II SA/Op 153/10
WyrokWSA w Opolu2010-04-20
Skład orzekający: Ewa Janowska, Teresa Cisyk, Elżbieta Naumowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego wbrew swojej woli, ale nie podjęła skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, może zostać wymeldowana?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nawet jeśli osoba opuściła lokal wbrew swojej woli, ale nie podjęła skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do niego, co doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne, to przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego do wymeldowania jest spełniona. Brak skutecznych działań prawnych równoznaczny jest z dobrowolnym opuszczeniem lokalu w rozumieniu przepisów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wymeldowanie P. S. z miejsca pobytu stałego. Po dwukrotnym postępowaniu administracyjnym, organy uznały, że P. S. trwale opuścił lokal, mimo jego twierdzeń o przymusowym opuszczeniu i podejmowaniu prób powrotu. P. S. złożył skargę do WSA, kwestionując ustalenia organów i zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.
Wnioskiem z dnia 19 stycznia 2009 r., A. S. wystąpiła do Wójta Gminy Dobrzeń Wielki o wymeldowanie jej byłego męża P. S. z pobytu stałego w D. na Osiedlu [...]. Motywując wniosek wyjaśniła, że wskazany nie mieszka pod oznaczonym adresem od maja 2001 r., nie posiada kluczy do mieszkania, jak również w mieszkaniu brak jego rzeczy osobistych. Ponadto wyrokiem sądu prawo własności mieszkania przyznane zostało wnioskodawczyni, a P. S. z mocy innego wyroku nie może przebywać we wskazanym mieszkaniu.
Decyzją z dnia 25 marca 2009 r., nr [...], Wójt Gminy Dobrzeń Wielki orzekł o wymeldowaniu P. S. z miejsca pobytu stałego. Na skutek odwołania wniesionego przez P. S., Wojewoda Opolski uchylił tę decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, na mocy decyzji z dnia 4 czerwca 2009 r. uznając że w sprawie nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności faktyczne.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...], nr [...], Wójt Gminy Dobrzeń Wielki orzekł o wymeldowaniu P. S. z miejsca pobytu stałego w D. na Osiedlu [...]. Decyzja wydana została na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). W uzasadnieniu powołując wskazany przepis, jak również wyjaśniając w oparciu o art. 9 ust. 2 b ustawy, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu, organ uznał, że przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające jednoznacznie potwierdziło, iż P. S. nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. W ocenie organu, fakt opuszczenia przez niego miejsca pobytu stałego potwierdziła kontrola meldunkowa, w wyniku której Policja ustaliła, że wymieniony nie przebywa pod oznaczonym adresem, nie posiada kluczy do mieszkania, jak również w mieszkaniu nie znajdują się jego rzeczy. Ponadto, jak zaznaczył organ, P. S. składając wyjaśnienia oświadczył, że mieszkanie pod wskazanym adresem opuścił w 2001 r. z uwagi na konflikt z żoną i obecnie przebywa w Łodzi, gdzie nie może uporządkować spraw meldunkowych. Wskazując na powołaną w wyjaśnieniach P. S. okoliczność wystąpienia przez niego do sądu o ustalenie sposobu korzystania z mieszkania, jak i zwracania się do Policji o pomoc w powrocie do mieszkania organ stwierdził, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, gdy osoba w nim zameldowana zostaje z niego usunięta przez dysponenta lokalu, względnie nie wpuszczona do lokalu i nie skorzysta ze środków prawnych umożliwiających jej powrót do mieszkania, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Odnosząc się do zgromadzonych dowodów, jako potwierdzających okoliczność opuszczenia mieszkania przez P. S. organ wskazał zeznania świadków w osobach J. K. i I. Z. oraz oględziny mieszkania, przeprowadzone w dniu 10 sierpnia 2009 r. Wyjaśnił, iż świadkowie potwierdzili opuszczenie mieszkania, a ponadto jeden z nich zeznał, że wyprowadzając się z tego lokalu zabrał wszystkie swoje rzeczy. W trakcie oględzin nie stwierdzono natomiast, aby w mieszkaniu znajdowały się jakiekolwiek rzeczy P. S. W oparciu o dokonane ustalenia organ uznał, że w sprawie zostały spełnione warunki konieczne do dokonania wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy. Trwałe opuszczenie lokalu potwierdza bowiem skoncentrowanie przez P. S. jego centrum życiowego w miejscu aktualnego pobytu w Łodzi.
