II SA/Ol 58/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant referent Milena Małyszko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2016 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne 1) oddala skargę, 2) przyznaje adwokat E. S. od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" Starosta G orzekł - na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015r. poz. 155 ze zm. – stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji – dalej jako: u.k.p.) o skierowaniu M. B. na badania psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. W uzasadnieniu podano, że kierowca przekroczył liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Od decyzji tej odwołał się M. B., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Podał, że w dniu "[...]" – tj. przed otrzymaniem informacji o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania go na badania psychologiczne, odbył szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego, w wyniku czego liczba przypisanych mu punktów, otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, powinna zostać zredukowana do 22. Ponadto podniósł, że przedmiotowa decyzja wydana została z naruszeniem art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym przez błędną jego wykładnię. W sprawie w sposób niewłaściwy zastosowano także przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Podał, że szkolenie w WORD odbył jeszcze przed datą, w której organ Policji wystąpił do starosty z wnioskiem o skierowanie go na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu w związku z przekroczeniem 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Zatem w dacie złożenia tego wniosku ilość posiadanych przez niego punktów była mniejsza niż 24. Ponadto zdaniem odwołującego się § 8 ust. 6 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego i nie może być stosowany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że rozstrzygnięcia wydane w oparciu o art. 99 ust. 1 pkt. 3 lit. b) u.k.p. mają charakter związany. Zatem w razie wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie skierowanie na badania jest działaniem obligatoryjnym. Wykładnia literalna tego przepisu nie budzi wątpliwości i pozostaje w zgodzie z wykładnią celowościową, bowiem za skierowaniem na badania kierowcy przemawia interes publiczny. Wskazano, że w okresie od 30 kwietnia 2015r. do 2 lipca 2015r. odwołujący się dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad ruchu drogowego, w wyniku czego liczba punktów karnych przypisanych mu w ciągu jednego roku kalendarzowego wyniosła 28. Wskazano, że odwołujący się odbył szkolenie w dniu 3 lipca 2015r, a więc po dniu 2 lipca 2015r., w którym dopuścił się naruszenia przepisów i zasad ruchu drogowego, w wyniku którego liczba przypisanych mu punktów karnych w ciągu jednego roku kalendarzowego przekroczyła 24. W związku z tym odbycie szkolenia nie mogło przynieść skutku w postaci zmniejszenia liczby otrzymanych punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Wskazano, że § 8 ust. 6 rozporządzenia w sprawie postepowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego nie wykracza poza delegację ustawową wskazaną w art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, na poparcie czego Kolegium przywołało liczne przykłady z orzecznictwa sądów administracyjnych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł M. B., domagając się jej uchylenia w całości i umorzenia postępowania. Podniósł, że odbył szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego, które zgodnie z art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym powinno skutkować zmniejszeniem ilości posiadanych przez niego punktów o 6. Powołując się na przykłady z orzecznictwa, wskazał że zasada odjęcia punktów w wyniku przeprowadzonego szkolenia ma charakter bezwzględny, a jedyny wyjątek stanowi tu sytuacja kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Ponownie podniósł, że § 8 ust. 6 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Zaznaczył, że rozróżnić należy sytuację, w której szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego kierowca odbywa jeszcze przed złożeniem przez właściwy organ policji wniosku o skierowania na badania psychologiczne, a odbyciem takiego kursu w już po wydaniu decyzji w tym zakresie. Zdaniem skarżącego odbywając stosowne szkolenie przed wszczęciem postępowania w sprawie skierowania na badania doprowadził do zmniejszenia liczby posiadanych przez siebie punktów, co spowodowało brak przesłanki do wydania decyzji o nałożeniu takiego obowiązku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm, dalej jako: p.p.s.a.). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie jest zasadna. Podnieść przede wszystkim należy, że zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Należy także wskazać, że w myśl art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 poz. 1137 ze zm., dalej jako: P.r.d.) policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przypisując określonemu naruszeniu odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10. Zatem tylko ten organ uprawniony jest zarówno do dokonywania wpisu przypisanych kierowcy punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jak i do ich usuwania. Należy przy tym podkreślić, że czynności te mają charakter czynności materialno-technicznych, które mogą być przedmiotem odrębnej skargi do sądu administracyjnego. Pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, które przyjmują, że wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego policji stanowi czynność materialnoprawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 3 września 2014r., sygn. akt I OSK 1968/14, dostępne w CBOSA). Przy czym tylko w przypadku takiej skargi sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do prowadzonej ewidencji. Organy administracji, w toku prowadzonych postępowań, takich kompetencji nie posiadają i są związane treścią danych zawartych w ewidencji (por. wyroki NSA z dnia: 24 października 2012r., sygn. akt I OSK 1203/11; z 9 sierpnia 2013r., sygn. akt I OSK 855/12 – dostępne w CBOSA ). W rozpoznawanej sprawie skarżący w okresie od dnia 30 kwietnia 2015r. do dnia 2 lipca 2015r. otrzymał 28 punktów karnych za naruszenie przepisów i zasad ruchu drogowego. Okoliczność ta wynika z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]". Natomiast szkolenie w trybie art. 130 ust. 3 P.r.d. skarżący odbył w dniu 3 lipca 2015r., a zatem już po przekroczeniu 24 punktów za naruszenia. Skoro zatem do organu I instancji wpłynął wniosek Komendanta, to organ ten nie był uprawniony do korygowania wpisów dokonanych przez organ prowadzący ewidencję, tj. przez Policję i zobowiązany był do podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o dane wynikające z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Decyzja wydawana w trybie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p. ma bowiem charakter związany, a więc przekroczenie przez kierowcę liczby 24 punktów karnych, obliguje organ do skierowania go na tego rodzaju badania. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez skarżącego okoliczność, ze szkolenie odbył przed dniem złożenia wniosku przez organ Policji do starosty, skoro w dniu szkolenia skarżący faktycznie przekroczył już liczbę 24 punktów karnych. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących przekroczenia delegacji ustawowej przy wydawaniu § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012r. poz. 488, dalej jako: rozporządzenie) wyjaśnić należy, że kwestia ta była już wielokrotnie rozpatrywana przez sądy administracyjne. Obecnie w orzecznictwie jest powszechnie przyjęty pogląd, że regulacja zawarta w § 8 ust. 6 rozporządzenia mieści się w delegacji określonej w punkcie 2 artykułu 130 ust. 4 P.r.d. "warunki i sposób prowadzenia ewidencji". Niewątpliwie bowiem kwestia dokonywania wpisów w ewidencji i ich usuwania mieści się w pojęciu "sposób prowadzenia ewidencji". Nadto podkreśla się, że rozporządzenie wydane zostało w celu zdyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów P.r.d. oraz zapobiegania wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Ustawodawca zawarł wyraźne wskazania treściowe, wyznaczające kierunek unormowań delegowanych do rozporządzenia. Przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia niewątpliwie realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu. Ograniczenie możliwości zmniejszenia ilości punktów karnych po przekroczeniu przez kierowcę wyznaczonego przez ustawodawcę limitu punktów ma na celu dyscyplinowanie i wdrażanie kierowców do przestrzegania przepisów ustawy a także zapobieganie naruszeniu przez nich przepisów ruchu drogowego. Pierwszy cel (tzn. dyscyplinowanie i wdrażanie kierowców do przestrzegania przepisów ustawy) osiągany jest poprzez samo nałożenie obowiązku poddania kierowcy wielokrotnie naruszającego przepisy ruchu drogowego, określonym procedurom weryfikacyjnym (tak w zakresie praktycznych umiejętności prowadzenia pojazdów, jak też posiadanych ku temu predyspozycji psychologicznych), natomiast drugi cel (tzn. zapobieganie naruszaniu przez kierowców przepisów ruchu drogowego) jest osiągany poprzez eliminację z grona uprawnionych do kierowania pojazdami tych kierowców, którzy przeszli ww. procedury weryfikacyjne ze skutkiem negatywnym. Przyjęcie odmiennego poglądu a mianowicie, że kierowca w drodze odbycia szkolenia mógłby zmniejszyć liczbę punktów po przekroczeniu limitu 24, niweczyłby możliwość kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy, a zatem osiągnięcia celu w postaci dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy. Każdorazowo po przekroczeniu limitu 24 punktów kierowca odbywając na własny koszt szkolenie uzyskiwałby zmniejszenie liczby punktów o 6, a zatem stosowanie przez organy środków służących dyscyplinowaniu kierowców i wdrażaniu ich do przestrzegania zasad ruchu drogowego stałoby się bezprzedmiotowe. Nie zostałaby także spełniona funkcja prewencyjna przepisów, które w myśl założenia ustawodawcy winny zapobiegać wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Powyższy pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 22 marca 2011r., sygn. akt I OSK 723/10, z 16 grudnia 2010r., sygn. akt I OSK 275/10, 16 kwietnia 2013r., sygn. akt I OSK 2038/11, z 9 sierpnia 2013r. sygn. akt I OSK 855/12, z 24 października 2012r., sygn. akt I OSK 1306/11, z 24 października 2012r., sygn. akt I OSK 1203/11, z 1 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 225/12, z 15 marca 2012r., sygn. akt I OSK 413/11, z 20 października 2011r. sygn. akt 1812/10, z 13 czerwca 2013r., sygn. akt I OSK 15/12, z 16 grudnia 2015r., sygn. akt I OSK 616/14, z 22 marca 2011r., sygn. akt I OSK 723/10, z 6 marca 2013r., sygn. akt I OSK 1991/11, z 8 sierpnia 2013r., sygn. akt I OSK 763/12, z 12 lutego 2014r., sygn. akt I OSK 1690/12, z 27 marca 2014r., sygn. akt I OSK 2057/12, z 24 października 2012r., sygn. akt I OSK 1552/11 i z 31 marca 2011r., sygn. akt I OSK 1013/10. Wprawdzie w skardze powołano orzeczenia sądów administracyjnych w których wyrażono odmienny pogląd odnośnie powyższej kwestii, ale stanowisko wyrażone w tych orzeczeniach straciło aktualność. Wyroki zostały wydane wiele lat temu, kiedy były pewne wątpliwości co do przekroczenia delegacji ustawowej z art. 130 ust.4 P.r.d. Orzeczenia te są jednak odosobnione, a od wielu lat orzecznictwo sądowe jest jednolite co do kwestii zgodności 8 ust.6 rozporządzenia z delegacją ustawową, określoną w art. 130 ust. 4 P.r.d. W związku z powyższym sąd orzekający w niniejszym składzie całkowicie podziela stanowisko przyjęte w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że w przypadku, gdy kierowca odbywa szkolenie w trybie art. 130 ust. 3 P.r.d. już po przekroczeniu 24 punktów nie może skorzystać z dobrodziejstwa tego przepisu i liczba przypisanych mu punktów nie może być pomniejszona z uwagi na odbyte szkolenie. Zmniejszenie liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła 24. W przypadku przekroczenia tej liczby kierowca jest bowiem poddawany obowiązkowemu sprawdzeniu kwalifikacji, skierowaniu na badania psychologiczne i innym konsekwencjom wynikającymi z przepisów. Z powyższych względów skargę jako bezzasadną, należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzeczono zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a.