I SA/Po 1668/16

Sygn. [...] I SA/Po 1668/16 P O S T A N O W I E N I E Dnia 8 maja 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 30 marca 2017r. o sygn. akt I SA/Po 1668/16 o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sadowych w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 września 2016 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2009 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem z 30 marca 2017r., sygn. akt I SA/Po 1668/16, starszy referendarz sądowy na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W powodach rozstrzygnięcia starszy referendarz sądowy podniósł, że z twierdzeń wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego [...] listopada 2016 r. oraz uzyskanych od skarżącego informacji wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z partnerką i z córkami wieku 12 i 3 lat. Nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, albowiem pełni funkcję Prezesa Zarządu "[...] Sp. z o.o. z siedzibą w C.. Obecnie nie pobiera wynagrodzenia z uwagi na brak zleceń i dochodów spółki. Nie prowadzi działalności gospodarczej od 2014 r. Zarówno on jaki i konkubina nie posiadają domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Partnerka skarżącego nie pełni jakichkolwiek funkcji w spółkach osobowych, ani kapitałowych. Nie jest zarejestrowana jako bezrobotna, ponieważ do października 2017 r. przebywa na bezpłatnym urlopie wychowawczym, pobiera co miesiąc świadczenie "500 plus" na dwójkę dzieci w wysokości [...] zł. Posiada samochód osobowy marki "[...], rok produkcji 1994, wartości rynkowej ok. [...],- zł. Ponadto z pozyskanych oświadczeń skarżącego wynika, że mieszka u rodziców, którzy ponoszą wszelkie koszty jego utrzymania w wysokości [...] zł ( ogrzewanie, gaz, woda, prąd, TV), lekarstwa [...] zł, raty kredytu [...],- zł. Rodzice skarżącego pobierają emerytury w łącznej wysokości ok. [...],- zł, ojciec skarżącego prowadzi działalność gospodarczą, z której miesięczny dochód wynosi średnio ok. [...] zł. Ponadto ojciec skarżącego posiada udziały w "[...] sp. z o.o. o wartości [...] zł, nie ma z tego tytułu dochodów. Rodzice wnioskodawcy posiadają samochód "[...] r. o wartości ok. [...],- z, dom oraz mieszkanie o powierzchni 52 m2 w C.. Ojciec skarżącego zatrudnia trzech pracowników. W ocenie referendarza sądowego, biorąc pod uwagę złożone przez skarżącego oświadczenia i dokumenty, skarżący nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rodzice skarżącego posiadają stałe źródła dochodów, którymi są: dochody z tytułu emerytur i z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, które łącznie wynoszą ok. [...] zł. Ponadto posiadają dom, mieszkanie w C., posiadają również samochód osobowy , ojciec wnioskodawcy posiada udziały w spółce z o.o. Rodzicom skarżącego z uzyskiwanych dochodów pozostają środki które mogą wygospodarować na uiszczenie kosztów sądowych i wspomóc swojego syna w poniesieniu kosztów sądowych. Skarżący zastępowany przez pełnomocnika złożył sprzeciw od powyższego postanowienia, wnosząc o jego zmianę i przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu. W istocie korzysta z pomocy rodziców, którzy pomagając mu jako synowi wykonując swoje zobowiązania alimentacyjne, do jakich z uwagi na wiek skarżącego nie są obowiązani. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem, że pomoc rodziców ma rozszerzyć się także na pokrywanie kosztów sądowych skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie sądu, referendarz sądowy prawidłowo uznał, że nie zachodzą przesłanki warunkujące przyznanie stronie wnioskowanego prawa pomocy. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu [...] sierpnia 2015 r.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 tej ustawy obejmującym np. zwolnienie od opłat sądowych, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Przedmiotem badania, przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. W orzecznictwie przyjmuje się, że dopiero uznanie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny nie jest w stanie ponieść się kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por. postanowienie NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 979/10 ,dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym nie można ograniczyć się do sytuacji majątkowej i dochodów samego wnioskodawcy, ale należy uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, ponieważ zwolnienie od kosztów postępowania jest uzasadnione wówczas, gdy ich poniesienie powoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 322/08, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Fakt powiązania przez zwolnienia wnioskodawcy od ponoszenia kosztów z wykazaniem niemożności ich poniesienia bez uszczerbku utrzymania koniecznego zarówno dla wnioskodawcy, jak i jego rodziny, wskazuje na konieczność analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, albowiem ewentualne zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych będzie chroniło przed uszczerbkiem utrzymania koniecznego nie tylko wnioskodawcę, ale i jego rodzinę. Stąd sąd dokonując oceny możliwości strony w zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego bierze pod uwagę nie tylko sytuację majątkową i dochody wnioskodawcy lecz wszystkich domowników prowadzących wspólne z nim gospodarstwo domowe (por. postanowienie NSA z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FZ 84/13 oraz z 10 września 2013 r., sygn. akt I GZ 375/13, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza, że niezasadne są twierdzenia strony o konieczności uwzględnienie wyłącznie środków jaki sam dysponuje bez uwzględnienia majątku oraz dochodów pozostałych domowników. Ponadto zgodnie z treścią art. 87 z ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 2082 ze zm.) rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie, zaś art. 128 ustawy stanowi, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Do obowiązków tych zalicza się nie tylko utrzymanie, ale również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 maja 1989 r., sygn. akt II CZ 80/89, opubl. w Lex pod nr 8963 i z 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, opubl. w "Lex" pod nr 6155; postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04; postanowienie NSA z 9 czerwca 2015 r. o sygn. akt I GZ 317/15 dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie bezspornym jest, że rodzice strony posiadają stałe źródła dochodów z tytułu emerytur i z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, które łącznie wynoszą ok. [...] zł ([...] zł z tytułu emerytur i ok. [...] zł z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej). Z uzyskiwanych dochodów rodzice skarżącego ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości ok. [...] zł oraz spłacają raty kredytów w wysokości ok. [...] zł. Przyjąć zatem należy, że z uzyskiwanych dochodów pozostaje im kwota ok. [...] zł, z której mogą przeznaczyć na wsparcie syna w zakresie obowiązku poniesienia kosztów sądowych. W tym stanie faktycznym sąd na podstawie art. 260 § 1, § 2 i § 3 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia .