III SA/Łd 371/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 22 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. L. S o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 371/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. M. L. S na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu postanawia: oddalić wniosek o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. a.l. Decyzją z dnia [...]. Zarząd Województwa [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] określającą W.M.L.S. kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 767 054,64 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, jako środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych przez W. M. L. S.z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 885, ze zm.) w związku z realizacją projektu pn.: "Platforma Internetowa Lionfitness.pl" na podstawie umowy o dofinansowanie z dnia 30 grudnia 2010 r., zmienionej aneksem z dnia 14 lipca 2011 r. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o wstrzymanie jej wykonania. Postanowieniem z dnia 24 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt II GZ 547/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 24 maja 2017 r. W piśmie z dnia 3 sierpnia 2017 r. skarżący wniósł o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie jego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że zestawienie kwoty zobowiązania (767 054,64 zł wraz z odsetkami) z jego stanem majątkowym upoważnia do wyprowadzenia wniosku, iż wykonanie decyzji przed prawomocnym rozstrzygnięciem skargi spowoduje trudny do odwrócenia w swych skutkach uszczerbek na dobrach chronionych skarżącego. Skarżący podniósł także, iż jest ojcem trójki małoletnich dzieci. Głównym żywicielem rodziny jest jego małżonka – J.L. S., która w 2016 r. uzyskała dochód w wysokości 13 495,25 zł. Skarżący pełni funkcję prezesa zarządu A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, powstałej z przekształcenia prowadzonej przez niego uprzednio działalności gospodarczej. Przedmiotem działalności tej spółki – jako następcy prawnego skarżącego – jest dostarczanie usług zdrowego żywienia oraz treningu fitness poprzez aplikacje e-commerce na platformie internetowej [...], rozwijanej m.in. dzięki dofinansowaniu ze środków unijnych, których zwrotu domaga się Zarząd Województwa [...] na mocy zaskarżonej decyzji. Pomimo sukcesywnego rozwoju w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r. spółka odnotowała stratę w wysokości 115 973,86 zł. W tym też okresie skarżący nie uzyskał z niej przychodów. Gospodarstwo domowe skarżącego obciążają, m.in. raty zaciągniętego w dniu 13 stycznia 2010 r. kredytu hipotecznego, którego wysokość na dzień 6 kwietnia 2016 r. wynosiła 139 931,35 CHF, składka polisy ubezpieczenia domu w wysokości 722,00 zł rocznie, opłaty komunalne w wysokości 225,00 zł miesięcznie, czesne za przedszkole najmłodszej córki w kwocie 699,00 zł miesięcznie, opłata za gaz w kwocie 236,74 zł miesięcznie, miesięczna rata w wysokości 2 024,41 zł z tytułu spłaty pożyczki gotówkowej zaciągniętej przez żonę skarżącego w dniu 4 listopada 2014 r. Brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji narazi skarżącego na poważne dolegliwości finansowe, co odczują przede wszystkim jego najbliżsi. Niemożność zapewnienia dziecku opieki przedszkolnej zmusi małżonkę skarżącego do zrezygnowania z pracy ze względu na konieczność osobistego zajęcia się córką. Zdaniem skarżącego zestawienie ponoszonych przez jego gospodarstwo domowe stałych wydatków wskazuje, że nie jest on w stanie wykonać zaskarżonej decyzji w zakresie objętym obowiązkiem zapłaty na rzecz organu bez uszczerbku utrzymania siebie i najbliższej rodziny. Po wniesieniu skargi sytuacja skarżącego uległa znacznemu pogorszeniu, a to z uwagi na doręczenie mu nakazu zapłaty Sądu Okręgowego we W. z dnia 17 lutego 2017 r., co wypełnia ustawową przesłankę zmiany okoliczności, dającej podstawę do ponownego rozważenia zasadności ewentualnego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 24 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozstrzygnął wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem tym sąd odmówił zastosowania ochrony tymczasowej uznając, że skarżący nie wskazał żadnych, konkretnych okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w następstwie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie wykazał, że nie może wykonać zaskarżonej decyzji bez uszczerbku utrzymania siebie i swojej najbliższej rodziny. Sąd stwierdził, że skarżący ogólnie powołał się na swoją "sytuację ekonomiczną", narażenie na "poważne dolegliwości finansowe", brak możliwości wykonania zaskarżonej decyzji "bez uszczerbku utrzymania siebie i najbliższej rodziny". Stanowisko to podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt II GZ 547/17 oddalając zażalenie skarżącego. Nadto w postanowieniu z dnia 11 lipca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że wysokość przypadającej do zwrotu kwoty wykorzystanej przez skarżącego w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich jest znaczna, jednak aby sąd mógł rozważyć udzielenie ochrony tymczasowej we wnioskowanym zakresie, konieczne jest przedstawienie przez skarżącego konkretnych informacji potwierdzonych stosownymi dokumentami wskazujących spełnienie ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący takich informacji nie przedstawił. Wprawdzie każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę oraz skargę kasacyjną znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek skarżącego zawarty w piśmie z dnia 3 sierpnia 2017 r. zakwalifikować zatem należało jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 24 maja 2017 r. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Jednakże w myśl art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a. sąd administracyjny może zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. W orzecznictwie wskazuje się, że bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Muszą to być takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Postępowanie wpadkowe dotyczące ponownego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności, które były podstawą odmowy zastosowania ochrony tymczasowej w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym tej kwestii. Strona wnioskująca o zmianę postanowienia winna przedstawić okoliczności, które zaistniały po wydaniu postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a które jej zdaniem przemawiają za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku. W tym kolejnym postępowaniu nie dochodzi do zmiany ciężaru dowodu w zakresie wystąpienia okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Wciąż obowiązek ten ciąży na wnioskodawcy, który przedstawiając wnikliwą argumentację popartą stosownymi dokumentami powinien przekonać sąd do zmiany swojego wcześniejszego rozstrzygnięcia (por. postanowienia NSA: z 21 grudnia 2004 r., FZ 97/04; z 25 czerwca 2013 r., II GSK 641/12; z 12 lipca 2013 r., II OSK 339/13; z 20 lutego 2014 r., II FSK 2392/12; z 25 kwietnia 2014 r., II GSK 894/14; z 29 kwietnia 2014 r., II GSK 895/14, II GSK 896/14 oraz II GSK 934/14). Warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę już we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno zatem odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest uzasadnione (por. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2004 r., FZ 496/04). Rozpoznając wniosek o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji sąd ocenia go wedle przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przypomnieć w związku z tym należy, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10; z 26 września 2013 r., II FZ 718/13). W ocenie sądu okoliczności podniesione we wniosku nie dają podstawy do zmiany lub uchylenia postanowienia z dnia 24 maja 2017 r. Chociaż tym razem skarżący przedstawił więcej informacji na temat swojej sytuacji rodzinnej oraz obciążających go zobowiązań, to nie można jednak uznać, że wskazane przez niego okoliczności uprawdopodobniają w sposób należyty wystąpienie przynajmniej jednej z przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z wniosku skarżącego oraz załączonych do niego dokumentów wynika, że miesięczne wydatki skarżącego i jego żony z tytułu "opłat komunalnych" (225 zł), czesnego za przedszkole córki (699 zł), gaz (236,74 zł), raty kredytu zaciągniętego w dniu 4 listopada 2013 r. przez żonę skarżącego (2 024,41 zł) łącznie wynoszą 3 185,15 zł. Jednocześnie skarżący deklaruje, że głównym żywicielem 5-osobowej rodziny jest jego żona J. L. S., która w 2016 r. uzyskała dochód jedynie w wysokości 13 495,25 zł. Wysokości aktualnie uzyskiwanych dochodów swoich i żony skarżący jednakże nie wskazał i nie udokumentował w żaden sposób. W tej sytuacji nie można nawet stwierdzić, jakie są rzeczywiste źródła finansowania miesięcznych, udokumentowanych wydatków rodziny skarżącego wynoszących 3 185,15 zł. Skarżący nie wyjaśnił też, czy w dalszym ciągu spłaca kredyt hipoteczny, którego wysokość na dzień 6 kwietnia 2016 r. wynosiła 139 931,35 CHF. Taki sposób przedstawienia sytuacji rodzinnej i majątkowej przez skarżącego uniemożliwia ocenę, czy w sprawie występują przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. i nie pozwala uznać, że miała miejsce zmiana okoliczności uzasadniająca zmianę postanowienia z dnia 24 maja 2017 r. zgodnie z wnioskiem skarżącego. Należy także zauważyć, że nawet wystąpienie straty w działalności gospodarczej prowadzonej przez spółkę A w wysokości 115 873,86 zł brutto nie stanowi wystarczającej przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Strata powstaje bowiem wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie w jednym roku rozliczeniowym straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Dla oceny skutków wykonania zaskarżonej decyzji bardziej miarodajna może być wysokość przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej (por. np. postanowienia NSA: z 26 lutego 2013 r., II FZ 79/13; z 11 grudnia 2015 r., II GZ 841/15; z 23 marca 2016 r., II GZ 918/15; z 6 października 2016 r., II GZ 966/16; z 17 listopada 2016 r., II GZ 1167/16). Skarżący nie wskazał jednak i nie udokumentował wysokości przychodów, jakie ta spółka uzyskuje. Z nakazu zapłaty z dnia 17 lutego 2017 r. wydanego przez Sąd Okręgowy we W. w sprawie sygn. akt I Nc 1829/16, mającego według skarżącego stanowić okoliczność uzasadniającą zmianę postanowienia z dnia 24 maja 2017 r., natomiast wynika tylko tyle, że został on wydany w postepowaniu nakazowym na kwotę 304 802,34 zł wraz z odsetkami. Nie wiadomo jednakże, czy postępowanie w tej sprawie zostało prawomocnie zakończone i czy prowadzone jest przeciwko skarżącemu postępowanie egzekucyjne dotyczące tej kwoty. Co więcej, wskazać należy, że nakaz ten dotyczy zapłaty na rzecz B Spółki Akcyjnej w P– wspólnika spółki A, w której wspólnikiem jest także skarżący. Poza tym nie bez znaczenia dla oceny zasadności wniosku skarżącego jest też to, że wprawdzie przymusowa realizacja zobowiązań w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi strony uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla strony (por. postanowienia NSA z 28 lipca 2009 r., I FSK 450/09 i z 20 lutego 2014r., II FSK 2392/12). Nadto samo wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem: wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę (art. 61 § 6 pkt 1 p.p.s.a.); uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcia podejmowane w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów lub czynności mają zatem charakter wyłącznie tymczasowy. Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 61 § 4 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. a.l.