W odwołaniu od decyzji P. S. kwestionując ustalenia organu, odniósł się do okoliczności:
- dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu – wskazując, że opuszczenie mieszkania w maju 2001 r. stanowiło formę obrony "przed atakami żony" oskarżającej go m.in. o znęcanie się;
- zabrania w trakcie wyprowadzki wszystkich swoich rzeczy – wskazując m.in., że świadek na podstawie zeznań, którego okoliczność tę potwierdzono wprowadził się w późniejszym okresie;
- braku jego rzeczy pod wskazanym adresem – wyjaśniając, że opuszczając mieszkanie pozostawił część rzeczy, które to powinny nadal znajdować się w lokalu mieszkalnym oraz przynależnej piwnicy, lecz co do których, ich usuniecie z mieszkania nie stanowiło dla jego żony problemu;
- nieposiadania kluczy do mieszkania – podając, że żona nie chciała mu ich wydać;
- niepodjęcia środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania – wskazując, że wystąpił do sądu z wnioskiem o ustalenie sposobu korzystania z mieszkania, jednak z powodu braku doręczenia korespondencji sprawa została oddalona, zwracał się do Policji o pomoc w umożliwieniu korzystania z mieszkania, jednak pomocy tej nie uzyskał, jak również na skutek fałszywych zeznań żony w sprawie o podział majątku zawiadomił o tym prokuraturę, która prowadzi postępowanie pod nr [...]. Podniósł przy tym, że o ile można uznać, ze jego działania były nieskuteczne, nie można jednak przyjmować, iż takowych nie podejmował. Dodał, że wiele osób pracuje poza miejscem zameldowania, a w jego przypadku brak koncentracji życia w miejscu zameldowania wynika z braku takiej możliwości, co spowodowane jest z utrudnianiem przez byłą żonę korzystania z mieszkania.
Wojewoda Opolski decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uznał, że o opuszczeniu przez P. S. miejsca pobytu stałego świadczą: protokół z przesłuchania świadka J. K., który zeznał, że będąc sąsiadem A. S. od 4 lat nie widział P. S. w mieszkaniu, protokół z przesłuchania świadka I. Z., która oświadczyła m.in., że kiedy wprowadziła się do swojego mieszkania w czerwcu 2002 r. P. S. nie mieszkał pod wskazanym adresem, jak również protokół z oględzin przeprowadzonych w mieszkaniu, w trakcie których ustalono, że w mieszkaniu brak jest rzeczy P. S. Odnosząc się do kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu organ - nawiązując do oświadczenia strony dotyczącego podejmowania środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania - podkreślił, że jedynie skuteczne skorzystanie z tych środków może skutkować odmową wymeldowania. Na równi bowiem z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się sytuację, w której wprawdzie opuszczenie mieszkania następuje pod przymusem lub w wyniku bezprawnego usunięcia, niemniej jednak dana osoba nie korzysta ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu w postaci powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania. W takiej sytuacji brak też jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Organ stwierdził, iż wprawdzie P. S., jak wynika z jego oświadczenia, wystąpił do Sądu, jednakże jego działanie było nieskuteczne. Nie wystąpił on przy tym do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania. Za równorzędne wskazanemu powództwu w ocenie organu nie można uznać wystąpienia do sądu o ustalenie sposobu korzystania z rzeczy wspólnej, czy też zawiadomienia prokuratury o popełnieniu przestępstwa przez A. S., o którym to zawiadomieniu wspomniał P. S. Zdaniem organu, w zakresie podejmowania wskazanych środków prawnych, nie mieści się również wzywanie Policji na interwencje. Nie doprowadziło to bowiem do żadnych działań umożliwiających powrót do mieszkania. Wskazując, iż nieskuteczne podejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do powrotu do lokalu jest przejawem opuszczenia miejsca pobytu stałego organ wyjaśnił, że zameldowanie ma wyłącznie charakter ewidencyjny i służy potwierdzeniu faktu przebywania w lokalu, a nie tworzeniu fikcji meldunkowej. Istniejący pomiędzy stronami konflikt o charakterze życiowym, nie ma przy tym nic wspólnego z rejestracyjnym charakterem ewidencji ludności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, P. S. wniósł o uchylenie decyzji odwoławczej, zarzucając jej: rażące naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez przyjęcie, że dobrowolnie i trwale opuścił lokal mieszkalny. Podniósł również zarzut wydania decyzji z naruszeniem art. 7 i art. 77 §1 K.p.a., poprzez nieustalenie i niewyjaśnienie istotnych okoliczności, w szczególności opuszczenia lokalu w wyniku bezprawnych działań A. S. oraz okoliczności potwierdzających podejmowanie przez niego działań zmierzających do przywrócenia posiadania mieszkania. Kwestionując stanowisko organu skarżący wskazał, że jak już informował, opuszczenie przez niego lokalu nastąpiło w powodu oskarżenia go przez byłą żonę o znęcanie się. Ponadto opuścił mieszkanie na skutek podjęcia pracy poza miejscem zamieszkania. Nie zabrał jednak z niego wszystkich swoich rzeczy, lecz jedynie rzeczy osobistego użytku. Te które pozostały w mieszkaniu zostały z niego usunięte przez byłą żonę. Jak podał, wbrew twierdzeniu organu, podejmował i nadal podejmuje środki zmierzające do przywrócenia posiadania mieszkania. Wynikiem tego jest toczące się postępowanie przygotowawcze w sprawie składania fałszywych zeznań przez A. S. Skarżący wskazał, że dostęp do mieszkania został mu uniemożliwiony wskutek zastosowania wobec niego przez byłą żonę przymusu psychicznego, poprzez kierowanie fałszywych oskarżeń, jak również wskutek wywoływania przez nią awantur oraz zmianę zamków. Stwierdzając, że wskazane okoliczności nie mogą uzasadniać wymeldowania, skarżący podniósł, że jego wyjazd do innego miasta związany był wyłącznie z pracą zarobkową, a jego obecny pobyt w innym mieście, również w celach zarobkowych, ma charakter czasowy. Jak zaznaczył zamierza powrócić do miejsca pobytu stałego, który to zamiar powinien być uwzględniony przez organ. Uznając za wadliwe pominięcie przez organ powołanych okoliczności skarżący podniósł, że świadczą one bezsprzecznie o tym, iż nie ma on zamiaru założenia swojego nowego centrum życiowego w innej miejscowości
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski przytoczył stanowisko oraz argumenty powołane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a skarga podlega oddaleniu.
W niniejszej sprawie skarga wniesiona została na decyzję Wojewody Opolskiego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych zasad kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna, odpowiadają przepisom prawa.
Materialną podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowi ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) – zwana dalej ustawą. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do tego, uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek tj.: faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza zatem o stałym jego charakterze. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności.
Zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie jest aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, charakteru tego pobytu, bądź jego ustania w dotychczasowym miejscu, służącym zbieraniu i aktualizowaniu danych o miejscu pobytu osób fizycznych, zgodnie z rzeczywistym i aktualnym stanem faktycznym. W myśl z art. 9 ust. 2b ustawy, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Analogicznie zatem przyjąć należy, że wymeldowanie służy potwierdzeniu faktu opuszczenia miejsca pobytu stałego. Dokonywane jest ono zazwyczaj w drodze czynności materialno – technicznej, która to nie ma cech aktu administracyjnego i nie kończy postępowania w konkretnej sprawie. Wydanie aktu administracyjnego w tym zakresie ustawodawca przewidział jedynie w przypadku wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Podstawę prawną wymeldowania osoby z pobytu stałego bez jej wyraźnego oświadczenia woli o dokonaniu wymeldowania stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy, w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stosownie do powołanej regulacji jedyną przesłanką wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca, w którym była zameldowana na pobyt stały. W orzecznictwie sądowym utrwalony został pogląd, że przesłanka ta zostaje spełniona jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny oraz jest wynikiem woli. Przejściowa nieobecność w miejscu stałego zameldowania, nie może natomiast prowadzić do automatycznego stwierdzenie, iż doszło do opuszczenia miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Uwzględniając zarówno elementy przedmiotowe jak i podmiotowe określonej w art. 6 ustawy definicji "pobytu stałego", przyjąć bowiem należy, iż stanowiące hipotezę przepisu art. 15 ust. 2 ustawy "opuszczenie miejsca pobytu stałego", nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma natomiast to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności ( por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05, LEX nr 192912; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72). W rezultacie opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy, rozumiane jest jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu może przy tym nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie odpowiedniego w tym zakresie oświadczenia, jak również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby.
