II SA/Ol 180/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Marta Kudła po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2018 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. S. na czynność Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu na wolne stanowisko urzędnicze postanawia 1) odrzucić skargę; 2) zwrócić skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. 1. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że "[...]"r. Dyrektor Domu Pomocy Społecznej im. J w S ogłosił nabór na wolne stanowisko urzędnicze specjalisty ds. kadrowych. Informacja o wynikach naboru ogłoszona została w dniu "[...]"r. D S (zwana dalej: Skarżącą) biorąca udział w postępowaniu konkursowym pismem z dnia "[...]"r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa przez stwierdzenie nieważności przeprowadzonego postępowania konkursowego na wolne stanowisko urzędnicze oraz rozwiązania umowy o pracę ze zwycięzcą konkursu. Wskazała, że osoba zatrudniona na stanowisku kadrowej w Domu Pomocy Społecznej (dalej: DPS), na której stanowisko prowadzony był konkurs nadal świadczy pracę. Wywodziła, że sama procedura konkursowa przeprowadzona została z naruszeniem przepisów. Poinformowała, że podczas drugiego etapu postępowania kwalifikacyjnego - rozmowy kwalifikacyjnej, która przeprowadzona został "[...]"r., nie stwierdziła obecności osoby która wygrała postępowanie konkursowe. Podnosiła również, że protokół przeprowadzonej z nią rozmowy kwalifikacyjnej nie odzwierciedlał pełnego jej przebiegu. Zauważała w dalszej części wywodu, że dokonana przez komisję ocena dotycząca umiejętności pracy w zespole, czy też organizowania pracy pracownikom nie została zweryfikowana w toku zadawanych jej pytań, została natomiast oceniona przez komisję konkursową. 2. Pismem z dnia "[...]"r. Dyrektor DPS w S (dalej zwany: organem) udzielił odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stwierdzając, że procedura naboru kandydatów na wolne stanowisko urzędnicze specjalisty ds. kadrowych została przeprowadzona w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa oraz w zgodzie z wymogami jego otwartości i konkurencyjności. 3. W dniu "[...]"r. D S wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie ze skargą na sposób przeprowadzenia postępowania konkursowego na wolne stanowisko urzędnicze specjalisty ds. kadrowych oraz na rozstrzygnięcie konkursu zarzucając naruszenie przepisów obowiązującego prawa w zakresie rzetelności, otwartości i konkurencyjności, czyli zasad naboru na kierownicze stanowiska urzędnicze. Wskazała, że postępowanie konkursowe nie zostało przeprowadzone w sposób gwarantujący równe szanse wszystkim uczestnikom. W związku z powyższym wniosła o stwierdzenie nieważności przeprowadzonego postępowania konkursowego na wolne stanowisko urzędnicze oraz rozwiązanie umowy o pracę ze zwycięzcą konkursu. W motywach uzasadnienia podała, że w dniu "[...]"r. Dyrektor DPS ogłosił nabór na wolne stanowisko urzędnicze w trybie ustawy z dnia "[...]"r. o pracownikach samorządowych. Postępowanie konkursowe zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów tj. art. 12 ustawy o pracownikach samorządowych, bowiem w czasie ogłoszenia konkursu stanowisko ds. kadrowych nie było wolnym stanowiskiem urzędniczym, bowiem osoba zajmująca to stanowisko nadal świadczyła pracę i na emeryturę odeszła dopiero w dniu "[...]"r. Nadto procedura konkursowa została przeprowadzona niezgodnie z prawem, gdyż stosownie do ogłoszenia zamieszczonego na stronie Biuletynu Informacji Publicznej drugi etap postępowania konkursowego, którym była rozmowa kwalifikacyjna miał się odbyć w dniu "[...]"r. o godz. 9.00. Skarżąca stawiła się kilka minut przed wyznaczonym jej czasem, niedługo po niej stawiła się druga kandydatka, jednak osoba, która została wybrania nie pojawiła się w okolicach godziny 9.00. Skarżąca zarzucała, że rozmowa kwalifikacyjna, trwała ok. 8 minut, a czas ten nie był wystarczający do tego aby komisja konkursowa mogła ocenić kompetencje kandydatki we wszystkich płaszczyznach wskazanych następnie w protokole z przeprowadzonego naboru. W uzasadnieniu dokonanego wyboru Dyrektor DPS podał, że wyłoniona kandydatka spełniała wymagania formalne oraz w drugim etapie zdobyła najwięcej punktów, podczas gdy rzetelność takiej oceny, zdaniem skarżącej jest wątpliwa, ze względu na czas, który był przeznaczony dla poszczególnych kandydatów. 4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Domu Pomocy Społecznej wniósł o jej odrzucenie. W pierwszej kolejności wskazano, że podstawa prawna, na którą powołała się skarżąca tj. art. 3 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczy zaskarżenia postanowienia zaś w tej sprawie taki akt nie został wydany, co oznacza, iż wskazana podstawa prawna nie jest spójna z przedmiotem zaskarżenia tj. sposobem przeprowadzenia postępowania konkursowego oraz rozstrzygnięciem konkursu. W ocenie organu tylko informacja o wynikach naboru, która kończy postępowanie rekrutacyjne, stanowi czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ww. ustawy. Wskazano, że w sytuacji, gdy ustawa, stosownie do treści art. 53 § 2 ustawy p.p.s.a., nie przewiduje środków zaskarżenia, skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Ze skargi wynika, że o wynikach naboru skarżąca dowiedziała się w dniu "[....]"r., zaś skargę złożyła dopiero w dniu "[...]"r., co oznacza, że dokonała tej czynności z naruszeniem terminu. Podkreślono, że obecnie obowiązujące przepisy nie wymagają już poprzedzenia wniesienia skargi wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Poza tym na etapie przed wniesieniem skargi strona skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, tym samym nie można uznać, że brak jest winy skarżącej w uchybieniu terminu. Nadto z ostrożności procesowej pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi z uwagi na niezasadność podniesionych zarzutów. 5. Skarżąca wezwana została do wyjaśnienia przyczyn niedochowania trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi liczonego od dnia powzięcia informacji o skarżonej czynności. Pismem z dnia "[...]"r. strona wniosła o uznanie, że uchybienie przez nią terminowi do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy i rozpoznanie skargi. W uzasadnieniu argumentowała, iż termin na wniesienia skargi nie został przez nią dochowany, ponieważ działała w usprawiedliwionym przekonaniu, że termin ten powinien być liczony od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Jak podała kwestię tą konsultowała z profesjonalnym pełnomocnikiem, który wprowadził ją w błąd. Nadto przygotowując się do sporządzenia skargi zapoznała się z wieloma orzeczeniami sądów administracyjnych, które zwierały taki stanowisko. Jako przykład wskazała wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 października 2010r. sygn. akt II SA/Łd 98/10. Niedochowanie terminu uznała za konsekwencję działania w usprawiedliwionym przekonaniu, popartym informacjami zasięgniętymi z orzecznictwa sądowoadministracyjnego, iż termin do wniesienia skargi liczony jest od dnia udzielenia przez organ odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. 6. Dyrektor DPS w piśmie z dnia "[...]"r. ustosunkowując się do stanowiska skarżącej podtrzymał wniosek o odrzucenie skargi, argumentując, że z pisma nie wynika aby wystąpiły po stronie skarżącej okoliczności z których wynikło by, iż naruszenie terminu do wniesienia skargi było niezawinione. Wniesiona skarga z uwagi na zawarte w niej żądania została zarejestrowana jako: - skarga na przeprowadzenie konkursu na wolne stanowisko urzędnicze i prowadzona pod sygn. akt II SA/Ol 179/18 oraz jako skarga na rozstrzygnięcie konkursu na wolne stanowisko urzędnicze i prowadzona pod sygn. akt II SA/Ol 180/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 z późn. zm.) dalej: ustawa p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 także orzekanie w sprawach innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2017r. poz. 935) tj. z dniem 1 czerwca 2017r. modyfikacji uległ stan prawny dotyczący wnoszenia skargi we wskazanym wyżej zakresie. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 53 § 2 ustawy p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Na wstępie należy podnieść, że Sąd w każdej sprawie bada w pierwszej kolejności z urzędu dopuszczalność skargi ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wskazanych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy p.p.s.a. Przesłankami wymienionymi w pkt 1-5 tego przepisu są: niewłaściwość sądu, wniesienie skargi po terminie, nieuzupełnienie braków formalnych, zawisłość sprawy, brak zdolności sądowej lub procesowej. Kolejną przesłanką odrzucenia skargi jest niedopuszczalność skargi z innych przyczyn, określona w art. 58 § 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a.. Bezspornym w rzeczonej sprawie pozostaje fakt, iż skarżąca wniosła skargę z naruszeniem terminu określonego w art. 53 § 2 ustawy p.p.s.a. Fakt, ten został przez stronę potwierdzony w jej piśmie procesowym z dnia "[...]"r. Równocześnie skarżąca podnosiła, iż naruszenie terminu nastąpiło bez jej winy. Jako argument wskazała, że uzyskała ona błędne informacje co do terminu wniesienia skargi od pełnomocnika profesjonalnego, jak również wyciągnęła błędne wnioski w oparciu o analizę wcześniejszych wyroków sądów administracyjnych. Kwestią pierwszoplanową, mająca zasadniczy wpływ na możliwość merytorycznego zbadania sprawy przez sąd, jest zatem dokonanie oceny czy naruszenie terminu wniesienia skargi przez skarżąca nastąpiło bez jej winy. Zgodnie z poglądem T. Wosia dotyczącym unormowania zawartego w art. 53 § 2 ustawy p.p.s.a. rozważane unormowanie uprawnia sąd do oceny, czy istnieją przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Jednakże sąd nie będzie w tym przedmiocie wydawał odrębnego postanowienia i w przypadku uznania, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego, przystąpi do rozpoznania skargi. (szerzej zob. T. Woś [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Postępowanie..., 2017, s. 286). Przesłanka sanująca czynności dokonane z naruszeniem terminu została zatem sformułowana w niniejszym przepisie analogicznie jak warunek przywrócenia terminu określony w art. 86 § 1 ustawy p.p.s.a. Tym samym rozważania zaprezentowane, tak w poglądach judykatury jak i doktryny w przedmiocie dopuszczalności przywrócenia terminu w oparciu o art. 86 § 1 p.p.s.a., odnoszone mogą być również do regulacji art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. W kwestii konsekwencji jakie niesie dla strony naruszenie terminu procesowego pierwszoplanowym zagadnieniem jest ocena zawinienia tego naruszenia przez stronę. Tylko bowiem brak winy strony w tym zakresie, daje podstawę do sanowania czynności dokonanych z uchybieniem terminu. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzgledniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (zob. post. NSA z 23 marca 2011r. sygn. II OZ 196/11, post. NSA z 11 lutego 2011r. sygn. II OZ 77/11, pos. NSA z 22 listopada 2013r. sygn. I OSK 2550/13, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako: CBOSA). Zachowania strony nie może przy tym cechować nawet lekkie niedbalstwo (pos. NSA z 21 czerwca 2011r. sygn. II FZ 286/11). O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (post. NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02, M. Praw. 2002/23, s. 1059). Równocześnie jak podkreśla B. Dauter w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, w tym także doradca podatkowy i rzecznik patentowy, kryterium braku winy w uchybieniu terminowi należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika, bez względu na to, czy przy dokonywaniu danej czynności pełnomocnik posłużył się osobami trzecimi, które walorów profesjonalności nie mają (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2018r.; Komentarz do art. 86 p.p.s.a.) Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniu z dnia 14 grudnia 2011r. sygn. akt II GZ 527/11 pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi, o którym mowa w art. 86 § 1 ustawy p.p.s.a., obejmuje swym zakresem działania bądź zaniechania pełnomocnika, a także działania osób trzecich upoważnionych przez pełnomocnika do dokonywania poszczególnych czynności, włącznie z czynnościami o charakterze czysto technicznym. W postanowieniu z dnia 7 sierpnia 2012r. sygn. akt II GZ 254/12, NSA wprost wskazał zaś, że zawinienie pełnomocnika strony w uchybieniu terminu nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu. Choć w niniejszej sprawie w toczącym się przed sądem postępowaniu skarżąca nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika to z oświadczeń zwartych przez nią pismach procesowych jasno wynika, iż przygotowując skargę korzystała ona z porad profesjonalnego pełnomocnika, jak również wcześniej pełnomocnik wniósł wezwanie do usunięcia naruszenia prawa do organu. Tym samym konsekwencje błędów w informacjach udzielanych przez osobę trzecią, w tym także profesjonalnego pełnomocnika ponosi strona. Nie ma przy tym znaczenia, czy błędne przeświadczenie strony o terminie wniesienia skargi wynikało z wadliwych informacji udzielanych jej przez osobę trzecią, czy też wad w komunikacji z tą osobą. Okolicznością wyłączająca winę strony nie może być także fakt, iż informacji zasięgnęła u profesjonalnego pełnomocnika i działa w zaufaniu do jego wiedzy. Korzystanie z porad profesjonalnego pełnomocnika jest prawem strony, ta jednak dokonuje samodzielnego wyboru pełnomocnika i ponosi konsekwencje procesowe ewentualnej jego pomyłki. Ponadto informacje uzyskiwane od osoby trzeciej, mogą i powinny być weryfikowane przez stronę, tym bardziej w sytuacji gdy w oparciu o te informacje podejmuje ona samodzielne działania. Strona opierając się na informacjach pochodzących z różnych źródeł: porad pełnomocnika, samodzielnie uzyskanej wiedzy prawnej podjęła we własnym imieniu i na własna odpowiedzialność czynności procesowe w postaci wniesienia skargi. Fakt, iż wyciągnęła ona błędne wnioski z analizowanych przez siebie źródeł nie stanowi przesłanki wyłączjącej jej winę. Strona zaznaczała również, że w toku przygotowywania skargi analizowała orzecznictwo sądów administracyjnych. Miała ona zatem możliwość zapoznania się z aktualnym stanem prawnym. Błąd strony co do ustaleń prawnych, nawet związany ze zimną treści przepisów nie może być traktowany jako okoliczność wyłączającą jej winę w naruszeniu terminu. Nieznajomość prawa nie stanowi bowiem argumentu jaki może usprawiedliwiać naruszenie terminu procesowego przez stronę. Pogląd taki znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (post. NSA z 12 czerwca 2008r. sygn. akt II OZ 578/08, post. NSA z 6 sierpnia 2008r. sygn. akt I OZ 589/10, post. NSA z 20 września 2012r. sygn. akt I OZ 695/12, dostępne CBOSA). Nadto strona, jak podnosi, samodzielnie dokonywała analizy orzecznictwa sądów administracyjnych. Nie można zatem przyjąć, że analiza aktualnego brzmienia ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przekraczała możliwości strony. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Sanowanie działań strony podjętych z naruszeniem terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Przedstawione przez stronę argumenty nie pozwalają na przyjęcie, że zachowanie jej wyczerpuje znamiona określone w art. 53 § 2 zdanie drugie ustawy p.p.s.a. Tym samym skarga wniesiona została z naruszeniem terminu, a naruszenie to miało charakter zawiniony przez stronę. Sąd nie znalazł podstaw do uznania, aby bez winy skarżącej doszło do uchybienia terminowi do wniesienia skargi. Sąd nie uznał za uzasadnione skorzystanie z przysługującego mu na podstawie art. 53 § 2 zd. drugie ww. ustawy uprawnienia do rozpoznania skargi. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że skarga została wniesiona z naruszeniem wymogów określonych w art. 52 § 2 ustawy p.p.s.a. i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.