II SA/Op 265/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. B. na czynność Burmistrza Gogolina z dnia 15 lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do najmu lokalu postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Pismem z dnia 15 lipca 2010 r., nr [...], w związku z wnioskiem M. B. o przydział lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu Gminy Gogolin, Burmistrz Gogolina odmówił wnioskodawczyni przyznania lokalu stwierdzając, że nie spełnia ona wymogów określonych w "Zasadach wynajmowana lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Gogolin", obowiązujących zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w Gogolinie z dnia 20 marca 2003 r., Nr VII/42/2003. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, pismem z dnia 23 lipca 2010 r. M. B. zwróciła się do Burmistrza Gogolina o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o przydział lokalu mieszkalnego. W odpowiedzi na powyższe, organ pismem z dnia 16 sierpnia 2010 r., nr [...], podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, odmówił przydziału wnioskowanego lokalu. Odpowiedź organu została doręczona M. B. w dniu 21 sierpnia 2010 r. Pismem z dnia 28 kwietnia 2011 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 29 kwietnia 2011 r.) M. B. wniosła za pośrednictwem Burmistrza Gogolina do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na czynność odmowy przydziału lokalu mieszkalnego z dnia 15 lipca 2010 r. Jednocześnie w skardze zawarła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia podając, że uchybienie ustawowemu terminowi wynikało z błędnego założenia opartego na "literalnym rozumieniu postanowień uchwały Rady Miasta Gogolina nr VII/42/2003", iż przedmiotowy wniosek winien zostać załatwiony w formie decyzji administracyjnej. Powyższe spowodowało uruchomienie przez skarżącą niewłaściwego tryby weryfikacji - skargi na bezczynność organu i przekroczenie terminu na złożenie właściwej skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie, relacjonując przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie. Odnosząc się do wniosku skarżącej o przywrócenie terminu organ podniósł, że argumentacja skarżącej w sytuacji, gdy w postępowaniu wszczętym ze skargi M. B. na bezczynność organu reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika, nie uprawdopodabnia braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. W wykonaniu zarządzenia Sędziego Wydziału II z dnia 28 czerwca 2011 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi poprzez wskazanie czasu ustania przyczyny uchybienia terminu oraz uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Powyższe wezwanie zostało przesłane skarżącej w dniu 29 czerwca 2011 r. na adres wskazany w skardze, jednakże placówka pocztowa dokonała jednokrotnego awizowania przesyłki. Wobec tego przedmiotowe wezwanie przesłano ponownie M. B. w dniu 9 sierpnia 2011 r. i po dwukrotnym awizowaniu w dniach 12 sierpnia 2011 r. i 22 sierpnia 2011 r., z pozostawieniem pisma w urzędzie gminy - zostało następnie zwrócone, jako niepodjęte w terminie. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawarto informację, że zawiadomienie o powyższej przesyłce umieszczono w skrytce pocztowej. Do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżąca nie zastosowała się do wezwania Sądu. Ponadto wskazać należy, że postanowieniem z dnia 10 lutego 2011 r., II SAB/Op 24/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę M. B. na bezczynność Burmistrza Gogolina jako niedopuszczalną, uznając, że akt rozstrzygający żądanie skarżącej w zakresie przyznania jej lokalu mieszkalnego (dokładnie - w przedmiocie skierowania do zawarcia umowy najmu gminnego lokalu mieszkalnego) ma charakter aktu, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., natomiast - według art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. - skarga na bezczynność nie obejmuje aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, których dotyczy powyższy przepis. W postępowaniu tym postanowieniem z dnia 17 grudnia 2010 r. przyznano skarżącej pełnomocnika z urzędu - radcę prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że akt rozstrzygający żądanie skarżącej w zakresie przyznania jej lokalu mieszkalnego ma charakter aktu, o jakim mowa w art. art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., na który przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Dla swej skuteczności skarga taka wymaga jednak spełnienia wymogu określonego w art. 52 § 4 P.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Przy czym termin czternastu dni do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a. nie ma zastosowania. Wobec powyższego warunkiem dopuszczalności wniesienia do sądu skargi w niniejszej sprawie było uprzednie wystąpienie przez skarżącą do organu z pisemnym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, który to warunek skarżąca spełniła. Ponadto konieczne jest zachowanie określonego w ustawie terminu do wniesienia skargi. W przypadku skargi na akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., w zakresie ustalania tego terminu zastosowanie znajduje przepis art. 53 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Stosownie do tego stwierdzić należy, że termin trzydziestu dni, który ma zastosowanie w sytuacji, gdy organ udzieli odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, biegnie od dnia doręczenia skarżącemu odpowiedzi organu. W sytuacji natomiast, gdy organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, termin sześćdziesięciu dni do wniesienia skargi, biegnie od dnia wniesienia wezwania do organu. Przenosząc powyższe uwagi na grunt obecnie rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że skoro skarżąca odpowiedź organu na jej wezwanie do usunięcia prawa - za które należało uznać pismo M. B. z dnia 23 lipca 2010 r. wobec zawartego w nim żądania ponownego rozpatrzenia wniosku i odstąpienia od negatywnego rozstrzygnięcia - otrzymała w dniu 21 sierpnia 2010 r., termin do złożenia skargi upłynął w dniu 20 września 2010 r. (poniedziałek). Tak więc skarżąca, nadając skargę w placówce pocztowej w dniu 29 kwietnia 2011 r., uchybiła terminowi do jej wniesienia. Z kolei przepis art 86 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi przywrócenie terminu. Wniosek taki musi jednak spełniać określone przepisami warunki. W myśl art. 87 P.p.s.a., w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, wniesionym w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do sądu, w którym czynność miała być dokonana (§ 1), należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Dokonując oceny wniosku skarżącej pod kątem spełnienia wyżej opisanych wymogów, Sąd uznał, że wniosek ten należało rozpoznać merytorycznie, z uwagi na brak możliwości jednoznacznego ustalenia w okolicznościach sprawy, czy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany. Zapis przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a. oznacza, że strona, która uchybiła terminowi do dokonania czynności powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność w jego dochowaniu oraz fakt, że przeszkoda w zachowaniu terminu była od niej niezależna. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. Podkreślić należy, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno odpowiadać wszelkim warunkom formalnym pisma procesowego oraz musi jasno i precyzyjnie wskazywać intencję wnioskodawcy odnośnie do przywrócenia uchybionego terminu procesowego. Ponadto wniosek taki musi wskazywać na przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie, a więc okoliczności uprawdopodobniające brak winy wnioskodawcy. Podstawowym kryterium uprawdopodobnienia braku winy jest wykazanie, że strona dopełniła obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Podkreślić także należy, że uprawdopodobnienie nie oznacza udowodnienia, wymaga natomiast wiarygodnej argumentacji wskazującej na fakt istnienia nie dającej się usunąć przeszkody w uchybieniu terminu i to trwającej w sposób ciągły aż do dnia dokonania czynności procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II FZ 604/11, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnotować również przyjdzie, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 357/08, LEX nr 493881 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98, LEX nr 39797; z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99, LEX nr 40381). Natomiast w doktrynie, jako niezawinione przyczyny uchybienia terminu wskazuje się takie okoliczności jak: przerwa w komunikacji, powódź, pożar, inna katastrofa, nagła choroba strony, uniemożliwiająca jej wyręczenie się inną osobą (por. H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2009, s. 173). Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08, LEX nr 494229 oraz postanowienie SN z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Przechodząc do niniejszej sprawy, uznać należało, że okoliczności wskazywane przez stronę skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu nie mogły stanowić podstawy do jego uwzględnienia. We wniosku tym nie sposób dopatrzyć się obiektywnych i niezależnych od skarżącej przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu skargi do Sądu. Podnoszona przez skarżącą okoliczność nieznajomości procedury wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie stanowi okoliczności uniemożliwiającej skarżącej wniesienie skargi w terminie. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że nieznajomość prawa nie jest okolicznością uzasadniającą brak winy osoby, która dopuściła się uchybienia terminu (postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt I OZ 771/11; wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 885/11; postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 712/08, dostępnie na stronie dostępne na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo dostrzec wypada, że w sprawie o sygn. akt II SAB/Op 24/10 Sąd zapewnił skarżącej pomoc prawną, ustanawiając radcę prawnego, a zatem miała ona możliwość uzyskania pełnej wiedzy prawnej w zakresie trybu i zasad wnoszenia skargi do Sądu. Powyższe ustalenia prowadzą zatem do wniosku, że w przypadku skarżącej nie wystąpiły okoliczności uniemożliwiające jej dokonanie czynności złożenia skargi w terminie, które mogłyby być uznane przez Sąd za przyczyny niezawinione. Nie można uznać, że w niniejszej sprawie uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło na skutek przeszkód, których skarżąca nie mogła przezwyciężyć. Ponadto należy wskazać, że skarżąca wobec braków wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi została wezwana przez Sąd do wskazania czasu ustania przyczyny uchybienia terminu oraz uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Doręczenia przedmiotowego wezwania skarżącej dokonano w trybie art. 73 § 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którym, w razie niemożności doręczenia pisma adresatowi, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o tym fakcie wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia. W przypadku niepodjęcia pisma w tym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 P.p.s.a.). Określony w art. 73 § 1 P.p.s.a. czternastodniowy okres, liczony od pierwszego zawiadomienia, które nastąpiło w dniu 12 sierpnia 2011 r., upływał zatem z dniem 26 sierpnia 2011 r. Przyjąć zatem należało, że w tej dacie nastąpiło skuteczne doręczenie skarżącej wezwania do uzupełnienia braków wniosku o przywrócenie terminu. Jednocześnie dostrzec wypada, że dla skuteczności powyższego doręczenia w trybie art. 73 P.p.s.a. spełniony został warunek w postaci zaznaczenia przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru informacji, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie gminy zostało umieszczone w skrytce pocztowej (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 1037/10, dostępne na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, zdaniem Sądu, podniesionej przez skarżącą okoliczności braku wiedzy prawniczej o trybie wniesienia skargi do Sądu, nie można uznać za przyczynę, która uprawdopodobniłaby brak winy w uchybieniu terminu, zwłaszcza gdy jeszcze dodać, że skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu z jej skargi na bezczynność Burmistrza Gogolina. Jednocześnie dostrzec należy, że skarżąca nie wskazała żadnej innej okoliczności, która uzasadniałaby przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do zastosowania art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.