I SA/Po 43/26
WyrokWSA w Poznaniu2026-02-10
Skład orzekający: Mirella Ławniczak, Walentyna Długaszewska, Marek Sachajko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu stowarzyszenia za zaległości z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, nie badając wskazanej przez niego przesłanki uwolnienia od odpowiedzialności w postaci mienia stowarzyszenia, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości w znacznej części?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy naruszyły przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności, organy nie zbadały wskazanej przez skarżącego przesłanki uwolnienia od odpowiedzialności, jaką jest wskazanie mienia stowarzyszenia, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości w znacznej części, co jest istotne dla prawidłowego orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o odpowiedzialności członka zarządu stowarzyszenia (skarżącego) za zaległości z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Stowarzyszenie nie złożyło sprawozdania końcowego z realizacji zadania publicznego, co skutkowało uznaniem części dotacji za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Po umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stowarzyszenia z powodu braku majątku, wszczęto postępowanie w sprawie odpowiedzialności członka zarządu. Organy administracji orzekły o solidarnej odpowiedzialności skarżącego, nie badając jednak wskazanej przez niego przesłanki uwolnienia od odpowiedzialności w postaci mienia stowarzyszenia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy N. z dnia 4 marca 2025 r. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 642 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 10 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia Sędzia WSA Marek Sachajko (sprawozdawca) Protokolant: st. sekretarz sądowy Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2026 roku ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 28 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 4 marca 2025 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 642,- zł (słownie: sześćset czterdzieści dwa złote) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ odwoławczy, organ II instancji) decyzją z dnia 28 lipca 2025 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy N. (dalej: Burmistrz, organ I instancji) z dnia 4 marca 2025 r. o odpowiedzialności członka zarządu stowarzyszenia - P. S. (dalej: strona, skarżący) za zaległości z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez stowarzyszenie - G. K. S. "[...]" N..
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że organ I instancji wydał w dniu 29 marca 2023 r. decyzję określającą wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez powyższy klub – na kwotę 40358,68 zł.
Organ wskazał, że dotacja, w łącznej wysokości 70 000,00 zł, została udzielona w 2022 r. w ramach otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego polegającego na popularyzacji gry w piłkę nożną wśród dzieci, młodzieży i dorosłych poprzez regularne treningi oraz udział w rozgrywkach piłkarskich, na podstawie umowy nr [...] z dnia 8 kwietnia 2022 r.
Po przekazaniu dotacji w dwóch transzach, Klub złożył sprawozdanie z części wydatków tj. za pierwszą transzę, które po poprawkach zostało przez organ zaakceptowane. Jednakże sprawozdanie końcowe nie zostało złożone w terminie, pomimo wezwań i przedłużenia teminu, co doprowadziło do uznania części dotacji za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem.
Rozliczenie pierwszej transzy dotacji miało następujący przebieg:
Pierwsza transza dotacji (w wysokości 35 000,00 zł) została przekazana na konto organizacji - 13 kwietnia 2022 r. Sprawozdanie częściowe z realizacji zadania publicznego w okresie 11 kwietnia 2022 – 29 lipca 2022 r. winno być złożone do 12 sierpnia 2022 r. Dnia 16 sierpnia 2022 r. do prezesa klubu T. M. wysłano pismo z przypomnieniem o terminie złożenia sprawozdania częściowego z realizacji zadania (przesyłka priorytetowa, za dowodem doręczenia). Pismo nie zostało odebrane. Dnia 6 września 2022 r. do prezesa klubu - T. M. wysłano ostateczne wezwanie do złożenia sprawozdania częściowego z realizacji zadania w ciągu 7 dni od dnia otrzymania wezwania (przesyłka priorytetowa, za dowodem doręczenia). Pismo odebrano 7 września 2022 r. Termin złożenia sprawozdania określony został na 14 września 2022 r. Dnia 14 września 2022 r. klub złożył sprawozdanie częściowe z realizacji zadania publicznego. Dnia 20 września 2022 r. do prezesa klubu - T. M. wysłano pismo, informujące o błędach, jakie wystąpiły w sprawozdaniu częściowym z realizacji zadania publicznego z wezwaniem o usunięcie błędów i uzupełnienie sprawozdania w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma (przesyłka priorytetowa, za dowodem doręczenia). Pismo odebrano 27 września 2022 r. Termin złożenia poprawionego sprawozdania wyznaczono na dzień 4 października 2022 r. Dnia 3 października 2022 r. prezes klubu - T. M. złożył pismo z prośbą o przedłużenie terminu do złożenia poprawionego sprawozdania częściowego do dnia 7 października 202r. Dnia 4 października 2022 r. wydłużono termin do złożenia poprawionego sprawozdania częściowego do dnia 7 października 2022 r. Pismo wysłano na adres mailowy klubu. Dnia 4 października 2022 r. potwierdzono odbiór maila (godz. 14:29). Dnia 7 października 2022 r. zostało złożone poprawione sprawozdanie częściowe z realizacji zadania publicznego. Sprawozdanie, po ocenie merytorycznej i finansowej, zostało zatwierdzone dnia 11 października 2022 r.
W sprawozdaniu częściowym z realizacji zadania publicznego "Popularyzowanie gry w piłkę nożną wśród dzieci, młodzieży i dorosłych poprzez regularne treningi i udział w rozgrywkach piłkarskich" Klub wykazał wydatkowanie I transzy dotacji (35 000,00 zł) na poziomie 32 639,32 zł. Pozostała część dotacji, tj. 2 360, 68 zł została przekazana na dalszą realizację zadania publicznego.
Rozliczenie drugiej transzy dotacji miało następujący przebieg:
Po zatwierdzeniu sprawozdania częściowego druga transza dotacji (35 000,00 zł) została przekazana na konto organizacji 13 października 2022 r. Sprawozdanie końcowe z realizacji zadania winno być złożone w terminie 30 dni od dnia zakończenia realizacji zadania tj. do 14 stycznia 2023r. Dnia 23 stycznia 2023r. do prezesa klubu - T. M. wysłano pismo z wezwaniem do złożenia sprawozdania końcowego z realizacji zadania publicznego (przesyłka priorytetowa, za dowodem doręczenia). Pismo nie zostało odebrane. Ponadto pismo zostało wysłane na adres mailowy organizacji oraz prywatny adres mailowy prezesa - T. M. (w dniu 24 stycznia 2023 r.). Dnia 16 lutego 2023 r. do prezesa klubu - T. M. oraz na adres klubu wysłano zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu części dotacji wykorzystanej niezgodnie z umową nr [...] z dnia 8 kwietnia 2022 r. (przesyłka priorytetowa, za dowodem doręczenia). Przesyłka nadana na adres klubu nie została odebrana. Przesyłka nadana na adres prezesa - T. M. została odebrana 3 marca 2023 r. Dnia 10 marca 2023 r. prezes klubu złożył pismo z prośbą o wydłużenie czasu na zapoznanie się z dokumentami w postępowaniu do 15 marca 2023 r. Dnia 13 marca 2023 r. do T. M. oraz na adres siedziby klubu wysłano zgodę na przesunięcie terminu zapoznania się z aktami sprawy do 15 marca 2023 r. (przesyłka priorytetowa, za dowodem doręczenia). Pismo nie zostało odebrane. W terminie zaproponowanym przez organizację żaden jej przedstawiciel nie pojawił się w Referacie Promocji, Kultury, Ochrony Zdrowia, Pożytku Publicznego i Sportu Urzędu Miasta i Gminy N. w celu zapoznania się z aktami sprawy. Dnia 16 marca 2023 r. prezes klubu złożył pismo z prośbą o wydłużenie czasu do złożenia sprawozdania końcowego z realizacji zadania publicznego do 21 marca 2023 r. Do pisma załączono Uchwałę nr [...] Zarządu G. K. S. [...] N. z dnia 14 marca 2023 r., zobowiązującą prezesa - T. M. i skarbnika - B. F. do złożenia sprawozdania końcowego do dnia 21 marca 2023 r. W terminie zaproponowanym przez organizację nie wpłynęło w/w sprawozdanie końcowe.
Zgodnie z § 8 ust. 6 i 7 umowy nr [...] z dnia 08 kwietnia 2022 r. na realizację zadania publicznego "Popularyzowanie gry w piłkę nożną wśród dzieci, młodzieży i dorosłych poprzez regularne treningi i udział w rozgrywkach piłkarskich":
Ust. 6: W przypadku niezłożenia sprawozdań, o których mowa w ust 2-4, w terminie Zleceniodawca wzywa pisemnie Zleceniobiorcę do ich złożenia w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.
Ust. 7: Niezastosowanie się do wezwania, o którym mowa w ust. 6 skutkuje uznaniem dotacji za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem na zasadach, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 305 z późn.am.)
Ostatecznie uznano, że druga transza udzielonej dotacji [tj. 35 000.00 zł] oraz część pierwszej transzy dotacji [tj. 2 360.68 zł] zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, a zadanie publiczne nie zostało wykonane zgodnie z umową.
Na kwotę do zwrotu w wysokości 40 358,68 zł składa się dotacja (37 360,68 zł) oraz odsetki na dzień 29 marca 2023 r. (2 998,00 zł).
W dniu 26 czerwca 2023 r. dokonano częściowego zwrotu dotacji w wysokości 18 000,00 zł, po czym organ skierował wniosek o przymusowe wyegzekwowanie pozostałej kwoty tj. 21 386,68 zł.
Postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. z dnia 30 września 2024 r., nr [...], postępowanie egzekucyjne umorzono z powodu braku majątku dłużnika, pojazdów, nieruchomości czy środków na rachunku bankowym, oraz stwierdzenia, że klub nie prowadzi działalności i znajduje się w stanie likwidacji.
W konsekwencji, postanowieniem z dnia 26 listopada 2024 r. wszczęto postępowanie w sprawie odpowiedzialności członka zarządu stowarzyszenia w osobie P. S..
Po umożliwieniu stronie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, Burmistrz wydał decyzję z dnia 4 marca 2025 r., nr [...], określając wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie 21386,68 zł (pkt 1) i orzekając o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległą kwotę w wysokości 21386,68 zł wraz z odsetkami w wysokości 7.8010 zł.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało zarzuty odwołania za niezasadne.
Organ ten wskazał, że odwołujący kwestionował przede wszystkim brak zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., argumentując, że toczące się postępowanie karne przeciwko byłemu prezesowi Klubu w zakresie przywłaszczenia lub działania na szkodę stanowi zagadnienie wstępne, od którego zależy rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej.
Zawieszenie postępowania jest obligatoryjne jedynie wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii prejudycjalnej przez inny organ lub sąd, co oznacza istnienie ścisłego związku przyczynowego uniemożliwiającego wydanie decyzji bez takiego rozstrzygnięcia.
Analogiczne brzmienie ustawodawca nadał art. 201 § 1 pkt 2 o.p. w świetle, którego: organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w niniejszej sprawie postępowanie karne dotyczy ewentualnej winy indywidualnej osób co nie warunkuje ustalenia odpowiedzialności solidarnej członków zarządu na gruncie Ordynacji podatkowej, która ma charakter obiektywizowany i skupia się na formalnym statusie członka organu zarządzającego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że postępowanie karne w sprawie o przestępstwa penalizowane przepisami kodeksu karnego nie może być traktowane jako zagadnienie wstępne, którego konieczność rozpatrzenia uzasadnia zawieszenie postępowania odwoławczego w sprawie, bowiem pomiędzy toczącym się postępowaniem karnym, a postępowaniem brak jest tak ścisłej zależności, aby rozstrzygnięcie w postępowaniu karnym było obligatoryjne dla rozstrzygnięcia w postępowaniu podatkowym, co jest warunkiem koniecznym ziszczenia się przesłanki zawieszenia, o której mowa w art. 201 § 1 pkt 2 o.p. Inne są założenia postępowania karnego, którego celem jest ustalenie winy, niż postępowania podatkowego, które w rozpoznawanej sprawie ma na celu orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu stowarzyszenia.
Kolejny zarzut podniesiony przez odwołującego dotyczący braku faktycznego pełnienia obowiązków członka zarządu, w tym braku pełnienia funkcji skarbnika odpowiedzialnego za kontrolę wydatków oraz braku udziału w składaniu wniosków o dotację, czy rozliczaniu środków także należało uznać zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego za bezzasadny.
Organ wskazał, że w realiach niniejszej sprawy zasadniczo należy opierać się na formalnym kryterium wynikającym z uchwały nr [...] Walnego Zebrania Sprawozdawczo-Wyborczego z dnia 29 stycznia 2019 r., która potwierdza powołanie skarżącego na członka zarządu Klubu.
Organ wskazał, że uregulowana w art. 116 § 1 i § 2 w zw. z art. 116a Ordynacji podatkowej odpowiedzialność członka zarządu uzależniona jest od kryterium formalnego, jakim jest pełnienie funkcji członka zarządu, a nie od faktycznie wykonywanych czynności. Gdyby celem ustawodawcy było ponoszenie odpowiedzialności jedynie przez członków faktycznie wykonujących obowiązki, użyłby sformułowań wskazujących na faktyczne działanie, a nie formalne pełnienie funkcji. Ustawodawca objął instytucją odpowiedzialności za zaległości podatkowe osób prawnych nie tylko członków zarządu spółek kapitałowych, ale i innych osób prawnych, w tym stowarzyszeń, do których należą kluby sportowe; przesłanki odpowiedzialności są identyczne, a uwolnienie się od niej wymaga wykazania egzoneracyjnych okoliczności z art. 116 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej.
Organ stwierdził, że odwołujący nie wykazał we właściwym czasie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, zatwierdzenia układu restrukturyzacyjnego, braku winy w niezgłoszeniu takiego wniosku ani wskazania mienia umożliwiającego zaspokojenie zaległości w znacznej części, co jest wymagane do uwolnienia od odpowiedzialności. Fakt społecznego charakteru funkcji i braku wynagrodzenia nie wpływa na odpowiedzialność solidarną, gdyż Ordynacja podatkowa nie uzależnia jej od aspektów finansowych, czy faktycznego zaangażowania, lecz od formalnego statusu.
Odwołujący podnosił również naruszenie art. 9 i 11 k.p.a. poprzez zaniechanie informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz braku wyjaśnienia zasadności przesłanek decyzji, co skutkuje brakiem przejrzystości. Również ten zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie w realiach niniejszej sprawy. Postępowanie przeprowadzono bowiem z poszanowaniem tych zasad, informując odwołującego o wszczęciu postępowania i umożliwiając wypowiedzenie się co do materiału dowodowego zebranego w sprawie. Organ stwierdził, że nie doszło w postępowaniu do naruszenia zasad procesowych oraz dowodowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu.
W uzasadnieniu decyzji organ szczegółowo wyjaśnił przesłanki, w tym wyniki egzekucji i brak egzoneracyjnych okoliczności. Organ wskazał też, że strona nie składała wniosków dowodowych ani nie brała aktywnego udziału, co nie pozwala na zarzut braku przejrzystości.
Zarzut naruszenia procedury poprzez uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu był zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego również bezzasadny. Organ wyznaczył siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego postanowieniem z dnia 10 grudnia 2024 r., doręczonym 13 grudnia 2024 r., co spełnia wymogi art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Brak zaproszenia na spotkania komisji nie stanowi uchybienia, gdyż postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej nie wymaga takich form, a strona miała możliwość zapoznania się z aktami. Odwołujący nie skorzystał z uprawnienia do wypowiedzenia się, co nie pozwala na skuteczne podważenie procedury.
W skardze do WSA w Poznaniu strona podniosła zarzut naruszenia :
- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy karnej prowadzonej przeciwko prezesowi K. S.
- art. 138 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji,
- art. 7 k.p.a.,
- art. 11 k.p.a.
W ocenie skarżącego zakończenie sprawy karnej ma istotne znaczenie dla ewentualnej odpowiedzialności innych członków zarządu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sąd uznał, że zaistniały normatywne podstawy do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji organów obu instancji gdyż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2024r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935 z zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, który mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na podstawie art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie.
Na podstawie art. 108 Ordynacji podatkowej :
§ 1. O odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji.
§ 2. Postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed:
1) upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania;
2) dniem doręczenia decyzji:
a) określającej wysokość zobowiązania podatkowego,
b) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta,
c) w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług,
d) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę,
e) określającej wysokość zaległości podatkowej, o której mowa w art. 52 oraz art. 52a;
3) dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego - w przypadku, o którym mowa w § 3;
4) dniem odstąpienia od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - w przypadku, o którym mowa w § 3a.
Zgodnie z art. 116 Ordynacji podatkowej :
§ 1. Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1428) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
§ 1a. Jeżeli obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstał i istniał wyłącznie w czasie, gdy prowadzona była egzekucja przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, uznaje się, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu, o którym mowa w § 1.
§ 2. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
§ 2a. Za zobowiązania podatkowe powstałe na podstawie odrębnych przepisów po likwidacji spółki, za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał po likwidacji spółki, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe po likwidacji spółki, odpowiadają osoby pełniące obowiązki członka zarządu w momencie likwidacji spółki. Przepis art. 115 § 4 stosuje się odpowiednio.
Zgodnie natomiast z art. 116 a Ordynacji podatkowej:
§ 1. Za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 i fundacji rodzinnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi podmiotami. Przepis art. 116 stosuje się odpowiednio.
§ 2. Za zaległości podatkowe stowarzyszenia powstałe przed jego wpisem do właściwego rejestru odpowiadają solidarnie osoby działające na rzecz stowarzyszenia do chwili wpisu.
§ 3. C. zarządu stowarzyszenia zwykłego odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze stowarzyszeniem i pozostałymi członkami zarządu za zaległości podatkowe stowarzyszenia.
§ 4. W przypadku gdy stowarzyszenie zwykłe nie posiada zarządu, za zaległości podatkowe stowarzyszenia odpowiada całym swoim majątkiem członek stowarzyszenia solidarnie ze stowarzyszeniem i pozostałymi członkami.
§ 5. Do odpowiedzialności podatkowej, o której mowa w § 3 i 4, stosuje się odpowiednio przepisy art. 115 § 2 i 4.
Dokonując kontroli judykacyjnej sprawy Sąd stwierdza, że – w zakresie pierwszego zarzutu (skarżący prawidłowo podał jego istotę - tj. zawieszenie postępowania, natomiast błędnie powołał podstawę normatywną) - Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo wskazało, że postępowanie karne w sprawie o przestępstwa penalizowane przepisami kodeksu karnego nie może być traktowane jako zagadnienie wstępne, którego konieczność rozpatrzenia uzasadnia zawieszenie postępowania odwoławczego w sprawie, bowiem pomiędzy toczącym się postępowaniem karnym, a postępowaniem brak jest tak ścisłej zależności, aby rozstrzygnięcie w postępowaniu karnym było obligatoryjne dla rozstrzygnięcia w postępowaniu podatkowym, co jest warunkiem koniecznym ziszczenia się przesłanki zawieszenia, o której mowa w art. 201 § 1 pkt 2 ustawy – Ordynacja podatkowa.
Podkreślić należy, że Burmistrz Miasta i Gminy N. dnia 29 marca 2023 r. wydał decyzję określającą wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, przypadającej do zwrotu do budżetu Gminy N. przez powyższy podmiot – stowarzyszenie – w wysokości 40358,68 zł.
Następnie w postępowaniu będącym przedmiotem kontroli judykacyjnej organ I instancji w decyzji z dnia 4 marca 2025 r.
określił wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez K. S. w kwocie 21386,68 zł
orzekł o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za powyższe zaległości w kwocie 21 386,68 zł.
Zdaniem Sądu decyzje organów administracji publicznej obu instancji w niniejszej sprawie zostały wydane po przeprowadzeniu postępowania w sposób sprzeczny z wzorcami normatywnymi regulującymi problematykę solidarnej odpowiedzialności członka zarządu.
Podkreślić należy, że w aktach sprawy znajdują się dwie decyzje Burmistrza Miasta i Gminy N., których przedmiotem jest określenie wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez G. K. S. [...] N. tj.:
a) w wysokości w wysokości 40358,68 zł (pkt 1 sentencji decyzji organu I instancji z dnia 29 marca 2023 r. oraz
(b) w wysokości w wysokości 21386,68 zł (pkt 1 sentencji decyzji organu I instancji z dnia 4 marca 2025 r.
Zgodnie z art. 252 ust. 1 ustawy o finansach publicznych dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Na podstawie art. 60 ustawy o finansach publicznych środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych:
1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie.
Z kolei zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 oraz z 2025 r. poz. 769) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.).
W będącej przedmiotem kontroli judykacyjnej sprawie procesowe i materialnoprawne podstawy normatywne w zakresie solidarnej odpowiedzialności członków zarządu spółek, stowarzyszeń itd. zawarte zostały w ustawie – Ordynacja podatkowa.
W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie przesłanka bezskuteczności egzekucji została w sposób wystarczający wykazana przez organy (por. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. z dnia 30 września 2024r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego). W uzasadnieniu tego postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że dłużnik nie posiada żadnych pojazdów ani nie jest właścicielem nieruchomości. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego dłużnika w [...] SA. Jednakże organ stwierdził, że pomimo, iż zobowiązany posiada rachunek w tym banku brak jest jednak obrotów na tym rachunku, jak i środków na pokrycie zobowiązania.
Należy podkreślić, że "bezskuteczność egzekucji" jest przesłanką pozytywną, której wystąpienie warunkuje możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe (w niniejszej sprawie – zobowiązania z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem). Ciężar wykazania tej przesłanki spoczywa na organie podatkowym (dotacyjnym). W uchwale z 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 (...), powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego" (punkt 1 sentencji uchwały), przy czym "stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu" (punkt 2 sentencji uchwały). Taki pogląd ugruntowany jest już w orzecznictwie (zob. wyroki NSA: z 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 807/17; z 10 września 2024 r., sygn. akt III FSK 95/24, z 12 grudnia 2024 r., sygn. akt III FSK 65/23). Co jednak istotne, w ramach art. 116 § 1 O.p., badaniu podlega okoliczność faktyczna w postaci bezskuteczności egzekucji w całości lub w części, a nie prawidłowość czynności egzekucyjnych. Postępowanie z art. 116 § 1 O.p. nie służy bowiem przeprowadzaniu kontroli prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które jako postępowanie wykonawcze stanowi odrębną procedurę opatrzoną odrębnymi środkami odwoławczymi takimi jak zarzuty, czy skarga na czynności egzekucyjne. Ewentualna wadliwość postępowania egzekucyjnego powinna być podnoszona i skarżona przewidzianymi środkami w tym właśnie postępowaniu (zob. wyroki NSA: z 25 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 949/09; z 19 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 3603/21; z 3 kwietnia 2025 r., sygn. akt III FSK 350/24).
Natomiast "wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części", jest przesłanką negatywną. Wystąpienie tej przesłanki uwalnia członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki (w niniejszej sprawie – zobowiązania z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem). Wykazanie istnienia tej przesłanki ciąży na stronie postępowania. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że przesłanka ta jest spełniona wówczas, gdy mienie wskazane przez członka zarządu faktycznie istnieje, ma realną wartość finansową i nadaje się do egzekucji pozytywnie rokującej wyegzekwowanie kwot. Wskazanie to musi wystąpić po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji (zob. S. Babiarz - komentarz do art. 116 O.p. (w:) S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XII, WKP 2024). Podobnie w orzecznictwie wskazuje się, że okolicznością zwalniającą członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości spółki nie jest wskazanie jakiegokolwiek mienia, ale takiego które faktycznie, realnie umożliwia zaspokojenie istniejących zaległości podatkowych i to w znacznej części, i które istnieje w czasie prowadzenia postępowania o przeniesienie odpowiedzialności (zob. wyrok NSA z 24 listopada 2023 r., sygn. akt III FSK 1779/21). Mienie to musi mieć egzekwowalną wartość spełniającą przesłankę znaczności w porównaniu z wysokością zaległości podatkowych dłużnika (zob. wyroki NSA: z 29 października 2024 r., sygn. akt III FSK 62/23; z 26 listopada 2024 r., sygn. akt III FSK 722/24; z 12 lutego 2025 r., sygn. akt III FSK 1163/23). Określenie "zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części" oznacza, że można przewidzieć z dużą dozą pewności, że egzekucja będzie skuteczna i doprowadzi do wyegzekwowania należności, a ich wysokość będzie miała wartość stanowiącą znaczny (duży) odsetek, porównując ją z wysokością zaległości podatkowych spółki. Wskutek wskazania mienia ma dojść do zaspokojenia wierzyciela w takiej części, która będzie bliska stwierdzeniu, że podatnik (płatnik) wykonał swój obowiązek (zob. np. wyroki NSA: z 3 października 2023 r., sygn. akt III FSK 104/23; z 14 maja 2025 r., sygn. akt III FSK 203/24).Przywołane poglądy Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Podkreślić należy, że skarżący w odwołaniu z dnia 5 maja 2025r. wskazał mienie stowarzyszenia – G. K. S. "[...]" N. z siedziba w N. "w postaci piłek, strojów, kamer sportowych oraz całego szeregu sprzętu sportowego", którego sprzedaż umożliwi spłatę zadłużenia. Okoliczność powyższa jest niezwykle istotna z perspektywy wykazania/braku wykazania przesłanki normatywnej zawartej w art. 116 a § 1 w związku z art. 116 § 1pkt 2 o.p. przewidującej odpowiedzialność solidarną członków stowarzyszenia całym swoim majątkiem, jeżeli egzekucja z majątku stowarzyszenia okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wskaże mienia stowarzyszenia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Tę okoliczność - z perspektywy powyższych wzorców postępowania i przedmiotu postępowania – organy zobowiązane będą zbadać w aspekcie dowodowym. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią przestawione powyżej rozważania Sądu.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji.
O zwrocie kosztów Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło