III SA/Łd 287/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi "A." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi. A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia (...) w przedmiocie ustalenia opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji. Zarządzeniem z dnia 25 marca 2015r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał stronę skarżącą do usunięcia braku formalnego skargi przez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji spółki (KRS, statut) w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została wysłana na adres skarżącej spółki wskazany w skardze, tj. (...) P., ul. Ax 7. Po dwukrotnym awizowaniu przez doręczyciela (pierwsze awizo w dniu 30 marca 2015r., powtórne awizo w dniu 8 kwietnia 2015r.), przesyłka został zwrócona do sądu w dniu 16 kwietnia 2015r. W dniu 13 maja 2015r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka wskazała, że w dniu 7 maja 2015r. podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu dowiedziała się o wysłaniu przesyłki zawierającej wezwanie. W rozmowie z pracownikami spółki ustalono, że żadne awizo informujące o przesyłce sądowej nie zostało pozostawione w siedzibie spółki. Z uwagi na zaistniałą sytuację spółka złożyła reklamację wraz ze skargą do operatora pocztowego. W piśmie z dnia 19 maja 2015r. (k nr 38) operator pocztowy poinformował, że przesyłka zawierająca wezwanie skierowane do skarżącej spółki została przyjęta w Oddziale Nadawczym w dniu 27 marca 2015r., a w dniu 30 marca 2015r. została wydana doręczycielowi. Analiza zapisu trasy urządzenia GPS, stanowiącego wewnętrzne narzędzie weryfikacji pracy poszczególnych doręczycieli potwierdziła, że osoba odpowiedzialna za doręczenie była pod wskazanym adresem. Osoba ta wyjaśniła, że "Pani, która zazwyczaj odbiera przesyłki odmówiła odebrania przesyłki sądowej". Uzasadniła to tym, że "przykazano jej, aby przesyłki tego rodzaju nie były przez nią podejmowane". W związku z tym doręczyciel pozostawił zawiadomienie. Doręczyciel złożył oświadczenie, w którym potwierdził okoliczności pozostawienia zawiadomienia oraz powtórnej awizacji przesyłki po 7 dniach od daty pozostawienia pierwszego zawiadomienia. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi wskazując, że nieprawidłowość doręczenia wezwania nie jest przesłanką przywrócenia terminu bowiem doręczenie korespondencji w sposób nieprawidłowy powoduje, że termin do dokonania danej czynność procesowej w ogóle nie rozpoczyna biegu, a tym samym nie można przyjąć, by doszło do jego uchybienia, co powoduje, że wniosek o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowy. Sąd ponadto podkreślił, że zagadnienie oceny prawidłowości doręczenia spółce wezwania do usunięcia braku formalnego skargi może być przedmiotem kontroli sądu na etapie oceny zachowania terminu do usunięcia tego braku. Negatywne rozstrzygnięcie w tym zakresie może być kwestionowane przez skarżącą spółkę w drodze zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Odniesienie się zatem przy analizie zaistnienia przesłanek przywrócenia terminu do kwestii prawidłowości doręczenia przesyłki było, w ocenie sądu zbędne. Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie, w którym wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, względnie o jego zmianę i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych. Zarzuciła naruszenie art. 86, art. 87 § 2 i art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę przywrócenia terminu na skutek uznania, że nieuzupełnienie braku formalnego skargi przez skarżącą spółkę było zawinione. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2016r., sygn. akt II GZ 46/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. W uzasadnieniu postanowienia NSA wskazał, że Sąd I instancji oddalając wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi stwierdził, że "Nie można [...] przywrócić terminu, który nie rozpoczął biegu. Jest to bowiem konsekwencją tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze nie rozpoczął biegu". Równocześnie podkreślił, że "Skarżąca spółka nie wskazała żadnych innych okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego skargi. Tym samym nie uprawdopodobniła przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi". Przesłanką merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności jest ustalenie, iż doszło do uchybienia temu terminowi. W przeciwnym wypadku, to jest jeżeli strona nie uchybiła terminowi, co ma miejsce w szczególności wtedy kiedy termin nie rozpoczął biegu, postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe - art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 841/04, postanowienie NSA z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FZ 92/11). Przed merytorycznym rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu Sąd winien zatem ustalić, czy do uchybienia terminowi doszło. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd I instancji powinien wyjaśnić kwestię doręczenia spółce awizo, tym samym przeanalizować wyjaśnienia pracownika firmy In post i porównać je z zapisami na awizowanej kopercie i dopiero po zbadaniu powyższych okoliczności i ustaleniu, czy strona uchybiła terminowi, podjąć rozstrzygnięcie odpowiednie do dokonanych ustaleń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.)- dalej p.p.s.a., jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.) Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkuje odmową przywrócenia uchybionego terminu. Oceniając okoliczności faktyczne występujące w niniejszej sprawie w kontekście przesłanek uprawniających do przywrócenia terminu w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 190 p.p.s.a., sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., stosowany jest odpowiednio do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. Oznacza to, iż wojewódzki sąd administracyjny przy ponownym rozpoznawaniu danej sprawy jest związany wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny zarówno w zakresie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, przy czym ocena ustaleń faktycznych jest pochodną oceny wykładni (a w konsekwencji zastosowania) przepisów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca składając przedmiotowy wniosek dochowała siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz dokonała uchybionej czynności, tj. złożyła odpis z KRS. Nie uprawdopodobniła natomiast braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie natomiast z dyspozycją cyt. art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkiem sine qua non do przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2010r., sygn. akt I OZ 465/10). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2013r., sygn. akt I OZ 55/13 oraz z dnia 8 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 712/08 – dostępne na www.cbois.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu strona skarżąca wskazując na brak winy w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego skargi podała, że o przesyłce zawierającej przedmiotowe wezwanie dowiedziała się dopiero w dniu 7 maja 2015r. podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu. W wyniku rozmowy przeprowadzonej z zatrudnionymi w spółce pracownikami ustalono, że żadne awizo informujące o przesyłce sądowej nie zostało pozostawione w siedzibie spółki. Z uwagi na zaistniałą sytuację spółka złożyła reklamację wraz ze skargą do operatora pocztowego. W piśmie z dnia 19 maja 2015r. stanowiącym odpowiedź na złożoną reklamację, operator pocztowy poinformował, że przesyłka zawierająca wezwanie skierowane do skarżącej spółki została przyjęta w Oddziale Nadawczym w dniu 27 marca 2015r., a w dniu 30 marca 2015r. została wydana doręczycielowi. Analiza zapisu trasy urządzenia GPS, stanowiącego wewnętrzne narzędzie weryfikacji pracy poszczególnych doręczycieli potwierdziła, że osoba odpowiedzialna za doręczenie była pod wskazanym adresem. Osoba ta wyjaśniła, że "Pani, która zazwyczaj odbiera przesyłki odmówiła odebrania przesyłki sądowej". Uzasadniła to tym, że "przykazano jej, aby przesyłki tego rodzaju nie były przez nią podejmowane". W związku z powyższym doręczyciel pozostawił zawiadomienie. Doręczyciel złożył oświadczenie, w którym potwierdził okoliczności pozostawienia zawiadomienia oraz powtórnej awizacji przesyłki po 7 dniach od daty pozostawienia pierwszego zawiadomienia. Odnosząc się do przedstawionej powyżej argumentacji strony skarżącej należy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. – Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012r., poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Stosownie zaś do treści art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 p.p.s.a.). Z treści powyższych regulacji wynika wyraźnie, że dla stwierdzenia skutku doręczenia konieczne jest po pierwsze, złożenie pisma na okres czternastu dni np. w placówce pocztowej, a po drugie, zawiadomienie o tym adresata. Brzmienie niniejszego przepisu nie budzi wątpliwości co do tego, które wymogi – zarówno przechowywania przesyłki, jak i zawiadomienia o niej adresata są – z punktu widzenia art. 73 p.p.s.a. – istotne. To, czy wymogi awizowania zostały spełnione, podlega ocenie na podstawie danych zawartych przede wszystkim na kopercie i formularzu potwierdzenia odbioru, na których dokonywane są przez doręczyciela i pracowników operatora pocztowego stosowne adnotacje obrazujące przebieg działań związanych z doręczaniem pisma. Sąd badając, czy spełnione zostały przesłanki doręczenia, o których mowa w art. 73 p.p.s.a., na podstawie podanych informacji stwierdza, czy adresat został zawiadomiony o miejscu przechowywania przesyłki i terminie, w którym można ją odebrać, a także to gdzie, kiedy i z jakiej przyczyny doręczyciel pozostawił awizo oraz, czy doszło do powtórnego (i w odpowiednim odstępie czasowym) awizowania przesyłki. Z akt niniejszej sprawy bezspornie wynika, że wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi przez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji spółki (KRS, statut) doręczono stronie skarżącej na adres wskazany w skardze w trybie tzw. fikcji doręczenia (dwukrotne awizo) w dniu 13 kwietnia 2015r. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwanie awizowano po raz pierwszy w dniu 30 marca 2015r. i złożono ją na okres siedmiu dni w placówce pocztowej –PA InPost (...) P., Bx 35 (RUCH). Przyczynę jej niedoręczenia określono jako "nie zastano". W dniu 8 kwietnia 2015r. przesyłkę tę awizowano powtórnie, a następnie w dniu 16 kwietnia 2015r. zwrócono przesyłkę nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Skoro zatem strona skarżąca nie odebrała przesyłki, należało uznać ją za doręczoną z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od daty pierwszego awiza, tj. z dniem 13 kwietnia 2015r. Domniemanie doręczenia wynikające z treści cyt. powyżej art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W doktrynie podnosi się, że obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 p.p.s.a., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Aby jednak wykazać brak winy w uchybieniu terminu powinien dysponować argumentem w postaci przeprowadzonej reklamacji usług pocztowych w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Cyfryzacji i Administracji z 26 listopada 2013r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz.U. z 2013r., poz. 1468). W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca wykazała, że podjęła czynności zmierzające do uprawdopodobnienia swojego stanowiska (tj. że nie otrzymała dwukrotnie awizowanej przesyłki zawierającej wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi, ponieważ w siedzibie spółki nie pozostawione było żadne awizo informujące o możliwości jej odbioru), inicjując pismem z dnia 11 maja 2015. procedurę reklamacyjną. W odpowiedzi na zgłoszoną reklamację, w piśmie z dnia 19 maja 2015r. operator pocztowy - InPost S.A. poinformował, że przesyłka zawierająca wezwanie skierowane do skarżącej spółki została przyjęta w Oddziale Nadawczym w dniu 27 marca 2015r., a w dniu 30 marca 2015r. została wydana doręczycielowi. Analiza zapisu trasy urządzenia GPS, stanowiącego wewnętrzne narzędzie weryfikacji pracy poszczególnych doręczycieli potwierdziła, że osoba odpowiedzialna za doręczenie była pod wskazanym adresem. Osoba ta wyjaśniła, że "Pani, która zazwyczaj odbiera przesyłki odmówiła odebrania przesyłki sądowej". Uzasadniła to tym, że "przykazano jej, aby przesyłki tego rodzaju nie były przez nią podejmowane". W związku z powyższym doręczyciel pozostawił zawiadomienie i złożył oświadczenie, w którym potwierdził okoliczności pozostawienia zawiadomienia oraz powtórnej awizacji przesyłki po 7 dniach od daty pozostawienia pierwszego zawiadomienia. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności Sąd nie znalazł argumentów, które pozwoliłyby skutecznie podważyć instytucję tzw. doręczenia zastępczego i zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Z danych umieszczonych na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki znajdujących się w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że przesyłka zawierająca przedmiotowe wezwanie została wysłana na adres wskazany w skardze i była dwukrotnie awizowana przez operatora pocztowego, tj. w dniu 30 marca 2015r. i 8 kwietnia 2015r., o czym doręczyciel poinformował stronę skarżącą poprzez dwukrotne pozostawienie zawiadomień na drzwiach adresata. Przedstawione natomiast przez stronę skarżącą okoliczności, że nie otrzymała ani pierwszego, ani powtórnego awiza o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej nie zostały skutecznie uprawdopodobnione. Należy podkreślić, że tylko procedura reklamacyjna usługi pocztowej umożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie zastępczym. Tymczasem zainicjowana przez stronę skarżącą procedura reklamacyjna nie wykazała, że ustalony stan faktyczny był w rzeczywistości inny, niż przyjęty na potrzeby przedmiotowego rozstrzygnięcia. Tym samym należy uznać, że skutek doręczenia przesyłki w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. nie został przez stronę skarżącą obalony. Należy podkreślić, że strona skarżąca zmierza zatem do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie własnego twierdzenia, co godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że nie pozostawiono zawiadomień o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, o której mowa w art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo jedynie poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej lub zaginęło (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2015r., sygn. akt II OZ 863/15). W świetle zaistniałych okoliczności faktycznych należy stwierdzić, że strona skarżąca nie wykazała okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa lub wykazała niedostateczną staranność w prowadzeniu własnych spraw. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, takie natomiast okoliczności nie wystąpiły w rozpoznawanej sprawie. Z powyższych względów, z uwagi na fakt, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodniła, że zadbała w sposób należyty o własne interesy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. B.K.