II SA/Ol 59/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2016 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokat E.S. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzielona z urzędu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 9 lipca 2015 roku do Starostwa Powiatowego wpłynął wniosek Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji działającego z upoważnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji o sprawdzenie kwalifikacji kierującego pojazdem – M. B.. We wniosku podano, że w okresie 30.04.2015 r. - 02.07.2015 r. M. B. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad ruchu drogowego, skutkiem czego liczba punktów karnych przypisanych ww. w ciągu jednego roku kalendarzowego wyniosła 28. Pismem z dnia 14 lipca 2015 r. Starosta zawiadomił M. B. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W dniu 13 sierpnia 2015 r. do Starosty wpłynęło pismo M. B. wraz z kopią zaświadczenia o odbyciu w dniu 3 lipca 2015 r. szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. W dniu 31 sierpnia 2015 r. została wydana decyzja o zatrzymaniu M. B. prawa jazdy kat. B, nr "[...]", wydanego przez Starostę. W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, z którego wynika fakt przypisania M. B. 28 punktów karnych, w związku z naruszeniami zasad ruchu drogowego. Od ww. decyzji M. B. odwołał się w terminie. W treści odwołania skarżący podniósł, że w dniu 3 lipca 2015 r. odbył szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego, w wyniku którego liczba przypisanych mu punktów powinna zostać zredukowana do 22. Odwołujący się podniósł również, że § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, wobec czego nie może być stosowany. W konsekwencji odbyte przez niego w dniu 3 lipca 2015 r. szkolenie skutkować powinno zmniejszeniem liczby punków karnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W dniu 6 lipca 2015 roku do Starostwa Powiatowego wpłynął wniosek Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji działającego z upoważnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji o sprawdzenie kwalifikacji kierującego pojazdem M. B.. We wniosku podano, że w okresie 30.04.2015r. - 02.07.2015r. M. B. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad ruchu drogowego, skutkiem czego liczba punktów karnych przypisanych ww. w ciągu jednego roku kalendarzowego wyniosła 28. Stosownie do ww. wniosku organ wydał w dniu "[...]" decyzję o skierowaniu M. B. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego oraz decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że rozstrzygnięcia wydane w oparciu o art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541), mają charakter związany, zatem w razie wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie, zatrzymanie prawa jazdy jest obligatoryjne. Zdaniem Kolegium wykładnia literalna powołanego przepisu nie budzi wątpliwości i pozostaje w zgodzie z wykładnią celowościową, bowiem za zatrzymaniem prawa jazdy, w zaistniałej sytuacji, przemawia również interes publiczny. Wobec powyższego w sytuacji przekroczenia przez M. B. liczby 24 punktów w ciągu jednego roku kalendarzowego, obowiązkiem Starosty było wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Fakt przekroczenia przez M. B. liczby 24 punktów w ciągu jednego roku kalendarzowego wynika z wniosku Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji działającego z upoważnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji o sprawdzenie kwalifikacji kierującego pojazdem. Skargę na ww. decyzję wywiódł M. B., wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania. W treści skargi wyjaśnił, że w dniu 3 lipca 2015r., tj. jeszcze przed datą wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji (06.07.2015r.), odbył szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego, w wyniku którego liczba przypisanych mu punktów powinna zostać zredukowana do 22. Powołując się na wyroki sądów administracyjnych (NSA z 19 marca 2009r. sygn. III SA/Gd 475/08, WSA w Olsztynie z 07.10.2010 r. II SA/Ol 786/10) podniósł, że skoro przepis art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym określa kategorycznie jako zasadę, że odbycie szkolenia powoduje zmniejszenie ilości punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego i wskazuje na jeden wyjątek – dotyczy to kierowcy o stażu liczonym od daty uzyskania prawa jazdy krótszym niż jeden rok, to uznać należy, że wprowadzenie jakiegokolwiek innego wyjątku od powyższej zasady wymagałoby istnienia przepisu szczególnego rangi ustawowej i ewentualnie przepisu rozporządzenia wydanego na podstawie należytej delegacji ustawowej, zaś norma rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych wynikająca z przepisu podstawowego, jakim jest § 8 ust. 6 w/w rozporządzenia poszerza zakres wyłączenia określony w/w przepisem rangi ustawowej. Wskazał, że § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, wobec czego nie może być stosowany. W konsekwencji odbyte przez niego w dniu 3 lipca 2015 r. szkolenie skutkować powinno zmniejszeniem liczby punków karnych. Podniósł, że już samo nałożenie na kierowcę mandatu karnego jest wystarczającą przesłanką dyscyplinującą kierowcę do przestrzegania zasad ruchu drogowego, a dodatkowe nakładanie za ten sam czyn punktów karnych jest podwójnym karaniem za jeden czyn i nie powinno mieć miejsca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r., poz. 718 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte zgodnie z przepisami prawa. Przede wszystkim podnieść należy, że zgodnie z przepisem art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541) do dnia 3 stycznia 2016 r. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy wymienionej w art. 4. Należy także wskazać, że w myśl art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, P.r.d., policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przypisując określonemu naruszeniu odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10. Tylko ten organ uprawniony jest zarówno do dokonywania wpisu przypisanych kierowcy punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jak i do ich usuwania. Należy przy tym podkreślić, że czynności te mają charakter czynności materialno-technicznych, które mogą być przedmiotem odrębnej skargi do sądu administracyjnego. Pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, które przyjmują, że wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego policji stanowi czynność materialnoprawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 3 września 2014r., sygn. akt I OSK 1968/14, dostępne w CBOSA). Przy czym tylko w przypadku takiej skargi sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do prowadzonej ewidencji. Organy administracji, w toku prowadzonych postępowań, takich kompetencji nie posiadają i są związane treścią danych zawartych w ewidencji (por. wyroki NSA z dnia: 24 października 2012r., sygn. akt I OSK 1203/11; z 9 sierpnia 2013r., sygn.. akt I OSK 855/12 – dostępne w CBOSA). Z akt sprawy wynika, że w dniu 6 lipca 2015 roku do Starostwa Powiatowego wpłynął wniosek Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji działającego z upoważnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji o sprawdzenie kwalifikacji kierującego pojazdem dotyczący M. B.. We wniosku podano, że w okresie 30.04.2015r. - 02.07.2015r. M. B. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad ruchu drogowego, skutkiem czego liczba punktów karnych przypisanych ww. w ciągu jednego roku kalendarzowego wyniosła 28. Stosownie do ww. wniosku organ wydał w dniu 31 sierpnia 2015r. decyzję o skierowaniu M. B. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego oraz decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Fakt przekroczenia przez M. B. liczby 24 punktów w ciągu jednego roku kalendarzowego wynika z wniosku Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji działającego z upoważnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji o sprawdzenie kwalifikacji kierującego pojazdem. Skarżący podniósł w skardze, że w dniu 3 lipca 2015r., tj. jeszcze przed datą wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji (06.07.2015r.) odbył szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego, w wyniku którego liczba przypisanych mu punktów powinna zostać zredukowana do 22. Powołując się na niektóre wyroki sądów administracyjnych podniósł, że skoro przepis art. 130 ust. 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym określa kategorycznie jako zasadę, że odbycie szkolenia powoduje zmniejszenie ilości punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego i wskazuje na jeden wyjątek – dotyczy to kierowcy o stażu liczonym od daty uzyskania prawa jazdy krótszym niż jeden rok, to uznać należy, że wprowadzenie jakiegokolwiek innego wyjątku od powyższej zasady wymagałoby istnienia przepisu szczególnego rangi ustawowej i ewentualnie przepisu rozporządzenia wydanego na podstawie należytej delegacji ustawowej, zaś norma rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych, jakim jest § 8 ust. 6 w/w rozporządzenia poszerza zakres wyłączenia określony w/w przepisem rangi ustawowej. Przede wszystkim należy podkreślić, że nie ma w przepisach prawa terminu, do którego możliwe byłoby wpisywanie do ewidencji punktów karnych. Przy czym organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszenia, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty (art. 130 ust. 2 P.r.d. oraz § 6 ust. 1 pkt 3 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012r. poz. 488). Tak więc z przepisów tych jednoznacznie wynika, że istotna jest data popełnienia naruszenia, a nie data jego wpisu do ewidencji. Podnieść także należy, że zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiskiem, w przypadku, gdy kierowca odbywa szkolenie w trybie art. 130 ust. 3 P.r.d. już po przekroczeniu 24 punktów nie może skorzystać z dobrodziejstwa tego przepisu i liczba przypisanych mu punktów nie może być pomniejszona z uwagi na odbyte szkolenie. Użyte w treści powołanego przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) P.r.d. sformułowanie "podlega" oznacza, iż decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu nie są pozostawione uznaniu organu orzekającego, lecz mają charakter rozstrzygnięcia związanego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego – dostępne w Internecie - z dnia 16 grudnia 2010r., sygn. akt I OSK 275/10, z dnia 31 marca 2011r., sygn. akt I OSK 1013/10, z dnia 15 marca 2012r., sygn. akt I OSK 413/11, z dnia 22 marca 2011r., sygn. akt 723/10, z dnia 22 marca 2011r., sygn. akt I OSK 723/10). Zmniejszenie zatem liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła 24. W przypadku przekroczenia tej liczby kierowca jest bowiem poddawany obowiązkowemu sprawdzeniu kwalifikacji, skierowaniu na badania psychologiczne i innym konsekwencjom wynikającymi z przepisów. Zupełnie bezpodstawny jest zarzut strony wskazujący na podwójne jego ukaranie za ten sam czyn poprzez nałożenie mandatu i punktów karnych. Należy wyjaśnić skarżącemu, że obie sankcje nie są tożsame. Jedna ma charakter karny, a druga administracyjny, przez co nałożenie jednej sankcji w żadnym wypadku nie wyklucza nałożenia drugiej. Dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało w pkt 1 oddalić. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800), przyznając pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie w wysokości 480 zł podwyższone o kwotę podatku od towarów i usług.