II SA/Op 613/17
WyrokWSA w Opolu2018-03-06
Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Teresa Cisyk, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka przysługuje, jeśli kobieta pozostawała pod opieką medyczną później niż od 10. tygodnia ciąży, a opóźnienie to wynikało z przyczyn od niej niezależnych?Ratio decidendi
Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka przysługuje, nawet jeśli kobieta pozostawała pod opieką medyczną później niż od 10. tygodnia ciąży, pod warunkiem, że opóźnienie to wynikało z przyczyn od niej niezależnych. Organy administracji publicznej mają obowiązek zbadać te przyczyny i dokonać prokonstytucyjnej wykładni art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uwzględniając zasady równości i ochrony rodziny wynikające z Konstytucji RP.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełniła warunku pozostawania pod opieką medyczną od 10. tygodnia ciąży, gdyż zaświadczenie potwierdzało opiekę od 13. tygodnia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca w skardze podniosła, że miała nieregularne cykle miesięczne, co utrudniało jej ustalenie wczesnej ciąży i terminu pierwszej wizyty u ginekologa.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Opola.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 września 2017 r., [...], w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 7 kwietnia 2017 r., nr [...].
Zaskarżoną decyzją przez M. R. (dalej: skarżąca) z dnia 27 września 2017 r.,[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję Głównego Specjalisty Miejskiego Centrum Świadczeń w Opolu, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, z dnia 7 kwietnia 2017 r., nr [...], o odmowie przyznania jej jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia w dniu 14 stycznia 2017 r. dziecka S. R.
Powyższa decyzja wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem złożonym dnia 16 marca 2017 r. M. R. zwróciła się do Miejskiego Centrum Świadczeń w Opolu o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia córki S. R., data ur. [...]. Podała, że w skład rodziny wchodzą 4 osoby: ona, mąż M. Ł., syn T. R. oraz córka S. R. Do wniosku dołączyła m.in.: 1) oświadczenie własne i M. Ł. o nieosiągnięciu w roku 2015 dochodu innego niż podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych; 2) oświadczenie własne i M. Ł. o nieosiągnięciu w roku 2015 dochodu z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne; 3) zaświadczenie wydane przez położną rodzinną z dnia 10 marca 2017 r. potwierdzające pozostawanie M. R. pod opieką medyczną od 13 tygodnia ciąży do porodu.
Decyzją Głównego Specjalisty Miejskiego Centrum Świadczeń w Opolu, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, z dnia 7 kwietnia 2017 r., nr [...], nie przyznano M. R. prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka – S. R. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że miesięczny dochód z 2015 r. czteroosobowej rodziny wynosi 2.319,95 zł, a miesięczny dochód na jednego członka rodziny wynosi 579,99 zł. Organ wskazał, że zgodnie z art. 15b ust. 5 i ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. W niniejszej sprawie do wniosku o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka dołączono zaświadczenie z dnia 10 marca 2017 r. wystawione przez położną, potwierdzające, że M. R. pozostawała pod opieką medyczną od 13 tygodnia ciąży, dlatego - zdaniem organu - nie zostały spełnione przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania ww. świadczenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podała, że nie wiedziała, że należy się zgłosić do lekarza, co najmniej do 10 tygodnia ciąży, ponadto ma nieregularne okresy. Według karty ciąży i jej obliczeń po raz pierwszy udała się do ginekologa około 11 tygodnia ciąży. Poza tym stwierdziła, że jej sytuacja materialna jest trudna, gdyż nie pracuje i nie ma dochodów, a dochody męża są niskie.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Kolegium omówioną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy, po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania w sprawie, stwierdził, że zgodnie z art. 15b ust. 1-2 i ust. 5-6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518, z późn. zm.- dalej: u.ś.r.), z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1.000 zł na jedno dziecko. Zapomoga ta przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.922 zł. Przepisy art. 5 ust. 4-4b, 7-9 i 11 u.ś.r. stosuje się odpowiednio. Zapomoga, o której mowa wyżej, przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Przepisy wydane na podstawie art. 9 ust. 8 u.ś.r. stosuje się odpowiednio.
Organ odwoławczy podniósł, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe, natomiast nie została spełniona druga z niezbędnych przesłanek, a mianowicie pozostawianie pod opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży. Zdaniem Kolegium, przepis art. 15b ust. 5 u.ś.r. jest dla niego wiążący i nie przewiduje uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia, nawet z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną strony. Dlatego też złożenie przez stronę zaświadczenia lekarskiego wskazującego na przebywanie pod opieką lekarską od 13 tygodnia ciąży skutkuje odmową przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Kolegium podkreśliło, że organy administracji publicznej nie mogą wyjść poza treść stosowanych w sprawie przepisów prawa, natomiast wskazany przez stronę wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie zarzuca stosowanym przepisom ich niezgodności z Konstytucją RP.
We wniesionej skardze skarżąca zarzuciła Kolegium niewłaściwą interpretację przepisów prawnych oraz niezasadne przyjęcie, że termin pierwszej wizyty u ginekologa przypadł na 13 tydzień ciąży. Podniosła, że w jej wypadku nie jest to dokładnie wyliczony termin, ze względu na jej nieregularne cykle miesięczne, pojawiające się czasem, co 2 miesiące. Odnotowała, że ginekolog na pierwszej wizycie wyliczyła, że jest w 13 tygodniu ciąży, jednak "późniejsze wizyty pokazują niedokładne wyliczenia i błędy w stwierdzonych terminach i liczbach tygodni ciąży". Skarżąca zauważyła, że najpóźniej mogła być u ginekologa w 11 tygodniu ciąży, a mógł być to nawet 9 tydzień ciąży.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, podtrzymała stanowisko w sprawie. Wskazała, że art. 15 b u.ś.r. nie ma charakteru bezwzględnego i powinien być wykładany zgodnie z celem ustawy, oraz z treścią art. 71 Konstytucji RP. Podniosła także, że Kolegium nie uzupełniło materiału dowodowego o przyczyny które legły u podstaw niezgłoszenia się skarżącej do lekarza w terminie, o którym mowa w art. 15 b ust. 5 u.ś.r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm. - dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (§ 1 pkt 1); jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części (§ 1 pkt 2); stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (§ 1 pkt 3). W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzygając daną sprawę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a stosownie do art. 135 P.p.s.a. sąd może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca, naruszają przepisy prawa w stopniu wskazanym w powołanych wyżej przepisach.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952, z późn. zm.- dalej: u.ś.r.), a w szczególności art. 15b tej ustawy regulujący zasady przyznawania świadczenia rodzinnego w formie zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka.
Zgodnie z art. 15b u.ś.r. z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1.000 zł na jedno dziecko (ust. 1), która przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.922,00 zł. Przepisy art. 5 ust. 4-4b, 7-9 i 11 stosuje się odpowiednio (ust. 2). Stosownie do art. 15b ust. 5 u.ś.r. zapomoga, o której mowa w ust. 1, przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, przy czym pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną, a przepisy wydane na podstawie art. 9 ust. 8 stosuje się odpowiednio (art. 15b ust. 6 u.ś.r.).
Z literalnego brzmienia powołanych przepisów wynika, że prawo do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się żywego dziecka przysługuje osobom uprawnionym pod warunkiem pozostawania kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. W orzecznictwie sądów administracyjnych - na tle art. 15b ust. 5 u.ś.r. - ugruntowane zostało orzecznictwo wskazujące na konieczność przy stosowaniu przywołanego przypisu dokonywania każdorazowo przez organy administracji ustaleń zarówno w zakresie dbałości kobiety o zdrowie w czasie ciąży (pozostawania w tym okresie pod opieką lekarską), jak również dołożenia przez kobietę należytej staranności w zakresie dochowania terminu poddania się tej opiece. Nie można bowiem wykluczyć, że z przyczyn niezależnych od woli i wiedzy kobiety nie będzie ona w stanie dochować określonego w art. 15b ust. 5 u.ś.r. terminu poddania się opiece medycznej. W pewnych przypadkach kobieta, której nie da się zarzucić braku troski o zdrowie własne i płodu, może pozostawać pod opieką medyczną w terminie późniejszym, niż określony w art. 15b ust. 5 u.ś.r., ze względu na niezależne od niej czynniki. Mogą to być w szczególności czynniki o charakterze biologicznym - np. brak możliwości rozpoznania ciąży w jej wczesnym etapie bądź faktycznym - np. brak możliwości zarejestrowania się na badania lekarskie lub poddania się badaniu lekarskiemu w odpowiednim terminie (por. wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 223/13; WSA w Olsztynie z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 801/13; WSA w Krakowie z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 156/13; WSA w Kielcach z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 73/14; WSA w Opolu z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II SA/Op 354/14; WSA w Łodzi z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 31/15; NSA z dnia 20 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1003/14 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: CBOSA).