Stosownie do powyższego, postępowanie w sprawie dokonania wymeldowania, w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy, wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała.
W orzecznictwie sądowym wypracowane zostało również stanowisko, zgodnie z którym o opuszczeniu lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, dającym podstawę do wymeldowania, można mówić także wówczas, gdy dana osoba, która opuściła lokal wskutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (tj. wbrew własnej woli), nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, LEX nr 201427; z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1069/05, LEX nr 360269), a także kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją wykonania wyroku orzekającego eksmisję (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2006r., sygn. akt II OSK 65/05, LEX nr 188693), bądź też samego wyroku orzekającego eksmisję (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009r., sygn. akt II OSK 1895/07 - niepubl.).
W ocenie składu orzekającego, na gruncie niniejszej sprawy zgodzić się ponadto należy z poglądem wyrażonym przez NSA, że z sytuacją, kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją wyroku eksmisyjnego należy zrównać także sytuację, kiedy dana osoba opuszcza lokal, a następnie nie może do niego powrócić wskutek przeszkód stawianych przez właściciela, który jednakowoż uzyskał prawomocny wyrok stwierdzający, iż po opuszczeniu lokalu w sposób zgodny z prawem doszło do utraty prawa do lokalu przez osobę, która lokal opuściła. W takim bowiem przypadku trudno wymagać od właściciela, aby występował z powództwem o eksmisję osoby, która w lokalu nie przebywa. Tym bardziej, jak dostrzegł Naczelny Sąd Administracyjny, nie można też przyjąć, że powyższe zachowanie właściciela powoduje, iż nie ma znaczenia dla oceny "dobrowolności opuszczenia" lokalu przez daną osobę podjęcie przez nią nieskutecznych działań prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1113/08).
W świetle przedstawionych uwag, analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zdaniem Sądu uznać w niniejszej sprawie należało, że prawidłowo zaskarżoną decyzją organ orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego.
Dostrzec przede wszystkim należy, że przeprowadzona w postępowaniu wyjaśniającym kontrola meldunkowa, jak i oględziny mieszkania potwierdziły, że skarżący nie przebywa w spornym lokalu, i co więcej, brak w nim śladów jego obecności w postaci rzeczy osobistych. Okoliczność ta potwierdzona została również w zeznaniach świadków, według których skarżący nie przebywa pod adresem zameldowania. Fakt opuszczenia lokalu mieszkalnego, nie był przy tym kwestionowany przez skarżącego, który wręcz potwierdził w odwołaniu, że opuścił miejsce pobytu stałego. Oznacza to, że w stosunku do skarżącego zaistniała przesłanka warunkująca wymeldowanie. Jednocześnie też w toku postępowania nie zostało ujawnione, aby skarżący podejmował skuteczne środki prawne umożliwiające mu powrót do mieszkania, co wyłączało możliwość uznania przez organy, że opuszczenie lokalu nastąpiło wbrew jego woli. Jak słusznie uznano w zaskarżonej decyzji, za działania takie nie mogły być uznane prowadzone z inicjatywy skarżącego interwencje Policji, złożenie do prokuratury zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez byłą żonę, czy też wniesienie powództwa o ustalenie sposobu korzystania z mieszkania, które zostało oddalone. Zdanie Sądu, skuteczne skorzystanie przez stronę z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania nie oznacza bowiem formalnego wystąpienia przez stronę o stosowną ochronę prawną do właściwych organów, lecz uzasadnione prawnie wystąpienie, w wyniku którego właściwe organy uznały za bezprawne działanie dysponenta lokalu, polegające na usunięciu z niego osoby zameldowanej. O ile zatem skarżący podnosił w odwołaniu, że wystąpił z powództwem o ustalenie sposobu korzystania z mieszkania, wobec jego oddalenia działanie to nie mogło świadczyć o podejmowaniu przez niego skutecznych środków prawnych. Przedstawione przez skarżącego postępowanie jego byłej żony (wymiana zamków, usuniecie rzeczy osobistych z mieszkania), które w jego ocenie utrudniało mu dostęp do mieszkania, nie zostało ponadto uznane przez właściwe organy za bezprawne. Okoliczności takiej w żaden sposób nie potwierdzają dowody zgromadzone przez organy w toku postępowania wyjaśniającego, jak również skarżący nie wskazał w tym zakresie jakichkolwiek dowodów.
