III SA/Lu 660/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. O. na zarządzenie zastępcze Wojewody Lubelskiego z dnia 27 sierpnia 2021 r. nr PN-II.4131.1.7.2021 w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego – w zakresie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 kwietnia 2022 r. p o s t a n a w i a: I. odmówić skarżącemu A. O. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 7 kwietnia 2022 r.; II. zwrócić A. O. kwotę [...]zł ([...] złotych) uiszczoną z tytułu opłaty kancelaryjnej od wniosku o uzasadnienie wyroku. Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2022 r., wydanym po przeprowadzeniu rozprawy jawnej w sprawie sygn. III SA/Lu 660/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę A. O. na zarządzenie zastępcze Wojewody Lubelskiego z dnia 27 sierpnia 2021 r. w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego. Pismem z dnia 19 kwietnia 2022 r. skarżący złożył do sądu wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia zapadłego w sprawie wyroku z dnia 7 kwietnia 2022 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania powyższej czynności (wniosek o przywrócenie terminu oraz o uzasadnienie i doręczenie wyroku – k. 51-53 akt sądowych). Uzasadniając ten wniosek skarżący wyjaśnił, że w dniu 28 marca 2022 r. został zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 7 kwietnia 2022 r. Dlatego w dniu 29 marca 2022 r. złożył sądowi pismo, w którym zwrócił się z prośbą o zmianę terminu rozprawy, z powodu dużo wcześniej zaplanowanego wyjazdu za granicę [...], czego nie mógł odwołać. Wyjaśnił, że w jego imieniu na rozprawie nikogo nie będzie w sądzie, gdyż odmówiono mu ustanowienia adwokata z urzędu. Do kraju wrócił po zgrupowaniu w dniu 9 kwietnia 2022 r. i z uwagi na bardzo złe samopoczucie, a następnie pozytywny wynik testu na koronawirusa, zmuszony był udać się na zwolnienie lekarskie, na którym przebywał w okresie od 10 do 15 kwietnia 2022 r. Jednocześnie wskazał, że informację o zapadłym wyroku uzyskał telefonicznie kontaktując się z Biurem Obsługi Interesantów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w dniu 19 kwietnia 2022 r., a jednocześnie wskazano, że termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku już minął. Ponadto podniósł, iż nie wiedział, że wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku wnosi się w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Nie miał również możliwości złożenia takiego wniosku w terminie z uwagi na chorobę. Według skarżącego, dochował on szczególnej staranności przy całym postępowaniu, ponieważ od razu, jak szybko to było możliwe ze względu na stan zdrowia, skontaktował się z sądem oraz w tym samym dniu złożył wniosek o przywrócenie terminu i wniosek o sporządzenie uzasadnienia. Do wniosku dołączył zwolnienie lekarskie wystawione w dniu 14 kwietnia 2022 r., obejmujące okres od 10 do 15 kwietnia 2022 r. (k. 54 akt sądowych). Podniósł również, że dowody wskazujące na to, że przebywał na [...] załączył do wniosku o zmianę terminu rozprawy (k. 39-40 oraz k. 41-45 akt sądowych). W kolejnym piśmie z dnia 19 kwietnia 2022 r. skarżący w uzupełnieniu wniosku o przywrócenie terminu przedłożył dowód uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł z tytułu wniosku o uzasadnienie wyroku (pismo – k. 55; dowód uiszczenia opłaty – k. 56 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgłoszony przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej w postaci żądania sporządzenia pisemnego uzasadnienia zapadłego w sprawie wyroku i jego doręczenia – nie zasługuje na uwzględnienie. Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że skarżący uchybił ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie pisemnego uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zapadłego dnia 7 kwietnia 2022 r. (sygn. akt III SA/Lu 660/21). Zgodnie bowiem z art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Skoro zatem wyrok ogłoszony został w dniu 7 kwietnia 2022 r., to określony w powołanym wyżej przepisie siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia upłynął z dniem 14 kwietnia 2022 r., zaś wniosek w tym zakresie złożony został w dniu 19 kwietnia 2022 r. Jednakże zgodnie z przepisem art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Według zaś art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W świetle powyższych uregulowań składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenia uzasadnienia zapadłego w sprawie wyroku skarżący zachował siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Stosownie bowiem do oświadczenia skarżącego i przedłożonych dokumentów należało przyjąć, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku, a został on wniesiony w dniu 19 kwietnia 2022 r. Tym samym skarżący spełnił także formalny warunek równoczesnego dokonania czynności procesowej, której nie dokonał w terminie, ponieważ wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, uiszczając przy tym opłatę kancelaryjną od tego wniosku, choć nienależną, co skutkowało obowiązkiem merytorycznej oceny zasadności tego wniosku. W zakresie merytorycznej oceny tego rodzaju wniosku podstawowe znaczenie ma zagadnienie braku winy w uchybieniu terminu. Otóż, w ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił jednakże w tej sprawie, że uchybił terminowi dokonania czynności procesowej bez swojej winy. Wymaga zwrócenia uwagi, że choć pojęcie "uprawdopodobnienia", o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. nie jest pojęciem tożsamym z "udowodnieniem", to jednak dyspozycja tego przepisu nakazuje przyjąć, że konieczne jest dostateczne wykazanie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu ustawowego nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Należy mieć na względzie to, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje jednolity pogląd, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Za brak winy uważa się zatem sytuację, gdy zainteresowany nie był w stanie pokonać przeszkody przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych (por. przykł.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt II FZ 717/13; z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt II FZ 988/13; z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II GZ 223/14, czy z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 313/14). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy. Obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu ciąży przy tym na stronie. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że przede wszystkim, wykazując należytą staranność w dbaniu o własne interesy skarżący powinien po złożeniu wniosku o odroczenie rozprawy z dnia 7 kwietnia 2022 r. upewnić się, że data rozprawy została zmieniona, a rozprawa odroczona na inny termin. Należy przy tym zauważyć, że skarżący wraz z zawiadomieniem o wskazanym terminie rozprawy otrzymał jasne pouczenie, że jego stawiennictwo na rozprawie nie było obowiązkowe, a niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (k. 31 i k. 37 akt sprawy). Sąd nie kwestionuje, że skarżący w okresie poprzedzającym rozprawę, w dniach 1-2 kwietnia 2022 r. przebywał w [...]) w [...], i wrócił do Polski w późnych godzinach nocnych w dniu 8 kwietnia 2022 r. lub jak podaje, w dniu 9 kwietnia 2022 r. Nie oznacza to jednak, a przynajmniej skarżący takich okoliczności w ogóle nie wykazał, że dochowanie ustawowego terminu na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku było nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku obiektywnie niemożliwe. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 lutego 2012 r. (sygn. akt II GZ 56/12), brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody w zachowaniu terminu usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. [...] Wynika z tego, że przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i całkowicie obiektywny. Obowiązkiem strony jest więc uwiarygodnienie swojej staranności oraz wykazanie, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. Tymczasem skarżący w ogóle nie uprawdopodobnił, że powołane przez niego okoliczności stanowiły rzeczywistą przeszkodę nagłą, niespodziewaną i nie dającą się w żaden możliwy sposób usunąć we właściwym terminie. Pomimo bezspornego faktu korzystania przez stronę ze zwolnienia lekarskiego obejmującego okres od 10 do 15 kwietnia 2022 r., skarżący nie wykazał, by jego choroba rzeczywiście wywołana była po przez wirusa SARS-CoV-2. Mimo bowiem twierdzeń zawartych we wniosku o przywrócenie terminu, skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających uzyskanie pozytywnego testu na [...] lub objęcia go kwarantanną domową. Z załączonego zaś zaświadczenia lekarskiego wynika, że skarżący – pomimo niezdolności, ale tylko do pracy – mógł chodzić (pkt 17 obejmujący wskazania lekarskie – k. 54 akt sprawy). Nie było zatem obiektywnych przeszkód by możliwe było przesłanie do sądu pisma (wniosku o uzasadnienie wyroku) drogą pocztową albo ustanowienie pełnomocnika procesowego z wyboru. Jak przyjmuje się zaś w orzecznictwie sądów administracyjnych, samo zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminowi, gdyż niekoniecznie wyklucza możliwość dokonania czynności procesowej przez stronę, bądź zlecenie tego innej osobie, zwłaszcza gdy z treści zwolnienia lekarskiego wynika możliwość chodzenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 428/08 oraz z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt I GZ 30/20). W konsekwencji stwierdzić należało, że skarżący nie uprawdopodobnił też, iż znajdował się w stanie uniemożliwiającym mu w terminie uzyskanie od sądu informacji o wyroku wydanym w tej sprawie oraz złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Nie wykazał również, by nie mógł się w tym celu posłużyć inną osobą. Jak wskazuje się w orzecznictwie, nawet taka choroba, która wymaga leczenia i leżenia, nie uzasadnia przywrócenia terminu, jeżeli strona mogła skorzystać z pomocy innych osób, np. domowników (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt I GZ 93/14 i z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt II OZ 1053/13). Ponadto wymaga zwrócenia uwagi, że wbrew twierdzeniom strony, skarżący został przed rozprawą pouczony o terminie i sposobie prawidłowego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (k. 31-32 i k. 37 akt sądowych), podobnie jak o możliwości wnoszenia pism sądu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o czym pouczono stronę dwukrotnie (k. 18 -19; k. 21; k. 31-32 akt sprawy). Z tego rodzaju możliwości złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku za pomocą środków komunikacji elektronicznej skarżący także nie skorzystał. W judykaturze zwraca się również uwagę na to, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. np. postanawiania Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 52/14 i z dnia 2 lipca 2020 r., sygn. akt I OZ 9/20). Powyższe okoliczności – w ocenie Sądu – prowadzą do wniosku, że skarżący nie dochował należytej staranności w dokonywaniu czynności procesowych w toczącym się postępowaniu sądowym w terminie, wymaganej od strony dbającej należycie o własne interesy. Brak było zatem podstaw do przyjęcia, że uchybił terminowi do dokonania czynności bez swojej winy, wobec czego należało stwierdzić, że nie zostały spełnione ustawowe warunki przywrócenia terminu. Mając powyższe rozważania na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. – obowiązany był nie uwzględnić wniosku o przywrócenie terminu, o czym orzekł w pkt 1 postanowienia. W kwestii zaś wniesionej opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł, to opłatę tę należało zwrócić skarżącemu jako opłatę nienależną – na podstawie art. 234 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 86 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 528). Według ostatniego z tych przepisów, postępowanie sądowe, o którym mowa w artykułach poprzedzających (w tym w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego), jest wolne od opłat sądowych. Z tego względu orzec należało, jak w pkt II postanowienia.