II SAB/Ol 110/13
PostanowienieWSA w Olsztynie2014-01-31
Skład orzekający: Marzenna Glabas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych może zostać uwzględniony bez złożenia przez wnioskodawcę dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej i rodzinnej?Ratio decidendi
Przyznanie prawa pomocy, w tym zwolnienia od kosztów sądowych, wymaga wykazania przez wnioskodawcę braku możliwości poniesienia kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W przypadku wątpliwości co do sytuacji majątkowej i rodzinnej strony, sąd może wezwać do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Brak wykonania tego obowiązku uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy.Stan faktyczny
Wnioskodawca F. W. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując niskie dochody i trudną sytuację rodzinną. Wskazał, że mieszka sam, ale posiada nieruchomości. Organ wezwał go do uzupełnienia informacji o sytuacji majątkowej i rodzinnej, w tym o dochodach i wydatkach jego oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca odmówił udzielenia pełnych informacji, powołując się na naruszenie godności i praw osobistych. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy z powodu niewykonania wezwania.Rozstrzygnięcie
Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. W. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie wydania dokumentów postanawia odmówić zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych .
We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, F. W. wniósł
o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu stwierdził: "Zaniżone stałe i jedyne źródła utrzymania F. W. w wysokości 472 zł. Niezwykła sytuacja w rodzinie (...) spowodowana ze skutku bezprawnego zajęcia świadczeń emerytalnych T. U. (...)." W rubryce nr 6, w której należy wpisać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, wnioskodawca wymienił tylko siebie. W rubryce
nr 7, w której należy podać stan majątkowy wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie, zadeklarował dom o powierzchni 160 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,47 ha. Co do zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych zawarł stwierdzenie: "nie posiadamy". W rubryce nr 10, w której należy wpisać dochody miesięczne brutto wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, podał dochód z tytułu swojej renty w wysokości 472 zł.
W rubryce 11, przeznaczonej do wskazania innych danych, które składający oświadczenie uważa za istotne, wpisał: "Sprawy rodzinne niepodlegające komentowaniu".
Do wniosku załączona została kopia dokumentu o nazwie "Wyłączność osobista" z dnia 24 sierpnia 2009 r., w którym T. U. oświadczyła m.in., że nadaje swojemu mężowi F. W. "wyłączność osobistą (...) w (...) zarządzaniu, kierowaniu oraz podejmowaniu jednoosobowych decyzji we wszelkich Urzędach Administracji Państwowej, Sądowniczej oraz Organów Władzy Publicznej" wspólnym majątkiem, jaki posiadają "na działce nr "[...]" w Ś." i zwalnia się "od ponoszenia odpowiedzialności za stan prawny posiadanego majątku tj. działek nr "[...]" i zgromadzonego majątku na tych działkach" z uwagi na to, że nie uczestniczyła w podejmowaniu decyzji "o zabudowie w/w działek" oraz nie była "inwestorem budów". Dodała, iż nadana "Wyłączność osobista" upoważnia jej męża m.in. do "utrzymania posiadanych obiektów i działek w czystości, dbałości, wnoszenia opłat obowiązkowych z własnych pieniędzy, dokończenia remontu budynków posadowionych na działce "[...]" - rozstrzygnięcia spornych spraw dotyczących działki nr "[...]", jej zabudowy, ogrodu i istniejących urządzeń energetycznych." Zastrzegła sobie "prawo do swojej własnej emerytury", wskazując, iż w całości ją zatrzymuje i przeznacza na własne cele "bez żadnych zobowiązań".
W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji rodzinnej
i materialnej skarżącego oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej
i finansowej, a ponadto ustalenia zakresu żądania, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, z pouczeniem, że niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy.
Odpowiadając na wezwanie w części dotyczącej wskazania zakresu żądania wnioskodawca podniósł, iż jego wniosek obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Stwierdził jednocześnie, iż pozostałe pytania pozostawia bez odpowiedzi,
ponieważ naruszają one prawa (wnioskodawcy) i jego rodziny oraz naruszają godność osobistą. Dodał, że zwraca uwagę referendarzowi sądowemu o obowiązku przestrzegania prawa, zaprzestania pozyskiwania materiałów prawnie chronionych
o stanie rodziny (wnioskodawcy), jego zamożności, obyczajów, przedsiębiorczości, przy jednoczesnym wymuszaniu wyprzedaży jego majątku na rzecz zaspokojenia niewielkich kosztów sądowych danej sprawy oraz zarzucił naruszenie art. 51 pkt 2, art. 30, art. 31 pkt 2 i 3 Konstytucji RP, poprzez niezgodne z prawem pozyskiwanie i gromadzenie materiałów dowodowych o rodzinie (wnioskodawcy), poprzez brak poszanowania prawa innych osób, poprzez zmuszanie do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje, poprzez naruszenie godności człowieka. Wnioskodawca zarzucił, że przedmiotowe wezwanie jest niewykonalne i ma na celu niedopuszczenie do rozpoznania jego skargi. Za wzorcowe wnioskodawca uznał postanowienie referendarza sądowego wydane
w sprawie o sygn. akt I SAB/Ol 10/13.
Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wobec niewykonania wezwania i uniemożliwienia w ten sposób oceny rzeczywistej sytuacji rodzinnej wnioskodawcy oraz jego możliwości płatniczych, a w konsekwencji stwierdzenia, że spełnia on przesłankę, uzasadniającą zwolnienie go od kosztów sądowych w całości lub w części. Wyjaśniono równocześnie stronie, że wybór żądanych dokumentów źródłowych i zakres dodatkowego oświadczenia nie był w żadnej mierze dowolny. Referendarz wskazał, że wezwanie służyć miało zbadaniu możliwości płatniczych wnioskodawcy, których jedynym determinantem nie jest wysokość comiesięcznych dochodów. Dla ich oceny istotna jest również sytuacja materialna osób, z którymi łączą stronę więzy ekonomiczne.
Ich istnienie ujawnił natomiast sam wnioskodawca, posługując się liczbą mnogą
w oświadczeniu majątkowym, zawartym w formularzu, a ponadto powołując się
w rubryce nr 5 na zajęcie świadczeń emerytalnych T. U. Okoliczność ta uzasadniała tym samym wezwanie go do wskazania, czy mieszka sam, czy także z innymi osobami i czy partycypują one w kosztach utrzymania domu (pkt 1b wezwania), a także wyjaśnienia przyczyny, dla której nie wykazał on żony (T. U.) i syna (M. W.) jako osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, skoro uczynił to w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 70/13 (pkt 1d wezwania). Referendarz zaznaczył, że załączony do wniosku dokument o nazwie "Wyłączność osobista" nie jest majątkową umową małżeńską, nie został również sporządzony w formie aktu notarialnego. Zawarte w nim oświadczenia nie konstruują nowego stanu faktycznego, w którym uprawnionym byłoby pominięcie stanu majątkowego i sytuacji finansowej żony wnioskodawcy. Podkreślono, że dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozostaje bez znaczenia sytuacja materialna członków najbliższej rodziny strony, gdyż dzięki ich pomocy może ona przezwyciężyć własne trudności finansowe, a w przepisach ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) umocowanie prawne znajduje nie tylko obowiązek wzajemnej pomocy małżonków oraz przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą założyli przez swój związek (art. 23 i 27 k. r. i o.), lecz również obowiązek udzielania wsparcia i wzajemnej pomocy w trudnych sytuacjach życiowych przez rodziców i dzieci (art. 87 i art. 91 k. r. i o.). Dlatego wnioskodawca, który dotychczas wykazywał żonę i syna jako osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, wezwany został do przedłożenia dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia w zakresie dotyczącym ich sytuacji majątkowej i finansowej – posiadanego przez nich majątku, uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków oraz wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (pkt-y 1c, 1e, 1j, 2a i 2c wezwania). Dalej argumentowano, że w celu zweryfikowania złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia co do aktualnych źródeł utrzymania, wezwano go ponadto do przedłożenia kopii dokumentu potwierdzającego wysokość jego renty (pkt 2b wezwania) oraz wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (pkt 2a wezwania). W związku z tym, że na ocenę sytuacji finansowej strony ma wpływ nie tylko wysokość jej dochodu, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych przez nią wydatków, wnioskodawcę wezwano do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych także w tym zakresie (pkt 1f i 2d wezwania). Z uwagi na to, że na ocenę możliwości płatniczych strony istotny wpływ ma również posiadany przez nią majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych na opłacenie kosztów postępowania w całości lub części, a z przedłożonej kopii dokumentu o nazwie "Wyłączność osobista" wynika, że w skład majątku wnioskodawcy wchodzi więcej niż jedna nieruchomość, na których znajdują się ponadto różnego rodzaju obiekty, wnioskodawcę wezwano ponadto do wskazania powierzchni i numerów ewidencyjnych działek wchodzących w skład nieruchomości rolnej, wykazanej w rubryce nr 7.1., oraz sposobu zagospodarowania i wykorzystania każdej z nich, w tym także znajdujących się na nich obiektów, w odniesieniu zaś do działki niewykorzystywanej dla celów mieszkalnych - przyczynę braku jej wykorzystania w celu pozyskania źródła dochodu (np. z tytułu uprawy, dzierżawy, itp.) lub ostatecznie jej sprzedaży (pkt 1g wezwania). Z uwagi na to, że referendarzowi sądowemu z urzędu wiadomym było, że wnioskodawca prowadzi sprawy dotyczące odszkodowania za usunięcie drzew i odszkodowania za udostępnienie działki i szkody powstałe w wyniku jej zajęcia, za konieczne uznano również wezwanie wnioskodawcy do wskazania aktualnego stanu tych spraw (pkt 1h i 1i wezwania). Referendarz stwierdził, że standardowy, zakreślony w wezwaniu 7-dniowy termin był wystarczający do skompletowania żądanych dokumentów. Wnioskodawca nie wskazał natomiast, z jakich przyczyn ich przedłożenie w tym terminie było niewykonalne oraz w jaki sposób przedmiotowe wezwanie naruszyło jego godność osobistą.
W ustawowym terminie skarżący złożył sprzeciw od postanowienia referendarza, któremu zarzucił niewiedzę i brak poszanowania praw człowieka. Stwierdził, że prawo pomocy przysługuje mu z mocy prawa. Podniósł, że wykazał we wniosku PPF niezwykłą i bardzo trudną sytuację finansową. Wskazał, że w innych postępowaniach toczących się w tym samym czasie był zwalniany w całości od kosztów sądowych. Podkreślił, że wskazał okoliczności wprowadzenia w jego rodzinie pauperyzacji dokonanej przez funkcjonariuszy publicznych oraz wykazał "wyłączność osobistą" jego żony, która winna być uszanowana. Zdaniem skarżącego stawiane przez referendarza wymagania naruszają godność osobistą jego i jego żony, za co winien zostać przeproszony.
Na podstawie zarządzenia z dnia 3 stycznia 2014r. skarżący został wezwany
w dniu 8 stycznia 2014r. (poprzez doręczenie zastępcze do rąk żony T. U.) do przedłożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania:
1) oświadczenia wskazującego:
- czy w domu, wykazanym w rubryce nr 7.1. formularza, skarżący mieszka sam, czy także z innymi osobami; jeśli także z innymi osobami - to wskazać należy dodatkowo z kim oraz czy osoby te partycypują w kosztach utrzymania domu; jeśli tak - to w jakim zakresie, jeśli nie - to dlaczego;
- przyczyny, dla której skarżący nie wykazał w rubryce nr 6 formularza T. U. (żony) i M. W. (syna) jako osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym skoro w sprawie o sygn. akt II SAS/Ol 70/13 osoby te zostały przez skarżącego wykazane w przedmiotowej rubryce,
- posiadane przez T. U. i odrębnie przez M. W. nieruchomości, zasoby pieniężne i przedmioty wartościowe;
– wszystkie kategorie ponoszonych wydatków przez skarżącego i osoby pozostające
z nim we wspólnym gospodarstwie (wyżywienie, opłaty - ze wskazaniem jakie) oraz miesięczną wysokość i źródło finansowania każdego z nich,
– sposób wykorzystywania każdej z nieruchomości wykazanych w formularzu wniosku (w tym odrębnie wskazanej pod pozycją "nieruchomość rolna")
z wyszczególnieniem działek ewidencyjnych) oraz ewentualny dochód uzyskiwany
z tych nieruchomości; w przypadku gdy jakakolwiek nieruchomość nie przynosi dochodu - wskazać dodatkowo przyczyny braku jej/ich wykorzystania w celu pozyskania źródła dochodu (np. z tytułu uprawy, dzierżawy, najmu, itp.) lub ostatecznie jej/ich sprzedaży,
– wyjaśnienie aktualnego stanu spraw dotyczących odszkodowania za udostępnienie działki nr ‘[...]" i usunięcie z tej działki drzew,
- czy w 2013 r. skarżący i/lub T. U. i/lub M. W. uzyskali i/lub uzyskują jakiekolwiek dochody o charakterze okresowym; jeśli tak - to wskazującego dodatkowo, który członek rodziny uzyskał/uzyskuje tego rodzaju dochody, z jakiego tytułu, w jakiej wysokości oraz przez jaki okres czasu,
2) następujących dokumentów źródłowych:
- wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego, T. U. i M. W., z okresu ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku nieposiadania przez jakiegokolwiek członka rodziny rachunków bankowych - pisemnego oświadczenia skarżącego o nieposiadaniu przez daną osobę jakichkolwiek rachunków bankowych,
- kopii dokumentu potwierdzającego wysokość renty skarżącego (jeśli nie jest przelewana na rachunek bankowy,
- kopii dokumentów potwierdzających wysokość dochodów T. U.
i M. W. (jeśli nie są przelewane na rachunki bankowe); jeśli M. W. jest nadal osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku - to przedłożyć należy dodatkowo zaświadczenie z właściwego urzędu pracy potwierdzające tę okoliczność,
- kopii dokumentów potwierdzających fakt ponoszenia wydatków wykazanych w formie oświadczenia oraz periodycznych wydatków bytowych, takich jak np. za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon (jeśli nie są regulowane za pośrednictwem rachunku bankowego.
Pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi na wskazane wezwanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej
w dalszej części: "p.p.s.a", w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, że sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego
o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu.
Stosownie do art. 199 p.p.s.a. zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego, natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W rozpoznawanej sprawie skarżący zwracał się o zwolnienie od kosztów sądowych. Do rozpoznania wniosku strony mają zatem zastosowanie przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić należy, że użycie w zacytowanym przepisie przez ustawodawcę sformułowania "następuje" oznacza, że spełnienie przesłanek określonych w tym unormowaniu obliguje sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie. Jednak obowiązek udzielenia przez sąd prawa pomocy powstaje w sytuacji, w której wnioskodawca wykaże brak środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Innymi słowy, to na stronie postępowania, wnioskującej o udzielenie prawa pomocy, spoczywa inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia jej wniosku. Strona powinna przekonać sąd, że jej sytuacja materialna uprawnia do otrzymania prawa pomocy. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2013 r, II FZ 87/13 i z dnia 19 grudnia 2012, II FZ 972/12, publ. w internetowej CBOSA). Służyć temu ma rzetelnie wypełniony wniosek. Strona obowiązana jest podać w nim precyzyjnie informacje odpowiadające prawdzie, które umożliwią ustalenie rzeczywistego stanu rodzinnego, majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Jeżeli zawarte we wniosku oświadczenia nie są w tym zakresie wystarczające lub budzą wątpliwości, to zgodnie
z art. 255 p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi Komentarz, wyd. 2 LexisNexis, Warszawa 2006, str. 527). W konsekwencji do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Wnioskodawca musi udzielić odrębnie w każdej zainicjowanej sprawie wyczerpujących informacji, które umożliwią każdorazowo ocenę jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz uprawdopodobnią jego aktualną trudną sytuację materialną. Należy przy tym podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego
z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego zwolnienie takie musi być stosowane
w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego
w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA
z dnia 10 stycznia 2005r.,sygn. akt FZ 478/04). Z tego względu przesłanki zastosowania instytucji prawa pomocy winny być interpretowane w sposób ścisły, a udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11).
Ocena sytuacji majątkowej wnioskodawcy, w tym jego możliwości płatniczych, ma być obiektywna, czemu służy swobodna ocena dowodów, uwzględniająca doświadczenie życiowe oraz reguły logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. W rozpatrywanym przypadku ze względu na brak wymaganych danych niemożliwe było obiektywne ustalenie sytuacji finansowej strony.
W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał w rozpoznawanej sprawie okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W szczególności został wezwany do przedstawienia dokumentów obrazujących uzyskiwany przez niego dochód, stan posiadanych środków i ponoszonych wydatków. Zobowiązany też został do wyjaśnienia stanu posiadanych nieruchomości, sposobu ich użytkowania, a także czy pozostaje we wspólnym gospodarstwie z żoną i synem, jak to podawał w innych sprawach. Wprawdzie skarżący zadeklarował samodzielne prowadzenie gospodarstwa domowego, jednakże, jak wynika z akt sprawy – kierowaną do niego korespondencję odbiera jego żona. Wbrew przekonaniu skarżącego powoływany dokument "Wyłączność osobista" nie spowodował ustania między małżonkami ustroju wspólności majątkowej. Prawidłowo wyjaśniono stronie, że
w dalszym ciągu małżonkowie obowiązani są do udzielania sobie pomocy. Skarżący nie wyjaśnił też, dlaczego pominął w formularzu swego syna, skoro w innych postępowaniach go uwzględniał. Żądane informacje na temat członków rodziny wspólnie zamieszkujących ze skarżącym były uprawnione, jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 14 listopada 2011 r. (II FZ 553/11),
w zakresie, w jakim dochody i obciążenia finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawnione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy. Powołane okoliczności miały istotne znaczenie dla ustalenia całokształtu sytuacji finansowej skarżącego, skarżący zaś wezwania nie wykonał, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę jego sytuacji finansowej. W ocenie Sądu, szczątkowe i wybiórcze informacje przekazane przez skarżącego na temat jego sytuacji majątkowej nie mogą być podstawą przyznania prawa pomocy, jeśli nie zostały skonfrontowane z wymaganymi dokumentami źródłowymi oraz wyjaśnieniami strony.
Zauważyć można, że sytuacja finansowa strony i zdolność strony do uczestnictwa w kosztach postępowania była już oceniana przez WSA w Olsztynie m.in. w sprawach II SAB/Ol 10/13, II SAB/Ol 70/13 czy II SO/Ol 19/13, w których przyznano stronie prawo pomocy. W ocenie Sądu, okoliczność przyznania prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby Sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający (por. postanowienia NSA: z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt. I FZ 516/08, Lex nr 551930, z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 255/10 oraz I FZ 504/13 z dnia 20 stycznia 2014r. publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak
w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło