I SA/Lu 503/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie WSA Ewa Ibrom WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Barański po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę I SA/Lu 503/17 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ("organ odwoławczy") z [...] kwietnia 2017 r. nr: [...] po rozpatrzeniu zażalenia firma A ("spółka", "skarżąca") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] ("organ egzekucyjny") z [...] lutego 2017 r., nr [...] uznające za nieuzasadnione zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Z uzasadnienia postanowienia i akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] [...] grudnia 2016 r. wystawił na rzecz spółki tytuł wykonawczy o nr [...], obejmujący zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące lipiec i sierpień 2011 r. wynikające z decyzji organu podatkowego pierwszej instancji z [...] listopada 2016 r. nr [...] zaopatrzonej w klauzulę natychmiastowej wykonalności, w łącznej kwocie należności głównej 111.454,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę, kierując go do egzekucji. Zawiadomieniem z [...] grudnia 2016 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego spółki. Odpis tego pisma wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostały doręczone spółce [...] grudnia 2016 r. a w dniu [...] grudnia 2016 r. bank zrealizował zajęcie w całości kończąc postępowanie egzekucyjne. Pismem z [...] stycznia 2017 r. pełnomocnik spółki złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanych zajęć rachunków bankowych zarzucając naruszenie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 1860 ze zm. dalej: "u.p.e.a.") w zw. z art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.) dalej: "Ordynacja podatkowa". W uzasadnieniu wskazano, że zobowiązanie podatkowe w związku z którym dokonano zajęcia uległo przedawnieniu z końcem 2016 r., a do tego czasu spółce nie doręczono decyzji, zobowiązującej do uiszczenia egzekwowanych należności. Podkreślono, że decyzja będąca podstawą egzekucji nie została skutecznie doręczona, bowiem została odebrana z urzędu pocztowego przez osobę nieupoważnioną do odbioru korespondencji. W ocenie spółki z uwagi na niedoręczenie jej decyzji podatkowej spełniona została przesłanka określona w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., tj. przedawnienie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku będącego przedmiotem egzekucji. Postanowieniem z [...] lutego 2017 r., organ egzekucyjny uznał wniesiony zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. Ustalono, że przesyłka nadana do spółki za pośrednictwem poczty została [...] grudnia 2016 r. odebrana przez M. T., który oświadczył, że jest właścicielem spółki. W ocenie organu egzekucyjnego zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu i jest wymagalne, a zgłoszone zarzuty nie znajdują uzasadnienia. W odniesieniu do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego wyjaśniono, że postępowanie egzekucyjne zostało zakończone poprzez zapłatę w dniu [...] grudnia 2016 r. Spółka złożyła zażalenie zarzucając organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 34 § 4 i 5 oraz art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez bezzasadne uznanie, że decyzja naczelnika urzędu skarbowego została podatniczce [...] grudnia 2016 r., wobec braku dowodu potwierdzającego okoliczność doręczenia decyzji. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu spółka zaprzeczyła ustaleniom dokonanym przez organ egzekucyjny, nie przedstawiając jednak żadnych dowodów na okoliczność podnoszonych twierdzeń. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska spółki i utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Zobowiązanemu przysługuje w terminie siedmiu dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 27 § 1 pkt 9 w zw. z art. 32 u.p.e.a.). Podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze pieniężnym mogą być wyłącznie okoliczności wskazane w art. 33 § 1 u.p.e.a,, dlatego rozpatrzeniu polegają tylko i wyłącznie zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W myśl art. 35 § 1 u.p.e.a, zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Podkreślono, że w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego i skuteczności doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wymiarowej, z uwagi na wskazany powyżej art. 29 § 1 u.p.e.a. Na poparcie swojego stanowiska organ wskazał wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego ("NSA"): z 7 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1887/14; z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3380/14, z 21 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2631/14. Organ odwoławczy wskazał również, że ustalenia dokonane przez organ egzekucyjny zaprzeczają twierdzeniom spółki. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru (k. 10-11 akt adm.) przesyłka została awizowana [...] listopada 2016 r. (powtórne awizo [...] listopada 2016 r.), odebrana zaś została [...] grudnia 2016 r. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że organ podatkowy podejmował próby doręczenia decyzji wraz z postanowieniem o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności bezpośrednio w siedzibie spółki w dniach [...] i [...] listopada 2016 r., za pośrednictwem swoich pracowników jednakże doręczenie nie było możliwe, z uwagi na twierdzenia jej pracowników o braku osób uprawionych do odbioru korespondencji. Odnosząc się do zawartych w zażaleniu zarzutów dotyczących nie wstrzymania egzekucji pomimo zgłoszonych zarzutów i wyegzekwowania całości zobowiązania wraz z kosztami egzekucyjnymi podkreślono, że postępowanie egzekucyjne zostało zakończone [...] grudnia 2016 r., natomiast zarzuty zostały zgłoszone po jego zakończeniu - [...] stycznia 2017 r. Skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego zaskarżając wydane postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucono naruszenie art. 34 § 4 i 5 oraz art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e., poprzez bezzasadne uznanie, że decyzja będąca podstawą tytułu wykonawczego istnieje w obrocie prawnym i podlega wykonaniu, podczas gdy w aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego doręczenie decyzji spółce. W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła argumentację przedstawioną w złożonym zażaleniu w postępowaniu odwoławczym, twierdząc, że decyzja będąca podstawą wystawionego tytułu wykonawczego nie została w sposób prawidłowy doręczona wobec czego zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu i nie powinno podlegać egzekucji. Na poparcie swojego stanowiska wskazała Uchwałę Składu Siedmiu Sędziów NSA z 28 kwietnia 2014, sygn. akt IFPS 8/13 i wyrok NSA z 6 sierpnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2530/11. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w wydanym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuję. Skarga jako bezzasadna nie zasługiwała na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia, bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 2138 ze zm.) lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1948 ze zm.) (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jeżeli zaś sąd nie stwierdzi tego rodzaju naruszeń prawa, skarga podlega oddaleniu. Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem wskazanych przepisów doprowadziła do uznania, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, co powoduje, że skarga nie mogła zostać uwzględniona. Odnosząc się do zarzutu skarżącej o nieistnieniu obowiązku z uwagi na wadliwe doręczenie decyzji będącej podstawą wystawionego tytułu egzekucyjnego wskazać należy że, zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zasadność prowadzonej egzekucji w niniejszej sprawie znajduje oparcie w przepisie art. 2 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki takie jak podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III ordynacji podatkowej. Orzecznictwo sądów administracyjnych wyraża jednoznaczny pogląd o niedopuszczalności badania na etapie postępowania egzekucyjnego w ramach zgłoszonych zarzutów prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego (por wyroki NSA: z 13 grudnia 2016 r., II FSK 3380/14, z 7 lipca 2016 r., II FSK 1887/14, z 6 maja 2016 r., II FSK 1032/14, z 6 grudnia 2013 r., II OSK 1576/12). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela. Wskazać również należy cel prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji. Postępowanie to dzięki zastosowaniu odpowiednich środków egzekucyjnych przez powołane do tego organy zmierza do realizacji obowiązku o charakterze publicznoprawnym i nie może "zastępować" postępowania zwykłego (por. art. 3 – 7 u.p.e.a.). O ile bowiem w toku postępowania jurysdykcyjnego chodzi o wydanie autorytatywnie określającego prawa i obowiązki stron aktu administracyjnego, to w postępowaniu egzekucyjnym chodzi o wykonanie tak nałożonych obowiązków (por. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. pod red. R. Hausera i A. Skoczylasa, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011, str. 179). Za niedopuszczalne należałoby zatem uznać akceptowanie sytuacji, w której zobowiązany wykorzystując uprawnienia wynikające z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mógłby doprowadzić do ponownej weryfikacji i merytorycznej oceny sprawy. Tak zakreślony cel postępowania egzekucyjnego determinuje zakres uprawnień organów podatkowych, które zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e. są wprawdzie zobligowane do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, jednakże nie mogą badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżąca w sposób nieprawidłowy opiera zarzut nieistnienia obowiązku na art. 33 § 1 u.p.e.a. i niesłusznie podnosi zarzut przedawnienia egzekwowanego zobowiązania podatkowego na mocy art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż podstawą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być okoliczności dotyczące zakończonego prawomocną decyzją postępowania podatkowego, wobec ich niezaskarżenia zgodnie z obowiązującymi przepisami (por. wyrok NSA z 16 lipca 2015 r., sygn. akt II FSK 1553/13). Nie sposób również podzielić stanowiska skarżącej w zakresie zarzutu naruszenia art. 34 § 4 i § 5 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] był zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym. W sposób prawidłowy rozpoznano złożone przez skarżącą zarzuty uznając je za niezasadne. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy potrzeba uzyskania stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem przez organ egzekucyjny zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji nie występuje w sytuacji, gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny będący zarazem wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, a więc przez jeden i ten sam podmiot. Oznacza to, iż nie zachodzą podstawy prawne do oddzielnego wypowiadania się przez ten podmiot (w formie postanowienia) o zasadności zgłoszonego zarzutu - najpierw jako wierzyciel i oddzielnie - jako organ egzekucyjny.(wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1535/12). Wskazany w uzasadnieniu skargi zarzut o niewstrzymaniu egzekucji pomimo złożonych zarzutów stanowi w swojej istocie polemikę skarżącej z zaistniałym stanem faktycznym. Wskazać należy – jak prawidłowo wyjaśnił organ egzekucyjny, że zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego został zrealizowany [...] grudnia 2016 r. i tym samym postępowanie egzekucyjne zostało zakończone. Zarzuty zostały natomiast wniesione przez skarżącą po zakończeniu tego postępowania, tj. [...] stycznia 2017 r. W sytuacji, gdy doszło do wyegzekwowania należności, która zaspokoiła wierzyciela, niemożliwe jest wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, poprzez wstrzymanie postępowania egzekucyjnego lub odmowę wstrzymania. Organ egzekucyjny nie podejmuje już ani czynności egzekucyjnych, ani innych działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W konsekwencji nie może również wstrzymać żadnych czynności. Postępowanie egzekucyjne osiągnęło bowiem swój cel, a dochodzona należność została wyegzekwowana. W odniesieniu do powołanego w uzasadnieniu skargi orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnić należy, że dotyczy ono odmiennego stanu faktycznego i prawnego. Wskazane tam zagadnienia prawne związane są ze skutkami nadania rygoru wykonalności decyzji podatkowej i skutkami jego ewentualnego uchylenia na gruncie postępowania egzekucyjnego w administracji. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, wobec tego argumentacja skarżącej nie zasługiwała na uwzględnienie również w tym zakresie. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji wyroku przyjmując za podstawę jego wydania przepis art. 151 p.p.s.a.