W tym miejscu podkreślić należy, że dokonując wykładni przepisu art. 15b ust. 5 u.ś.r. nie można tracić z pola widzenia rzeczywistej intencji ustawodawcy, którego wolą było zmobilizowanie kobiet w ciąży do szczególnej dbałości o zdrowie, przejawiającej się w poddaniu ich systematycznej kontroli medycznej w całym okresie ciąży. Zauważyć też trzeba, że niezaprzeczalnym celem ustawy jest realizacja polityki społecznej i gospodarczej uwzględniającej dobro rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji. Zasadniczą intencją wprowadzenia wymogu z art. 15b ust. 5 u.ś.r. była chęć zmotywowania kobiet zachodzących w ciążę do jak najwcześniejszego zgłoszenia się do lekarza lub położnej, a w następnej kolejności - systematycznego zgłaszania się na kolejne badania kontrolne, a więc do właściwej troski i dbałości o przebieg ciąży. W uzasadnieniu do projektów tej regulacji wskazano bowiem, że jej intencją jest "zwiększenie rzeczywistego zakresu objęcia kobiet w ciąży opieką lekarską w trakcie ciąży, co może przyczynić się do ograniczenia wysokiego poziomu śmiertelności oraz zmniejszenia odsetka niemowląt posiadających niską masę urodzeniową" (por. druki nr 630 i nr 885 Sejmu VI kadencji; dostępne na stronie http://orka.sejm.gov.pl/Druki6ka.nsf). Niewątpliwie, pozostawanie pod systematyczną opieką medyczną pozwala na kontrolę przebiegu ciąży i tym samym umożliwia zapobieganie powikłaniom, a w każdym razie zmniejsza ryzyko ich powstania (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 1051/13 - CBOSA.).
Za taką wykładnią przepisów uprawniających do otrzymania omawianych świadczeń rodzinnych przemawiają także zasady (normy) konstytucyjne wywiedzione z art. 32 w związku z art. 71 Konstytucji RP. Natomiast odwołanie się wyłącznie do literalnej wykładni przepisu art. 15b ust. 5 u.ś.r. może w istocie prowadzić do zróżnicowania sytuacji prawnej kobiety w ciąży z uwagi na jej stan zdrowia, gdyż ze względu na problemy zdrowotne kobieta może być poddana leczeniu, które z kolei może uniemożliwiać bądź istotnie utrudniać rozpoznanie przez nią - na tak wczesnym etapie - że jest w ciąży. Sytuacja taka stanowiłaby naruszenie zasady równości (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP) oznaczającej, że wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących czy też faworyzujących. W opisanej sytuacji kobiety niecierpiące na jakiekolwiek dolegliwości uniemożliwiające spostrzeżenie w sposób naturalny, że są w ciąży, byłyby faworyzowane w stosunku do tych kobiet - tak samo jak one będących w ciąży - które jednak z uwagi na określone okoliczności związane z ich stanem zdrowia nie mogłyby w taki sam sposób rozeznać tego, że są w ciąży. Prowadziłoby to w istocie do nierównego traktowania kobiet będących w ciąży, dyskryminując te spośród nich, które z powodów zdrowotnych (obiektywnych, niezależnych od woli) nie mogłyby stać się beneficjentami pomocy dla rodziny przewidzianej przez ustawodawcę w art. 15b ust. 5 u.ś.r. Zatem wykładni omawianego przepisu należałoby dokonywać w świetle przywołanej zasady równości w związku z konstytucyjną zasadą uwzględniania dobra rodziny i wynikającym z niej nakazem udzielania szczególnej pomocy ze strony władz publicznych rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej oraz kobietom zarówno w ciąży, jak i po urodzeniu dziecka (art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Innymi słowy konieczne jest przeprowadzenie takiej wykładni art. 15b ust. 5 u.ś.r., która gwarantowałaby możliwość korzystania z tej formy pomocy także kobietom, które z niezawinionych przez siebie przyczyn nie były w stanie znaleźć się pod opieką medyczną przed upływem 10 tygodnia ciąży, a które w późniejszym okresie były objęte systematyczną opieką medyczną (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 223/13 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 579/14 - CBOSA).
Zaprezentowany kierunek wykładni art. 15b ust. 5 u.ś.r. przyjęty przez sądy administracyjne znalazł potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 2016 r. (sygn. akt SK 2/16; Dz. U. z 2016 r., poz. 2204), w którym Trybunał orzekł, że art. 15b ust. 5 u.ś.r. rozumiany w ten sposób, że jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka przysługuje także wówczas, gdy kobieta pozostawała pod opieką medyczną później niż od 10 tygodnia ciąży, a opóźnienie to wynikało z przyczyn od niej niezależnych, jest zgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in. że "wynik wykładni celowościowej w większym stopniu realizuje prawo wyrażone w art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji i jest przyjmowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Mając więc na uwadze zasady wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej, a także to, że interpretacja przepisów ustawowych musi być zawsze dokonywana z zastosowaniem techniki wykładni ustawy w zgodzie z Konstytucją, nie można było w procesie wykładni art. 15b ust. 5 u.ś.r. poprzestać na wykładni językowej. Wypełnienie obowiązku poddania się opiece lekarskiej przez kobietę w ciąży nie może być oceniane z pominięciem ustaleń co do obiektywnych możliwości jego realizacji w terminie wskazanym przez ustawodawcę. Przyjęcie przeciwnego stanowiska godziłoby w konstytucyjne nakazy ochrony rodziny i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 czy art. 71 ust. 1 Konstytucji". Trybunał wskazał też, że art. 15b ust. 5 u.ś.r. "interpretowany w kontekście deklarowanych przez ustawodawcę celów oraz w świetle prawa do pomocy władz publicznych wyrażonego w art. 71 ust. 1 zdaniu drugim Konstytucji - powinien być rozumiany w ten sposób, że jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka przysługuje także wówczas, gdy kobieta pozostawała pod opieką medyczną później niż od 10 tygodnia ciąży, a opóźnienie to wynikało z przyczyn od niej niezależnych."
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekający stwierdza, że organy obu instancji dokonały wadliwej interpretacji art. 15b ust. 5 u.ś.r. i w konsekwencji zaniechały przeprowadzenia w sposób należyty postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie. Skarżąca wskazała, że w istocie nie wie, czy pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży z przyczyn od siebie niezależnych, bowiem nie miała świadomości, że jest w ciąży. W tej kwestii wyjaśniła, że ma nieregularne cykle miesięczne, które czasem pojawiają się, co 2 miesiące, a z karty ciąży wynika, że określenie terminu porodu ulegało zmianom, a co za tym idzie nie wiadomo, w którym tygodniu ciąży miała pierwszą wizytę u ginekologa. Jest to okoliczność, która może uzasadniać objęcie skarżącej opieką lekarską po okresie określonym ustawą.
Kwestia jednak przyczyny, dla której skarżąca nie pozostawała pod opieką lekarską później niż od 10 tygodnia ciąży powinna być przedmiotem ustaleń i oceny w ramach postępowania administracyjnego. W tej sytuacji stwierdzić należy, że organy nie przeprowadziły w sposób wyczerpujący w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, czym naruszyły przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. W postępowaniu administracyjnym należało bowiem ustalić, czy występowały przyczyny obiektywne, które uniemożliwiły skarżącej poddanie się opiece lekarskiej we wskazanym przez ustawę terminie. Dla takiego ustalenia nie jest wystarczające zaświadczenie, potwierdzające pozostawanie pod tą opieką.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 7 K.p.a. organy administracji podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy nie tylko z urzędu, lecz także na wniosek stron. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie (por. wyroki NSA: z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1560/10; z dnia 20 listopada 2015 , sygn. akt I OSK 1003/14 - CBOSA). Brzmienie art. 7 K.p.a. daje zatem organowi administracji publicznej podstawę do oczekiwania współdziałania ze strony osoby wnioskującej o przyznanie określonego świadczenia w drodze decyzji administracyjnej.
Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. - uwzględnił skargę (punkt 1 sentencji wyroku).
Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej organ pierwszej instancji mając na uwadze treść art. 153 P.p.s.a. uwzględni sformułowane powyżej poglądy prawne i dokona prawidłowej, prokonstytucyjnej, wykładni art. 15b ust. 5 u.ś.r., zbada też, czy skarżąca spełnia warunki do przyznania jej wnioskowanego świadczenia i w zależności od poczynionych ustaleń wyda stosowne rozstrzygnięcie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło