II SA/Op 314/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 lutego 2015 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. W dniu 11 maja 2015 r. T. R. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego bądź adwokata z urzędu. W formularzu wniosku wskazał, że domaga się udzielenia prawa pomocy w związku z wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 27 lutego 2015 r., nr [...], którą zamierza zaskarżyć. Postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt II SO/Op 18/15, ustanowiono dla skarżącego radcę prawnego, wyjaśniając jednocześnie, że skarżący jest już zwolniony od kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1 lit. a ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. W dniu 8 czerwca 2015 r., wpłynęło do tut. Sądu pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia 2 czerwca 2015 r. informujące, że na pełnomocnika z urzędu dla skarżącego został wyznaczony radca prawny T. P. W dniu 25 czerwca 2015 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) pełnomocnik T. R. złożył za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu skargę na decyzję z dnia 27 lutego 2014 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku pełnomocnik wskazał, że pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] dotyczące ustanowienia go pełnomocnikiem w sprawie odebrał w dniu 10 czerwca 2015 r., natomiast termin do wniesienia skargi upływał w dniu 4 czerwca 2015 r., w związku z czym przed upływem tego terminu nie miał realnej możliwości nie tylko sporządzenia skargi, a nawet zapoznania się z aktami sprawy. Wskazał, że w postanowieniu z 26 kwietnia 2013 r., FSK 435/13, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż termin dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu upływa nie później niż 30 dni od zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie skargi po terminie, ewentualnie - w razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi - o jej oddalenie. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że skarżący odebrał skarżoną decyzję w dniu 4 maja 2015 r., co wynika ze zwrotnego pocztowego potwierdzenia jej odbioru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości co do początku biegu zakreślonego w nim terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem skarżącemu został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to - zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu - od tego momentu liczony jest bieg terminu do złożenia skargi, niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Termin, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. jest terminem ustawowym i w przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. Skuteczne wniesienie skargi i nadanie sprawie dalszego biegu jest możliwe w przypadku złożenia przez stronę lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § P.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i uwzględnieniu tego wniosku przez Sąd. Stosownie bowiem do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 87 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1 i 3). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarżący zwrócił się do Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi w dniu 11 maja 2015 r., czyniąc to zatem wkrótce po otrzymaniu decyzji w dniu 4 maja 2015 r. Takie działanie strony skarżącej było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z punktu widzenia powołanych wyżej regulacji, należy uwzględnić specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony pełnomocnika z urzędu. Zauważyć w związku z tym trzeba, że jakkolwiek ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi, który przeważnie upływa bezskutecznie przed zakończeniem postępowania wpadkowego w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, to fakt ten może być jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wyznaczenie pełnomocnika z urzędu nie oznacza bowiem możliwości podjęcia natychmiastowego działania w imieniu strony. Dlatego przy ocenie, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, istotne jest ustalenie, kiedy pełnomocnik miał realną możliwość jego sporządzenia. Możliwość ta wyznacza bowiem czas ustania przyczyny uchybienia terminowi. Takie stanowisko jest zbieżne z poglądem, wedle którego zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a. oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi do sądu) przez adwokata czy radcę prawnego ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu siedmiu dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi do siedmiu dni, liczonego od momentu, kiedy mógł zapoznać się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowego środka zaskarżenia. Stawiałoby to też w uprzywilejowanej pozycji pełnomocników z wyboru, którzy teoretycznie na wniesienie i sporządzenie skargi dysponują 30 dniami, wynikającymi z art. 53 § 1 P.p.s.a. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej pełnomocników, co nie powinno mieć miejsca. W konsekwencji, jak zasadnie podniesiono we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Pogląd ten należy uznać za utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienia NSA: z 26 kwietnia 2013 r., FSK 435/13 oraz z 20 listopada 2014 r., akt I OZ 1034/14; z 11 lutego 2014 r., I OZ 70/14; z 24 stycznia 2014 r., II FZ 1544/13; z 26 października 2009 r., I OZ 996/09; z 30 września 2009 r., II OZ 809/09; z 17 lipca 2008 r., II OZ 763/08, z 8 czerwca 2008 r., I FZ 198/06, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; podobne stanowisko zajął też Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 lutego 2009 r., III CZP 117/08, LEX nr 478083). Ustanowiony dla skarżącego z urzędu pełnomocnik, składając w dniu 25 czerwca 2015 r. skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia wskazał, że wiadomość o wyznaczeniu go do pełnienia tej funkcji powziął w dniu 10 czerwca 2015 r. Oświadczeniom tym należy dać wiarę, zważywszy że w zbliżonym okresie zawiadomienie Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wpłynęło również do tut. Sądu. Tym samym, pełnomocnik ustanowiony z urzędu został zawiadomiony po upływie terminu do wniesienia skargi, który - z uwagi na doręczenie skarżonej decyzji w dniu 4 maja 2015 r., o czym świadczą zapisy na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki - rozpoczął bieg w dniu 5 maja 2015 r. i zakończył się w dniu 3 czerwca 2015 r. (środa). W kwestii wniesienia skargi i wniosku o przywrócenie terminu należy odnotować, że termin 30 dni liczony od dnia, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu powziął wiedzę o wyznaczeniu go do występowania w sprawie, upływał dopiero w dniu 10 lipca 2015 r. W tych okolicznościach nie ulega wątpliwości, że złożenie przez pełnomocnika wniosku o przywrócenie terminu w dniu 25 czerwca 2015 r. nastąpiło z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Wraz z wnioskiem dokonano uchybionej czynności, tj. wniesiono skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 lutego 2015 r. Ponadto, analizując stan faktyczny sprawy na tle powołanych wyżej przepisów Sąd uznał, że zarówno strona skarżąca, jak i jej pełnomocnik nie zawinili w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.