III SO/Łd 3/25

Dnia 20 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o wymierzenie Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Łodzi grzywny za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi skargi na bezczynność w przedmiocie niezałatwienia w terminie sprawy dotyczącej nałożenia opłaty dodatkowej wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącego B. G. kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku o wymierzenie grzywny, zaksięgowaną w dniu 15 grudnia 2025 roku pod pozycją 4672. 25 listopada 2025 r. B. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosek o wymierzenie Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Łodzi grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że 28 października 2025 r. wniósł za pośrednictwem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi skargę na bezczynność organu w przedmiocie niezałatwienia w terminie sprawy dotyczącej nałożenia opłaty dodatkowej. Mimo upływu ustawowego terminu, organ nie przekazał skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu, o czym wnioskodawca powziął wiadomość w wyniku rozmowy telefonicznej z pracownikiem sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek podlega odrzuceniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada pośredniego trybu wniesienia skargi. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 55 § 1 p.p.s.a.). Wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a. Postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest zatem postępowaniem samodzielnym i odrębnym od postępowania w przedmiocie samej skargi i jej ewentualnej dopuszczalności. Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny, a wyłączną, materialnoprawną przesłanką jej wymierzenia jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Grzywna ta z jednej strony stanowi sankcję za niewykonanie w ściśle określonym terminie obowiązków przekazania skargi wraz z kompletem akt sądowi, z drugiej zaś dyscyplinuje organ na przyszłość. Należy zaznaczyć, że wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. nie jest obligatoryjne, ma charakter uznaniowy. Sąd podejmując takie rozstrzygnięcie powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym między innymi charakter sprawy, przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek przekazania skargi wraz z aktami, czy przekazanie kompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy, w tym również czy skarga z oczywistych przyczyn była niedopuszczalna. Stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. nie nakłada zatem na sąd obowiązku wymierzenia grzywny, lecz wyposaża sąd w uprawnienie do jej wymierzenia. Przepis art. 54 § 2 p.p.s.a. statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ ten musi więc przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na tę skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy. Obowiązek ten spoczywa na organie w rozumieniu art. 32 p.p.s.a. – niezależnie od tego, czy uznaje on skargę za dopuszczalną oraz czy w jego ocenie przedmiotem zaskarżenia jest podlegający kognicji sądu administracyjnego akt, czynność, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania (por. postanowienie NSA z 11 września 2020 r., II GSK 633/20; postanowienie WSA w Gdańsku z 19 listopada 2007 r., II SO/Gd 5/07 wraz z glosą W. Sawczyna, OSP 2009, z. 7-8, poz. 79). Powołane przepisy przewidują zatem dwie przesłanki, których spełnienie warunkuje wymierzenie grzywny przez sąd, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z 8 czerwca 2009 r., I OZ 474/09). Wstępnym warunkiem wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 p.p.s.a. jest złożenie skargi do organu, ponieważ dopiero wtedy aktualizuje się obowiązek organu przekazania akt sądowi z odpowiedzią na skargę (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 343; postanowienie NSA z 16 lutego 2005 r., OZ 1658/04; postanowienie WSA w Bydgoszczy z 31 maja 2019 r., I SO/Bd 7/19). Materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest wyłącznie niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. postanowienia NSA z września 2020 r., I GZ 238/20; z 29 października 2019 r., I OZ 1024/19). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarga B. G. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie niezałatwienia w terminie sprawy dotyczącej nałożenia opłaty dodatkowej zarejestrowana została pod sygn. akt III SAB/Łd 82/25. Z akt tej sprawy wynika, że skarga wniesiona została 28 października 2025 r., o czym świadczy odcisk datownika na kopercie, w której wniesiono skargę (k. 7). Do organu administracji skarga wpłynęła 29 października 2025 r., o czym świadczy odcisk prezentaty na piśmie przewodnim do skargi z 28 października 2025 r. (k. 3). Oznacza to, że organ administracji zobowiązany był najpóźniej do 28 listopada 2025 r. (piątek) przekazać sądowi skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Tymczasem skarżący złożył wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. już 25 listopada 2025 r. (odcisk datownika na kopercie, w której przesłano skargę k. 10), a zatem przed upływem trzydziestodniowego terminu do wypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, co bezpośrednio implikuje przedwczesność wniosku i zarazem wymusza jego odrzucenie (por. np. postanowienia NSA: z 18 grudnia 2015 r., I OZ 1652/15; z 21 października 2020 r., II OZ 855/20; z 13 stycznia 2021 r., II OZ 1160/20, czy postanowienia WSA w Poznaniu z 28 września 2021 r., IV SO/Po 38/21; z 11 maja 2021 r., IV SO/Po 2/21). Wniosek o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a może być bowiem złożony dopiero po upływie określonego przez ustawodawcę terminu na przekazanie skargi. Termin na przekazanie sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę musi upłynąć, aby można było skutecznie wystąpić z wnioskiem o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 października 2020 r., II OZ 855/20). Przemawia za tym zarówno wykładnia językowa, jak i systemowa. Literalne brzmienie przepisu expressis verbis stanowi, że wniosek o ukaranie grzywną może być złożony "w razie niezastosowania się do obowiązków", tzn. ustawodawca wprost precyzuje moment, w którym strona ma prawo taki wniosek sformułować, tj. moment przekroczenia przez organ ustawowego terminu. Należy również zwrócić uwagę na treść art. 54 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że organ może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W ocenie sądu nielogicznym i niespójnym systemowo byłoby przyjęcie, że ustawodawca, pozwalając na uwzględnienie skargi przez organ i zakreślając mu do tego stosowny termin, jednocześnie pozwala stronie na złożenie prewencyjnego wniosku o wymierzenie grzywny organowi. Na marginesie wskazać należy, że skarga na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie niezałatwienia w terminie sprawy dotyczącej nałożenia opłaty dodatkowej została przekazana sądowi przez organ wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy 28 listopada 2025 r., a więc w ostatnim dniu terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Organ nie uchybił zatem obowiązkom określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Reasumując stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie wniosek o wymierzenie grzywny został złożony przedwcześnie i jako taki podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny. Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 i art. 55 § 1 p.p.s.a, orzekł jak w punkcie 1 postanowienia. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Z uwagi na to, że wniosek został odrzucony, zachodzi określona w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podstawa do zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od wniosku. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku sąd orzekł zatem w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (punkt 2 postanowienia). e.o.