I SA/Po 274/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 223 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 Nr 749 ze zm.) – dalej: "O.p." stwierdził, że odwołanie "X" sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "spółka") od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie o nazwie "[...]" nr [...] poza kasynem gry, zostało wniesione z uchybieniem terminu. Z uzasadnienia postanowienia wynika, co następuje: W dniu [...] maja 2013 r., w trakcie kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych w lokalu gastronomicznym [...] we [...], stwierdzono obecność automatu do gier o nazwie "[...]" nr [...], na którym możliwe było urządzanie gier na automatach w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) - dalej" "u.g.h.". Z umowy o wspólnym przedsięwzięciu zawartej w dniu [...] grudnia 2012 r. nr [...] pomiędzy właścicielem lokalu, a spółką wynikało, że automat do gier stanowił własność spółki. Po wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie urządzania gier na automacie Naczelnik Urzędu Celnego w [...] dniu [...] listopada 2013 r. wydał decyzję nr [...] wymierzającą spółce karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie gier na powyższym automacie poza kasynem gry. W odwołaniu spółka domagała się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i wymierzenie spółce kary pieniężnej w oparciu o nieprawidłową przesłankę, - art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i wymierzenie spółce kary pieniężnej, w sytuacji, gdy nie zakończono postępowania prowadzonego w tym samym przedmiocie w stosunku do [...], w związku z czym rozstrzyganie jak w decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. jest przedwczesne, - art. 187 § 1 O.p., poprzez wydanie decyzji bez zebrania całości materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieustalenie czy spółka urządzała gry losowe czy wyłącznie dostarczała urządzenia do prowadzenia gier, - art. 191 O.p., poprzez nierzetelną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i wymierzenie kary pieniężnej, w sytuacji, gdy zachodzą wątpliwości, co do podmiotu urządzającego gry w lokalu, - art. 201 § 1 pkt 2 O.p., poprzez niezawieszenie postępowania, w sytuacji, gdy zachodzi taka konieczność spowodowana skierowaniem pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt P 45/13 w sprawie konstytucyjności art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] została doręczona spółce, za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] listopada 2013 r., zaś odwołanie od decyzji, zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...] stycznia 2014 r. (data stempla pocztowego). Zgodnie z art. 12 § 6 pkt 2 O.p. ustawy termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Wobec tego, 14 dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji powyższej upłynął w dniu [...] grudnia 2013 r. W związku z tym, że odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej po tym dniu, spółka uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy podał uzupełniająco, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku spółki, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. W skardze na postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] stycznia 2014 r. spółka wniosła o jego uchylenie i o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 191 O.p. w zw. z art. 122 O.p., przez jego błędne zastosowanie, polegające na merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy nie uwzględniając wszystkich okoliczności faktycznych. Uzasadniając skargę pełnomocnik spółki przedstawił, że niezwłocznie po otrzymaniu korespondencji spółka przesłała za pomocą poczty elektronicznej kopię decyzji do swojego pełnomocnika, który przesłanej kopii decyzji, na skutek problemów informatycznych, nie otrzymał. Dnia [...] stycznia 2014 r. spółka wysłała do Dyrektora Izby Celnej w [...] odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. organ stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Spółka zarzuciła, że organ odwoławczy nie rozważył w ogóle okoliczności sprawy poprzestał jedynie na lakonicznym przytoczeniu podstawy prawnej mówiącej o sposobie liczenia terminów do wniesienia odwołania i krótkim stwierdzeniu, że spółka wniosła odwołanie po terminie. Organ odwoławczy stosownie do art. 122 O.p. powinien podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Wydając zaskarżone postanowienie w ogóle nie wziął pod uwagę wyjaśnień złożonych przez skarżącą dotyczących przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia odwołania i przedstawionej przez nią argumentacji.  Organ odwoławczy rozstrzygnął opierając się na swoim własnym postanowieniu, w którym odmówił spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, które jest błędne i nie jest prawomocne. Organ powinien wziąć pod uwagę, że jego rozstrzygnięcie może zostać zmienione i wstrzymać się z podjęciem decyzji do momentu uzyskania pewności co do prawidłowości swoich ustaleń faktycznych. Dyrektor Izby Celnej w [...] w odpowiedzi na skargę potwierdził w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i stwierdził, że zarzuty podniesione w skardze są bezpodstawne. Wniósł o oddalenie skargi, jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 220 § 1 i 2 O.p. od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji stronie przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia. Odwołanie to wnosi się – jak wymaga tego przepis art. 223 O.p. – do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1) i to w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji stronie (§ 2 pkt 1). Wniesienie odwołania z uchybieniem ustawowego terminu powoduje – przy braku wniosku o przywrócenie tego terminu lub w sytuacji - jak w rozpatrywanej sprawie - nieuwzględnienia tego wniosku - że organ odwoławczy wydaje stosownie do art. 228 § 1 pkt 2 O.p., ostateczne postanowienie, w którym stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie wydane w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Stwierdza ono bowiem określony stan prawny, jakim jest wniesienie odwołania po upływie ustawowego terminu. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 228 § 1 pkt 2 O.p., co wynika wprost z treści przepisu. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Do podstawowych obowiązków organu odwoławczego należy więc ustalenie kiedy orzeczenie administracyjne zostało stronie doręczone, a także sprawdzenie czy w świetle obowiązujących przepisów proceduralnych odwołanie zostało wniesione w terminie. Jeżeli strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, organ odwoławczy stosownie do art. 228 § 1 pkt. 2 O.p. stwierdza postanowieniem uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W sprawie decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] została doręczona spółce, za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] listopada 2013 r. Następnie pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. (data stempla pocztowego), tj. po upływie 14-dniowego terminu, spółka złożyła odwołanie, podczas gdy ostatnim dniem do złożenia odwołania był dzień [...] grudnia 2014 r. Wraz z odwołaniem spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania lecz ten postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., [...] został załatwiony odmownie przez Dyrektora Izby Celnej. Sądowi z urzędu wiadomo, że skarga na to ostatnie została oddalona nieprawomocnym wyrokiem z dnia 18 września 2014r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sygn. akt I SA/Po 282/14. W skardze spółka wywodzi, że złożenie przez nią wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wyłączało możliwość wydania przez organ postanowienia określonego w art. 228 § 1 pkt 2 O.p., szczególnie w sytuacji negatywnego rozpatrzenia tegoż wniosku przez organ odwoławczy i braku prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny skargi strony od postanowienia z dnia [...] stycznia 2014 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem sądu deklaratoryjny charakter postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w toku postępowania administracyjnego nie stał na przeszkodzie wydania tegoż postanowienia w przypadku wcześniejszego lub równoległego wydania - jak w rozpatrywanej sprawie – przez organ podatkowy postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Treść art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wskazuje wyraźnie, że stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek ten wynika wprost z ustawy. Organ podatkowy wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz zobowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p.(podobnie: wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r. I FSK 854/08; z 13 stycznia 2011 r. I FSK 214/10; z 8 lutego 2011 r. II FSK 1785/09; z 23 lutego 2011 r. II FSK 1342/10; z 29 lutego 2012 r. II FSK 1663/10 publikowane w centralnej bazie orzeczeń NSA http://www.nsa.gov.pl//). Złożenie wniosku przez spółkę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ma tylko ten skutek, że do czasu rozstrzygnięcia wniosku organ odwoławczy nie może wydać postanowienia stwierdzającego uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Po rozpatrzeniu negatywnym wniosku o przywrócenie terminu wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania jest obligatoryjne. W związku z powyższym sąd stwierdził, że działanie organu, pomimo wydania zaskarżonego postanowienia przed prawomocnym rozpatrzeniem skargi strony w sprawie sygn. akt I SA/Po 282/14, nie naruszyło art. 228 § 1 pkt 2 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem wydanie postanowienia, w którym organ podatkowy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania ma jedynie charakter deklaratoryjny. Dlatego sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.