II SA/Op 249/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2015 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. W dniu 26 stycznia 2016 r. (data stempla pocztowego) T. R. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego bądź adwokata z urzędu. W formularzu wniosku wskazał, że domaga się udzielenia prawa pomocy w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2015 r., nr [...], którą zamierza zaskarżyć. Postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt II SO/Op 6/16, ustanowiono dla skarżącego adwokata, wyjaśniając jednocześnie skarżącemu, że jest już zwolniony od kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1 lit. a ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm. [obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 718]), zwanej dalej P.p.s.a. W dniu 7 kwietnia 2016 r. wpłynęło do tut. Sądu pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu z dnia 31 marca 2016 r. informujące, że na pełnomocnika z urzędu dla skarżącego został wyznaczony adwokat M. K. W dniu 12 kwietnia 2016 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik T. R. złożył w imieniu skarżącego, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, skargę na wyżej opisaną decyzję Kolegium z dnia 29 października 2015 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Pełnomocnik wskazał, że dokonując tych czynności zachował ustawowe terminy. Dołączył pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu z dnia 31 marca 2016 r. i wyjaśnił, że skarżący, z którym kilkakrotnie kontaktował się telefonicznie oraz osobiście w celu prawidłowego sporządzenia skargi, nie złożył w terminie do dnia 11 kwietnia 2016 r. skargi na ww. decyzję. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie skargi po terminie, ewentualnie - w razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi - o jej oddalenie. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że skarżący odebrał skarżoną decyzję w dniu 25 stycznia 2016 r., co wynika ze zwrotnego pocztowego potwierdzenia jej odbioru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości co do początku biegu zakreślonego w nim terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem skarżącemu został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to - zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu - od tego momentu liczony jest bieg terminu do złożenia skargi, niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Termin, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. jest terminem ustawowym. W przypadku uchybienia temu terminowi dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. Skuteczne wniesienie skargi i nadanie sprawie dalszego biegu jest możliwe w przypadku złożenia przez stronę lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 P.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i uwzględnieniu tego wniosku przez Sąd. Stosownie bowiem do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Po myśli art. 87 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1 i 3). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe; pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarżący wystąpił do tut. Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi, czyniąc to w dniu 26 stycznia 2016 r., czyli niezwłocznie po otrzymaniu w dniu 25 stycznia 2016 r. decyzji. Takie działanie skarżącego było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z punktu widzenia powołanych wyżej regulacji, należy uwzględnić specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony pełnomocnika z urzędu. Zauważyć w związku z tym trzeba, że jakkolwiek ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi, który przeważnie upływa bezskutecznie przed zakończeniem postępowania wpadkowego w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, to fakt ten może być jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wyznaczenie pełnomocnika z urzędu nie oznacza bowiem możliwości podjęcia natychmiastowego działania w imieniu strony. Dlatego przy ocenie, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, istotne jest ustalenie, kiedy pełnomocnik miał realną możliwość jego sporządzenia. Możliwość ta wyznacza bowiem czas ustania przyczyny uchybienia terminowi. Takie stanowisko jest zbieżne z poglądem, wedle którego zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a. oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi do sądu) przez adwokata czy radcę prawnego ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu siedmiu dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi do siedmiu dni, liczonego od momentu, kiedy mógł zapoznać się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowego środka zaskarżenia. Stawiałoby to też w uprzywilejowanej pozycji pełnomocników z wyboru, którzy teoretycznie na wniesienie i sporządzenie skargi dysponują 30 dniami, wynikającymi z art. 53 § 1 P.p.s.a. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej pełnomocników, co nie powinno mieć miejsca. W konsekwencji, w orzecznictwie jednolicie uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia NSA z 20 listopada 2014 r., akt I OZ 1034/14; z 11 lutego 2014 r., I OZ 70/14; z 24 stycznia 2014 r., II FZ 1544/13; z 26 października 2009 r., I OZ 996/09; z 30 września 2009 r., II OZ 809/09; z 17 lipca 2008 r., II OZ 763/08, z 8 czerwca 2008 r., I FZ 198/06, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; podobne stanowisko zajął też Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 lutego 2009 r., III CZP 117/08, LEX nr 478083). Ustanowiony dla skarżącego z urzędu pełnomocnik, składając w dniu 12 kwietnia 2016 r. skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia wskazał, że wiadomość o wyznaczeniu go do pełnienia tej funkcji, powziął z pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu z dnia 31 marca 2016 r. Wyjaśnił także, że ustalił, iż skarżący samodzielnie nie złożył skargi na decyzję. Biorąc pod uwagę, że pełnomocnik powziął wiedzę o wyznaczeniu jego osoby na pełnomocnika z urzędu z pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu z dnia 31 marca 2016 r., należy mieć na względzie, że odpis tego pisma został przez ORA przesłany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pocztą, listem nadanym w dniu 4 kwietnia 2016 r., na co wskazuje data stempla pocztowego na kopercie przesyłki. Pismo to wpłynęło w dniu 7 kwietnia 2016 r., o czym świadczy data prezentaty. W tych okolicznościach przyjąć można, że wyekspediowanie przez ORA zawiadomienia do pełnomocnika nastąpiło również w dniu 4 kwietnia 2016 r., a doręczenie miało miejsce w dniu 7 kwietnia 2016 r., zwłaszcza że siedziba kancelarii adwokackiej mieści się także w Opolu. Nastąpiło to zatem już po terminie do wniesienia skargi, określonym w art. 53 § 1 P.p.s.a., który z uwagi na udokumentowany fakt doręczenia zaskarżonej decyzji stronie w dniu 25 stycznia 2016 r., upłynął w dniu 25 lutego 2016 r. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że złożenie przez pełnomocnika w dniu 12 kwietnia 2016 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z zachowaniem 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Wraz z wnioskiem dokonano uchybionej czynności, tj. wniesiono skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 października 2015 r. Ponadto, analizując stan faktyczny sprawy na tle powołanych wyżej przepisów, Sąd uznał, że zarówno skarżący, jak i jego pełnomocnik nie zawinili w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Skoro pełnomocnik skarżącego zachował 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, liczony od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi, tj. od dnia 7 kwietnia 2016 r., w którym dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem dla skarżącego, to także zachował 30-dniowy termin do złożenia skargi, liczony od tego samego dnia. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji