II SA/Ol 1203/12
WyrokWSA w Olsztynie2012-12-12
Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Alicja Jaszczak-Sikora, Ewa Osipuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady miejskiej w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego narusza przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności w zakresie zgodności ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, procedury uchwalania planu oraz ograniczeń prawa własności?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność części uchwały dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że przepisy § 47 ust. 1 pkt 8 oraz § 15 ust. 1 pkt 14 naruszają prawo, wprowadzając nieuzasadnione ograniczenia w zakresie prawa własności. W pozostałym zakresie skargi oddalono, uznając, że zarzuty dotyczące niezgodności z prawem procedury uchwalania planu oraz jego zgodności ze studium nie znalazły potwierdzenia.Stan faktyczny
Stowarzyszenie A oraz inni skarżący zaskarżyli uchwałę Rady Miejskiej w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta, zarzucając jej naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym niezgodność ze studium, naruszenie procedury uchwalania oraz nieprawidłowe ustalenia dotyczące przeznaczenia terenów i warunków zabudowy. Sąd rozpoznał skargi, badając legitymację skarżących oraz merytoryczną zasadność zarzutów.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę Stowarzyszenia A wniesioną w imieniu własnym; stwierdził nieważność § 47 ust. 1 pkt 8 oraz § 15 ust. 1 pkt 14 uchwały; w pozostałym zakresie skargi oddalił; orzekł, że zaskarżona uchwała w zakresie stwierdzonej nieważności nie podlega wykonaniu; zasądził od Gminy Miejskiej na rzecz skarżących A.B., A.A. i L.P. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2012r. sprawy ze skarg Stowarzyszenia A, A. B., A. A. i L. P. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta 1. oddala skargę Stowarzyszenia A wniesioną w imieniu własnym; 2. stwierdza nieważność § 47 ust. 1 pkt. 8 uchwały Nr "[...]" Rady Miejskiej z dnia 11 maja 2012r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego całego obszaru Miasta; 3. stwierdza nieważność § 15 pkt. 14 uchwały Nr "[...]" Rady Miejskiej z dnia 11 maja 2012r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego całego obszaru Miasta; 4. oddala skargi w pozostałym zakresie; 5. orzeka, że zaskarżona uchwała w zakresie określonym w pkt. 2 i 3 nie podlega wykonaniu; 6. zasądza od Gminy Miejskiej na rzecz skarżących A. B., A. A. i L. P. kwotę po 100zł (sto złotych) każdemu skarżącemu tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uchwałą z dnia 11 maja 2012 r. Nr XXII/228/12 Rada Miejska w Iławie uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego całego obszaru miasta Iławy, który został opublikowany w dniu 21 czerwca 2012 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Warmińsko-Mazurskiego z 2012 r., pod poz. 1907.
Stowarzyszenie A (zwane dalej: Stowarzyszeniem), działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik M.A., B.B., P.D., L.P., A.B., A.A., pismem z dnia 19 lipca 2012 r. wezwało Radę Miejską w Iławie do usunięcia naruszenia prawa, zarzucając wskazanej uchwale naruszenie art. 4, 6, 9, 15, 17, 19 i 20 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 647) zwanej dalej: u.p.z.p.
W dniu 17 września 2012 r. Stowarzyszenie, działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A.B., A.A. i L.P., wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się stwierdzenia nieważności uchwały z dnia 11 maja 2012 r. Nr XXII/228/12 Rady Miejskiej w Iławie w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego całego obszaru miasta Iławy. Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie:
a) art. 4, 9, 15 i 20 u.p.z.p. poprzez uchwalenie planu niezgodnego z miejscowym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Iławy (zwanego dalej: Studium), w szczególności poprzez naruszenie:
- ustaleń Studium (pkt 3.1.) przewidujących zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 51 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.);
- ustaleń Studium poprzez zmianę przeznaczenia zagospodarowania terenu niezgodną z postanowieniami Studium (działki gruntu położone w jednostce planistycznej D, o numerach ewidencyjnych: 99/17, 99/42, 99/41, 100/6; gdzie w Studium teren na którym się znajdują oznaczonym został symbolem IJ);
- naruszenie procedury określającej tryb i zasady sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;
b) art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 2 u.p.z.p. poprzez umożliwienie ustalania lokalizacji stacji paliw z pominięciem procedury planistycznej, w szczególności poprzez nieprecyzyjne określenie dopuszczalności lokalizacji stacji paliw w § 20 pkt 13 ppkt 4 uchwalonego planu;
c) art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. poprzez niezachowanie wymagań w zakresie ustalenia obligatoryjnego wskaźnika intensywności zabudowy;
d) art. 6 u.p.z.p. w związku z art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) zwanej dalej: ustawą o informacji o środowisku, poprzez naruszenie prawa do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób;
e) art. 19 ust. 1 w związku z art. 17 pkt 12 i 13 u.p.z.p. poprzez naruszenie kompetencji organów uczestniczących w procedurze uchwalaniu planu.
W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżoną uchwałą organ istotnie naruszył zasady i tryb sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Postanowienia Studium (pkt 3.1.) przewidują zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, w rozumieniu art. 51 ustawy Prawo ochrony środowiska na Obszarze Chronionego Krajobrazu Pojezierza Iławskiego. Zakaz wprowadzony w Studium dotyczy przedsięwzięć wymagających sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, takim przedsięwzięciem jest m.in. stacja paliw. Tymczasem zaskarżona uchwała w § 20 pkt 13 ppkt d pozwala na lokalizację stacji paliw przy marketach zlokalizowanych na Obszarze Chronionego Krajobrazu Pojezierza Iławskiego. Umożliwienie lokalizacji stacji paliw na każdym obszarze, na którym znajduje się market/sklep objęty miejscowym planem, lecz z pominięciem procedury planistycznej, stanowi rażące naruszenie art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 2 u.p.z.p. Poza tym w Studium teren oznaczony symbolem IJ został przewidziany na cele zabudowy mieszkaniowej z usługami towarzyszącymi, podczas gdy położone na tym terenie działki gruntu o nr: 99/17, 99/42, 99/41, 100/6 w nowo uchwalonym planie zostały przeznaczone na obszar usługowy. Jest to niezgodne z przeznaczeniem tego terenu, wynikającym z postanowień Studium. Z kolei tereny oznaczone symbolami: VA, VB, VC, VD i VE w Studium zostały przeznaczone na rozwój usług. Uchwalony plan na obszarze, na którym nie przewidziano w Studium rozwoju usług, dopuszcza w § 48 pkt 1 ppkt 2 uchwalonego planu istotną rozbudowę istniejących obiektów handlowych, tj. zwiększa dopuszczalną powierzchnię zabudowy z 30 do 40%, a także dopuszcza rozbudowę obiektów handlowych z 1 kondygnacji do 3 kondygnacji, zmniejszając wskaźnik minimalnej powierzchni biologicznie czynnej do poziomu 12%. W Studium ten teren jest wskazany jako obszar kontynuacji i uzupełnień zabudowy istniejącej, z tym że uzupełnienia zabudowy nie mogą naruszać jej skali oraz mogą być wykorzystane na funkcje dotychczasowe lub podobne. Możliwość lokalizacji stacji paliw na tym obszarze nie jest funkcją dotychczasową czy podobną do obecnie istniejących. Powyższe uwagi zostały złożone przez Stowarzyszenie, ale nie zostały one przedstawione Radzie Miasta przed głosowaniem.
Strona skarżąca podniosła również, że w § 6 pkt 59 miejscowego planu została zawarta definicja wielkości powierzchni zabudowy działki. Na jej podstawie maksymalną powierzchnię zabudowy określa się dzieląc powierzchnię zabudowy przez powierzchnię wszystkich działek będących we władaniu inwestora, związanych z planowaną inwestycją, również tych, które zgodnie z planem nie mają prawa zabudowy. Jest to niezgodne z art. 15 pkt 6 u.p.z.p., który wskazuje, że minimalną i maksymalną intensywność zabudowy obowiązkowo należy określić jako wskaźnik powierzchni całkowitej zabudowy do powierzchni działki budowlanej, tj. z prawem zabudowy.
Strona skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 17 pkt 12 u.p.z.p., Burmistrz był zobowiązany do 13 grudnia 2011 r. sporządzić wykaz uwag złożonych do projektu planu i rozpatrzyć je. Tymczasem zostało to dokonane w późniejszym terminie. Strona skarżąca dopiero 24 stycznia 2012 r. otrzymała wykaz uwag wraz z rozstrzygnięciami, a wykaz, który otrzymali radni nie jest zgodny z wykazem załączonym do skarżonej uchwały. Poza tym po drugim wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu Burmistrz dokonał istotnych zmian w planie w jednostce planistycznej D, w § 48 tekstu planu ustalając prawo do rozbudowy, nadbudowy i modernizacji obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży przekraczających 1000 m2, ustalając maksymalny współczynnik zabudowy na poziomie 40%, tj. o 10% wyższy, ustalając minimalny współczynnik powierzchni biologicznie czynnej na poziomie 12%, umożliwiając zwiększenie ilości kondygnacji z 1 do 3 oraz umożliwiając istotne zwiększenie ilości miejsc parkingowych na terenie objętym szczególnymi formami ochrony przyrody. Tak istotne zmiany w projekcie planu wymagają ponowienia wielu uzgodnień, co nie zostało uczynione. Stanowi to naruszenie art. 17 pkt 13 u.p.z.p. Strona skarżąca chciała uczestniczyć w tych uzgodnieniach. Ponieważ nie zostały one dokonane, nie zostały rozpatrzone uwagi zgłoszone przez stronę skarżącą, która tym samym została pozbawiona prawa do udziału w tworzeniu miejscowego planu. Został zatem naruszony art. 6 u.p.z.p. w związku z art. 44 ustawy o informacji o środowisku oraz prawa strony skarżącej do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób.
Strona skarżąca podniosła również, że Burmistrz wprowadzając do projektu planu uwzględnione uwagi złożone w ramach drugiego wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu zdecydował tylko o częściowym wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu bez uprzedniego rozpatrzenia tych uwag przez Radę Miejską oraz bez podjęcia przez nią decyzji w zakresie uwag nieuwzględnionych. Zatem realizacja procedury uchwalania planu nastąpiła z pominięciem kompetencji poszczególnych organów uczestniczących w procedurze tworzenia planu.
Zdaniem strony skarżącej, zaskarżona uchwała narusza jej interes prawny, interes prawny członków Stowarzyszenia oraz innych mieszkańców Iławy, których pełnomocnictwa załączono do skargi. Stowarzyszenie uczestniczy bowiem w postępowaniu w zakresie miejscowego planu na prawach strony, a poza tym Stowarzyszenie jako organizacja ekologiczna posiada legitymację do żądania usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 44 ustawy o informacji o środowisku. Z kolei członkowie Stowarzyszenia i osoby, w których imieniu działa Stowarzyszenie są właścicielami nieruchomości położonych na obszarze objętych planem zagospodarowania przestrzennego. Uchwalony plan istotnie wpływa na sytuację prawną osób reprezentowanych przez Stowarzyszenie poprzez wprowadzenie wielu zakazów w zakresie zagospodarowania posiadanych nieruchomości. Poza tym zaskarżona uchwała dopuszcza budowę stacji paliw w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości będących własnością członków Stowarzyszenia oraz reprezentowanych przez nie osób skarżących.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska wniosła o jej oddalenie oraz dopuszczenie dowodu z prywatnej opinii biegłego Głównego Projektanta miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Iławy na okoliczność prawidłowości przeprowadzenia postępowania w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu oraz dowodu z akt sprawy toczącej się przed WSA w Olsztynie w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 1062/12. Ponadto Rada wyjaśniła, że określenie w tekście w § 20 pkt 13 planu możliwości realizacji małych stacji paliw przy marketach dotyczy powszechnie używanego określenia odnoszącego się do dużych obiektów handlowych. Poza tym, czy mała stacja paliw, która nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, będzie mogła zostać zrealizowana przy marketach na terenie o symbolu D-U2, zależy wyłącznie od rozstrzygnięć procedury uzyskania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych i zgody Wojewody.
Organ stwierdził również, że w okresie opracowywania Studium markety istniały w jednostce planistycznej D, na oddziałach obejmujących teren, który w obecnym planie miejscowym oznaczony jest symbolem D-U2. W zaskarżonym planie miejscowym w § 48 ust. 1 pkt 2 podstawowe ustalenia dla tego obszaru określono jako adaptację zespołu obiektów handlowych, z prawem modernizacji. Budowa małej stacji paliw na tym terenie jest dopuszczalna jako element funkcji handlowej zespołu marketów, nie jest to zmiana funkcji terenu.
Organ, opisując szczegółowo procedurę uchwalania planu miejscowego uznał, że podczas uchwalania tego planu nie zostały naruszone kompetencje organów uczestniczących w procedurze uchwalania planu. Zostały również przeprowadzone wszystkie czynności proceduralne określone w art. 14-20 u.p.z.p., rozpatrywano wnioski mieszkańców zgłoszone w terminie i po terminie, w czasie sesji Rady Miejskiej wszystkie zgłoszone uwagi były odczytywane pojedynczo i indywidualnie przegłosowane, uzyskano dwukrotnie wymagane uzgodnienia, wykładano trzykrotnie plan do publicznego wglądu. Zdaniem organu, niezasadny jest zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. poprzez niezachowanie wymagań wskazanych w zakresie ustalania obligatoryjnych wskaźników intensywności zabudowy, bowiem miejscowy plan był procedowany według stanu prawnego obowiązującego w chwili przystąpienia do jego opracowania. Organ nie zgodził się również z zarzutem naruszenia art. 6 u.p.z.p. w związku z art. 44 ustawy o informacji o środowisku, gdyż wprowadzone do planu po rozpatrzeniu uwag zmiany nie wymagały ponownych uzgodnień, bowiem nie naruszały one ustaleń planu będących w kompetencji organów opiniujących i uzgadniających plan miejscowy. Ponieważ jednak pozytywne rozstrzygnięcie niektórych uwag skutkowało wprowadzeniem zmian, które mogły potencjalnie wpływać na obszary inne niż będące przedmiotem uwag, Burmistrz zdecydował o ponownym trzecim już wyłożeniu planu do publicznego wglądu.
Strona skarżąca w piśmie procesowym z dnia 24 października 2012 r. podniosła, że organ wprowadza w planie niejednoznaczne zapisy, chociaż niedopuszczalne jest stosowanie zapisów w planie pozwalających na dowolną ich interpretację. W planie należy ustalić przeznaczenie terenu i wskazać warunki zabudowy na danym obszarze. Strona skarżąca stwierdziła również, że każda stacja paliw jest obiektem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko, niezależnie jak zostanie nazwana. Z kolei przekształcenie obszaru D-U2 z mieszkalno-usługowego na usługowy nie można uznać za zgodne z postanowieniami Studium, bowiem w Studium teren ten został przeznaczony na rozwój zabudowy mieszkaniowej. Strona skarżąca, załączając protokół ze wspólnego posiedzenia Komisji Problemowych z dnia [...] oraz nagranie sesji Rady Miejskiej z dnia [...], wniosła również o zbadanie nagrania lub protokołu z sesji pod kątem analizy, czy złożone przez nią uwagi zostały odczytane radnym, w szczególności uwagi wskazujące na niezgodność zapisów planu z obowiązującym Studium.
Na rozprawie w dniu 28 listopada 2012 r. Prezes Stowarzyszenia podał, że Stowarzyszenie nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym jakiejkolwiek nieruchomości na terenie miasta Iławy. Z kolei skarżący A.A wskazał, że jest właścicielem działki o nr [...] i [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1 ).
Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Z zasady legalności wynika konsekwencja, iż sądy administracyjne oceniają, czy wydany akt jest zgodny z prawem obowiązującym w dacie jego wydania (vide: wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. akt II SA 4731/97, niepublikowany).
W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności wobec wniesienia skarg przez Stowarzyszenie A (zwanego dalej: Stowarzyszeniem) oraz A.B., A.A. i L.P., którzy udzielili pełnomocnictwa do działania w swoim imieniu Stowarzyszeniu, należało odnieść się do kwestii posiadania przez skarżących interesu prawnego do zaskarżenia przedmiotowej uchwały. Jednakowoż merytoryczne rozpoznanie zarzutów zawartych w skargach jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy pochodzą one od podmiotów uprawnionych do ich wniesienia.
Przepisem określającym legitymację skargową w przypadku uchwał organu gminy, a taką jest skarżona uchwała w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.) zwanej dalej: u.s.g., zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Wobec takiego brzmienia wskazanego przepisu zawsze badanie przez Sąd zasadności skargi pod względem merytorycznym, musi być poprzedzone kontrolą spełnienia przesłanek warunkujących skuteczne wniesienie skargi, o których mowa w art. 101 ust. 1 ustawy s.g., przy czym redakcja tego przepisu inaczej konstruuje legitymację czynną do wniesienia skargi niż w przypadku przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, który w art. 28 przyznaje ją każdemu, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie. Wniesienie skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. jest uwarunkowane natomiast naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia danego podmiotu. Tak rozumiany interes prawny w niniejszym postępowaniu wykazali jedynie skarżący: A.B., A.A. i L.P., którzy będąc właścicielami nieruchomości położonych na terenie miasta Iławy posiadają swój własny indywidualny interes prawny w zaskarżeniu uchwały dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wykazując, że przyjęte rozwiązania planistyczne naruszają ten interes prawny związany z zasadami zagospodarowania nieruchomości będących ich własnością - działki nr [...],[...],[...] i [...] położone przy ul. [...] i [...] w jednostce planistycznej [...] uchwalonego planu. Skarżący ci wykazali istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a ich indywidualną sytuacją prawną. Reasumując udowodnili, że zaskarżona uchwała naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na ich sferę prawnomaterialną, pozbawiając ich pewnych uprawnień albo uniemożliwiając ich realizację (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1437/04, wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 czerwca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1928/04, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tak rozumianego interesu prawnego nie wykazało natomiast Stowarzyszenie, które nie posiada własnego indywidualnego naruszonego interesu prawnego. Na rozprawie jego Przedstawiciel potwierdził, że Stowarzyszenie nie posiada na terenie miasta Iławy jakiejkolwiek nieruchomości do której posiadałoby prawnorzeczowy tytuł. Wskazać pozostaje również, że badając posiadanie przez Stowarzyszenie legitymacji materialnej do wniesienia skargi, która w ocenie tego skarżącego wynika z jego celów statutowych, jak również z art. 44 ustawy o informacji o środowisku, Sąd stwierdził, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeśli brała udział w postępowaniu administracyjnym - art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - zwanej dalej: ustawą ppsa., a także inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi - art. 50 § 2 ustawy ppsa. Z tej regulacji wynika zasadniczo, że prawo do zaskarżenia do sądu działalności lub bezczynności organów administracji publicznej oparte zostało na kryterium interesu prawnego. Regulacja wynikająca z art. 101 ust. 1 i ust. 2a u.s.g. wprowadza zatem istotne ograniczenie legitymacji skargowej w stosunku do art. 50 ustawy ppsa. Innymi słowy regulacja wynikająca z art. 101 ust. 1 u.s.g. stanowi lex specialis w stosunku do treści art. 50 § 1 ustawy ppsa.
W rzeczonej sprawie skarga Stowarzyszenia wniesiona w imieniu własnym na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. oparta została na subiektywnym przekonaniu tego podmiotu, że został naruszony jego interes prawny lub uprawnienie. Natomiast przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. nie daje podstaw do zaskarżenia w interesie publicznym uchwał organu gminy przez każdego, to również organizacja społeczna występująca w roli skarżącego powinna dla skutecznego wniesienia skargi, wykazać związek między zaskarżoną uchwałą a własną, indywidualną sytuacją prawną i ten związek musi powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień lub nałożenia obowiązków na tę organizację. Nie może zatem organizacja zaskarżyć uchwał lub zarządzeń organu gminy opierając się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. wyłącznie z powołaniem się na własny cel statutowy, nie jest to bowiem wówczas działanie z powodu naruszenia własnego interesu prawnego, ale w obronie interesu publicznego, a ten nie może być wyłączną przesłanką zaskarżenia na podstawie powyższego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2006 r. sygn. akt II OSK 1457/05, wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 1736/09, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 września 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 537/12, dostępne CBOSA).
Wyjaśnić pozostaje również, że uprawnienie do zaskarżenia uchwały organu gminy w zakresie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie może wynikać z ogólnych zasad działania organizacji ekologicznych i ich celów funkcjonowania, gdyż jest to niewystarczające kryterium. Nie znajduje ono uzasadnienia chociażby w samej treści art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) zwanej dalej: ustawą o informacji o środowisku, gdyż dotyczy on indywidualnych spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, zatem nie ma on zastosowania w sprawach skarg na uchwały dotyczące miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Pogląd taki został powszechnie zaakceptowany w orzecznictwie i Sąd w składzie orzekającym w pełni go podziela (por. wyrok. NSA z dnia 18 grudnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1539/09, wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1919/10, dostępne CBOSA).
Legitymacji skargowej Stowarzyszenia do zaskarżenia uchwały w zakresie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie uzasadniają także postanowienia Konwencji sporządzonej w Aarhus z dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz.U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706), bowiem postanowienia tej konwencji w zakresie problematyki zaskarżania uchwał z zakresu planowania przestrzennego korespondują z postanowieniami prawa powszechnie obowiązującego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie dającymi prawa do wywiedzenia legitymacji procesowej stowarzyszenia zwykłego, a taki charakter posiada skarżące Stowarzyszenie, do zaskarżenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wprawdzie art. 9 Konwencji dotyczy dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach żądania informacji o środowisku, lecz nie w sprawach skarg na akty normatywne - akty prawa miejscowego. Takie stanowisko wyraził NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1539/09 i Sąd rozpoznający tę sprawę pogląd ten akceptuje.
Również przepis art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 647) zwanej dalej: u.p.z.p. przewidujący, że uwagi do projektu planu miejscowego może wnieść każdy, kto kwestionuje ustalenia przyjęte w projekcie planu, wyłożonym do publicznego wglądu, o którym mowa w art. 17 ust. 10 tej ustawy, nie stanowi legitymacji procesowej dla Stowarzyszenia uprawniającej do wniesienia skargi na uchwalony plan miejscowy. Sam fakt zgłoszenia takich uwag przez skarżącego do projektu planu nie uprawnia automatycznie do wniesienia skargi na uchwalony plan miejscowy. Legitymacja w obu unormowaniach - art. 18 ust. 1 u.p.z.p. oraz art. 101 ust. 1 u.s.g.- jest bowiem inaczej ukształtowana i w odmienny sposób uregulowana. Nie istnieje automatyzm pozwalający na rozciągnięcie uprawnień do działania wynikającego z art. 18 ust. 1 u.p.z.p. na legitymację do złożenia skargi na gruncie przepisów ustawy o samorządzie gminnym (por. wyrok, NSA z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 1932/07, dostępny CBOSA).
Reasumując w rzeczonej sprawie nie jest wystarczające dla uznania legitymacji skargowej Stowarzyszenia wyłącznie istnienie powiązania przedmiotu skarżonej uchwały z celami statutowymi min. działaniem na rzecz właściwego zapewnienia ochrony, zasobów przyrodniczych objętych szczególnymi formami ochrony przyrody, a w szczególności działaniem na rzecz ochrony Parku [...] oraz jego otuliny i zakresem działania tej organizacji, bez wykazania przez to Stowarzyszenie naruszenia własnego interesu prawnego.
Wobec braku po stronie organizacji społecznej legitymacji skargowej Sąd w pkt 1 sentencji wyroku orzekł o oddaleniu skargi Stowarzyszenia wniesionej w imieniu własnym na podstawie art. 151 ustawy ppsa. Zdaniem Sądu kategoria interesu prawnego ma charakter materialny, a nie formalny, wobec czego negatywna ocena tej przesłanki nakazuje wydanie orzeczenia merytorycznego - oddalenia skargi, nie zaś jej odrzucenia.
Nadto w ramach czynności wstępnych Sąd stwierdził, że pozostali skarżący wyczerpali tryb przewidziany w art. 101 ust. 1 u.s.g. w zakresie wezwania Rady Miasta Iława do usunięcia naruszenia prawa pismem z dnia 19 lipca 2012 r., które wpłynęło do organu w dniu 20 lipca 2012 r. i pozostało bez odpowiedzi, a następnie w dniu 17 września 2012 r. wystąpili ze skargą na uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Iława do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Spełnione zostały zatem wymogi do merytorycznego rozpoznania wniesionych skarg z uwagi na podniesione w nich zarzuty.
Przed przystąpieniem do oceny podniesionych w skargach zarzutów Sąd wskazać winien na dwie szczególne okoliczności, które rzutują na ocenę legalności skarżonej uchwały. W pierwszym rzędzie należy wyjaśnić skarżącym, że kontrola legalności uchwały w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego musiała odbywać się zgodnie z wzorcem przewidzianym w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717, ze zm) w brzmieniu obowiązującym przed zmianą wprowadzoną ustawą z dnia 25 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. nr 130, poz. 871) zwanej dalej: ustawą zmieniającą, która weszła w życie z dniem 21 października 2010 r., a zatem przed dniem podjęcia skarżonej uchwały. Jednakże z uwagi na zapis art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, w stosunku do których podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia lub zmiany planu lub studium, a postępowanie nie zostało zakończone do dnia wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Skoro Rada Miejska w Iławie kolejnymi uchwałami w spawie przystąpienia do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Iławy dla poszczególnych fragmentów miasta, zwanych dalej jednostkami planistycznymi: A - uchwałą Nr XXVII/385/2008 z dnia 24 września 2008r., B - uchwałą Nr XXVIII/404/2008 z dnia 29 października 2008 r. , C - uchwałą Nr XXVIII/405/2008 z dnia 29 października 2008 r., D - uchwałą Nr XXVIII/406/2008 z dnia 29 października 2008 r., E - uchwałą Nr XXVIII/407/2008 z dnia 29 października 2008 r., - uchwałą Nr XXXIII/466/2009 z dnia 25 lutego 2009 r., F- uchwałą Nr XXVIII/408/2008 z dnia 29 października 2008 r, G - uchwałą Nr XXVIII/409/2008 z dnia 29 października 2008 r., - uchwałą Nr XXXIII/467/2009 z dnia 25 lutego 2009 r. przystąpiła do procedury planistycznej i nie zakończyła jej do wejścia w życie ustawy zmieniającej należało do zakończenia tej procedury stosować rozwiązania przewidziane przed zmianą.
Drugą okolicznością mającą znaczenie i wpływającą na rozstrzygnięcie Sądu w tej sprawie jest fakt poddania skarżonej uchwały z dnia 11 maja 2012 r. Nr XXII/228/12 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego całego obszaru miasta Iławy kontroli sądowoadministracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawomocnym wyrokiem z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 1062/12 oddalił skargę na tę uchwałę. Wobec tego w rzeczonej sprawie mamy do czynienia z zasadą powagi rzeczy osadzonej. Konsekwencją wcześniejszego rozpoznania przez sąd skargi innego podmiotu, która została oddalona, jest związanie sądu orzekającego w obecnej sprawie legalnością aktu prawa miejscowego. Oznacza to, że jeżeli o legalności określonego aktu prawa miejscowego w zakresie trybu postępowania, zasad sporządzania planu i właściwości organów orzekał już sąd administracyjny, a kontroli takiej dokonuje sąd obligatoryjnie przy rozpoznawaniu pierwszej skargi na akt prawa miejscowego i skargę oddalił, to sąd orzekając później ze skarg innych podmiotów może je rozpoznać wyłącznie w granicach w jakich nie były rozpoznawane wcześniej tj. naruszenia indywidualnego interesu skarżących. W konsekwencji ewentualne stwierdzenie nieważności aktu może nastąpić tylko w części dotyczącej naruszonych interesów prawnych obecnych skarżących.
W tym stanie sprawy należało stwierdzić, że skoro prawomocnym wyrokiem z dnia 16 października 2012 r. (sygn. akt II SA/Ol 1062/12) WSA w Olsztynie oddalił skargę na skarżoną obecnie uchwałę, to tym samym oceniając merytorycznie w przedmiocie owej skargi Sąd dokonał kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem w zakresie, czy zaskarżony plan miejscowy nie został uchwalony; z naruszeniem zasad sporządzania planu, istotnym naruszeniem tryby sporządzania planu lub naruszeniem właściwości organów w tym zakresie tj. przesłanek wynikających z art. 28 u.p.z.p. Pogląd ten jest powszechnie prezentowany w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 618/12, dostępny CBOSA) i Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę w pełni go podziela.
Przystępując zatem do kontroli legalności skarżonej uchwały w zakresie zarzutów podniesionych w skargach, wyjaśnić należy, już tylko z uwagi na wyżej przytoczone przesłanki, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego m. Iława w jednostce planistycznej D pozostaje sprzeczny z ustaleniami uchwały Nr XXX/431/08 z dnia 17 grudnia 2008 r. Rady Miejskiej w Iławie w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Iławy (zwanej dalej: Studium) tzn. nie jest zasadny zarzut odnośnie uchwalenia planu z naruszeniem art. 20 u.p.z.p. Skarżący brak zgodności zapisu planu ze Studium upatrują w konstrukcji § 20 pkt 13 ppkt d planu, który dopuszcza m.in. na terenie jednostki planistycznej D w odniesieniu do terenu obejmującego działki: 99/17, 99/42, 99/41 i 100/6 możliwość lokalizowania małych stacji paliw przy marketach, jeżeli zostaną spełnione wszystkie warunki ochrony sanitarnej terenów sąsiedzkich. Tymczasem teren ten w Studium określony został symbolem IJ, dla którego w dokumencie pod nazwą Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Iława część II - Kierunki zagospodarowania przestrzennego w pkt. 2.1.1. rodzaj przekształceń zagospodarowania przestrzennego określono jako: obszar kontynuacji i uzupełnień zabudowy istniejącej: - kontynuacja i uzupełnianie zabudowy, - powstanie nowej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, - przekształcenie terenów ogródków działkowych w tereny zabudowy mieszkaniowej, - lokalizacja przystani jachtowej, - maksymalna wysokość zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej; do 2 kondygnacji nadziemnych, w tym poddasze użytkowe. Nadto zarzucono, że zgodnie z zapisem pkt. 3.1 w zakresie obszarów objętych prawną ochroną na podstawie ustawy o ochronie przyrody przewidziano zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 51 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska, przy czym zakaz ten obowiązuje na Obszarze Chronionego Krajobrazu Pojezierza Iławskiego. W ocenie skarżących zakaz wynikający z art. 51 ww. ustawy dotyczy przedsięwzięć wymagających sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, a stacja paliw bezwzględnie wymaga takiego raportu, bowiem stosownie do zapisu § 3 ust. 1 pkt 35 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397) jednoznacznie wynika, że stacje paliw są obiektami mogącymi znacząco oddziaływać na środowisko, co organ pominął.
Kolejny zarzut dotyczący niezgodności ze Studium obejmuje zapis dla działek wyżej wymienionych zlokalizowanych w jednostce D-U2, gdzie w planie teren mieszkalno - usługowy przekształcono na teren usługowy, co jest niezgodne ze wskazanym zapisem Studium.
Odnośnie tych zarzutów wyjaśnić pozostaje, że Sąd nie stwierdził braku zgodności powołanych zapisów planu ze Studium. W pierwszej kolejności należy wskazać, że co do zasady w części ogólnej planu w § 9 ust. 1 i 2 zawarto generalną regułę, że ustala się zakaz lokalizowania, na obszarze objętym planem nowych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska. Zakaz, jak w ust. 1 obejmuje także lokalizację przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska, jeżeli w wyniku postępowania o uzyskanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych i przeprowadzoną ocenę oddziaływania na środowisko zostaną wykluczone (ust. 2). Nadto w podnoszonym zapisie Studium 3.1. zawarto wskazania odnośnie terenu chronionego Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego, gdzie ustalenia dotyczące planu ochrony wynikają z rozporządzenia Nr 37 Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z dnia 27 września 2005 r. w sprawie Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego w części dotyczącej województwa warmińsko - mazurskiego (Dz. Urz. Woj. Warmi. z 2005 r. Nr 140, poz. 1649, ze zm) dalej: rozporządzenie nr 37 oraz wskazania odnośnie Obszaru Chronionego Krajobrazu Pojezierza Iławskiego wynikające z rozporządzenia Nr 31 Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Pojezierza Iławskiego (cześć A i część B - Dz. Urz. Woj. Warmi. z 2008 r. Nr 71, poz. 1357) dalej: rozporządzenie nr 31, w których określone zostały zakazy, w tym zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 51 ustawy prawo ochrony środowiska - § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nr 37 oraz § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nr 31. Jednostka planistyczna IJ Studium, którą określono w planie m.in. jako teren D-U2 położona jest na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Pojezierza Iławskiego, gdzie w rozporządzeniu nr 31 w § 4 ust. 3 pkt 1 zawarto zapis, że zakaz o którym mowa w ust. 1 nie dotyczy realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, które mogą wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w rozumieniu § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573, ze zm) po uzgodnieniu z wojewodą. Do takiego zapisu rozporządzenia nr 31 odnosi się cytowany wyżej zapis Studium. Zatem jak wynika z zapisu planu ochrony dla tego terenu chronionego dopuszczalne jest lokalizowanie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko po spełnieniu określonych warunków tj. po uzgodnieniu z wojewodą. Zapis ten stanowi wyłom w całkowitym zakazie lokalizowania na tym terenie chronionym takich inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Z takim właśnie zapisem Studium i planu ochrony określonym w rozporządzeniu nr 31 współgra treść § 9 ust. 2 oraz § 20 pkt 13 ppkt d planu, które co do zasady dopuszczają lokalizację przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko po spełnieniu jednak określonych wymogów. Brak jest wobec tego podstaw do przyjęcia, że zapis o dopuszczeniu przez Radę w § 20 pkt 13 ppkt. d planu możliwości zlokalizowania małej stacji paliw przy markecie, jeżeli zostaną spełnione wszystkie warunki ochrony sanitarnej terenów sąsiednich narusza zapis Studium, skoro z rozporządzenia nr 31 wynika, że taka inwestycja może zostać na tym terenie dopuszczona pod warunkiem uzyskania uzgodnienia z wojewodą.
Brak jest również podstaw do stwierdzenia aby zapis Studium dla jednostki IJ pozostawał sprzeczny z zapisem planu dla jednostki D-U2 skoro z uwagi na różny rodzaj zainwestowania na tym terenie zbiorczo określono w Studium jako kierunek zagospodarowania terenu - cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami towarzyszącymi. Jednak w ramach tego zapisu wskazano na możliwość kontynuacji i uzupełnienia zabudowy istniejącej. Skoro na terenie określonym w planie jako D-U2 już na etapie uchwalania Studium zrealizowane były duże obiekty handlowe, to nie można uznać, ze obecne dopuszczenie w planie możliwości adaptacji zespołu obiektów handlowych z prawem ich modernizacji może być uznane za sprzeczne z kierunkiem zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z zasługami towarzyszącymi skoro jednocześnie dopuszczono w Studium możliwość kontynuacji i uzupełnień zabudowy istniejącej. Taka możliwość modernizacji nie pozostaje zarazem w sprzeczności z podstawowym kierunkiem określonym w Studium dla tego terenu.
Kolejny zarzut podniesiony w skargach dotyczy naruszenia przez zapis planu art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. poprzez niezachowanie wymagań wskazanych w zakresie ustalania obligatoryjnego wskaźnika intensywności zabudowy. Przepis ten w obecnym brzmieniu stanowi, że w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną i minimalną intensywność zabudowy jako wskaźnik powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, maksymalną wysokość zabudowy, minimalną liczbę miejsc do parkowania i sposób ich realizacji oraz linie zabudowy i gabaryty obiektów. Z tym zapisem pozostaje w sprzeczności, w ocenie skarżących, zapis § 6 pkt 59 planu, gdzie podczas interpretacji tego zapisu w trakcie dyskusji publicznej projektant wyjaśnił, że maksymalną powierzchnię zabudowy określa się dzieląc powierzchnię zabudowy przez powierzchnię wszystkich działek będących we władaniu inwestora związanych z planowaną inwestycją, również tych które zgodnie z planem nie mają prawa zabudowy np. zieleń izolacyjna, drogi. Oznacza to, że inwestor będzie mógł do określenia powierzchni zabudowy działki przyjmować także tereny przylegające do jego inwestycji np. drogi, jeżeli tylko będą stanowiły jego własność.
Wyjaśnić pozostaje, że ten zapis ustawy nie może mieć zastosowania do uchwalonego planu miejscowego, skoro do jego uchwalania przystąpiono przed wejściem w życie nowej regulacji - ustawy zmieniającej wobec czego na mocy jej art. 4 ust. 2 należało stosować art. 15 ust. 2 pkt 6 tej ustawy w poprzednim brzmieniu, zgodnie z którym w planie miejscowym określa się obowiązkowo parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym linie zabudowy, gabaryty obiektów i wskaźniki intensywności zabudowy, przy czym z zapisu tego nie wynika w jaki sposób należy określić ten wskaźnik zabudowy. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego panu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164, poz. 1587), które m.in. określa wymagany zakres projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części tekstowej i graficznej w § 4 pkt 6 ustala wymogi dotyczące stosowania standardów przy zapisywaniu ustaleń projektu tekstu planu miejscowego, gdzie ustalenia dotyczące parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu powinny zawierać w szczególności określenie linii zabudowy, wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki lub terenu, w tym udziału powierzchni biologicznie czynnej, a także gabarytów i wysokości projektowanej zabudowy oraz geometrii dachu. Wobec takiego brzmienia ustawy oraz wydanego na jej podstawie (art. 16 ust. 2 u.p.z.p.) rozporządzenia wykonawczego nie sposób uznać, że skarżony § 6 pkt 59 planu narusza art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. w brzmieniu przed zmianą. Stosownie do jego treści wielkość powierzchni zabudowy działki oznacza maksymalny dopuszczalny procent powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki. Taki zapis planu nie narusza art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. ani w poprzednim brzmieniu ani obecnie obowiązującym, natomiast to z § 6 pkt 60, w którym określono pojęcie wielkości działki na potrzeby uchwalonego planu wynika, że jako wielkość działki uznaje się teren będący własnością inwestora objęty projektem budowlanym zagospodarowania terenu, z uwzględnieniem podziałów dokonanych przed uprawomocnieniem się niniejszego planu. Jednak ten zapis planu także nie narusza art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. w poprzednim brzmieniu.
Kolejny zarzut podniesiony w skargach dotyczy naruszenia art. 17 pkt 12 u.p.z.p., w którym przewidziano, że burmistrz rozpatruje uwagi, o których mowa w pkt 11, w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia upływu terminu do ich składania, tymczasem w rozpoznawanej sprawie w dniu 13 grudnia 2011 r. tj. po upływie 21 dni od zakończenia terminu składania uwag do projektu planu Burmistrz dopiero posiadał roboczy wykaz uwag złożonych do projektu planu, który przedstawiono skarżącym w dniu 21 grudnia 2011 r. Rozpatrzenie złożonych uwag do projektu planu nastąpiło później tj. w dniu 24 stycznia 2012 r. Nadto zarzucono, ze wykaz, który otrzymali radni nie jest zgodny z załączonym do skarżonej uchwały np. pod poz. 42. Zarzucono również, że po drugim wyłożeniu projektu planu Burmistrz dokonał istotnych zmian w jednostce planistycznej D, w § 48 planu zmieniając parametry współczynnika zabudowy oraz minimalnego współczynnika powierzchni biologicznie czynnej, co wymaga ponowienia całej procedury uzgodnieniowej, a czego nie uczyniono. W ocenie skarżących likwidacja awaryjnego wyjazdu z parkingu położonego pomiędzy marketami [...] i [...] wymagała ponowienia uzgodnienia z Powiatowym Inspektorem Straży Pożarnej, czego nie uczyniono. Jako strona skarżący chcieli uczestniczyć w tych uzgodnieniach, których nie dokonano wobec czego naruszono także art. 17 pkt. 13 u.p.z.p.
Wyjaśnić pozostaje stronom, że jeżeli rada gminy stwierdzi konieczność dokonania zmian w przedstawionym do uchwalenia projekcie planu miejscowego, w tym także w wyniku uwzględnienia uwag do projektu planu - czynności o których mowa w art. 17, ponawia się w zakresie niezbędnym do dokonania tych zmian, co wynika wprost z art. 19 ust. 1 u.p.z.p. W orzecznictwie oraz piśmiennictwie dotyczących procedury uchwalania planu miejscowego wskazuje się na trudności w dokonywaniu oceny co do zakresu koniecznych powtórzeń procedury uzgodnieniowej przyjmując, że tylko w sytuacji daleko idących zmian projektu planu, zmieniających jego koncepcję lub prowadzących w zasadzie do sporządzenia projektu w nowej postaci należy traktować jako konieczność powtórzenia uzgodnień, przy czym jedynie w niezbędnym zakresie.
Z przedłożonej Sądowi dokumentacji planistycznej wynika, że w tej sprawie projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego m. Iławy wraz z prognozą oddziaływania na środowisko wykładano trzykrotnie do publicznego wglądu, na okres co najmniej 21 dni i organizowano w tym czasie dyskusje publiczną nad przyjętymi w projekcie planu rozwiązaniami, przy czym dwukrotnie, na skutek wprowadzanych zmian po zgłoszonych uwagach projekt planu był uzgadniany i opiniowany z organami, o których mowa w art. 15 pkt. 6 i 7 u.p.z.p. (wyrok WSA z dnia 5 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 166/11).
Pierwsze wyłożenie miało miejsce w dniach od 6 października 2010 r. do 4 listopada 2010 r., zaś dyskusja publiczna miała miejsce w dniu 19 października 2010 r. W tym czasie § 48 ust. 1 pkt 2 projektu planu przewidywał ustalenia dla strefy zabudowy usługowej D-U2 - adaptuje się zespół obiektów handlowych, z prawem modernizacji, bez prawa rozbudowy i nadbudowy, z dopuszczeniem realizacji małej stacji paliw w bezpośrednim sąsiedztwie myjni samochodów. Taki zapis projektu planu został przedstawiony do opiniowania i uzgodnień wymaganych przez art. 17 pkt 6 i 7 u.p.z.p. i uzyskał w takim kształcie akceptację tych organów.
Drugie wyłożenie projektu planu miało miejsce w dniach od 6 października 2011 r. do 4 listopada 2011 r., zaś dyskusja odbyła się dnia 18 października 2011 r. Projekt ten został także wcześniej poddany ponownemu zaopiniowaniu oraz uzgodnieniu wskazanym w art. 17 pkt 6 i 7 u.p.z.p. organom, które zaaprobowały wprowadzone zmiany do pierwotnego tekstu planu. Projekt ten przewidywał dla § 48 ust. 1 pkt 2 zapis "D-U2 adaptuje się zespół obiektów handlowych, z prawem modernizacji, bez prawa rozbudowy i nadbudowy, z dopuszczeniem realizacji małej stacji paliw w bezpośrednim sąsiedztwie myjni samochodów; obowiązuje zakaz handlu i magazynowania towarów poza istniejącymi obiektami kubaturowymi oraz wykonanie drogi awaryjnej".
Na skutek zgłoszonych w trakcie drugiego wyłożenia uwag do planu Burmistrz zaaprobował kilka rozwiązań, co skutkowało koniecznością wprowadzenia wynikających z nich zmian. W celu zabezpieczenia interesów wszystkich właścicieli nieruchomości, dla których wprowadzone po wyłożeniu projektu planu zmiany mogły wpływać na sferę praw i obowiązków zdecydował o konieczności powtórzenia trzeciego wyłożenia projektu planu, które miało miejsce w dniach od 5 marca 2012 r. do 2 kwietnia 2012 r., zaś dyskusję publiczną zorganizowano w dniu 29 marca 2012 r. Podkreślić należy, że w obwieszczeniu Burmistrza Miasta Iławy z dnia 24 lutego 2012 r. wskazano wyraźnie, że wyłożenie to ma charakter częściowy i dotyczy wymienionych szczegółowo fragmentów jednostek planistycznych na rysunkach oraz zmiany planu w części przepisów oznaczonych w tekście czerwoną czcionką, w tym m.in. § 48 ust. 1 pkt 2 Przepis ten w obecnym brzmieniu przewiduje ustalenia dla strefy zabudowy usługowej D-U2 jako adaptacje adaptacji obiektów handlowych z prawem modernizacji; wysokość do 2 kondygnacji, ustala się możliwość lokalizacji parkingu podziemnego, maksymalna powierzchnia zabudowy do 40%, minimalna powierzchnia biologicznie czynna 12 % z włączeniem do bilansu przyległego terenu D-ZP2/ przeznaczona na zieleń izolacyjną wokół całego terenu; wskaźnik miejsc postojowych - minimum 3 miejsca na 100 m² powierzchni usługowej; należy zapewnić prawidłowe ze względu na bezpieczeństwo ruchu i bezpieczeństwo pożarowe - funkcjonowanie wewnętrznego układu drogowego i bezpieczne dla ruchu pieszego skrzyżowanie drogi KDW z ul. Kajki. Takie działanie w zakresie ponawiania procedury kolejnych wyłożeń projektu planu było już przedmiotem kontroli tut. Sądu w wyroku z dnia 16 października 2012 r. (sygn. akt II SA/Ol 1062/12), w którym skarga została oddalona i stosownie do art. 101 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym w tym zakresie Sąd związany jest oceną prawomocnego wyroku Sądu.
Brak jest podstaw do stawiania Burmistrzowi M. Iława skutecznego zarzutu naruszenia art. 17 pkt 12 u.p.z.p. skutkującego koniecznością powtórzenia procedury planistycznej z uwagi na naruszenie terminu do rozpoznania w terminie 21 dni uwag przedłożonych do projektu planu. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p,z.p. naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powoduje nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Ustawodawca wymaga zatem aby naruszenie trybu sporządzenia planu miało charakter istotnego naruszenia, bo tylko takie naruszenie skutkuje nieważnością uchwały. Ustawodawca nie wprowadził jednak definicji pojęcia istotnego naruszenia trybu sporządzania planu miejscowego. Samo zaś sformułowanie tego przepisu wskazuje, że nie każde naruszenie trybu sporządzania planu będzie wywierało skutek w postaci jego nieważności. Istotne naruszenie trybu sporządzenia planu będzie miało miejsce jedynie wówczas, kiedy prowadzi w konsekwencji do sytuacji, w której przyjęte ustalenie planistyczne są odmienne od tych, które zostałyby przyjęte, gdyby nie naruszono trybu sporządzenia aktu planistycznego (por. Z. Niewiadomski, Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne, Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2006, str. 248 i nst.). Stosownie do wyżej przytoczonych wskazań nawet jeżeli faktycznie po drugim wyłożeniu projektu planu, gdy na skutek wniesionych uwag, a jak wynika z załącznika nr 2 do skarżonej uchwały w wyniku drugiego wyłożenia zgłoszonych zostało 48 uwag, Burmistrz w terminie 21 dni nie rozpatrzył tych uwag to i tak przekroczenie wskazanego w art. 17 pkt 12 u.p.z.p. terminu nie stanowi istotnego naruszenia trybu sporządzenia planu miejscowego, bowiem okoliczność uchybienia terminu nie miała wpływu na przyjęte rozwiązania planistyczne.
Również nie znajduje uznania zarzut dotyczący naruszenia trybu sporządzania planu miejscowego z uwagi na okoliczność, że po drugim wyłożeniu projektu planu i wprowadzeniu na skutek wniesionych uwag kilku zmian do projektu planu Burmistrz nie dokonał ponowienia procedury uzgodnieniowej w tym zakresie m.in. z Państwową Strażą Pożarną w odniesieniu do zapisu § 48 ust. 1 pkt 2 projektu planu. Wyjaśnić pozostaje, na co Sąd wskazywał już we wcześniejszej części uzasadnienia, że konieczność powtórzenia procedury planistycznej, o której mowa w art. 19 ust. 1 u.p.z.p. ma miejsce jedynie w sytuacji daleko idącej zmiany koncepcji projektu planu miejscowego, która to zmiana w obecnym planie nie miała miejsca na skutek wprowadzonych zmian. Nadto wskazać pozostaje, ze organ Państwowej Straży Pożarnej - Komendant Wojewódzki czy Komendant Powiatowy nie są organami opiniującymi czy uzgadniającymi, o których mowa w art. 17 pkt 6 i 7 u.p.z.p. Organ ten będzie niewątpliwie wypowiadał się w zakresie przyjętych rozwiązań dotyczących zagospodarowania tego terenu - nieruchomości, jednakże dopiero na etapie postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę dla określonej inwestycji.
Także niesłuszny jest argument, ze pominięcie powtórzonej procedury uzgodnieniowej pozbawiło skarżących możliwości brania udziału w tej procedurze, gdyż jedynym organem uprawnionym do wystąpienia o opinię czy uzgodnienie w trybie art. 17 pkt 6 i 7 u.p.z.p. pozostaje organ wykonawczy gminy - wójt, burmistrz, prezydent miasta - przygotowujący projekt planu miejscowego i żadna inna strona nie bierze udziału w tej procedurze planistycznej. W tym zakresie postępowanie nie jest klasycznym postępowaniem administracyjnym, w którym każdy czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy rozstrzygnięcie organu może wziąć udział w takim postępowaniu administracyjnym. Błędne jest powoływanie się przez Stowarzyszenie w tym zakresie na art. 44 ustawy o informacji o środowisku, gdyż dotyczy on indywidualnych spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, zatem nie ma on zastosowania w sprawach skarg na uchwały dotyczące miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz procedury uzgodnieniowej, a ponadto w tej sprawie skarga Stowarzyszenia podlega oddaleniu z uwagi na brak indywidualnego własnego interesu prawnego.
Reasumując stwierdzić należy, ze podniesione zarzuty nie znajdują uzasadnienia w przytoczonych wyżej przepisach prawa, natomiast sama ostateczna treść § 48 ust. 1 pkt 2 planu nie narusza zarówno zasad sporządzenia planu miejscowego, jak również trybu jego sporządzania. Pozostaje także w zgodzie z ogólnymi warunkami określonymi w § 13 ust. 2 pkt 1 dla obszaru planu oznaczonego symbolem U strefy zabudowy usługowej, gdzie m.in. przewidziano zabudowę do 3 lub 4 kondygnacji oraz obowiązkowe wydzielenie miejsc postojowych minimum 3 miejsca na każde 100 m² powierzchni usług.
Sad kontrolując skarżoną uchwałę stwierdził natomiast, że wskazany w skardze zarzut dotyczący zapisu § 47 ust. 1 pkt 8 planu zakazujący realizacji wolnostojących budynków gospodarczych i garażowych w ustaleniach dotyczących strefy zabudowy mieszkaniowej, oraz § 15 ust. 1 pkt 14 planu dotyczący ustalenia w obrębie istniejącej zabudowy wielorodzinnej, w którym zakazuje się wykonywania ogrodzeń nieruchomości, na której posadowione są budynki wspólnot mieszkaniowych naruszają prawo wobec czego w tym zakresie stosownie do art. 147 § 1 ustawy ppsa. stwierdził nieważność tych zapisów planu miejscowego.
Podkreślić należy, ze stosownie do art. 4 ust. 1 u.p.z.p. ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Jest to wyraz uprawnienia planistycznego gminy wynikający z art. 1 ust. 1 i ust. 2 u.p.z.p. Określenie bowiem przeznaczenia terenu w planie miejscowym przede wszystkim przesądza o ograniczeniu prawa własności osób będących właścicielami nieruchomości dla których jest uchwalany plan miejscowy. Z zasady prawa własności wynika możliwość szerokiego korzystania z nieruchomości gruntowych, zatem konkretny zapis planu miejscowego może skutkować w stosunku do określonych terenów i ich właścicieli ograniczeniem tego prawa własności. Wprawdzie prawo własności, którego ochronę zapewniają przepisy art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, jak również art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności nie jest prawem bezwzględnym i doznaje określonych ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja RP, stanowiąc w art. 64 ust. 3, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności. Z kolei stosownie do art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności, mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ingerencja w sferę prawa własności pozostawać musi w racjonalnej i odpowiedniej proporcji dla wskazanych wyżej celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Przekładając powyższe uwagi na okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd w składzie orzekającym stwierdził, że wprawdzie na mocy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Rada Miejska w Iława została upoważniona do ingerencji w prawo własności innych podmiotów m.in. w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności - obywateli, jednakże z zapisów podjętej uchwały nie wynika z uwagi na jakie wartości, czy chronione dobra np. z zakresu ochrony środowiska w zakwestionowanych wyżej przepisach uchwalonego planu miejscowego doszło do ograniczenia prawa własności właścicieli tych nieruchomości, w tym samych skarżących. Odnośnie zapisu § 47 ust. 1 pkt 8 planu wprowadzono zakaz realizacji wolnostojących budynków gospodarczych i garażowych mimo, że przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, ze zm) dopuszcza taką zabudowę po spełnieniu określonych wymogów technicznych co do zagospodarowania nieruchomości w stosunku do granic sąsiednich nieruchomości oraz spełnieniu wymogów co do wskaźnika intensywności zabudowy, czy zachowania powierzchni biologicznie czynnej. Brak jest zatem racjonalnego uzasadnienia dla wprowadzenia takiego ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości na wskazanym terenie. To ograniczenie niewątpliwie wpływają na uprawnienie skarżących, których nieruchomości zlokalizowane są na terenie jednostki planistycznej w stosunku do której wprowadzono powyższe ograniczenie.
Także kolejny zakwestionowany przez Sąd zapis § 15 ust. 1 pkt 14 planu wprowadzający jako element krajobrazu miasta w obrębie istniejącej zabudowy wielorodzinnej zakaz wykonywania ogrodzeń nieruchomości, na których posadowione są budynki wspólnot mieszkaniowych wprowadza ograniczenia w wykonywaniu prawa własności przez te wspólnoty w stosunku do nieruchomości gruntowej pod budynkiem, dodatkowo różnicując ich pozycję prawną w stosunku do innych podmiotów. Literalne odczytywanie tego zapisu wskazuje bowiem, że pomimo całkowicie nieuzasadnionego ograniczenia w stosunku do wykonywania prawa własności do takich nieruchomości, dodatkowo zróżnicowano pozycję prawną wspólnot mieszkaniowych w stosunku do np. spółdzielni mieszkaniowych, których takie ograniczenia nie dotyczą.
Wobec powyższego kontrolując zaskarżoną uchwałę w zakresie wskazanym wyżej Sąd stosownie do art. 147 § 1 ustawy ppsa. w pkt. 2 i 3 wyroku stwierdził nieważność skarżonej uchwały w zakresie § 47 ust. 1 pkt 8 oraz § 15 ust. 1 pkt 14, natomiast w pozostałym zakresie skargi oddalił - pkt 4 wyroku. O wstrzymaniu wykonania skarżonej uchwały w zakresie wskazanym w pkt 2 i 3 wyroku do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy w pkt 5 wyroku. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono w trybie art. 200 w związku z art. 206 ustawy ppsa., zgodnie z którymi w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W razie częściowego uwzględnienia skargi sąd może w uzasadnionych przypadkach zasądzić na rzecz skarżącego od organu tylko części kosztów, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W niniejszej sprawie Sąd jedynie w niewspółmiernej części uwzględnił skargi stron, wobec czego dokonał częściowego zwrotu poniesionych kosztów związanych z uiszczonym wpisem od skarg.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło