I SA/Lu 338/16
WyrokWSA w Lublinie2016-11-25
Skład orzekający: Małgorzata Fita, Wiesława Achrymowicz, Andrzej Niezgoda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku podziału nieruchomości do korzystania (podział quoad usum) między współwłaścicieli, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powinien być ustalany solidarnie na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, czy też proporcjonalnie do udziałów w nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 5 tej ustawy, jeśli nie doszło do prawnego wyodrębnienia własności lokali?Ratio decidendi
Sąd uznał, że podział nieruchomości do korzystania (quoad usum) nie stanowi prawnego wyodrębnienia nieruchomości ani lokali, w związku z czym nie może stanowić podstawy do zastosowania art. 3 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W konsekwencji, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości od takiej nieruchomości obciąża solidarnie wszystkich współwłaścicieli na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy. Dodatkowo, sąd uchylił zaskarżoną decyzję z powodu zastosowania nieprawidłowych stawek podatkowych, które nie weszły w życie w roku podatkowym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2012 dla współwłaścicielek nieruchomości, B. S. i J. N., które posiadały po 1/2 udziału w nieruchomości. Organy podatkowe ustaliły solidarną odpowiedzialność podatniczek i opodatkowały nieruchomość według stawek dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą i gruntów pozostałych, budynków i budowli. Podatniczki zarzuciły, że niesprawiedliwe jest stosowanie solidarnej odpowiedzialności, ponieważ faktycznie dokonały podziału nieruchomości do korzystania (quoad usum) i każda z nich użytkuje odrębną część. Kwestionowały również zastosowane stawki podatkowe.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B. S. i J. N. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Gilowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 listopada 2016 r. sprawy ze skargi B. S. i J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B. S. i J. N. solidarnie kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dalej: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze", "organ odwoławczy", po rozpatrzeniu sprawy z odwołań wniesionych przez B. S. oraz J. N. od decyzji Prezydenta Miasta L., dalej: "Prezydent Miasta", "organ pierwszej instancji", z dnia [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2012 w kwocie [...]zł solidarnie B. S. i J. N., współwłaścicielom nieruchomości, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, iż organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...]. ustalił zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2012r. solidarnie B. S. i J. N. uwzględniając grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i grunty pozostałe, stanowiące nieruchomość położoną w L. przy ul. [...] - będącej przedmiotem współwłasności B. S. i J. N. w ˝ części każda – oraz ujęte w ewidencji gruntów i budynków znajdujące się na niej budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i budynki pozostałe, a także budowle.
W odwołaniu od tej decyzji J. N. zarzuciła, że krzywdzące jest ustanowienie w niej rygoru odpowiedzialności solidarnej. Nie zgodziła się na to, by w razie niezapłacenia podatku przez B. S. miała zapłacić podatek przypadający na część nieruchomości, z której sama nie korzysta. Uważa, iż sprawiedliwe jest, aby płacić podatek proporcjonalnie do posiadanego udziału w nieruchomości.
Z kolei w odwołaniu złożonym przez pełnomocnika B. S. zarzucono: naruszenie art. 3 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędne określenie osoby zobowiązanej do zapłaty podatku; naruszenie art. 120, art. 121, art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie kroków zmierzających do wyjaśnienia sprawy oraz naruszenie art. 80 tej ustawy poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i wyciąganie wniosków nieuprawnionych w świetle ujawnionego stanu faktycznego i prawnego sprawy. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że umową notarialną z dnia 8 października 2009r. T. R. i B. S. dokonali podziału i rozgraniczenia nieruchomości, tak, że każdy ze współwłaścicieli użytkuje jak właściciel po ˝ części nieruchomości. Podkreślono, iż organ pierwszej instancji przeprowadził kontrolę podatkową, w toku której ustalono, że grunt jest rozgraniczony ogrodzeniem z siatki drucianej na metalowych słupkach, a budynek - ścianą działową. W ocenie pełnomocnika podatniczki również zapisy w księdze wieczystej wskazują na wyodrębnienie części nieruchomości. W konsekwencji zastosowanie powinien znaleźć art. 3 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a nie art. 3 ust. 4 tej ustawy. W ocenie pełnomocnika organ pierwszej instancji błędnie ustalił stan faktyczny, w tym niezasadnie uznał część przedmiotu opodatkowania za związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej, ponieważ ani J. N. ani B. S. nie prowadzą działalności gospodarczej. Zarzucił również, że organ nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy, a przerzucił odpowiedzialność za działanie organu na stronę, co narusza konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej oraz działania organów władzy na podstawie i w granicach prawa. Na tej podstawie pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazało, iż w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, o której mowa wpisano B. S. i J. N. jako współwłaścicielki całej nieruchomości po ˝ części. Na podstawie umowy z dnia [...] zawartej między B. S., a T. R. (poprzednikiem prawnym J. N.) dokonano natomiast podziału tejże nieruchomości do korzystania. Kolejnej umowy B. S. i J. N. nie sporządziły, jednakże zgodnie twierdzą, iż J. N. wstąpiła w umowny podział nieruchomości do korzystania w miejsce T. R. i faktyczne każda ze współwłaścicielek korzysta z części nieruchomości. Z ustaleń organu podatkowego wynika jednocześnie, iż nie dokonano podziału czy rozgraniczenia nieruchomości.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nawiązując do dokonanych ustaleń wskazał, iż umowne określenie granic faktycznego wykonywania prawa własności w zakresie współwłasności ułamkowej nie tworzy odrębnych przedmiotów opodatkowania. Podział quoad usum stanowi wyłącznie określenie fizycznego zasięgu korzystania przez poszczególnych właścicieli z przedmiotu współwłasności, jednakże bez znoszenia stosunku współwłasności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło także, powołując orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż podział quoad usum nie rodzi żadnych skutków prawnopodatkowych. Ponieważ zaś w przedmiotowej sprawie nie wyodrębniono własności lokali, nie jest możliwe ustalenie zobowiązania podatkowego w wysokości odpowiadającej udziałom w gruncie oddzielnie wobec każdej ze współwłaścicielek. W braku dokonania prawnego podziału nieruchomości konieczne jest zatem zastosowanie art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Nie jest natomiast możliwe zastosowanie art. 3 ust. 5 powołanej ustawy.
Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika ponadto, iż w dniu [...] stycznia 2010r. S. S., działając jako pełnomocnik B. S., zawarł umowę z Z. W., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą A. Z. W., której przedmiotem było oddanie w najem pomieszczenia użytkowego o pow. 49 m2 oraz boksu pod wiatą niestanowiącą budynku o pow. 22 m2 na potrzeby zakładu wulkanizacyjnego. Umowa uległa rozwiązaniu w dniu [...] stycznia 2013r. Wartość wiaty, ustalona na podstawie oświadczenia S. S. wynosi [...] zł, zaś wartość budowli w postaci utwardzenia placu - [...] zł.
W konsekwencji powyższych ustaleń - w ocenie organu odwoławczego - wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012r. należało ustalić, jak dokonał tego organ pierwszej instancji, solidarnie wobec współwłaścicieli, opodatkowując grunty związane z działalności gospodarczą, grunty pozostałe, budynki związane z działalnością gospodarczą i budynki pozostałe oraz budowle według odpowiednich stawek przewidzianych w uchwale Rady Miasta z dnia 24 listopada 2011r. w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od nieruchomości na 2012 rok (Dz. Urz. Woj. Lub. z 2012r. poz. 12).
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego podatniczki zarzuciły naruszenie: art. 3 ust. 5 w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez błędną wykładnię i konsekwentnie - błędne uznanie stanowiska skarżących za nieprawidłowe, podczas gdy literalne brzmienie wskazanych przepisów w sposób jednoznaczny wskazuje, że powinny mieć one zastosowanie w przedstawionym stanie faktycznym; art. 2, art. 7, art. 84 i art. 217 Konstytucji RP oraz art. 120 Ordynacji podatkowej, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa materialnego wynikającego z treści art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie jako podstawy opodatkowania; zasad ogólnych postępowania podatkowego z art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niepodjęcie wszelkich możliwych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do naruszenia prawa podatnika oraz art. 80 kpa poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i wyciąganie wniosków nieuprawnionych w świetle ujawnionego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Formułując powyższe zarzuty skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż poprzedni współwłaściciele T. R. i B. S. umową notarialną z dnia [...]. dokonali podziału i rozgraniczenia tej nieruchomości w ten sposób, że wyodrębnili grunt i budynki po ˝ tak, iż każdy ze współwłaścicieli w tej części użytkuje jak właściciel. Taki stan posiadania trwa do obecnej chwili. Ustalenia kontroli jednoznacznie świadczą, że nieruchomość gruntowa została rozgraniczona ogrodzeniem z siatki drucianej na metalowych słupkach oraz budynek, t.zw. pawilon, ścianą działową. Pozostałe budynki na działkach po rozgraniczeniu są zaś w wyłącznym użytkowaniu każdego ze współwłaścicieli. Organ odwoławczy potwierdza stan faktyczny wyodrębnienia. Nie ma zatem żadnej wątpliwości, iż do ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości mają zastosowanie przepisy wynikające z treści art. 3 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, co potwierdzają też powołane wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Niewyjaśnienie przez organ podatkowy i w postępowaniu odwoławczym stanu faktycznego, mającego istotny wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji i przerzucenie odpowiedzialności za działanie organu administracji publicznej na stronę oraz obciążanie ją skutkami uchybień w działaniu organ ustanowi naruszenie przepisów postępowania oraz wskazanych przepisów Konstytucji, tj. zasady sprawiedliwości społecznej oraz działania organów na podstawie i w granicach prawa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenia skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji.
W dniu 15 listopada 2016r. wpłynęło do Sądu pismo z dnia [...] listopada 2016r. podpisane przez pełnomocnika B. S.. W piśmie tym pełnomocnik polemizuje ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium podkreślając, iż w przedmiotowej sprawie wyodrębnienie nieruchomości ze współwłasności zostało ustanowione umową notarialną z dnia [...] (repertorium A-Nr [...]), a stan wyodrębnienia został potwierdzony protokołem kontroli podatkowej. Z tego względu w jego ocenie ta czynność cywilnoprawna jest elementem podatkowego stanu faktycznego, na co też powołuje wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2016r. I SA/Gl 798/15. Przywołuje również pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 marca 2015r., sygn. akt I SA/Łd 1399/14, iż dotychczasowy właściciel nieruchomości pozostaje właścicielem wyodrębnionego przez siebie lokalu, to należy stosować art. 3 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Powołuje również inne orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych na uzasadnienie swojego stanowiska o konieczności zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 3 ust. 5 powołanej wyżej ustawy podatkowej. Ponadto formułuje wniosek o zawieszenie postępowania ze względu na złożenie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 222/16.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 §1 i §2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 1066) oraz art. 3 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), dalej: "P.p.s.a." - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei, zgodnie z art. 134 §1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem które nie ma zastosowania w sprawie niniejszej. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji sąd ma prawo i zarazem obowiązek uwzględnić również okoliczności nie wskazane w skardze, ale mające wpływ na tę ocenę. Rozpoznawszy sprawę w tych granicach Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Należy bowiem zauważyć, iż wysokość podatku od nieruchomości przypadającego od skarżących za 2012r. obliczona została na podstawie w uchwały Rady Miasta nr 253/XV/2011 z dnia 24 listopada 2011r. w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od nieruchomości na 2012 rok. Istone jest przy tym, że uchwała ta została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego z dnia 9 stycznia 2012r. pod poz. 12. Zgodnie z treścią jej §4 wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego. Regulacja powyższa zgodna jest z treścią art. 88 ust. 1 Konstytucji stanowiącego, iż warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego – do których zaliczyć należy również uchwały rad gmin w sprawach podatkowych – jest ich ogłoszenie, którego tryb, jak stanowi o tym ustęp 2 analizowanego artykułu, określa ustawa. Z kolei art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 296 z późn. zm.), którego brzmienie nie zmieniło się od opublikowania ustawy w 2000r. stanowi, iż akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, a zatem także podatkowe uchwały organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. Nie ulega zatem wątpliwości, iż uchwała Rady Miasta nr 253/XV/2011 z dnia 24 listopada 2011r. w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od nieruchomości na 2012 rok weszła w życie 24 stycznia 2012r.
Natomiast art. 20a ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 716 z poźn. zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1997r., stanowi, iż w przypadku nieuchwalenia stawek podatków lub opłat lokalnych, o których mowa w art. 5 ust. 1(a zatem stawek podatku od nieruchomości), art. 10 ust. 1 oraz art. 19 pkt 1 lit. a)-d), stosuje się stawki obowiązujące w roku poprzedzającym rok podatkowy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, który Sąd rozpoznający sprawę akceptuje (por. wyroki w sprawach o sygn. akt II FSK 1272/09; II FSK 2362/12 oraz II FSK 3195/12), że pojęcie uchwalenia stawek podatków i opłat lokalnych obejmuje nie tylko podjęcie uchwały przez organ stanowiący, ale również należytą jej publikację. Dopiero bowiem po publikacji akt prawny może wejść do porządku prawnego. W danym roku podatkowym nie mogą natomiast obowiązywać dwie różne stawki podatku od nieruchomości.
Do opodatkowania podatkiem nieruchomości w 2012r. nie mogły zatem mieć zastosowania stawki wynikające ze wskazanej wyżej uchwały Rady Miasta z 24 listopada 2011r. Jednocześnie zauważyć trzeba, iż wcześniej obowiązująca uchwała Rady Miasta nr 1133/XLIV/2010 z dnia 16 września 2010r. w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od nieruchomości na 2011r., opublikowana w Dz.Urz.Woj.Lub. z dnia 16 listopada 2010r., zawierała stawki niższe. Z tego względu zaskarżona decyzja, jako nieodpowiadająca prawu musiała zostać uchylona.
Prowadząc ponownie postępowanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni stanowisko wyrażone w niniejszym wyroku i zastosuje właściwe stawki podatkowe z uwzględnieniem treści zawartej w art. 20a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę nieuzasadnione są natomiast zarzuty podniesione w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a ustalenia w tym zakresie nie są kwestionowane przez skarżące podatniczki. Z treści księgi wieczystej wynika, iż w 2012r. B. S. i J. N. były współwłaścicielkami przedmiotowej nieruchomości w ˝ części każda. Powołaną wyżej umową, z notarialnym poświadczeniem podpisów, z dnia [...] zawartą między B. S., a T. R. (poprzednikiem J. N.) dokonano zaś podziału quoad usum, co wyraźnie wynika z §1 tej umowy ("Strony....dokonują podziału do korzystania z tej nieruchomości..."). Podatniczki nowej umowy nie sporządziły, ale zgodnie twierdzą, że J. N. wstąpiła w umowny podział do korzystania. Nie ulega również wątpliwości, że fragment nieruchomości faktycznie zajmowany przez jedną podatniczkę został oddzielony od fragmentu zajmowanego przez drugą (ogrodzeniem z siatki na metalowych słupkach i ścianką działową), a każda z podatniczek korzysta tylko z jednego z wyodrębnionych fragmentów nieruchomości. Wprawdzie więc każda ze stron postępowania administracyjnego faktycznie korzysta tylko z fragmentu nieruchomości, to jednak prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, iż powyższa okoliczność nie spowodowała podziału nieruchomości w znaczeniu prawnym.
Nie można więc podzielić zarzutu naruszenia art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015r. poz. 613 z późn. zm.), zgodnie z którym w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Organy podatkowe podjęły bowiem niezbędne działania, które pozwoliły na zgromadzenie materiału, umożliwiającego prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Organy nie naruszyły art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 23 z późn. zm.), statuującego zasadę swobodnej oceny dowodów, stanowiącego, iż organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, ponieważ tego przepisu nie stosowały. Postępowanie podatkowe normują bowiem przepisy Działu IV Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu nie doszło również do naruszenia art. 191 tej ustawy, zawierającego przepis analogiczny do zawartego w treści art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, wyrażającego zasadę swobodnej oceny dowodów. Przyjęcie przez organy podatkowe, iż rozgraniczenie nieruchomości ogrodzeniem z siatki drucianej i budynku ścianką działową nie prowadzi do wyodrębnienia nieruchomości, co uzasadniałoby zastosowanie do opodatkowania przedmiotowej nieruchomości art. 3 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, nie stanowi bowiem przejawu naruszenia zasady swobodnej oceny materiału dowodowego przez dokonanie dowolnej jego oceny. Nie można tym samym podzielić stanowiska skarżących zarzucających naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej, wymagającego od organów podatkowych prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, poprzez niepodjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W istocie skarżącym, przecież nie kwestionującym ustaleń faktycznych, chodzi bowiem o ocenę prawną niespornego stanu faktycznego.
W ocenie Sądu odpowiada jednak prawu stanowisko organu odwoławczego, iż w sprawie zastosowanie powinien znaleźć art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z powołanym przepisem, jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5. Nie ulega zaś wątpliwości, iż nieruchomość, której dotyczy zaskarżona decyzja stanowi współwłasność skarżących podatniczek. W wyniku podziału "do korzystania" (quoad usum) współwłaściciel nabywa wprawdzie prawo polegające na możności wyłącznego korzystania z określonej części nieruchomości. Prawo to nie ma jednak ani charakteru rzeczowego, ani obligacyjnego. Jest zaś, jak zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 stycznia 2015r., sygn. akt II FSK 3205/12, umownym określeniem granic własnych wpływów właścicielskich w zakresie współwłasności ułamkowej. Podział quo ad usum może zostać dokonany na czas określony lub nieokreślony. W każdej jednak sytuacji podział ten będzie rozwiązaniem "tymczasowym" w tym sensie, że sposób jego dokonania nie przesądza w żaden sposób o ewentualnym przyszłym sposobie podziału nieruchomości wspólnej, ani o przyznaniu poszczególnych części nieruchomości określonym współwłaścicielom. Oznacza to między innymi, że wzajemne relacje współwłaścicieli pozostają bez znaczenia z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości (por. wyroki NSA: z dnia 5 marca 2014r., sygn. akt II FSK 748/12 oraz z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 1748/06). Umowny podział nieruchomości do korzystania (quoad usum) nie powoduje również, że każda ze skarżących stała się posiadaczem samoistnym tej części nieruchomości, która przypadła jej do używania, co by uzasadniało opodatkowanie na zasadzie art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. W konsekwencji podział quoad usum sam w sobie nie rodzi żadnych skutków prawnopodatkowych.
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie może zatem znaleźć zastosowania, jak to słusznie przyjęły organy podatkowe, art. 3 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Powołany przepis stanowi, iż o ile wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku. Ze zgromadzonego w postępowaniu podatkowym materiału, ani z twierdzeń skarżących, nie wynika bowiem aby doszło do wyodrębnienia własności lokali. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2015r. poz. 1892), w brzmieniu niezmienionym od uchwalenia ustawy, zarówno samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, zwane dalej "lokalami", mogą stanowić odrębne nieruchomości. Jak o tym stanowi art. 7 ust. 1 tej ustawy, odrębną własność lokalu można ustanowić w drodze umowy, a także jednostronnej czynności prawnej właściciela nieruchomości albo orzeczenia sądu znoszącego współwłasność. Umowa taka powinna być dokonana w formie aktu notarialnego, a do powstania tej własności niezbędny jest wpis do księgi wieczystej (ust. 2). Zasadniczo wpis do księgi wieczystej jest konstytutywnym warunkiem powstania prawa odrębnej własności lokalu. Tymczasem umowa, na którą powołują się skarżące nie jest umową o ustanowienie odrębnej własności lokali zawartą w formie aktu notarialnego, jest umową o podziale nieruchomości do korzystania z podpisami notarialnie poświadczonymi. Nie ustalono również, aby istniała księga wieczysta, z której wynikałoby istnienie nieruchomości lokalowej.
Ze wskazanych wyżej powodów Sąd nie podziela zarzutu naruszenia, przez zastosowanie w sprawie art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zasady demokratycznego państwa prawnego i zasady sprawiedliwości społecznej, wywodzonych z treści art. 2 ustawy zasadniczej państwa, zasady legalizmu wywodzonej z art. 7 tej ustawy oraz zasady ustawowego nakładania i kształtowania danin publicznych, o których mowa w treści art. 84 i 217 Konstytucji, a także zasady praworządności znajdującej oparcie w art. 120 Ordynacji podatkowej.
Wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych powołane w skardze oraz piśmie z dnia 12 listopada 2016r., zapadłe w większości wskutek skarg na interpretacje indywidualne prawa podatkowego, dotyczyły zagadnienia opodatkowania podatkiem od nieruchomości w przypadku ustanowienia odrębnej własności lokali, co w sprawie niniejszej nie zachodzi. Argumentacja w nich zawarta nie ma więc zastosowania do sprawy niniejszej.
Nie ma również uzasadnienia wniosek, sformułowany w piśmie z dnia 12 listopada 2016r., o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpatrzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawi o sygn. akt I SA/Lu 222/16. Wyrok ten, oddalający skargę, odnosił się do opodatkowania nieruchomości podatkiem od nieruchomości w 2015r. Nie można wykluczyć, iż argumentacja zawarta w ewentualnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznającym skargę kasacyjną, mogłaby posłużyć do oceny sprawy niniejszej. Rozstrzygnięcie sprawy niniejszej, która ma inny przedmiot, nie jest jednak uzależnione od wyniku postępowania uruchomionego wskazaną wyżej skargą kasacyjną. Nie stanowi zatem przyczyny zawieszenia postępowania, o której mowa w treści art. 125 §1 pkt 1 P.p.s.a. Ponadto skarga kasacyjna nie została, jak dotąd, złożona. Nie toczy się więc postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie dotyczącej podatku od nieruchomości przypadającego od skarżących w 2015r. Powołany przepis P.p.s.a. stanowi zaś, iż sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Orzeczenie w sprawie kosztów znajduje uzasadnienie w treści art. 200 oraz 202 §2 tejże ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło