III SA/Łd 6/25
WyrokWSA w Łodzi2025-03-14
Skład orzekający: Paweł Dańczak, Joanna Wyporska-Frankiewicz, Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynności egzekucyjne może być podstawą do kwestionowania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub prawidłowości tytułu wykonawczego?Ratio decidendi
Skarga na czynności egzekucyjne, zgodnie z art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, służy wyłącznie do kwestionowania konkretnych czynności faktycznych organu egzekucyjnego, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym. Nie jest ona uniwersalnym środkiem zaskarżenia pozwalającym na badanie zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, prawidłowości tytułu wykonawczego, czy wymagalności obowiązku. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, jeśli nastąpiło ono przed doręczeniem tytułu wykonawczego.Stan faktyczny
Skarżący M. B. złożył skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu rachunku bankowego, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności dotyczące momentu wszczęcia egzekucji i doręczenia tytułów wykonawczych. Organy administracji utrzymały w mocy postanowienie o oddaleniu skargi, uznając czynności egzekucyjne za prawidłowe. Skarżący podniósł, że zajęcie rachunku bankowego nastąpiło przed doręczeniem mu odpisów tytułów wykonawczych, co jego zdaniem jest bezprawne. Kwestionował również wymagalność i wysokość zadłużenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 14 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, , po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 24 października 2024 roku znak 1001-IEE.7192.202.2024.8.DE, UNP: 1001-24-155216 w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Postanowieniem z 24 października 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienia z 20 maja 2024 r., którym Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim oddalił skargę na czynności egzekucyjne, polegające na zajęciu rachunku bankowego w [...] S.A.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim wszczął wobec M. B. (dalej: strona, strona skarżąca, skarżący) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z 12 marca 2024 r. o numerach: [...], [...] oraz [...] wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim Inspektorat w Radomsku. Ww. tytuły wykonawcze obejmują zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja do września 2023 roku. Następnie, organ egzekucyjny skierował do [...] Bank S.A. - przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego - zawiadomienia z 13 marca 2024 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanego. Powyższe zawiadomienia zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 13 marca 2024 r., natomiast skarżącemu doręczono je, wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych, 27 marca 2024 r.
3 kwietnia 2024 r. skarżący złożył do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim skargę na czynności egzekucyjne, polegające na zajęciu zawiadomieniami z 13 marca 2024 r. wierzytelności pieniężnych strony z rachunku bankowego w [...] Bank S.A. Skarżący podniósł, że odpisy tytułów wykonawczych zostały mu doręczone 27 marca 2024 r., a wierzytelności z rachunku bankowego zostały zajęte przez organ egzekucyjny już 13 marca 2024 r. i wierzytelności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostały wyegzekwowane. W ocenie strony, takie działanie organu egzekucyjnego jest bezprawne i narusza art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.), a koszty egzekucyjne są nienależne. Skarżący wskazał także, że nie można przed wszczęciem egzekucji i doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego prowadzić czynności egzekucyjnych, a tym bardziej wyegzekwować należności.
Postanowieniem z 20 maja 2024 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim oddalił skargę na czynności egzekucyjne, polegające na zajęciu, zawiadomieniami z 13 marca 2024 r., wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w [...] Bank S.A. 17 czerwca 2024 r. skarżący złożył na wskazane postanowienie zażalenie, w którym podniósł podobną argumentację, co w piśmie z 3 kwietnia 2024 r. zatytułowanym: "Skarga na czynności egzekucyjne". Ponadto skarżący wskazał, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do nieistniejących i niewymagalnych zaległości. Tym samym prowadzone postępowanie egzekucyjne obarczone jest wadą prawną i w ogóle nie powinno być wszczęte, gdyż saldo zadłużenia było nieprawidłowe i toczyła się sprawa sądowa o ustalenie okresów dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Skarżący podniósł, iż wielokrotnie wskazywał, żeby nie przysyłać mu upomnień do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy, jednak organ rentowy dalej podejmował bezprawne działania. Równocześnie, powołując się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi strona skarżąca wskazała, że składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe naliczone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie były wymagalne i nie powinny być uwzględnione w saldzie zadłużenia. Idąc dalej, należności wymienione w upomnieniach i w tytułach wykonawczych są zdaniem strony skarżącej niezgodne z rzeczywistym stanem zadłużenia na dzień ich wystawienia. W ocenie skarżącego niedopuszczalne jest prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego zawierającego błędy w określeniu należności, podniósł on także, iż nie może być żadnej niezgodności pomiędzy upomnieniem, a tytułem wykonawczym. Skarżący wskazał nadto, że to organ egzekucyjny z urzędu zobowiązany jest wyeliminować taki tytuł wykonawczy z obrotu prawnego, a ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego może nastąpić dopiero po powtórnym przesłaniu upomnienia oraz po wystawieniu nowego tytułu wykonawczego. Strona skarżąca wskazała, że organ egzekucyjny nie miał prawa do stosowania jakiegokolwiek środka egzekucyjnego, ponieważ nie miał prawa do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do niego, z powodu niezgodności, czy też rozbieżności między tytułem wykonawczym, a upomnieniem.
Powołanym na wstępie postanowieniem z 24 października 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z 20 maja 2024 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że 25 marca 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 9 marca 2023 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 556) o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw. Niemniej jednak zmiany dotyczące niektórych przepisów ww. ustawy nie mają wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. Organ II instancji zgodził się ze stanowiskiem Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim, zawartym w postanowieniu z 20 maja 2024 r., że ww. skarga na czynności egzekucyjne jest nieuzasadniona. Wyjaśniono przy tym, że regulacje związane ze skargą na czynność egzekucyjną zawarte zostały w art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, organ egzekucyjny może stosować środki egzekucyjne wymienione w u.p.e.a. Jednym z wyszczególnionych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych jest egzekucja z rachunku bankowego. Tryb postępowania organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego uregulowany został w Rozdziale 4 Działu II u.p.e.a., przy czym w myśl art. 67 § 1a u.p.e.a. zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. Przy czym zgodnie z art. 86b u.p.e.a. zawiadomienie, o którym mowa w art. 80 § 1, i inne pisma w egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Przepisy, które dotyczą obowiązkowych elementów, jakie powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności (w tym sporządzone w postaci elektronicznej), zostały zawarte w art. 67 § 2 i § 2a oraz w art. 26e § 1 i § 2 u.p.e.a. Równocześnie, w myśl art. 26e § 3 u.p.e.a. wydruk pisma, sporządzonego przez organ egzekucyjny w postaci elektronicznej, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone . Doręczenie wydruku ww. pisma, uznaje się za doręczenie tego pisma lub jego odpisu (art. 26e § 4 u.p.e.a.). Organ wyjaśnił również, że na zawiadomieniu z 13 marca 2024 r., które otrzymał skarżący 27 marca 2024 r. widnieje informacja, że jest ono wydrukiem pisma sporządzonego w postaci elektronicznej. Natomiast przepisy u.p.e.a. wprost wskazują, że w sytuacji doręczania pism do banku przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, na zawiadomieniu tym nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego. Na zawiadomieniu umieszczono natomiast informację, że zostało ono opatrzone podpisem lub pieczęcią, o których mowa w art. 26e § 1 u.p.e.a. Organ II instancji podkreślił przy tym, że nie stwierdził uchybień formalnych w zaskarżonych czynnościach organu egzekucyjnego - sporządzone przez organ egzekucyjny zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym z 13 marca 2024 r. spełniają wymogi, określone dla tego rodzaju dokumentów w powołanych powyżej przepisach prawa. Ponadto organ egzekucyjny sporządził przedmiotowe zawiadomienia zgodnie ze wzorem tego rodzaju dokumentów, określonym na podstawie przepisów u.p.e.a. W ocenie organu zakwestionowane czynności egzekucyjne zostały dokonane z zachowaniem dyspozycji powołanych wyżej przepisów u.p.e.a. Odnosząc się do argumentacji strony skarżącej dotyczącej momentu wszczęcia egzekucji administracyjnej oraz bezprawnego zajęcia przez organ egzekucyjny wierzytelności z rachunku bankowego przed doręczeniem stronie odpisów tytułów wykonawczych organ odwoławczy wyjaśnił, że do wszczęcia egzekucji administracyjnej doszło 13 marca 2024 r., tj. z dniem odebrania przez Bank przedmiotowych zawiadomień o zajęciu. Przy czym zgodnie bowiem z art. 26 § 5 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 24 marca 2024 r.) wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą zaistnienia jednego z wymienionych w ww. przepisie zdarzeń, tj. doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, albo doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie organu w całości, zarzucając mu:
1) naruszenie art. 54 u.p.e.a. - poprzez nie rozpatrzenie skargi na czynność egzekucyjną wszczęcia egzekucji podjętą w stosunku do skarżącego,
2) naruszenie art. 26 § 5 u.p.e.a. poprzez wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie zajęcia rachunku bankowego przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego,
3) naruszenie art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego niezgodnego z wystawionym i przesłanym płatnikowi upomnieniem oraz deklaracją ZUS a przede wszystkim w sytuacji kiedy występował brak wymagalności wskazanego obowiązku.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu wskazując, że jest ono sprzeczne z powołanymi na wstępie przepisami prawa. Skarżący zaznaczył, że w sprawie nie było formalnego zawiadomienia o wszczęciu egzekucji w stosunku do skarżącego. Były zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, które to czynności były jednocześnie czynnościami wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W ocenie strony skarżącej nie ulega wątpliwości, że samo zajęcie rachunku bankowego bez czynności wszczęcia egzekucji jest czynnością bezprawną. Nie ulega, zdaniem skarżącego, wątpliwości także to, że wszczęcie egzekucji jest czynnością egzekucyjną a skoro jest czynnością egzekucyjną to zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu art. 54 u.p.e.a. to na czynność wszczęcia egzekucji przysługuje skarga, która powinna zostać rozpatrzona pod kątem tego, czy wszczęcie egzekucji nastąpiło z naruszeniem ustawy. Organ administracji rozpatrzył tylko czy zajęcie rachunku bankowego było prawidłowe natomiast pominął zupełnie fakt, że wszczęcie egzekucji i zajęcie rachunku bankowego to dwie odrębne czynności zawarte w jednym zawiadomieniu i każda powinna być rozpatrzona oddzielnie a jako pierwsza powinna być rozpatrzona czynność wszczęcia egzekucji bo bez niej nie można dokonać następnej czynności np. zajęcia rachunku bankowego. Brak rozpatrzenia skargi na czynność wszczęcia egzekucji a rozpatrzenie skargi na czynność zajęcia rachunku bankowego może doprowadzić do tego, że w sytuacji kiedy czynność zajęcia rachunku bankowego zostanie uznana za zgodną z przepisami prawa to taki akt prawny w formie postanowienia będzie funkcjonował w obrocie prawnym w razie późniejszego uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji. Dojdzie do absurdu prawnego: wszczęcie egzekucji zostanie uznane za sprzeczne z prawem a zajęcie rachunku bankowego zostanie uznane za zgodne z przepisami prawa. Zajęcie rachunku bankowego 2 tygodnie wcześniej przed otrzymaniem zawiadomienia o jego zajęciu pozbawia skarżącego jakiegokolwiek prawa do obrony swoich praw. Nie może złożyć żadnego środka odwoławczego jak również z powodu zablokowania konta jest pozbawiony możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Strona podniosła także, że należności wymienione w upomnieniach i w tytułach wykonawczych są niezgodne z rzeczywistym stanem zadłużenia na dzień ich wystawienia i obejmują składki za okresy, które nie były wymagalne. Skarżący wskazał, że czynność wszczęcia egzekucji w tej sprawie nastąpiła niezgodnie z zapisami ustawy ponieważ występował brak wymagalności obowiązku oraz niezgodność tytułów wykonawczych z upomnieniami oraz deklaracjami ZUS. W tym stanie rzeczy organ egzekucyjny nie miał prawa do stosowania jakiegokolwiek środka egzekucyjnego, ponieważ nie miał prawa do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do strony z powodu niezgodności czy też błędów lub rozbieżności między tytułem wykonawczym a upomnieniem, czy też pomiędzy tytułem wykonawczym a deklaracją ZUS.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267). Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Ze wskazanych powyżej przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w sprawie jest zasadność dokonanej przez organ czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego, a w konsekwencji zasadność oddalenia jego skargi na tę czynność.
Podstawę prawną postanowienia stanowił przepis art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Przepis ten stanowi o wyłącznych podstawach skargi na czynności egzekucyjne, która powinna określać zaskarżoną czynność, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Odnotować przy tym należy, że czynność egzekucyjna to, jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
Stosownie do art. 54 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, którą wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną – zgodnie z art. 54 § 4 u.p.e.a. – wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.). Podkreślić należy, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia. U.p.e.a. regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Dlatego też zarówno w orzecznictwie (zob. np. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1503/03; NSA z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2555/10; NSA z dnia 23 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 1426/19 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl), jak i piśmiennictwie (zob. chociażby: M. Romańska [w:] System egzekucji administracyjnej, pod red. J. Niczyporuka, S. Fundowicza, J. Radwanowicza, Warszawa 2004 r., s. 536) przyjmuje się, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Innymi słowy, skarga na czynności egzekucyjne jest przysługującym zobowiązanemu środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym.
W świetle art. 54 u.p.e.a. nie może być więc wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Nie ma bowiem podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt III FSK 4238/21, Lex/el nr 3267798). Zaznaczyć przy tym należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienie, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu powszechnego. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych powyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne.
Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się również, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, czy też nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. np. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Dlatego też skarżący w niniejszej sprawie nie może skutecznie podnosić tych zarzutów, które są nakierowane na podważenie zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji, jak również zarzutów zmierzających do podważenia zasadności obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Nie ma bowiem podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. np. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 749/13, Lex/el nr 1774551). Zatem - jak już wskazano - w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.
Przechodząc do oceny zasadności skargi wskazać trzeba, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (o czym mowa w art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego lub też na zastosowaniu określonego wprawdzie w ustawie środka, ale zastrzeżonego do egzekucji innego rodzaju obowiązków, albo zastosowaniu go w sposób naruszający ustawę. Jak bowiem stanowi, przywoływany już, przepis art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego - wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zrealizowania zabezpieczenia. Zatem nie może być wątpliwości co do tego, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.
Wobec powyższego wskazać należy, że zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu (tj. art. 80 u.p.e.a.), zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również środki pieniężne, których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia oraz te, które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu - stosownie do art. 80 § 3 u.p.e.a. - organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
Mając powyższe na uwadze sąd podzielił stanowisko organu, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny prawidłowo zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniła go u.p.e.a. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Ponadto w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w u.p.e.a. Organ egzekucyjny dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 § 1-3 u.p.e.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zawiadomienie zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Tym samym organy wykazały, że czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Jak bowiem wynika z akt sprawy w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., w dniu 13 marca 2024 r. został zastosowany przez organ egzekucyjny środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] BANK S.A.. Okolicznością bezsporną jest bowiem to, że organ egzekucyjny skierował do [...] Bank S.A. - przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego - zawiadomienia z 13 marca 2024 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanego. Powyższe zawiadomienia zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 13 marca 2024 r., natomiast skarżącemu wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych 27 marca 2024 r.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności podniesionych przez skarżącego zarzutów co do możliwości prowadzenia egzekucji. Strona w toku postępowania konsekwentnie podnosi, że doręczenie jej zawiadomienia o zajęciu wierzytelności nastąpiło przed doręczeniem jej tytułów wykonawczych, które to działanie organu egzekucyjnego jest - w ocenie strony skarżącej - bezprawne i narusza art. 26 § 5 u.p.e.a. Ze wskazanym stanowiskiem strony skarżącej nie można się jednak zgodzić. Przede wszystkim podkreślić należy, że organ egzekucyjny działa w imieniu wierzyciela oraz na wniosek wierzyciela. Zgodnie z art. 6 u.p.e.a., w przypadku uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Przy czym w myśl art. 26 § 5 pkt 1) i 2) u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Przy czym w orzecznictwie podkreśla się, że "chwilą wszczęcia egzekucji" w rozumieniu art. 26 § 5 u.p.e.a. jest dzień, w którym dochodzi do prawem określonego zdarzenia wywołującego określony w niej skutek w postaci wszczęcia egzekucji (por. np. wyrok NSA z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2832/14, czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1668/12). W świetle powyższego nie może być wątpliwości co do tego, że przywołany powyżej art. 26 § 5 u.p.e.a. przewiduje dwa możliwe momenty wszczęcia egzekucji administracyjnej. Przy czym decyduje tu reguła wyprzedzenia, tj. to, która z czynności określonych w art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a. została dokonana wcześniej – ta określona w pkt 1, czy ta o której mowa w pkt 2. Przepis ten stwarza zatem alternatywę rozłączną i oznacza, że spełnienie jednego ze wskazanych w jego treści warunków prowadzi do wszczęcia egzekucji administracyjnej (por. np. wyrok NSA z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt II FSK 2344/15; czy wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 1043/11).
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że czynność zawiadomienia dłużnika zajętej wierzytelności tj. [...] BANK S.A. o zajęciu rachunku bankowego miała miejsce przed doręczeniem stronie skarżącej odpisów tytułów wykonawczych, co miało miejsce 27 marca 2024 r., i w świetle ww. art. 26 § 5 u.p.e.a. było jak najbardziej uprawnione. Decydujący w niniejszej sprawie był zatem moment doręczenia zawiadomienia o zajęciu dłużnikowi zajętej wierzytelności, co nastąpiło 13 marca 2024 r. Wobec powyższego fakt, że zajecie rachunku bankowego nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu tytułów wykonawczych nie świadczy o wadliwości prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 80 § 1 – 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Z powyższego wynika, kiedy dochodzi do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego, tj. z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu - a w niniejszej sprawie miało to miejsce 13 marca 2024 r. Jednocześnie zgodnie, z dyspozycją art. 80 § 3 u.p.e.a., organ wysłał do skarżącego zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych, które doręczono mu 27 marca 2024 r. Podkreślić przede wszystkim jednak należy, że z analizy treści art. 80 u.p.e.a. jednoznacznie wynika, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane wyłącznie z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, natomiast doręczenie odpisu zawiadomienia o zajęciu zobowiązanemu, o czym świadczy z kolei § 3 tego artykułu, ma tylko charakter informacyjny i nie wywołuje żadnego skutku prawnego w sferze skuteczności dokonania zajęcia rachunku bankowego, bo zgodnie z wolą ustawodawcy organ egzekucyjny zawiadamia jedynie zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, a więc zawiadamia go o zdarzeniu, które już nastąpiło (por. chociażby wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Go 226/18, Lex/el nr 2539697 oraz powołany tam wyrok NSA z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 1639/17). Tak więc to, że organ doręczył zawiadomienie o zajęciu 27 marca 2024 r. nie stanowi uchybienia przepisom obowiązującego prawa.
W związku z powyższym, sąd nie podziela zarzutu strony skarżącej co do przedwczesności wszczęcia egzekucji oraz dokonanej czynności egzekucyjnej. Strona sformułowała również zarzut niezasadnego prowadzenia egzekucji, pomimo braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz niezgodności tytułów wykonawczych z upomnieniami oraz deklaracjami ZUS. Niemniej jednak jak już wcześniej wskazano, na co słusznie zwrócił również uwagę organ, zarzuty te nie dotyczą prawidłowości zaskarżonych czynności egzekucyjnych, zaś tego rodzaju kwestie wykraczają poza zakres przedmiotowy skargi na czynności egzekucyjne.
Z powyżej przedstawionych względów sąd uznał, że zaskarżone postanowienia odpowiadają prawu, a zarzuty sformułowane w skardze nie zasługują na uwzględnienie.
Sprawa została rozpoznana przez sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe sąd na podstawie art. 151 oddalił skargę.
e.o.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło