II FSK 1887/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA Anna Dumas (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 2092/13 w sprawie ze skargi S. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 19 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. Z. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2092/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 19 czerwca 2013 r. w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione. Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadził wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne. Postępowaniem tym objęto należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. W toku postępowania organ egzekucyjny zajął wynagrodzenie skarżącego. W piśmie z 20 grudnia 2012 r. skarżący wniósł o umorzenie wspomnianego postępowania, stawiając m. in. zarzut niedoręczenia tytułu wykonawczego oraz decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu podatkowym. Postanowieniem z 18 stycznia 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. za niezasadny uznał zarzut niedopuszczalności egzekucji. Przypomniał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie tytułu wykonawczego, którego podstawą wystawienia była decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 12 października 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, określająca zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. Naczelnik wskazał, że powołany przez skarżącego jako powód niedopuszczalności egzekucji brak doręczenia decyzji podatkowej nie stanowi podstawy do wniesienia zarzutu w trybie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.p.e.a.". Organ odniósł się do kwestii tego doręczenia, stwierdzając, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z 12 października 2012 r. została doręczona z dniem 30 listopada 2012 r. Wskazał też, że odbiór tytułu wykonawczego skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem w dniu 19 grudnia 2012 r. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Dyrektor powtórzył, że akcentowana przez skarżącego okoliczność braku doręczenia decyzji podatkowej nie stanowi podstawy wniesienia zarzutu w trybie art. 33 u.p.e.a. i nie podlega badaniu w postępowaniu egzekucyjnym. Jej badanie w ramach zarzutu opartego na twierdzeniu o niedopuszczalności egzekucji stanowiłoby w istocie kontrolę wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, czego zabrania art. 29 § 1 u.p.e.a. W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 33 pkt 1 i 6 u.p.e.a., podnosząc, że przyjęcie tezy o niedopuszczalności zgłoszenia zarzutu oznaczałoby pozbawienie strony jakichkolwiek środków prawnych do zwalczania nielegalnych działań egzekucyjnych podjętych w niniejszej sprawie. Organy egzekucyjne mogłyby wszczynać egzekucję nie tylko na podstawie decyzji nieostatecznych, ale również w sytuacji braku takich decyzji, a strona nie miałaby żadnych formalnych możliwości zwalczania tego typu bezprawnych działań. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. W zaskarżonym wyroku WSA w Warszawie podniósł na wstępie, że odbiór tytułu wykonawczego skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem w dniu 19 grudnia 2012 r. Kolejno Sąd stwierdził, że analizowanie prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej, stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, oznacza w konsekwencji badanie tego czy weszła ona skutecznie do obrotu prawnego, a tym samym czy zobowiązanie w kwocie nią określonej stało się wymagalne. Sąd podkreślił, że badanie tej okoliczności w ramach zarzutu opartego na twierdzeniu o niedopuszczalności egzekucji stanowiłoby w istocie kontrolę wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, czego zabrania cytowany wyżej art. 29 § 1 u.p.e.a. Tym samym, zdaniem Sądu, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. Sąd podniósł także, że twierdzenie o niedoręczeniu stronie decyzji ostatecznej może być weryfikowane przez właściwy organ podatkowy (wierzyciela) w ramach przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm. – powoływanej dalej jako "O.p."), a nie w postępowaniu egzekucyjnym. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od ww. wyroku pełnomocnik skarżącego zaskarżył go w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, opierając skargę kasacyjną na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." w zw. z art. 29 § 1, art. 33 pkt 1, 2 i 6, art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. oraz art. 239a i art. 239e O.p. polegającym na utrzymaniu w mocy postanowienia uznającego zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty za nieuzasadnione w sytuacji, gdy egzekucja administracyjna w sprawie wszczęta została na podstawie nieostatecznej decyzji podatkowej – co miało istotny wpływ na wynik postępowania – tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedstawiona w rozpatrywanym obecnie środku odwoławczym argumentacja służy przekonaniu do jednego twierdzenia – wyraża się ono w poglądzie, zgodnie z którym kwestia prawidłowego doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym. Stanowisko to stoi w sprzeczności z orzecznictwem sądów administracyjnych, w którym niejednokrotnie wskazywano, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego (patrz np. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2016 r., sygn. akt dnia II FSK 1032/14; z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1576/12; z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK1378/08; z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2383/11; z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1221/11; z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt II FSK 172/07, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://.orzeczenia. nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Pełnomocnik skarżącego argumentuje, że teza Sądu pierwszej instancji w tym zakresie jest niewłaściwa ponieważ w praktyce jej przyjęcie oznaczałoby pozbawienie strony jakichkolwiek środków prawnych do zwalczania nielegalnych działań egzekucyjnych, podjętych w niniejszej sprawie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Pełnomocnik nie zauważa przy tym, że WSA w Warszawie wyjaśnił, iż twierdzenie o niedoręczeniu stronie decyzji ostatecznej może być weryfikowane przez właściwy organ podatkowy (wierzyciela) w ramach przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Ze wskazaniem na tryby nadzwyczajne przewidziane dla przypadków dotyczących kwestii prawidłowego doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego można się również spotkać z orzecznictwem (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 868/13; z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1221/11; z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 946/10, CBOSA). Wobec jasnego brzmienia art. 29 § 1 in fine u.p.e.a. nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja przedstawiona w kontekście art. 33 pkt 1, 2 i 6 oraz art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a, jak również art. 239a i art. 239e O.p. Należy wskazać, że podstawowe w sprawie okoliczności zostały dostatecznie przedstawione i wyjaśnione przez Sąd pierwszej instancji. Brzmienie art. 29 § 1 in fine u.p.e.a. jest jasne, zaś opisana w sprawie sytuacja odpowiada zawartej w tym artykule dyspozycji wyrażającej brak uprawnienia organu egzekucyjnego do badania wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a.