I SA/Op 629/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Kuczyńska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 września 2010 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za marzec 2006 r. wskutek wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej postanawia: wniosek odrzucić Wyrokiem z dnia 20 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę K. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 września 2010 r., w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za marzec 2006 r. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, został doręczony skarżącemu w dniu 20 września 2011 r. Uwzględniając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanowieniem z dnia 3 listopada 2011 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik – doradca podatkowy E. K., pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 23 grudnia 2011 r., wniosła do Sądu skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku oddalającego skargę skarżącego. Złożona skarga kasacyjna nie zawierała wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę kasacyjną K. P., jako wniesioną z niezachowaniem ustawowego terminu do jej złożenia. Sąd w motywach rozstrzygnięcia podkreślił, że trzydziestodniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 20 października 2011 r., a zatem pełnomocnik skarżącego wnosząc skargę kasacyjną w dniu 23 grudnia 2011 r. bez wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia uchybił ustawowemu terminowi przewidzianemu do złożenia tego środka zaskarżenia, określonemu w art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego złożył w dniu 16 stycznia 2012 r. zażalenie do Naczelnego Sadu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia i rozpoznania sprawy na nowo. Natomiast pismem nadanym w dniu 18 stycznia 2012 r. pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, uzupełniony kolejnym pismem z dnia 31 stycznia 2012 r. W ocenie pełnomocnika w wydanym postanowieniu o odrzuceniu skargi kasacyjnej sąd nie wziął pod uwagę, iż w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Powołując się na ten pogląd wyrażony w orzecznictwie pełnomocnik wskazała, iż w dniu 29 listopada 2011 r. została zawiadomiona o ustanowieniu jej osoby pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego. Z uwagi inne ważne planowane uprzednio sprawy zawodowe, realnie rzeczywiście mogła podjąć czynności z dniem 29.11.2011 r. i w dniu 23.12.2011 r. złożyła skargę kasacyjną bez wniosku o przywrócenie terminu, albowiem, kierując się praktyką orzeczniczą liczyła termin od dnia kiedy miała rzeczywistą możliwość wniesienia tejże skargi. Pełnomocnik powołała się również na postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt I GZ 123/11, w którym stwierdzono "przyjmuje się, że bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, w sytuacji gdy strona nie wie o uchybieniu, rozpoczyna się w dacie pozyskania tej wiedzy, to datą tą, co do zasady, jest doręczenie postanowienia o odrzuceniu skargi." Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jako spóźniony podlegał odrzuceniu. Zasadą wynikającą z art. 85 p.p.s.a. jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 83 § 1). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.) Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu. Z brzmienia cytowanych wyżej przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie, tj. wniesiono wniosek w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, dopełniono (wraz z wnioskiem) czynności, dla której był ustanowiony termin oraz wystąpił brak winy w uchybieniu terminu. Jednym z warunków przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie bowiem do art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a.. Termin ten liczy się od ustania przyczyny uchybienia terminu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Zakamycze 2005, str. 222). W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że złożenie w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej nastąpiło z naruszeniem ustawowego terminu, co znalazło wyraz w postanowieniu Sądu z dnia 4 stycznia 2012 r., w którym stwierdzono, iż skoro odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, został doręczony skarżącemu w dniu 20 września 2011 r. to termin do złożenia kasacji upływał termin do złożenia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 20 października 2011 r. Zatem pełnomocnik skarżącego wnosząc skargę kasacyjną w dniu 23 grudnia 2011 r., bez wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia, uchybił ustawowemu terminowi przewidzianemu do złożenia tego środka zaskarżenia, określonemu w art. 177 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W ocenie Sądu, przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości, co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem stronie skarżącej został doręczony odpis orzeczenia, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, bowiem ubieganie się o przyznanie pełnomocnika z urzędu nie ma wpływu na interpretację art. 177 § 1 p.p.s.a. Tym samym, skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności. Przepisy powyższej ustawy nie przewidują, bowiem wstrzymania biegu terminów ustawowych. Tak, więc również postępowanie w przedmiocie prawa pomocy nie może stanowić i nie stanowi podstawy do wstrzymania lub wydłużenia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (zob. postanowienie NSA z dnia 22 września 2011 r. sygn. akt II OZ 819/11) Wskazać przy tym należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który tut. Sąd, wbrew sugestiom pełnomocnika, w pełni akceptuje, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a. po upływie terminu do złożenia środka zaskarżenia, przyczyna uchybienia ustała w dniu, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia NSA z 4 kwietnia 2012 r., sygn. I OZ 210/12; z 12 maja 2011 r., sygn. II GZ 243/11; z 8 czerwca 2005 r., sygn. I FZ 198/06; z 15 kwietnia 2005 r., sygn. II OZ 253/05). Przechodząc do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazać należy, iż w rozpatrywanej sprawie ustanowiony z urzędu pełnomocnik E. K. wyznaczona została przez Krajową Radę Doradców Podatkowych w dniu 21 listopada 2011 r. (o czym została zawiadomiona w dniu 29 listopada 2011 r.), czyli już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który upłynął w dniu 20 października 2011 r. Sąd nie neguje podniesionych we wniosku argumentów, iż w tej sytuacji pełnomocnik nie miała możliwości zachowania terminu do złożenia skargi kasacyjnej, stwierdza jednakże, iż w takim przypadku, przy zachowaniu należytej staranności procesowej i wiedząc, że termin 30 - dniowy na dokonanie tej czynności procesowej już upłynął, winna była złożyć wraz ze skargą kasacyjną wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Tymczasem pełnomocnik w dniu 23 grudnia 2011r. wniosła skargę kasacyjną bez wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia, zaś wniosek o przywrócenie terminu złożyła dopiero w dniu 18 stycznia 2011 r. (data nadania pisma), po otrzymaniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o odrzuceniu skargi kasacyjnej ze względu na uchybienie terminu. W ocenie Sądu brak było podstaw do akceptacji stanowiska pełnomocnika, że bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej należało liczyć od momentu dowiedzenia się o uchybieniu, tj. od daty otrzymania postanowienia Sądu z dnia 4 stycznia 2012 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Od zawodowego pełnomocnika należało bowiem wymagać znajomości procedury postępowania, w tym terminów złożenia środków zaskarżenia, momentu, od którego liczony jest, na podstawie art. 177 p.p.s.a., bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej i czynności jakie należało podjąć w związku z upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W tej sytuacji złożony w dniu 18 stycznia 2011 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należy uznać za spóźniony. Akceptując bowiem wskazany powyżej pogląd - że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym ustanowiony z urzędu pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie - Sąd stwierdza, iż siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w momencie wniesienia skargi kasacyjnej w dniu 23 grudnia 2012. r. Skoro bowiem pełnomocnik w tym dniu złożył skargę kasacyjną, nie istniały zdaniem Sądu wówczas żadne przeszkody (a przynajmniej takich okoliczności pełnomocnik nie wskazał we wniosku) do złożenia wraz ze skargą kasacyjną wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Na marginesie Sąd zauważa, iż w rozpatrywanej sprawie wniesiony w dniu 18 stycznia 2012 r. wniosek pozostawałby także spóźniony, nawet gdyby przyjąć najbardziej korzystny dla strony termin - 30 dni od dnia zawiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu do występowania w sprawie – bowiem termin ten upłynął w dniu 29 grudnia 2011 r. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 88 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia