III SA/Łd 820/18
WyrokWSA w Łodzi2019-02-26
Skład orzekający: Monika Krzyżaniak, Ewa Alberciak, Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wymeldowanie z pobytu stałego może zostać uwzględniony, jeśli dowody wskazują na sporadyczne pojawianie się osoby w miejscu zameldowania, ale nie ma jednoznacznych dowodów na trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu, a także istnieją okoliczności wskazujące na przymusowe opuszczenie lokalu lub pobyt w szpitalu?Ratio decidendi
Organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.), nie przeprowadzając wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w zakresie faktycznego opuszczenia lokalu przez skarżącą. Zeznania świadków nie były jednoznaczne, a okoliczności takie jak pobyt w szpitalu, stan zdrowia skarżącej oraz potencjalne zmuszanie do opuszczenia lokalu przez syna nie zostały należycie zbadane. Pozostawienie rzeczy osobistych i odbieranie korespondencji przeczy tezie o trwałym opuszczeniu lokalu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wymeldowanie W.N. z pobytu stałego. Organy administracji uznały, że W.N. opuściła lokal na stałe, opierając się m.in. na zeznaniach sąsiadów i oględzinach lokalu. W.N. odwoływała się, wskazując na problemy zdrowotne, leczenie, poszukiwanie lokalu zastępczego oraz trudną sytuację rodzinną. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając decyzje organów obu instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 lutego 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2019 roku sprawy ze skargi W. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...].
Zaskarżoną decyzją z [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] orzekającą o wymeldowaniu W.N. z pobytu stałego w lokalu nr 24 przy ul. A 77 w Ł.
Z akt sprawy wynika, że 3 października 2017 r. do organu meldunkowego wpłynął wniosek Z.B., zarządcy sądowego nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 77, o wymeldowanie W.N. z pobytu stałego w lokalu nr 24 przy ul. A 77 w Ł. Wnioskodawca podał, że W.N. opuściła miejsce stałego pobytu i nie zamieszkuje pod tym adresem co najmniej od 2011 r.
Decyzją z [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o wymeldowaniu W.N. z pobytu stałego w lokalu nr 24 przy ul. A 77 w Ł., stwierdzając iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że W.N. przestała przebywać pod wyżej wskazanym adresem, wobec czego występują uzasadnione przesłanki do wymeldowania wymienione w art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 657).
W.N. złożyła odwołanie od powyższej decyzji. Wyjaśniła, że ze względu na swą chorobę zapalenie stawów rak i nóg rzadko wychodzi z domu. Leczy się także w poradni dla nerwowo chorych w związku z uzależnieniem od alkoholu syna. Podała, że poszukuje małego mieszkania, jednak nie stać jej na zapłacenie kaucji. W.N. zwróciła się do Wojewody [...] o pomoc w przyznaniu lokalu zastępczego. Do odwołania dołączyła zaświadczenie lekarskie z którego wynika, że ze względu na swój stan zdrowia wymaga pomocy innej osoby, wskazane jest dla niej także mieszkanie na niskiej kondygnacji, oraz zaświadczenie z poradni zdrowia psychicznego
Powołaną na wstępie decyzją z [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Ewidencja ludności nie zajmuje się ustalaniem prawa do lokalu i pobytu w nim. Zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności przesłankami wydania orzeczenia o wymeldowaniu są trwałe opuszczenie przez daną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego oraz niedopełnienie przez nią obowiązku wymeldowania się.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że Z.B. w złożonym 3 października 2017 r. wniosku wskazał, iż W.N. nie przebywa w spornym lokalu od 2011 r. Do złożonego wniosku wnioskodawca dołączył kserokopię oświadczenia W.N. z 5 lipca 2004 r. o rozwiązaniu umowy najmu przedmiotowego lokalu. W.N. natomiast 18 października 2017 r. oświadczyła, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje razem z synem G.N. 19 października 2017 r. dołączyła do akt sprawy kserokopię wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. Ś. w Ł. XIX Wydział Grodzki z 9 marca 2006 r. sygn. akt [...], wraz ze sprostowaniem z 6 czerwca 2007 r., jej opróżnienie lokalu numer 24 położonego w Ł. przy ul. A 77 wraz ze wszystkimi rzeczami oraz orzekającego o braku uprawnień do lokalu socjalnego. Ponadto 9 listopada 2017 r. oraz 23 lutego 2018 r. W toku postępowania W.N. konsekwentnie twierdzi, że zamieszkuje w spornym lokalu.
Wojewoda wskazał, że organ I instancji przeprowadził pod spornym adresem kontrole meldunkowe - 20 października 2017 r. i 5 stycznia 2018 r. oraz oględziny lokalu 11 grudnia 2017 r. W wyniku przeprowadzonych oględzin ustalono, że w spornym lokalu nie ma prądu, ani ogrzewania, natomiast kuchnia została praktycznie opróżniona ze sprzętów i mebli "z uwagi na zalewanie pomieszczenia". W jednym z pomieszczeń znajdowały się rzeczy należące do odwołującej: ubrania i rzeczy osobiste w meblościance, pościel na wersalce. Podczas przeprowadzanych czynności w lokalu nie było W.N. ze względu na jej hospitalizację, natomiast obecny G.N. wskazał, iż ze względu na brak prądu, wilgoć i zimno przebywanie w tym mieszkaniu przez cały czas jest niemożliwe.
W celu wyjaśnienia rozbieżności związanych z zamieszkiwaniem W.N. w miejscu zameldowania na pobyt stały organ meldunkowy przeprowadził również dowód z zeznań świadków. 23 lutego 2018 r. zostały przesłuchane osoby zamieszkujące nieruchomość przy ul. A 77 w Ł., mieszkańcy lokali sąsiadujących z lokalem nr 24: K.P. i J.N. Z ich zeznań wynika, że stronę widują sporadycznie i nie są w stanie jednoznacznie stwierdzić, czy zamieszkuje ona w miejscu zameldowania na pobyt stały. 6 kwietnia 2018 r. zostali przesłuchani kolejni świadkowie – M.T. i P.K., którzy zeznali, że W.N. nie zamieszkuje w spornym lokalu. 6 kwietnia 2018 r. wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie złożył również Z.B., który oświadczył, że od czerwca 2011 r., gdy został zarządcą sądowym nieruchomości położonej przy ul. A 77 w Ł., jedynie kilka razy spotkał W.N., strona nie kontaktowała się z nim w żadnej sprawie dotyczącej lokalu, nie opłacała czynszu, jak również nie interesuje się zaległościami w opłatach.
Organ II instancji zwrócił uwagę, że w aktach sprawy znajdują się oświadczenia złożone 23 lutego 2018 r. przez G.N. i A. G. (narzeczoną G.N.), które potwierdzają zamieszkiwanie W.N. w spornym lokalu. Ponadto 17 kwietnia 2018 r. W.N. oświadczyła, że nie wyraża zgody na wymeldowanie z lokalu nr 24 przy ul. A 77 w Ł. do czasu znalezienia innego lokalu.
Organ rozpatrujący odwołanie zaznaczył, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych za "miejsce stałego pobytu" uznaje się miejsce, w którym zainteresowana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. Z materiału zgromadzonego przez organ I instancji, w tym ze zgodnych w tym zakresie zeznań świadków, najbliższych sąsiadów odwołującej, wynika natomiast że W.N. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały. W ocenie Wojewody [...] w aktach postępowania nie znalazły się żadne dowody potwierdzające prawdziwość wyjaśnień składanych przez odwołującą w kwestii zamieszkania pod spornym adresem, a oświadczenia W.N. nie są spójne. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że oświadczenia złożone przez G.N., syna odwołującej i A.G. budzą wątpliwości co do swojej prawdziwości i wiarygodności ze względu na bliskie pokrewieństwo G.N. ze stroną oraz fakt, że pozostają one sprzeczne z zeznaniami przesłuchanych wcześniej sąsiadów. W ocenie organu II instancji z zeznań świadków, najbliższych sąsiadów odwołującej, bezspornie wynika, że nie zamieszkuje ona w spornym lokalu, a jedynie sporadycznie się w nim pojawia. Zeznania świadków potwierdzają również prawdziwość oświadczeń składanych przez zarządcę nieruchomości. Organ odwoławczy wskazał, że przyjął zeznania świadków przesłuchanych przez organ I instancji za wiarygodne tym bardziej, że osoby te nie były bezpośrednio zainteresowane rozstrzygnięciem sprawy, w przeciwieństwie do syna odwołującej i zamieszkującej z nim A.G.
W ocenie organu pozostawienie w spornym lokalu części rzeczy osobistych, ubrań, mebli, sprzętu domowego nie świadczy o przebywaniu na stałe w miejscu zameldowania na pobyt stały, jeżeli faktycznie osoba zameldowana pojawia się tam sporadycznie, a jej centrum życiowe znajduje się w innym miejscu.
Organ odwoławczy na podstawie zebranych dowodów stwierdził zatem, iż W.N. przestała koncentrować swoje sprawy życiowe w dotychczasowym miejscu zameldowania, nie korzysta z niego do zaspokajania swoich potrzeb życiowych, nie nocuje w nim, ani nie spędza wolnego czasu, jak również nie wyraża zamiaru co do stałego przebywania w nim. Całokształt zachowania odwołującej potwierdza utratę więzi z miejscem zameldowania na pobyt stały polegającą na przeniesieniu centrum życiowego poza sporny adres.
Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że ustawową przesłanką orzeczenia o wymeldowaniu jest opuszczenie dotychczasowego miejsca tego pobytu, na co wskazuje treść art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Oznacza to, że organ ewidencyjny nie ma obowiązku ustalania, jakie jest nowe miejsce pobytu osoby, która opuściła miejsce swojego dotychczasowego pobytu. Wojewoda [...] zwrócił uwagę, że chociaż zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała, to odnosi się wyłącznie do pobytu legalnego. Meldunek nie może służyć sanowaniu stanów jawnie naruszających prawo. Tymczasem z akt sprawy wynika, że strona ze względu na orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego dla Ł. Ś. w Ł. XIX Wydział Grodzki z 9 marca 2006 r. eksmisję bez uprawnień do lokalu socjalnego utraciła tytuł prawny do zamieszkiwania w spornym lokalu. W ocenie organu dalsze zameldowanie W.N. w lokalu nr 24 przy ul. A 77 w Ł., w którym nie przebywa i w którym na podstawie wyroku sądu nie ma prawa przebywać, byłoby pozbawione racjonalnego uzasadnienia i sprzeczne z przepisami meldunkowymi.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. wniosła W.N. Skarżąca podniosła, że sąsiedzi mogli jej nie widzieć pod wskazanym adresem, ponieważ pracowała w godzinach od 9:00 do 18.00. Wskazała ponadto, że leczy się w poradni reumatologicznej i uczęszcza na rehabilitację. Skarżąca zaznaczyła, że zamieszkuje na ul. A, ponieważ nie ma gdzie się wyprowadzić wraz ze swoimi rzeczami. Poszukuje lokalu zastępczego, lecz koszty kaucji są duże. Od niedawna przebywa na emeryturze i z tej przyczyny często jest obecna w lokalu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r. poz.1302) – dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Organy administracji w rozpoznawanej sprawie naruszyły przepisy postępowania administracyjnego a mianowicie art.7, 77 § 1 i 80 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o wymeldowaniu W.N. z pobytu stałego w lokalu.
Na wstępie wskazać trzeba, że ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy rejestracji stanu faktycznego. Czynność wymeldowania ma odzwierciedlać aktualny stan faktyczny. Jednocześnie decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości. Nie powoduje ona zmiany ani wygaśnięcia ewentualnych praw do lokalu (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01, wyroki: NSA z 21 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2573/12 i z 11 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OSK 2407/11; WSA: w Lublinie z 10 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1629/15, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA").
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o art. 35 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy, z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, wydaje decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z powołanego przepisu wynika, że do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie dwóch przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że w świetle art. 25 ustawy o ewidencji ludności pobyt stały łączy się z zamieszkaniem w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem wraz z zamiarem stałego przebywania. Z powyższego wynika, że w postępowaniu w sprawie wymeldowania z pobytu stałego element woli podmiotu, który opuścił miejsce pobytu winien być brany pod uwagę. Orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjmuje się, iż wymeldowanie uzasadnia opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, gdy jest ono dobrowolne i trwałe.
Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że zawarta w art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności definicja pobytu stałego w swej treści odpowiada definicji pobytu stałego ustalonej w poprzednio obowiązującym stanie prawnym w art. 6 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zaś przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 tej ustawy odpowiada przesłance wymeldowania z art. 35 aktualnie obowiązującej ustawy o ewidencji ludności. Z tego powodu zdaniem sądu za zachowujące swoją aktualność należy uznać ustalone na gruncie poprzedniego stanu prawnego poglądy orzecznictwa dotyczące podstaw wymeldowania wskazujące, że miejscem stałego pobytu osoby jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, ma urządzone centrum życiowe, tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy, przyjmuje wizyty (por. wyroki NSA z 25 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1120/13, oraz z 6 października 2011 r. sygn. akt II OSK 1478/10, dostępne w CBOSA).
Jak to już zostało wskazane powyżej przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, o której mowa w art. 35 ustawy o ewidencji ludności (odpowiadająca art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych), jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i jednoczesne zerwanie związków z dotychczasowym lokalem rozumiane jako przejaw woli osoby opuszczającej dotychczasowe miejsce pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego zauważalny na podstawie obiektywnie istniejących i konkretnych okoliczności faktycznych sprawy. Fakt nieprzebywania w miejscu stałego pobytu nie przesądza tym samym o trwałym opuszczeniu lokalu. Koniecznym warunkiem jest zobiektywizowanie się zamiaru trwałego opuszczenia miejsca pobytu stałego, o czym decydują okoliczności takie jak powód opuszczenia, możliwości dostępu do lokalu, wola powrotu, utrzymywanie związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić zarówno w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby (por. wyroki: NSA z 28 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1308/14 i z 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2313/10; WSA w Krakowie z 18 grudnia 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 1107/18, dostępne w CBOSA).
Oceniając zatem w niniejszej sprawie zasadność wniosku o wymeldowanie organ orzekający zobowiązany był ustalić, czy skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego w sposób dobrowolny i trwały.
Z akt sprawy wynika, że organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie przede wszystkim na zeznaniach świadków oraz wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z 9 marca 2006 r. orzekającym eksmisję W.N. i G.N. z lokalu nr 24 przy ul. A 77 w Ł. Tymczasem zdaniem sądu z zeznań świadków - sąsiadów skarżącej nie wynika w sposób jednoznaczny, że skarżąca nie zamieszkuje w spornej nieruchomości. Przesłuchana 23 lutego 2018 roku K.P. zamieszkująca przy ul. A 77w lokalu nr 21 zeznała, że wcześniej skarżącą widywała częściej, bo miała psa z którym wychodziła na spacer, od jakiegoś pół roku jej nie widuje. Nie utrzymują żadnych kontaktów więc nie wie czy mieszka, czy nie mieszka (k-42 akt adm.). Z kolei przesłuchana tego samego dnia zamieszkująca w lokalu nr. 18 J. N. zeznała, że ze stroną mieszka w tej samej klatce, zna ją z widzenia, nie potrafi określić, czy zamieszkuje pod tym adresem. Oświadczyła, że ostatnio widziała W.N. wchodzącą na klatkę schodową budynku w niedzielę, a wcześniej to chyba w ubiegłym roku. W ubiegłym roku widywała stronę sporadycznie (k-43 akt adm.). Sąsiadka z lokalu nr 23 M.T. zeznała, że strona nie mieszka w spornym lokalu, ostatni raz świadek widziała ją około rok temu podczas awarii wody, syna skarżącej również widuje sporadycznie. Cały czas w drzwiach mieszkania są karteczki tak jakby nikogo tam nie było. W tym roku nie widziała skarżącej w lokalu, a jedynie w sklepie. Często po południu do lokalu przychodzi policja i pyta o syna skarżącej i jego narzeczoną (k-61 akt adm.). W ocenie sądu zeznania świadków wbrew twierdzeniom organu zawartym w kontrolowanej decyzji nie są spójne i nie dowodzą faktu trwałego opuszczenia przez skarżącą miejsca stałego pobytu. Wskazać bowiem należy, że z protokołu oględzin z 11 grudnia 2017 roku, notatki służbowej z 20 grudnia 2017 r, a także z kontroli meldunkowej z 5 stycznia 2018 roku wynika, że skarżąca od początku grudnia 2017 roku przebywała w szpitalu, a zatem nie mogła być widziana na posesji. Wobec powyższego za w pełni wiarygodne uznać należy zeznania J.N., która wskazała, że ostatnio stronę widziała w niedzielę, a wiec około 20 lutego, a wcześniej w zeszłym roku, skoro skarżąca od początku grudnia 2017 roku przebywała w szpitalu co najmniej do 6 stycznia 2018 r.
Odnosząc się z kolei do wyroku nakazującego stronie i G.N. opróżnienie lokalu, wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęło się, że opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności, uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. W sprawach, w których przeprowadzona była egzekucja komornicza, wykonanie eksmisji jest równoznaczne z ustaniem pobytu w lokalu (por. wyroki NSA z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 580/16, z 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 526/11; z 8 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 1515/10, dostępne w CBOSA). Niemniej jednak w rozstrzyganej sprawie nie doszło do komorniczej egzekucji, a zatem wyrok eksmisyjny nie został przymusowo wykonany. Wykonanie powyższego wyroku zostało wstrzymano w stosunku do syna skarżącej do czasu przedłożenia mu oferty zawarcia umowy najmu, syn zaś w toku całego postępowania wskazywał, że skarżąca wspólnie z nim zamieszkuje pod spornym adresem.
Oceniając przesłankę opuszczenia przez stronę spornego lokalu organ w ogóle nie rozważył wynikającej z materiału dowodowego okoliczności, że w czasie prowadzonych przez organ kontroli meldunkowych oraz oględzin lokalu skarżąca przebywała w szpitalu, a zatem nie mogła być obecna na terenie posesji. Nie można również pominąć okoliczności, że w toku postępowania skarżąca przedłożyła dowody w postaci zaświadczeń lekarskich, które potwierdzają, iż cierpi na schorzenia, które ograniczają jej w znacznym stopniu możliwość poruszania, strona więcej czasu musi spędzać w mieszkaniu, co tym samym ogranicza jej kontakt z sąsiadami. Organ nie zbadał również podnoszonej przez stronę okoliczności dotyczącej zmuszania jej przez nadużywającego alkoholu syna do opuszczania lokalu, do którego jak twierdzi wracała przy pomocy policji. Ewentualnej nieobecności skarżącej w lokalu z tej przyczyny również nie można uznać za trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu spełniające przesłanki wymeldowania. Pamiętać bowiem trzeba, że opuszczenie miejsca stałego pobytu musi mieć charakter dobrowolny w tym znaczeniu, że nie może być wynikiem bezprawnego działania osób trzecich (por. wyroki NSA: z 14 stycznia 2011 r. sygn. akt II OSK 2006/09; z 13 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1455/09; dostępne w CBOSA). W zaskarżonej decyzji powyżej wskazane okoliczności nie zostały wzięte w ogóle pod rozwagę.
