I SA/Po 619/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2018 r. sprawy ze skargi [...] i [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących kwotę 207,- zł (słownie: dwieście siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], ustalił K. i M. P. (dalej jako: "podatnicy" lub "skarżący") podatek od nieruchomości za 2011 r. w kwocie [...]zł. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że podatnicy są współwłaścicielami nieruchomości położonej przy ul. [...] i [...] w [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczysta o numerze [...] Powierzchnia działek o nr [...] i [...] wynosi odpowiednio [...] m2 i [...] m2. Organ I instancji stwierdził, że w ewidencji gruntów i budynków ww. działki są sklasyfikowane jako grunty zurbanizowane, tereny niezabudowane (Bp), a wobec tego nieruchomość podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. W odwołaniu z dnia [...] r. podatnik wniósł o uchylenie powyższej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że Prezydent Miasta [...] nie miał podstaw do wznowienia postępowania podatkowego, albowiem w 2011 r. nieruchomość była sklasyfikowana w ewidencji, jako grunt rolny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia SKO wskazało, że organ I instancji w toku czynności sprawdzających ustalił, że w ewidencji gruntów, co najmniej od 31 grudnia 2010 r., działki o nr [...] i [...] są sklasyfikowane jako tereny mieszkaniowe (B). Organ odwoławczy podkreślił, że podatnicy nie dopełnili wymogu określonego w art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1445 ze zm. - w skrócie: "u.p.o.l.") i nie złożyli żadnej korekty informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych (ostatnią informację złożyli w dniu 11 września 2003 r.). Ponadto SKO powołując się na art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm. - w skrócie: "P.g.k.") stwierdziło, że przy wymiarze podatku organ podatkowy jest związany zapisami w ewidencji gruntów i budynków i nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie. W związku z tym kwestionowanie w postępowaniu podatkowym danych wynikających z rejestru gruntów i budynków nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a organ podatkowy nie. ma podstaw do zmiany danych z ewidencji gruntów i budynków. W skardze z dnia [...] r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, M. P., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie powyższej decyzji SKO w P. i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że organ I instancji nie doręczył K. P. zawiadomienia o wszczęciu postępowania podatkowego, pomimo, że jest ona współwłaścicielem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Zarzucili, że w sprawie upłynął termin przedawnienia, o którym mowa w art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm. - w skrócie: "O.p."). Ponadto podnieśli, że z całą pewnością po upływie terminu przedawnianie została im doręczona decyzja organu II instancji. Skarżący wskazali także, że w 2017 r. Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego [...] przyznał się do błędu i zmienił klasyfikację gruntów. W odpowiedzi na skargę SKO w P., podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym akcie, i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W toku sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organów podatkowych w kwestii wymiaru skarżącym podatku od nieruchomości za 2011 r. Przedmiotem opodatkowania objęto nieruchomość skarżących, która dotychczas podlegała opodatkowaniu podatkiem rolnym. Na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji musi w pierwszej kolejności dotyczyć tych ewentualnych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na prawidłowe ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięć organów podatkowych. Jak trafnie wskazano w orzecznictwie, rozważania w przedmiocie zastosowania określonego przepisu prawa materialnego mają uzasadnienie dopiero na tym etapie stosowania prawa, na którym nie ma już żadnych wątpliwości, co do stanu faktycznego. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 r., I FSK 579/16; wyrok ten i orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że postępowanie dowodowe w sprawach podatkowych ma na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego w kontekście określonej normy materialnego prawa podatkowego. Postępowanie dowodowe w sprawach podatkowych nie jest celem w samym sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja podatnika podpada, czy też nie podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy materialnego prawa podatkowego (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 2 września 2014 r., I SA/Bd 682/14). Dokonując oceny wskazanych zarzutów kwalifikowanych jako naruszenia przepisów postępowania, Sąd miał na uwadze wyrażony w piśmiennictwie pogląd, według którego, chodzi tu o pewne wady stosowania przez organy regulacji proceduralnych, które mogą polegać na: - niedopełnieniu przez organy obowiązków wynikających z tych regulacji, - uniemożliwieniu stronie skorzystania z zawartych w tych regulacjach uprawnień, - błędnej wykładni poszczególnych przepisów regulacji proceduralnej stosowanej przez organ (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck W-wa 2011, s. 529). Wszystkie wymienione wyżej postaci naruszeń, muszą mieć jednak wspólną cechę istotności, co oznacza, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Tylko bowiem takie naruszenia przepisów mogłyby uzasadniać zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji środka przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - w skrócie: "P.p.s.a."). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wpływanie istotne na wynik sprawy, to prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowanie w nich stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (tak NSA w wyroku z dnia 14 lutego 2013 r., I GSK 363/12, LEX 1356919; wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., II OSK 1490/11, LEX nr 1286271). Podkreśla się także, że aby jednoznacznie uznać, że tego rodzaju naruszenie wystąpiło, nieodzowne jest wykazanie przez stronę, że wytykane naruszenie taki wpływ mogło mieć. Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, że punktem wyjścia dla analizy reguł postępowania podatkowego jest zasada wyrażona w art. 120 O.p. zgodnie z którą, organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa, stanowiąca konkretyzację normy konstytucyjnej zawartej w art. 7 Konstytucji RP. Zgodnie natomiast z art. 125 § 1 O.p. organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Należy podkreślić, że w myśl art. 187 § 1 O.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Na podstawie art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Przepisy te stanowią konkretyzację zasady prawdy materialnej, przewidzianej w art. 122 O.p. poprzez wprowadzenie dyrektywy zupełności postępowania dowodowego. To bowiem organ podatkowy zabiega w postępowaniu o udowodnienie każdego faktu za pomocą wszystkich dostępnych środków i źródeł dowodowych, by wydać stosowne orzeczenie. W polskiej procedurze podatkowej obowiązuje wobec uregulowania wynikającego z art. 122 i art. 191 O. p. zasada swobodnej oceny dowodów, polegająca na pozostawieniu organom prowadzącym postępowanie swobody w ocenie materiału dowodowego i samodzielności w ocenie wagi oraz mocy poszczególnych dowodów. Ocena przydatności danego dowodu dla ustalenia stanu faktycznego sprawy jest weryfikowana wyłącznie wskazaniami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego (wyrok NSA z 30 stycznia 2013 r., II FSK 1212/11, LEX nr 1269916). Wychodząc z powyższych założeń, w pierwszej kolejności należy odnieść się do podniesionego zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zdaniem Sądu ocena skarżących jest w tym zakresie przedwczesna, a ostateczne stwierdzenie - czy doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, wymaga dalszych ustaleń organu podatkowego. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. art. 68 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W myśl z kolei art. 68 § 2 pkt 2 O.p. jeżeli podatnik w złożonej deklaracji podatkowej nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Regulacja art. 68 § 2 pkt 2 O.p. stanowi uzupełnienie unormowania pomieszczonego w pkt 1, zgodnie z którym wydłużony do pięciu lat okres uprawniający organ podatkowy do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, dotyczy również sytuacji, jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego. Co do zasady zatem doręczenie podatnikowi decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości po upływie terminu, o którym mowa w art. 68 § 1 O.p., a więc 3 lat od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy, jest bezskuteczne. Oznacza to, że zobowiązanie podatkowe nie powstaje. Okres przedawnienia prawa do ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości może jednak ulec przedłużeniu do 5 lat, w wypadku wystąpienia określonych uchybień realizacji obowiązków dokumentacyjnych podatnika, o których mowa w art. 68 § 2 pkt 1 i pkt 2 O.p. Należy do nich nieujawnienie przez podatnika wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, co wynika z art. 68 § 2 pkt 2 O.p. Jednak zastosowanie tego przepisu i tym samym wydłużenie prawa do dokonania wymiaru podatku poprzez doręczenie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości, uzależnione jest ustalenia przez organy podatkowe wystąpienia okoliczności wymienionej w art. 68 § 2 pkt 2 O.p., co w niniejszej sprawie ma istotne znaczenie. Należy zaznaczyć, że stosownie do art. 6 ust. 6 u.p.o.l. osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3. W myśl natomiast art. 6 ust. 11 u.p.o.l., jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową, osoby fizyczne składają deklarację na podatek od nieruchomości oraz opłacają podatek na zasadach obowiązujących osoby prawne, tj. do 31 stycznia danego roku (art. 6 ust. 9 pkt 1 u.p.o.l.). Odwołanie się przez ustawodawcę w art. 6 ust. 6 oraz 6 ust. 9 pkt 2 u.p.o.l. do unormowania zawartego w art. 6 ust. 3 u.p.o.l. oznacza, że obowiązkiem podatnika jest korygowanie uprzednio złożonej informacji (deklaracji podatkowej) jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku. Z treści art. 6 ust. 6 u.p.o.l. nie wynika natomiast obowiązek corocznego składania przez osoby fizyczne informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych. Obowiązek taki powstaje dopiero w przypadku wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3. Reasumując stwierdzić należy, że osoby fizyczne składają informacje o obiektach i nieruchomościach i na tej podstawie organ podatkowy wymierza im podatek od nieruchomości. Decyzja wydana w stosunku do takich osób jest decyzją ustalającą, do której znajdują zastosowanie przepisy art. 68 O.p. W judykaturze ukształtowała się linia, zgodnie z którą ogólny trzyletni termin na wydanie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, przewidziany w art. 68 § 1 O.p., dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy pomiędzy podatnikiem i organem podatkowym nie ma sporu między innymi co do okoliczności objętych informacją o nieruchomościach i obiektach budowlanych. Informacja ta powinna zawierać wszystkie te dane co do budynków, gruntów i statusu podatnika, które w całości, bez potrzeby jakichkolwiek dodatkowych ustaleń i wyjaśnień mogą stanowić podstawę wydania decyzji z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2017 r., II FSK 2032/15, i powołane tam orzecznictwo; wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2018 r., II FSK 3484/817; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 września 2018 r., I SA/Po 615/18). W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy i w kontekście dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, nie ma uzasadnionych podstaw do twierdzenia, że skarżący nie ujawnili wszystkich danych niezbędnych do ustalenia zobowiązania podatkowego (art. 68 § 2 pkt 2 O.p). W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżących stwierdził, że skarżący dowiedzieli się o zmianach w ewidencji gruntów i budynków dopiero w toku postępowania podatkowego. Do tego momentu nie wiedzieli o zmianach w ewidencji. Ze skargi wynika nadto, że po uzyskaniu tej wiedzy zainicjowali postępowanie przed organem ewidencyjnym, które – jak twierdzi skarżący - doprowadziło do zmiany błędnej klasyfikacji gruntów. W ocenie Sądu, gdyby skarżący taką wiedzę uzyskali, to niewątpliwie byliby zobowiązani złożyć stosowną informację, albowiem zmiany w ewidencji miały bezpośredni wpływ na prawidłowe określenie przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Na obecnym etapie rozpoznania sprawy nie ma jednak przesłanek do sformułowania takiego wniosku. Uzasadnione wątpliwości Sądu budzą dokonane ustalenia faktyczne i wymiar podatku, oparty na danych ewidencyjnych. Jak wynika z akt administracyjnych, w toku postępowania przeprowadzono oględziny nieruchomości. W aktach sprawy administracyjnej brak jest protokołu oględzin. Ponadto w aktach administracyjnych brak jest dokumentów z ewidencji gruntów i budynków, do których odnosi się organ. Tymczasem badanie dokumentów ewidencyjnych i historii zmian może mieć w okolicznościach tej sprawy kluczowe znaczenie, skoro skarżący wskazują w skardze, że to z ich inicjatywy w 2017 r. doszło do zmiany danych ewidencyjnych, polegającej na przywróceniu poprzedniego stanu, w związku z błędem organu ewidencyjnego, który zmienił klasyfikację nieruchomości (z terenów rolnych na tereny zurbanizowane), będącą podstawą wydania zaskarżonej decyzji. W takiej sytuacji powołanych przez organ zmian ewidencyjnych w ogóle nie można kwalifikować jako nowych okoliczności, a stan faktyczny sprawy nie uzasadnia zmiany przedmiotu opodatkowania, opartego na zamianie klasyfikacji dotychczasowych gruntów rolnych. W takim wypadku nie ma także uzasadnionych podstaw do powoływania się na eksponowaną przez organ odwoławczy zasadę związania organu danymi z ewidencji gruntów i budynków. Podkreślić tu należy, że wynikająca z art. 21 ust.1 P.g.k., reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, w pewnych – niejako wyjątkowych - przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Może to mieć miejsce w sytuacji, gdy oparcie się na danych ewidencyjnych pozostawałoby w sprzeczności z innymi bezwzględnie obowiązującymi regulacjami prawnymi (np. zawartymi w ustawie o księgach wieczystych i hipotece) lub też musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku. Uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, podatku rolnego lub podatku leśnego, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych, tj. na podstawie art.180 § 1 w związku z art.194 § 3 O.p. A zatem, dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane. Co do zasady postępowanie podatkowe, czy też postępowanie przez sądem administracyjnym, nie stanowi drogi prawnej ustalenia, kwestionowania lub weryfikowania oznaczenia i powierzchni nieruchomości będących przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości (wyrok NSA z dnia 20 lipca 2016 r., II FSK 1840/14, i powołane tam orzecznictwo). Zauważyć ponadto trzeba, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 1 O.p. Ordynacja podatkowa dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom urzędowym. Oznacza to, że przeciwdowód może być przeprowadzony także w postępowaniu podatkowym. Również w tym postępowaniu można wykazać, że dane z ewidencji nie są zgodne ze stanem rzeczywistym (wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2016 r., II FSK 2521/15; dostępny na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie może zachodzić jeden z powołanych wyjątków od zasady związania danymi ewidencyjnymi, tj. dokonując wymiaru podatku organ zastosował przepisy zawarte w ustawie podatkowej, mające wpływ na wymiar podatku, opodatkowując części gruntów na podstawie błędnego i niezgodnego z rzeczywistym stanem faktycznym oznaczenia w ewidencji opisu ich klasyfikacji. W takiej sytuacji dochodzi do dokonania przez organ podatkowy błędnych ustaleń faktycznych, które mają bezpośredni wpływ na błędne ustalenie podstawy opodatkowania całej nieruchomości. Błąd w ustaleniach faktycznych jest konsekwencją naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 w związku art. 187 § 2 O.p. i art. 191 O.p. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji rozważy, czy w sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, a w razie potrzeby uzupełni materiał dowodowy, uwzględniając historię zmian danych ewidencyjnych, a w tym ustali, czy dane ewidencyjne uwzględnione przez organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji, zostały wpisane do tej ewidencji w wyniku błędu organu ewidencyjnego. W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 oraz art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).