I SA/Po 1099/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w dniu 08 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. po wznowieniu postępowania postanawia: odrzucić wniosek. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2016 r. Sąd odrzucił skargę skarżącej wskazując w uzasadnieniu, że w rozpatrywanej sprawie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 5 lipca 2016 r. pełnomocnik skarżącej doradca podatkowy został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...]zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia został skutecznie doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 14 lipca 2016 r. Termin do uiszczenia wpisu upłynął z dniem 21 lipca 2016 r. Strona skarżąca uiściła wpis od skargi w dniu 10 sierpnia 2016 r., a więc z uchybieniem terminu. Pismem z dnia 25 sierpnia 2016 r., nadanym 26 sierpnia 2016 r. (data wpływu do Sądu - 29 sierpnia 2016 r.) pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej potwierdził, że wpis od skargi został dokonany w dniu 10 sierpnia 2016 r. w kwocie [...]zł na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wpis uiściła ze swojego rachunku bankowego M. C. – córka skarżącej. Skarżąca z uwagi na brak wystarczających środków nie była w stanie samodzielnie dokonać tej wpłaty wcześniej. Brak możliwości wykonania zarządzenia sądu ze względu na brak zdolności ekonomicznej jest niewątpliwie istotną przeszkodą w realizacji obowiązku nałożonego przez sąd, która nie może jednak pozbawić strony prawa do sądu. Niezwłocznie, gdy tylko pojawiła się możliwość wykonania zobowiązania wynikającego z zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I WSA w Poznaniu, wpis został uiszczony. Strona wskazuje, że z uwagi na toczące się w jej sprawie postępowania, w tym egzekucyjne, na wniosek Burmistrza Miasta i Gminy M. G., nie posiadała środków pieniężnych pozwalających jej na wykonanie nałożonego obowiązku w zakreślonym terminie. Tym niemniej wpis został uiszczony, gdy tylko ustąpiła przeszkoda i wpis wpłaciła na wskazane konto sądu córka skarżącej. Skarżąca ma oczywiście świadomość, że brak uiszczenia wpisu może wywołać określone skutki procesowe, wskazuje jednak, że uiszczenia wpisu dokonano z chwilą, gdy znikła przeszkoda uniemożliwiająca jej wykonanie tego obowiązku. Krótkotrwały brak pieniędzy nie może też zamknąć stronie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem. Strona przy tym zaznacza, że uchybienie zostało naprawione niezwłocznie, gdy ustała przyczyna i został też złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu. Zdaniem pełnomocnika te okoliczności wyraźnie wskazują na wystąpienie przesłanek jakimi są ważny interes podatnika i ważny interes publiczny i pozwalają sadowi na wydanie korzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia. Na poparcie stanowiska strona powołała wyrok z 10 marca 2009 r. o sygn. akt. I FSK 31/08 Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym NSA wskazał, iż "pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika." W tej sprawie należy zwrócić uwagę na sytuację ekonomiczną powstałą w związku z brakiem środków pieniężnych w czasie, gdy uiszczenia wpisu domagał się sąd, a nie braku środków w ogóle, a tylko w tym przypadku strona mogłaby wnieść o zwolnienie w całości lub części od kosztów sądowych. W związku z powyższym, zdaniem strony, wniosek o przywrócenie terminu jest uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jako spóźniony podlega odrzuceniu. Stosownie do postanowień art. 86 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Na mocy art. 87 § 1 P.p.s.a, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z art. 87 § 2 P.p.s.a., w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem, charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt. II OZ 712/08, orzeczenie dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie strony rozumie się szeroko rozciągając je także na pełnomocnika, a winę w sposób obiektywny, a więc wymagając od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., I CKN 1261/99 publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Po stronie zainteresowanego istnieje obowiązek wskazania na istnienie przeszkód, które - w jego ocenie - uniemożliwiły dokonanie określonej czynności w zakreślonym terminie. Muszą to być okoliczności istniejące obiektywnie, niezależne od woli strony. Do takich niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zwykło zaliczać się okoliczności takie jak powódź, pożar, katastrofa, nagła choroba strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Stosownie natomiast do art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Rozpoczynając rozważania w niniejszej sprawie należy wskazać, że zanim sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść wyżej przytoczonego przepisu art. 88 P.p.s.a. i zbadać czy wniosek o przywrócenie terminu nie jest spóźniony. Wniosek należy przy tym uznać za spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie 7-dniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Co przy tym istotne termin ten liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od daty, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2013 r. sygn. akt I OZ 963/12, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Użytego w art. 87 § 1 P.p.s.a. określenia "od czasu ustania przyczyny" nie można utożsamiać z chwilą, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminowi (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2065/14, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczyna bieg od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jest to więc okoliczność obiektywnie istniejąca, niezależnie od poglądów i stanowiska strony (por.: postanowienie NSA z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt I OZ 805/13, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić przy tym należy, iż, w przeciwieństwie do rozpatrywania merytorycznego wniosku o przywrócenie terminu, przesłanka winy strony bądź jej braku w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie ma znaczenia dla stwierdzenia wniesienia tego wniosku po terminie (por.: postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2007 r. sygn. akt I FZ 518/07, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że skargę wniósł do Sądu, w imieniu skarżącej, reprezentujący ją profesjonalny pełnomocnik – doradca podatkowy. Bezsporne w rozpatrywanej w sprawie jest, że odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wzywającego o wpis został skutecznie doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 14 lipca 2016 r. Strona skarżąca uiściła wpis od skargi w dniu 10 sierpnia 2016 r., a więc z uchybieniem terminu. Jak wskazuje się przy tym w orzecznictwie zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie jest złożenie w tym terminie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W takim przypadku pierwotne wezwanie do uiszczenia wpisu traci moc i powinno być powtórzone po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego (por.: postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 66/15, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe Sąd skierował do pełnomocnika skarżącego wezwanie do uiszczenia wpisu sadowego. Należy zauważyć, że przepisy dotyczące doręczeń mają charakter obligatoryjny. Jeżeli więc strona ustanowiła pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism, doręczenia należy dokonywać wyłącznie tym podmiotom (art. 67 § 5 P.p.s.a.). W związku z tym, że pełnomocnik skarżącej, pomimo prawidłowego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, nie zadośćuczynił temu wezwaniu w przepisanym terminie sąd postanowieniem z 23 sierpnia 2016 r. odrzucił skargę i zarządził o zwrocie wpisu. Jak wynika z wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu strona skarżąca wskazała, że uiszczenia wpisu dokonano z chwilą, gdy znikła przeszkoda uniemożliwiająca jej wykonanie tego obowiązku. W ocenie Sądu skoro u skarżącej wystąpił krótkotrwały brak pieniędzy, to pełnomocnik w terminie otwartym do uiszczenia wpisu mógł wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca uiściła wpis w dniu 10 sierpnia 2016 r., a zatem w świetle art. 87 § 4 P.p.s.a. jednocześnie z tą czynnością pełnomocnik skarżącej winien był złożyć wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu nadano 26 sierpnia 2016 r., a zatem z uchybieniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., co skutkuje koniecznością odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 88 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.