Uznając, że spełnione zostały przesłanki wymeldowania skarżącej organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego co do istnienia związków skarżącej z miejscem dotychczasowego zameldowania bądź ewentualnego urządzenia trwałego centrum życiowego w innym miejscu. Organ prawidłowo wskazuje, że dla wymeldowania osoby z dotychczasowego miejsca pobytu nie jest niezbędne ustalenie jej nowego adresu zamieszkania. Dotyczy to jednak w ocenie sądu sytuacji, gdy nie budzi wątpliwości okoliczność trwałego i dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Jeśli zaś, tak jak w sprawie niniejszej, brak jest jednoznacznych dowodów wskazujących na opuszczenie przez stronę miejsca swojego zameldowania, dowód taki mógłby mieć charakter rozstrzygający. Z protokołu kontroli meldunkowej w lokalu przy ul. A 77 m. 24 oraz protokołu oględzin tego lokalu znajdujących się w aktach sprawy wynika, że w jednym z pokoi, w meblościance znajdowały się ubrania i rzeczy osobiste należące do W.N., a na wersalce leżała jej pościel. Z akt sprawy wynika również, że korespondencja kierowana w toku postępowania do skarżącej na adres: ul. A 77/24 była przez nią odbierana. W przekonaniu sądu okoliczności te przeczą tezie organów o trwałym opuszczeniu przez stronę miejsca stałego zameldowania.
Powyższe, w ocenie sądu, oznacza, że nie można wykluczyć faktu koncentracji przez skarżącą czynności życia codziennego w lokalu przy ul. A 77. Okoliczności, na które powołał się organ w zaskarżonej decyzji nie potwierdzają w sposób jednoznaczny opuszczenia przez skarżącą miejsca pobytu w sposób dobrowolny i trwały, a tym samym nie są wystarczająca do orzeczenia o wymeldowaniu jej z pobytu stałego. W ocenie sądu zróżnicowane w swej treści zeznania świadków, stan zdrowia skarżącej wymagający częstych hospitalizacji, niezbadana kwestia zmuszania strony do opuszczenia lokalu przez syna wymagały podjęcia dodatkowych czynności wyjaśniających dla dokonania niebudzących wątpliwości ustaleń w zakresie spełnienia przesłanek wymeldowania skarżącej.
Oceniając zatem przeprowadzone w sprawie postępowanie sąd stwierdził, że materiał dowodowy w sprawie nie został zgromadzony w sposób wyczerpujący w sposób wyczerpujący, a jego ocena przeprowadzona została w sposób nierzetelny, dlatego decyzje organu pierwszej i drugiej instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Stosownie natomiast do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślić trzeba, że swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w ocenę dowolną, musi być dokonana z zachowaniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego. Organ powinien dokonać nie tylko oceny poszczególnych dowodów z osobna, ale także wszystkich dowodów we wzajemnym powiązaniu, kierując się wiedzą oraz zasadami doświadczenia życiowego. W uzasadnieniu decyzji organ winien zawrzeć ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładnię stosowanych przepisów prawa oraz dokonać subsumpcji stanu faktycznego pod stosowną normę prawną.
Organy administracji dokonując wymeldowania skarżącej nie wyjaśniły w dostateczny sposób istnienia przesłanki opuszczenia przez skarżącą spornego lokalu. Nie podjęły zatem wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego ani też w sposób wyczerpujący nie zebrały ani nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Naruszyły tym art.7, 77 § 1 i 80 kpa i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny dokładnie wyjaśnić czy lokal nr 24 przy ul. A 77 stanowi aktualne miejsce koncentracji spraw życiowych skarżącej, czy też doszło do jego rzeczywistego opuszczenia w sposób dobrowolny i trwały. Dopiero po zebraniu całego materiału dowodowego organy administracji winny dokonać wnikliwej jego analizy, a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie.
W tym stanie rzeczy, uznając, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji.
k.ż.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło