosku z 18 września 2024 r. o uchylenie decyzji z 8 października 2020 r., roszczenie H. G. z tytułu należności pieniężnych uległo przedawnieniu, gdyż od 29 października 2020 r. rozpoczął ponownie bieg okres 3 letniego przedawnienia jej roszczenia. Za początek biegu 3 - letniego terminu przedawnienia należy uznać dzień, w którym uprawniony mógł żądać spełnienia świadczenia. Upływ terminu przedawnienia jest przesłanką materialnoprawną, która powoduje, że uprawnionemu nie przysługuje już roszczenie z tytułu prawa do uposażenia, czy innych należności pieniężnych.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie podnosząc, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu I instancji jakoby roszczenie z tytułu wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy uległo przedawnieniu. Jednocześnie zaznaczyła, iż decyzja Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z 8 października 2020 r. może zostać uchylona w związku ze spełnieniem przesłanek, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a. tj. sprawa dotyczy decyzji ostatecznej na mocy, której strona nie nabyła żadnego prawa. Za uchyleniem decyzji, zdaniem strony, przemawiają względy interesu społecznego oraz słuszny interes strony.
Przywołaną na wstępie decyzją z 23 grudnia 2024 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z 24 października 2024 r. W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że tryb nadzwyczajny określony w art. 154 k.p.a. może mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji uznaniowych, tzn. cechujących się tym, że przy ich wydawaniu organ miał do dyspozycji określone luzy decyzyjne. Tryb ten nie jest jednak właściwy dla decyzji związanych, przy wydawaniu których organ pozostaje ściśle związany przepisami prawa, które jednoznacznie determinują taką, a nie inną treść podjętej decyzji. Tymczasem decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z 8 października 2020 r. należy uznać za decyzję związaną, w przypadku której ustawodawca, przy spełnieniu określonych przesłanek, nie pozostawił organowi stosującemu prawo możliwości wyboru co do kierunku rozstrzygnięcia.
Podstawę prawną decyzji z 8 października 2020 r. stanowił art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym art. 1 ust. 16 w zw. z art. 9 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 (ustawa o Policji) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Przepis art. 115a ustawy o Policji w nowym brzmieniu nie ma więc zastosowania do wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy funkcjonariusza Policji, któremu wypłacono ekwiwalent pieniężny przed dniem 6 listopada 2018 r.
Organ ustalił, że H. G. została zwolniona ze służby w Policji z dniem 27 lutego 2004 r. W związku z tym zwolnieniem wypłacono jej ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, natomiast sprawa
o wypłatę przedmiotowego ekwiwalentu w wyższej wysokości została wszczęta po dniu 19 listopada 2018 r. (art. 61 § 3 k.p.a.). Wobec powyższego w aktualnym stanie faktycznym i prawnym stronie nie przysługuje prawo do wypłaty omawianego ekwiwalentu w wyższej niż dotychczas wysokości, bowiem nie mają do niej zastosowania przepisy prawa przewidujące inny niż wcześniej zastosowany współczynnik ułamkowy służący do ustalania wymiaru tego ekwiwalentu.
Zdaniem organu wniosek złożony w niniejszej sprawie w istocie zmierza do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Organ wskazał, że istotnie wskutek wyeliminowania z obrotu prawnego przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego części normy prawnej, która określała daną wartość ułamkową, przepis art. 115a ustawy o Policji mógł stanowić wyłącznie podstawę prawną, w oparciu o którą możliwe było wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. Organ nie miał możliwości rozstrzygnięcia sprawy w inny sposób niż poprzez odmowę uwzględnienia zgłoszonego w tym zakresie żądania. Zgodnie z art. 6 i art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności. Przyjęcie przez organ administracji innej ułamkowej wartości miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, niezbędnej do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, byłoby działaniem arbitralnym wykraczającym poza granice normy prawnej wynikającej z art. 115a ustawy o Policji. W ocenie organu odwoławczego w analizowanej sprawie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej nie może prowadzić uznanie, że zastosowany przepis należało zinterpretować inaczej niż uczyniono to w ramach postępowania zwyczajnego, bowiem dopuszczalności wzruszenia ww. decyzji należało upatrywać w charakterze prawnym rozstrzygnięcia, które zapadło w konkretnych okolicznościach.
Nadto organ II instancji wskazał, że o istnieniu interesu społecznego lub słusznego interesu strony w uchyleniu decyzji nie może świadczyć jedynie odmienna ocena tych samych okoliczności, które były już poddane ocenie w decyzji,
o której uchylenie (w trybie 154 k.p.a.) ubiega się strona.
W świetle powyższego za bezprzedmiotowe organ odwoławczy uznał rozważania organu I instancji dotyczące przedawnienia roszczenia o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe. Podkreślił, iż strona w terminie, o którym mowa w art. 107 ust. 1 ustawy o Policji wystąpiła z wnioskiem o wszczęcie postępowania w przedmiocie wypłaty należności, a postępowanie zostało zakończone prawomocną i ostateczną decyzją administracyjną organu. Ponowne wszczęcie postępowania w tej sprawie, niezależnie od upływu terminu przedawnienia roszczenia byłoby niedopuszczalne.
W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, H. G. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zobowiązanie organu do dokonania czynności wypłaty wyrównania
w określonym terminie wraz z ustawowymi odsetkami. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
1) naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w związku z art. 115a ustawy o Policji, w zakresie związanym z wyrokiem TK z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, opublikowanym w dniu 6 listopada 2018 r. (Dz. U. 2018 poz. 2102), a przez to pozbawienie należnych z mocy prawa świadczeń w postaci właściwej wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop;
2) działanie, które uniemożliwiło skarżącej realizację gwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawa funkcjonariusza Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania, pod pretekstem konieczności stosowania ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy
o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, z pominięciem wyroku TK sygn. akt K 7/15.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej z 18 września 2024 r. o uchylenie w trybie art. 154 k.p.a. ostatecznej decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z 8 października 2020 r. o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz wypłatę tego wyrównania.
Zgodnie ze stanowiącym podstawę powyższego wniosku art. 154 § 1 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Odmawiając zmiany decyzji z 8 października 2020 r., organy obu instancji wskazały, że co prawda jest ona decyzją ostateczną na mocy której strona nie nabyła żadnych praw, jednak w ich ocenie tryb przewidziany w art. 154 k.p.a. nie znajduje zastosowania do weryfikacji tzw. decyzji związanych, tj. takich, których treść determinowana jest ściśle określonymi przesłankami ustawowymi, niepozostawiającymi organowi administracji publicznej luzu decyzyjnego w zakresie rozstrzygnięcia sprawy. Organy argumentowały, że kwestionowana przez stronę decyzja odmawiająca wypłaty wyrównania ekwiwalentu, stanowi tego rodzaju decyzję która opiera się na ściśle określonych w przepisach prawa materialnego przesłankach. Ponadto, w ocenie organów obu instancji, zmiana kwestionowanej decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a., byłaby także sprzeczna z interesem społecznym, skutkując eliminacją prawidłowego rozstrzygnięcia, zgodnego z przepisami mającymi zastosowanie do sytuacji skarżącej zwolnionej ze służby przed 6 listopada 2018 r.
W ocenie sądu powyższe stanowisko organów jest nieprawidłowe, co skutkować musiało wyeliminowaniem z obrotu prawnego rozstrzygnięć organów obu instancji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są dwa stanowiska odnośnie dopuszczalności stosowania trybu z art. 154 k.p.a. do decyzji związanych. Zgodnie z pierwszym z nich, decyzje związane nie mogą być uchylane ani zmienianie (por. wyrok WSA z Kielcach z 30 grudnia 2024 r. II SA/Ke 614/24, wyrok NSA z 26 marca 2024 r. III OSK 1476/22 d- dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej ‘CBOSA). Drugie stanowisko dopuszcza zaś możliwość uchylenia lub zmiany decyzji związanych pod tym jednak warunkiem, że zmiana lub uchylenie decyzji związanej nie doprowadzi faktycznie do stanu sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym (por. wyrok NSA z 27 lutego 2013 r., II GSK 2127/11; wyrok NSA z 20 października 2017 r., II OSK 1457/17, , wyrok WSA w Warszawie z 10 grudnia 2012 r., I SA/Wa 908/12; wyrok NSA z 19 października 2012 r., II OSK 1153/11; dostępne w "CBOSA"). Podobna rozbieżność stanowisk widoczna jest także w doktrynie. Na możliwość zastosowania art. 154 k.p.a. zarówno do decyzji uznaniowych, jak i związanych, w szczególności gdy postępowanie w tym trybie miałoby dotyczyć decyzji wadliwych wskazują A. Wróbel, M. Jaśkowska w Komentarzu do Kodeksu Postępowania Administracyjnego (wydanie 6, Warszawa 2016, str. 849). J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, (wydanie 3, Warszawa 2000, str. 621-622) zwraca uwagę, że w tym trybie rozważenia wymaga nie tylko interes publiczny, lecz także interes strony. Bez art. 154 k.p.a. prawidłowo wydana odmowna decyzja administracyjna pozbawiałaby stronę możliwości ubiegania się o określone prawa "po wsze czasy", co dalekie byłoby od racjonalnego pojmowania administracji publicznej (por. wyrok NSA z 9 listopada 2007 r., I OSK 1531/06).
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela stanowisko zgodnie z którym dla zastosowania trybu określonego w art. 154 § 1 k.p.a. nie ma znaczenia, czy podlegająca weryfikacji decyzja ma charakter związany, czy uznaniowy. Istotne jest natomiast to aby zastosowanie tego trybu nie doprowadziło do stanu niezgodnego z prawem. Z samego zatem charakteru decyzji nie można czynić przeszkody do uwzględnienia wniosku skarżącej.
Należy podkreślić, że art. 154 k.p.a. pozwala na uchylenie lub zmianę decyzji prawidłowych oraz dotkniętych wadami niekwalifikowanymi (por. wyrok NSA z 2 lutego 2002 r., I OSK 780/11, Lex nr 1125351). Należy podzielić pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 listopada 2008 r. w sprawie II OSK 1439/07 (LEX nr 543323) w świetle którego w sytuacji, gdy wadliwości rozstrzygnięcia nie uzasadniają ani stwierdzenia nieważności decyzji, ani wznowienia postępowania, ocena tych wadliwości może być przedmiotem postępowania o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 lub 155 k.p.a. Za niewzruszalnością takiej decyzji nie może przemawiać zasada trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 k.p.a.), ponieważ nie ma wystarczających racji, aby przedkładać dalsze formalne obowiązywanie decyzji ostatecznej nad rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z prawem. A zatem jeżeli istnieją wady decyzji, której dotyczy wniosek złożony w trybie art. 154 § 1 k.p.a. i jednocześnie brak jest możliwości wzruszenia wadliwej decyzji w innych nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego oraz za zmianą bądź uchyleniem wadliwej decyzji przemawia słuszny interes strony i nie prowadzi to do stanu niezgodnego z prawem - to brak jest przeszkód do zastosowania art. 154 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA 13 marca 2015 r. II OSK 1895/13 LEX nr 1668835).
W sytuacji zatem, gdy przy uwzględnieniu interesu społecznego lub słusznego interesu strony możliwa jest taka zmiana decyzji względnie jej uchylenie, która nie prowadzi do sprzeczności z powszechnie obowiązującą normą prawną (której np. rozumienie od wydania decyzji "pierwotnej" uległo zmianie), to co do zasady nie ma przeszkód, by na gruncie omawianej regulacji doszło także do zmiany lub uchylenia decyzji o charakterze związanym. Warunkiem jest to, aby całość systemu prawnego nie stała temu na przeszkodzie (por. wyrok NSA z 18 września 2019 r. sygn. akt I OSK 2893/17 dostępny w CBOSA).
Podkreślenia przy tym wymaga, że słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 k.p.a., należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (por. wyrok NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1406/06 dostępny w CBOSA). Przesłanka słusznego interesu strony, nie jest przesłanką abstrakcyjną, ale konkretną odnoszącą się do danej sprawy i wywodzoną z decyzji ostatecznej, co do której został uruchomiony tryb nadzwyczajny. Istnienie tego słusznego interesu musi wynikać z rozwiązań materialnoprawnych na podstawie których wydana została ostateczna decyzja, co do której uruchomiono tryb z art.154 k.p.a.
Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z 3 kwietnia 2025 r. VIII SA/Wa 106/25 zgodnie z którym nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności jest stanowisko wyrażone przez organ w kwestionowanej w trybie art. 154 k.p.a. decyzji ostatecznej z 8 października 2020 r. w której dokonano błędnej wykładni art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, wyłączającej możliwość zastosowania zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wobec funkcjonariuszy, którzy zostali zwolnieni ze służby przed 6 listopada 2018 r., a wnioski o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego złożyli po tej dacie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowała się jednolita linia orzecznicza dotycząca powyższych przepisów w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. w sprawie K 7/15, całkowicie zignorowana przez organy w kontrolowanej sprawie. Linię tę prezentował także powołany we wniosku strony wyrok NSA z 13 grudnia 2023 r. III OSK 6128/21, w którym NSA wyjaśnił, że "wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., co implikuje adresowany do organów Policji obowiązek obliczenia go według zasad podanych w tej ustawie w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Zatem od dnia 6 listopada 2018 r. organy Policji rozpatrując żądania dotyczące ekwiwalentu mają obowiązek uzupełnienia derogowanej treści art. 115a ustawy o Policji przez przyjęcie wykładni ustalonej przez Trybunał Konstytucyjny we wskazanym wyroku, a więc zrekonstruowania normy wyrażającej treść, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości przysługującego zwalnianemu ze służby policjantowi w danym okresie wynagrodzenia za jeden dzień roboczy. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za 1 dzień roboczy, przy czym należy mieć na uwadze, iż przepis art. 115a ustawy o Policji odwołuje się do ostatniego uposażenia należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, bez odniesienia do jakiegokolwiek okresu rozliczeniowego służby. W konsekwencji liczbę dni urlopu przysługującego skarżącemu za okres przed 6 listopada 2018 r. należy pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego skarżącemu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Prawidłowym w tej sytuacji będzie posłużenie się aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynoszącym 1/21, albowiem przyjęta przez ustawodawcę wartość średnia, jako odwołująca się do zasad, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, została uznana za ekwiwalentną względem 1 dnia urlopu wypoczynkowego i w pełni realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Po ustaleniu wysokości przysługującego skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop według podanych powyżej zasad należy określić różnicę pomiędzy kwotą wymaganą a już wypłaconą."
W kontrolowanej sprawie nie może budzić wątpliwości, że podjęcie przez organ w trybie art. 154 § 1 k.p.a. rozstrzygnięcia uwzględniającego powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego i ukształtowaną, po jego wydaniu, jednolitą linię orzeczniczą sądów administracyjnych, dotyczącą prawidłowego rozumienia art. 115a ustawy o Policji i art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach nie może prowadzić do naruszenia tych przepisów. W orzecznictwie NSA wskazuje się zaś, że jedną z przyczyn zastosowania art. 154 k.p.a. może być zmiana wykładni prawa dokonana po wydaniu decyzji ostatecznej, a odnosząca się do podstawy prawnej wydania weryfikowanej decyzji ostatecznej, ponieważ celem zastosowania tego przepisu nie jest eliminowanie, na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, decyzji administracyjnej, ze względu na jej istotną wadliwość, ale ze względu na wystąpienie innych przesłanek, także tych pozaprawnych (wyrok NSA z 18 września 2019 r. sygn. I OSK 2893/17, Lex nr 2721994).
Nie jest zgodne z interesem społecznym działanie organu wbrew prawu i odmowa przyznania stronie uprawnień w sytuacji gdy prawidłowa interpretacja mających zastosowanie przepisów prawa potwierdzała uprawnienia strony do wypłaty ekwiwalentu w wyższej wysokości. Nie ulega też wątpliwości, że interes strony w wypłacie ekwiwalentu w prawidłowej wysokości uznać należy za słuszny i podlegający ochronie na gruncie omawianego przepisu.
Reasumując wskazać należy, że w analizowanej sprawie organy nie rozważyły w sposób należyty, czy w przypadku skarżącej zachodzą przesłanki z art. 154 § 1 k.p.a. mogące przemawiać za koniecznością uchyleni decyzji z 8 października 2020 r. tym samym naruszyły także zasadę przekonywania - art. 11 k.p.a. i zasadę słusznego interesu strony art. 7 k.p.a. Uzasadnienie kontrolowanej decyzji koncentruje się na błędnych założeniach, że w trybie art. 154 § 1 k.p.a. może być zmieniona lub uchylona wyłącznie decyzja uznaniowa, oraz że zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. jest niemożliwa bowiem decyzja z 8 października 2020 r. została wydana w sposób prawidłowy.
Końcowo wskazać jeszcze wypada, że przeszkody do obliczenia i wypłacenia różnicy między kwotą należną, a kwotą wypłaconą skarżącej z tytułu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, nie stanowi art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne jednak organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny i jego ogłoszeniem skarżąca nie mogła wystąpić z żądaniem wypłacenia wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Dopiero z chwilą wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt K 7/15, a więc od dnia 6 listopada 2018 r. powstało po jej stronie roszczenie o wypłatę wyrównania należnego ekwiwalentu. Skarżący 19 listopada 2018 r. złożyła wniosek o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, w wyniku czego wydana została wadliwa decyzja z 8 października 2020 r. o odmowie wypłaty wnioskowanego wyrównania. Obecnie kontrolowane postępowanie zostało zaś zainicjowane wnioskiem strony z 18 września 2024 r. W toku wszystkich tych postępowań strona z powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego i orzecznictwo NSA z nim związane konsekwentnie od wielu lat dąży do wyegzekwowania wyrównania ekwiwalentu za urlop, kierując się stanowiskiem jednolicie prezentowanym w judykaturze. Stąd powoływanie się przez organ na upływ czasu jest nieuprawnione z uwagi na występujące w tej sprawie wyjątkowe okoliczności.
Biorąc powyższe pod uwagę sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organy obowiązane będą uwzględnić zawartą w wyroku ocenę prawną i wskazania sądu.
ds
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło