I SA/Ol 670/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) Sędzia WSA Jolanta Strumiłło Asesor WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o wyłączenie Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: Wiesławy Pierechod, Wojciecha Czajkowskiego i Renaty Kanteckiej od orzekania w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia oddalić wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: Wiesławy Pierechod, Wojciecha Czajkowskiego i Renaty Kanteckiej od orzekania w niniejszej sprawie. Spółka A. (dalej skarżąca, Spółka, wnioskodawca, strona) złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO, Kolegium, organ) z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Spółka zwróciła się wnioskiem z dnia 18 grudnia 2017r. o wyłączenie Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: Wiesławy Pierechod, Wojciecha Czajkowskiego i Renaty Kanteckiej. Sędziowie wymienieni we wniosku zostali wyznaczeni do rozpoznania sprawy na rozprawie w dniu 21 grudnia 2017r., na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 listopada 2017r. (karta 103 akt sądowych). Sąd na rozprawie w dniu 21 grudnia 2017r. postanowił m.in. o odroczeniu rozprawy (k. 119 akt sądowych). We wniosku wskazano, że żądanie wyłączenia Sędziów zostało zgłoszone w związku z postępowaniem sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olszynie oraz wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Podano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalał wszystkie skargi w sprawach o sygn. akt: I SA/Ol 141/17, I SA/Ol 415/17, I SA/Ol 514/17, I SA/Ol 598/17, I SA/Ol 599/17 i I SA/Ol 716/17 (powinno być: I SA/Ol 716/16). Sąd rozstrzygał w ten sposób pomimo zaprezentowania przez Spółkę linii orzeczniczej, która powinna być zastosowana w ww. sprawach. Przy czym strona podniosła, że doszło do bulwersującej sytuacji, w której sąd pomimo wiedzy, że Kolegium nie załączyło do skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 415/17 wszystkich dokumentów, w szczególności protokołu posiedzenia Kolegium, podczas którego wydano dwie sprzeczne decyzje, to Sąd stwierdził, że jest to dokument wewnętrzny niepotrzebny do rozstrzygnięcia tejże sprawy. Skarżąca uznała, że sposób rozpoznania w ww. sprawach zarówno pod względem proceduralnym, jak i merytorycznym wskazuje na stronnicze i niezgodne z prawem działanie. Wobec tego, jak również w następstwie złożenia przez Spółkę wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec sędziów rozpoznających w ww. sprawach, strona oceniła, że w sprawie objętej wnioskiem może dojść do kolejnych nieprawidłowości, gdyż działanie sędziów wykazuje nie tylko cechy stronniczości, ale i działania niezgodnego z prawem. Ponadto zbadania wymaga czy skład biorący udział w ww. sprawach nie podlegał wyłączeniu z mocy prawa w zakresie rozpatrywania uchwał będących przedmiotem orzekania, a zatem czy nie zaszły podstawy wyłączenia z mocy prawa. Sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędzia WSA Wojciech Czajkowski i Sędzia WSA Renata Kantecka złożyli pisemne oświadczenia, z których wynika, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą po ich stronie okoliczności wskazane w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przyczyny uzasadniające wyłączenie sędziego od prowadzenia sprawy z ustawy są enumeratywnie wskazane, odwołują się do sytuacji procesowych, w których może znaleźć się sędzia. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 2 art. 18). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3 art. 18). Natomiast przepis art. 19 p.p.s.a. stanowi, że niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Podstawę wyłączenia sędziego w myśl tego przepisu, mogą stanowić zatem okoliczności charakteryzujące się przede wszystkim istnieniem więzi emocjonalnej (pozytywnej lub negatywnej), której podstawą jest stosunek pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej, gospodarczej, społecznej itp., oraz wszelkie obiektywnie zaistniałe okoliczności, dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi i kontroli legalności przez Sąd administracyjny jest nowa, nie badana we wcześniejszych postępowaniach sądowoadminstracyjnych decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Udział Sędziów WSA: Wiesławy Pierechod, Wojciecha Czajkowskiego i Renaty Kanteckiej w składzie orzekającym sądu rozpoznającego skargę na tę decyzję, w żaden sposób nie wypełnia przesłanki z art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skoro sędziowie ci nie brali udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, ani w sprawie o ważność tego aktu prawnego, jak też nie występowali w charakterze prokuratora. Nie brali też udziału w rozstrzyganiu tej sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7 p.p.s.a.). Podnieść należy, że wszyscy wymienieni wyżej Sędziowie złożyli stosowne oświadczenia. Wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nie stanowi natomiast niezależnej podstawy do wyłączenie sędziów na tle przedstawionych wyżej przepisów art. 18 i 19 p.p.s.a.. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że strona skarżąca nie wykazała w żaden sposób, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów objętych wnioskiem. Strona na tle orzeczeń tut. Sądu zapadłych w innych sprawach założyła, że w niniejszej sprawie Sąd w wyznaczonym składzie będzie orzekał w sposób stronniczy i niezgodny z prawem. W jej ocenie może dojść do nieprawidłowości. Jako powód podała także złożenie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i podniosła, że w sprawie objętej wnioskiem może dojść do kolejnych nieprawidłowości, gdyż działanie sędziów wykazuje nie tylko cechy stronniczości, ale i działania niezgodnego z prawem. Poza powyższymi stwierdzeniami skarżąca nie powołała żadnej argumentacji, która pozwalałaby stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie istnieje uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziów. Subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczeń podjętych z udziałem danego sędziego, nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy, podobnie jak sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżący, był sprawozdawcą w innej sprawie z jego udziałem (wyrok NSA z 15 kwietnia 2008r., sygn. akt II OSK 392/08; postanowienie NSA z: 26 stycznia 2012r., sygn. akt I FZ 15/12; 29 czerwca 2012r.; sygn. akt II OZ 559/12, akceptowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, K. Zalasińską w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 186-187). Utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że okoliczność, iż sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego dla niego niekorzystny, oraz, że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (postanowienie SN z dnia: 26 marca 1997r., sygn. akt III AO 5/97, OSNP 1997/24/502; 8 marca 1972r., sygn. akt I PZ 9/72, Lex 7068; postanowienie NSA z: 13 lutego 2014r., sygn. akt II OZ 149/14, Lex 1450957; 16 stycznia 2013r., sygn. akt II OZ 1174/12, Lex 1274472; 1 grudnia 2016r., sygn. akt II FSK 2912/14, Lex 2170165). Niewłaściwe, w subiektywnej ocenie wnioskodawcy, stosowanie przepisów i orzekanie sędziów w żaden sposób nie dowodzi istnienia jakiegokolwiek negatywnego stosunku każdego z objętego wnioskiem sędziów do strony skarżącej, dającego podstawę do zastosowania instytucji z art. 19 p.p.s.a.. Pozostałe okoliczności, wykraczające poza stosunki osobiste, o których stanowi art. 19 p.p.s.a. powinny być tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Nie chodzi zatem wyłącznie o wystąpienie określonych okoliczności lecz takich, które będą dawały uzasadnioną podstawę, iż sędzia może nie być w sprawie bezstronny. Istotne są nie subiektywne wrażenia strony o konieczności wyłączenia sędziego, lecz konkretne fakty, świadczące o różnym traktowaniu stron, nieprzychylności wobec jednej ze stron, co uzasadniać mogłoby subiektywne wątpienie o bezstronności sędziego. Sama zaś potencjalna możliwość takiego zachowania sędziego i stosunku do stron, nie stanowi uprawdopodobnienia okoliczności wyłączenia sędziego. Powyższe prowadzi do konkluzji, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych do wyłączenia od orzekania w sprawie Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: Wiesławy Pierechod, Wojciecha Czajkowskiego i Renaty Kanteckiej. Wobec powyższego, na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.