II SA/Lu 852/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Jerzy Dudek, Protokolant Referent stażysta Kinga Górka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] K. D. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...]. Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Z. z dnia [...] r., nakazującej D. i T. K. rozbiórkę budynku gospodarczego realizowanego na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w Z.. Po rozpatrzeniu skargi inwestorów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 13 listopada 2009r. ( II SA/Lu 129/09 ) skargę oddalił, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 maja 2011r. ( II OSK 822/10 ) oddalił ich skargę kasacyjną. Z kolei upomnieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał T. K. do wykonania wynikającego z ostatecznej decyzji obowiązku rozbiórki budynku, a wobec jego niewykonania organ egzekucyjny w dniu [...] r. wystawił tytuł wykonawczy, który doręczono zobowiązanemu [...] r. W piśmie z dnia [...]. adresowanym do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego T. K. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, podnosząc, że to co zostało przebudowane i rozbudowane zostało rozebrane w 2013r. Wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego sfałszował protokół z kontroli, ponadto nie wydał go D. K., która uczestniczyła w kontroli. W piśmie z [...]. sprecyzował, że "wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości zwłaszcza obowiązków o charakterze niepieniężnym [...] z dn [...], gdyż zawiera wady prawne leżące u podstaw, tj. decyzja PINB w Z. z dnia [...] nie jest decyzją ostateczną opartą o fałszywe dowody w sprawie odległości 3.0m od granicy działek. To element p-stwa z art. 270 § 1, 231 § 1 i innych za co zostali skazani f-sze publiczni , a PINB z tego faktu uczynił dowód w sprawie wprowadzając do post. adm w organach nadzoru budowlanego i SA, co czyni z mocy prawa całe postępowanie nieważnym". Powyższe pisma zostało przekazane do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Z. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. przed którym zostało wszczęte postepowanie na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]. nr [...] wystawionego przez PINB w Z., dotyczącego wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym ( grzywny w celu przymuszenia). Naczelnik Urzędu Skarbowego, po uprzednim uzyskaniu stanowiska PINB, postanowieniem z dnia [...]. uznał wniesione [...]. zarzuty dotyczące tytułu wykonawczego [...], polegające na podaniu w nim błędnej daty urodzenia i błędnej daty wydania orzeczenia przez wierzyciela, za uzasadnione i umorzył postępowanie egzekucyjne. Natomiast postanowieniem z dnia [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 59 ust.1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U z 2016r. poz. 599 ze zmianami ) postępowanie egzekucyjne umarza się, 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela.10 ) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. W ocenie organu żaden z tych przypadków nie miał jednak miejsca w sprawie. Zwrócono uwagę, że w dniu [...]. przeprowadzono kolejną kontrolę stanu przedmiotowego budynku i stwierdzono, że nadal nie zostały rozebrane ściany fundamentowe oraz fundamenty. Tym samym nie został wykonany obowiązek wskazany w tytule egzekucyjnym. Organ ponownie wskazał, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie decyzji z [...], która została następnie poddana kontroli instancyjnej i sądowej. Odnosząc się natomiast do zarzutu pominięcia w postępowaniu D. K. organ wskazał, że T. K. jest jednym z zobowiązanych do wykonania rozbiórki budynku i organ miał prawo do wskazania tylko jego w tytule egzekucyjnym. Po rozpoznaniu zażalenia T. K. Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]. rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymał w mocy. Również ten organ uznał, że rozbiórka nie została wykonana, co potwierdziły kolejne oględziny budynku. Pozostały ściany fundamentowe i fundamenty. Organ zaznaczył, że częściowe wykonanie obowiązku nie stanowi przesłanki do umorzenia postepowania. Zwrócił ponadto uwagę, że dla skuteczności egzekucji nie ma znaczenia podział działki [...] m.in. na działkę [...], na której obecnie znajduje się budynek. Został bowiem zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]. czyli już po wydaniu decyzji stanowiącej podstawę prowadzonej egzekucji. Ponadto działka [...] nadal stanowi własność zobowiązanych. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego także co do udziału w postępowaniu D. K., powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 listopada 2012r.( II SA/Lu 617/12). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. K. zwrócił uwagę, że w postanowieniu z dnia [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. uznał za uzasadnione wniesione przez niego zarzuty, co skutkowało umorzeniem postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. Taką samą wadę, polegającą na błędzie w dacie urodzenia, zawiera także tytuł wykonawczy z [...]. Poza tym decyzja PINB o nakazie rozbiórki nie jest decyzją ostateczną i nie dotyczy działki nr [...], która nie jest jego działką. W ocenie skarżącego rażąco naruszono art. 145 § 1 kpa poprzez pozbawienie D. K. udziału w postępowaniu. Wprowadzono także w błąd sąd administracyjny co do posadowienia budynku w odległości 3m od granicy. Jego zdaniem zapis w decyzji Wojewody L. z [...]. był przestępstwem, mimo to wad nie usunięto. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego przez sąd, który wiedząc o przestępstwie i skazaniu osób powinien powołać się na art. 156 § 1 pkt.2 kpa. W uzupełnieniu skargi z [...]. pełnomocnik skarżącego ponownie podkreślił fakt rozbiórki przedmiotowego budynku. Wskazał, że stosownie do art.3 pkt.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowalne budynek to obiekt budowany, trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający fundamenty i dach. Pozostałości po budynku nie może zostać uznana za budynek. Natomiast tytuł wykonawczy nie nakłada na skarżącego obowiązku uprzątnięcia terenu. W jego ocenie wadliwy jest także sam tytuł wykonawczy, skoro wskazano w nim błędną datę urodzenia skarżącego. Bez znaczeni w jego ocenie pozostaje fakt, że miał świadomość co do realizacji obowiązku. Odpowiadając na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Odnośnie wadliwej daty urodzenia skarżącego, podanej w tytule egzekucyjnym, organ zaznaczył, że podstawą identyfikacji osoby fizycznej na terenie Polski jest numer PESEL. Jest to 11 – cyfrowy stały symbol numeryczny identyfikujący osobę fizyczną, zawierający także datę urodzenia. Ten jest podany prawidłowo. Omyłkowy wpis dotyczący jedynie dnia urodzenia pozostaje zatem bez wpływu na toczące się postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 59 ust.1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U z 2016r. poz. 599 ze zmianami ) postępowanie egzekucyjne umarza się 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela. 10 ) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Rację maja organy nadzoru budowalnego, że żadna ze wspomnianych przesłanek w sprawie nie ma miejsca. Wskazać trzeba, że podniesiona przez skarżącego przesłanka wadliwego określenia w tytule wykonawczym numeru działki, na której znajduje się przedmiotowy budynek była przedmiotem zarzutu zgłoszonego przez skarżącego w trybie art. 33 wspomnianej ustawy już [...]., kwalifikowanego jako niewykonalność nałożonego obowiązku. W wyroku z dnia 8 listopada 2012r. ( II SA/Lu 617/12 ) Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził wówczas, że podział działki nr ewid. [...] i wprowadzenie nowych numerów działek utworzonych na skutek podziału w żadnym razie nie powoduje niewykonalności opisanego w tytule wykonawczym obowiązku rozbiórki budynku usytuowanego na tej części działki dotychczasowej, która według aktualnych zapisów w ewidencji gruntów oznaczona jest numerem [...]. W tej części chodzi bowiem o tożsamą nieruchomość, której identyfikacja według aktualnych zapisów ewidencji gruntów nie nastręcza trudności i ani obiektywnie, ani też subiektywnie nie uniemożliwia realizacji określonego w tytule wykonawczym obowiązku. Niewykonalność w rozumieniu art. 33 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oznacza niewykonalność faktyczną obowiązku niepieniężnego, która musi mieć charakter obiektywny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się nadto, że obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania nawet w przypadku uwzględnienia aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. Bez znaczenia pozostają zaś ewentualne utrudnienia czy koszty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2006 r., II OSK 509/05, LEX nr 196712). W tym samym wyroku sąd odniósł się także do kwestii wskazania w tytule wykonawczym jedynie skarżącego, mimo, że w decyzji z dnia [...] r., jako zobowiązanych wskazano skarżącego oraz D. K., co zdaniem skarżącego prowadziło do wniosku o wadliwości tytułu. Zdaniem sądu, skoro był on jednym z zobowiązanych, nie można mówić w tej sytuacji o błędzie co do osoby zobowiązanego, gdyż wierzyciel miał prawo wskazać skarżącego w tytule wykonawczym. Skierowanie egzekucji tylko w stosunku do skarżącego nie narusza przepisów prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2008 r., VII SA/Wa 794/08, LEX nr 524036). Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 3 kwietnia 2008r. ( II OSK 2/07 opubl. w Legalis), w którym zaznaczono, że decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego jest w istocie decyzją likwidującą stan niezgodności z prawem. Z treści przepisu art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. prawo budowlane wynika, że na inwestorze, właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego ciąży obowiązek zlikwidowania stanu niezgodnego z prawem na swój koszt. Egzekucja administracyjna w tym przypadku nie jest prowadzona z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka tj. nieruchomości, po to by umożliwić zaspokojenie innego roszczenia np. pieniężnego, ale zmierza wprost do usunięcia skutków samowoli budowlanej. W przypadku egzekwowania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego tytuł wykonawczy wystawiony tylko na zobowiązanego, a nie na oboje małżonków jest zatem skuteczny. Pogląd ten podziela także sąd w rozpoznawanej sprawie, poza tym był on wiążący dla organów i sądu z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017r. poz. 1369 ). Warto zauważyć, że kwestia wadliwego postępowania egzekucyjnego, w którym egzekwuje się obowiązek rozbiórki budynku znajdującego się na działce powstałej w wyniku podziału działki [...], która nie została opisana w tytule wykonawczym, brak udziału w postępowaniu D. K. oraz zarzut wykonania rozbiórki były także podstawą wniosku skarżącego o jego umorzenie z dnia [...]. sprecyzowanego pismem z dnia [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]. odmówił umorzenia postępowania, a organ odwoławczy utrzymał je w mocy postanowieniem z dnia [...]. Już wówczas odniesiono się także do podniesionego w powołanych pismach okoliczności zrzeczenia się przez skarżącego współwłasności nieruchomości, podnosząc, że znajdująca się w aktach sprawy kopia pisma nazwanego "Zrzeczenie się prawa współwłasności" nie posiada mocy prawnej, ponieważ czynności prawne dotyczące nieruchomości powinny być dokonywane w formie aktu notarialnego. Skarga zaś na postanowienie L. Inspektora Nadzoru Budowlanego została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2016r. ( II SA/Lu 648/15 ). Podstawy do umorzenia postepowania egzekucyjnego nie sposób upatrywać w wadliwym oznaczeniu daty urodzenia skarżącego w tytule wykonawczym, co zdaniem skarżącego miałoby prowadzić do wniosku o błędzie co do osoby zobowiązanej o którym mowa w art. 59 ust.1 pkt.4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W orzecznictwie podkreśla się, że wspomniana przesłanka ma miejsce wówczas, gdy w tytule wykonawczym jako zobowiązaną określono osobę, na której nie ciąży obowiązek spełnienia określonego świadczenia, co skutkuje faktycznym skierowaniem egzekucji przeciwko niewłaściwemu podmiotowi ( wyrok NSA z 21 marca 2017r. II OSK 1819/16 opubl. w Legalis ). W okolicznościach niniejszej sprawy taka sytuacja nie wystąpiła. .W decyzji nakładającej egzekwowany obowiązek z dnia [...] r. i w tytule wykonawczym z [...] r. wskazano tę samą osobę, tj. skarżącego. Tym samym nie wystąpiły rozbieżności co do osoby zobowiązanej. Okoliczność, że w tytule wskazano tylko skarżącego nie miał dla jego ważności, jak już wyjaśniono, znaczenia. Bez znaczenia pozostaje także wadliwe podanie dnia urodzenia skarżącego zamiast [...]. podano [...]. Trafnie organ zwrócił uwagę na konieczność uwzględnienia przy identyfikacji zobowiązanego jego numeru PESEL. W przepisie art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności wyjaśniona jest definicja zwrotu PESEL, która wskazuje, że jest to rejestr stanowiący centralny zbiór danych, których obszar zakreślony jest w art. 8 ustawy. Ustawodawca konkretyzuje w ten sposób definicję wskazaną w art. 3 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, gdzie przywołane jest rozwinięcie znaczenia pojęcia PESEL oznaczającego Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności. Interpretacja normy zbudowanej w ten sposób pozwala na wywiedzenie definicji pojęcia PESEL, jako: Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności stanowiący centralny zbiór danych wskazanych w ustawie o ewidencji ludności prowadzony w formie rejestru. Z treści przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności wynika, że numer PESEL jest to jedenastocyfrowy symbol numeryczny, jednoznacznie identyfikujący osobę fizyczną, zawierający datę urodzenia, numer porządkowy, oznaczenie płci oraz liczbę kontrolną. Nie ulega wątpliwości, że nr PESEL skarżącego podany w tytule wykonawczym był prawidłowy, co czyni jego zastrzeżenia bezpodstawnymi. Równie bezskuteczne są uwagi skarżącego dotyczące prawidłowości decyzji z [...]. nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego. Z akt nie wynika, aby decyzja ta została skutecznie podważona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 13 listopada 2009r. ( II SA/Lu 129/09 ) oddalił skargę inwestorów, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 maja 2011r. ( II OSK 822/10 ) oddalił ich skargę kasacyjną. Wprawdzie zgodnie z treścią art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest jednak uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym..( wyrok NSA z dnia 11 maja 2017r. II OSK 2230/15 opubl. w CBOSA ). Dopóki istnieje decyzja ostateczna stanowiąca tytuł wykonawczy, podlega ona egzekucji, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego jej badania tej decyzji i nie ma możliwości negowania prawidłowości nałożenia obowiązków ( wyrok NSA z dnia 22 marca 2017r. II OSK 1829/15opubl. w CBOSA ). Ewentualna wadliwość decyzji nakazującej czynności może być podnoszona w innym, odrębnym postępowaniu, nie zaś w sprawie, której przedmiotem jest wyłącznie ocena legalności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W przeciwnym wypadku organ egzekucyjny orzekałby o meritum sprawy, a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie, będące podstawą egzekucji administracyjnej – nawet wówczas, gdy organem egzekucyjnym jest organ, który wydał decyzję. Niezrozumiałe są zastrzeżenia skarżącego dotyczące wykonania nałożonego obowiązku. Jest przecież oczywiste, co potwierdzają wielokrotnie przeprowadzane oględziny przedmiotowego budynku, ostatnie [...]., że nadal nie zostały rozebrane ściany fundamentowe oraz fundament. Według art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego ustawodawca przez pojęcie "budynek" rozumie taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Bez wątpienia wynika z tego przepisu, że zarówno ściany fundamentowe, wystające ponad poziom terenu, jak i sam fundament są elementami konstrukcyjnymi budynku. W orzecznictwie zaznacza się, że zadaniem fundamentu jest przenoszenie obciążeń na grunt. Może być on wykonany z różnych materiałów budowlanych, natomiast jego parametry oraz głębokość posadowienia w gruncie zależą od wielkości przenoszonych obciążeń, które z kolei zależą od wielkości i rodzaju konstrukcji (wyrok NSA z dnia 25 marca 2011 r., II OSK 547/10, LEX nr 1080353). Pojęcie rozbiórki budynku dotyczy jego całości konstrukcyjnej, obejmuje zatem również fundamenty. Zgodzić należy się również ze stwierdzeniem organów, według których częściowa rozbiórka budynku nie wyczerpuje zakresu nałożonego na skarżącego obowiązku. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2017r. poz. 1369 ze zmianami ) skargę należało oddalić. O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 250 § 1 wspomnianej ustawy oraz § 21 ust.1pkt.1 lit. c) w związku z § 4 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ( Dz. U z 2016r. poz. 1714 ). Jest to kwota [...] złotych powiększona zgodnie z § 4 ust.3 rozporządzenia o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki 23%.