Stosownie do tego, nawet gdyby uznać za wiarygodne twierdzenie skarżącego, że opuszczenie mieszkania nie było jego zamiarem i został z niego usunięty wbrew swej woli w wyniku utrudnień w postaci wymiany zamków i usuniecie jego rzeczy, to okoliczności te nie miały by w sprawie istotnego znaczenia. Jak już wcześniej wskazano, za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy bowiem uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana pomimo opuszczenia go wbrew swojej woli nie podjęła skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania. Tym samym też, nie skorzystanie z tych środków, bądź ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. W takiej sytuacji sama wola dalszego zamieszkiwania w lokalu nie jest wystarczająca do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu.
Sąd dostrzegł, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego w Opolu, z dnia [...], sygn. akt [...], na mocy którego dokonano podziału majątku wspólnego P. i A. S., że prawo własności spornego lokalu mieszkalnego przyznane zostało A. S. O ile zatem przyjąć należy, że fakt posiadania tytułu prawnego do lokalu nie ma znaczenia w sprawie o wymeldowanie, w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy podkreślić trzeba, że dla oceny charakteru opuszczenia lokalu istotne jest również obiektywne stwierdzenie faktycznej możliwości realizacji woli zameldowanej w nim osoby. Od właściciela mieszkania nie można wszak wymagać, aby zezwolił na zamieszkiwanie w nim innej osobie. W szczególności zaś nie ma on prawnego obowiązku umożliwienia pobytu w mieszkaniu osobie, która nie posiada tytuł prawnego do lokalu i lokal ten opuściła. Skoro zatem, tak jak w przypadku skarżącego, osoba zameldowana opuści miejsce pobytu stałego, sama jej wola do przebywania w miejscu zameldowania, nie jest wystarczająca do uznania, że nie została zrealizowana przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy. W przypadku natomiast stawiania przez właściciela mieszkania przeszkód w powrocie do niego osobie w nim zameldowanej, niepodjęcie przez tę osobę skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania, ma szczególne znaczenia dla oceny "dobrowolności opuszczenia lokalu".
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, słusznie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że wobec skarżącego spełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy, w postaci opuszczenia miejsca pobytu stałego. Zaakcentować przy tym należy, że zaistniała ona na skutek okoliczności faktycznego opuszczenia mieszkania przez skarżącego oraz niepodjęcie przez niego skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, co wpłynęło na ocenę "dobrowolności jego opuszczenia".
Wbrew zarzutom skargi nie można przy tym uznać, że postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego. Zauważyć przyjdzie, że w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy organy podjęły działania zmierzające do ustalenia, czy w sprawie zaistniała, wynikająca z art. 15 ust. 2 ustawy, przesłanka opuszczenia przez skarżącego lokalu mieszkalnego. W tym też zakresie dokonana została kontrola meldunkowa, jak również przesłuchano świadków i przeprowadzono oględziny lokalu mieszkalnego. Nie można przy tym zgodzić się z zarzutem skargi, iż organy nie uwzględniły w sprawie okoliczności związanych z koniecznością opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu w wyniku bezprawnych działań byłej żony i braku jego woli co do tego opuszczenia, jak również okoliczności powoływanych przez niego na potwierdzenie, iż podejmował on działania zmierzające do przywrócenia posiadania mieszkania. Dostrzec w tym zakresie należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odniósł się do wskazanych przez stronę faktów stwierdzając brak podjęcia przez skarżącego skutecznych środków prawnych zmierzających do przywróceniu posiadania. Z uwagi na te okoliczności w zaistniałym stanie faktycznym, bez znaczenia dla orzeczenia o wymeldowaniu pozostała, wyrażana przez skarżącego, wola powrotu do mieszkania.
W świetle przedstawionych rozważań, uznając zarzuty skargi za bezzasadne, stwierdzono, iż zaskarżona decyzja jako odpowiadająca przepisom prawa zasługuje na akceptację.
Wobec powyższego, na mocy art. 151 P.p.s.a., oddalono skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło