I SA/Po 750/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 18 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku RW o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. oraz wysokości odsetek od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za m-ce I, II, IV, VI i VIII 2008r. postanawia: oddalić wniosek. Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. RW, reprezentowany przez radcę prawnego, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. oraz wysokości odsetek od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za m-ce I, II, IV, Vi i VIII 2008r. Jednocześnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Rok [...] zakończył stratą w wysokości [...]. W pierwszym kwartale [...] również poniósł stratę w wysokości [...]. W chwili obecnej majątek firmy jest zabezpieczony hipoteką lub zajęty przez poszczególne instytucje: Urząd Skarbowy. Podał, że realizuje bieżące prace budowlane, ale przy dużych obciążeniach finansowych. Ponadto wskazał, że choruje. Wyjaśnił, że jego celem jest uporządkowanie spraw z przeszłości, m.in. sprawy dotyczącej kontroli skarbowej z [...], ale jest to długi i kosztowny proces. Wskazał, że chce skorzystać z prawa do złożenia skargi, jednakże aktualna sytuacja finansowa nie pozwala mu na pokrycie kosztów sądowych. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córkami AW (data urodzenia [...]) i AW (data urodzenia [...]). Skarżący posiada budynek handlowo-usługowy o pow. [...] m2, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego z tytułu działalności gospodarczej nie uzyskuje dochodu, wg KPiR za [...] odnotował stratę w wysokości [...]. Do wniosku załączył kserokopie: zestawienia obrotów z [...], z którego wynika, że w okresie [...] skarżący uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] i odnotował stratę w wysokości [...], tytułu wykonawczego z dnia [...], zawiadomienia z dnia [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem skierowanego do A, zawiadomień o zajęciu środków transportu z dnia [...], t.j. samochodu osobowego marki T, rok prod. [...], samochodu M, rok prod. [...], wezwań do zapłaty skierowanych do skarżącego przez firmę B z dnia [...] na kwotę [...], C sp. z o.o. w K. z dnia [...] na kwotę [...], D z dnia [...] na kwotę [...] + odsetki w kwocie [...], zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym [...], z którego wynika, że przychód skarżącego wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z I OZ 468/11 z 06.07.2011r., I OZ 466/11 z 06.07.2011r., II OZ 504/11 z 28.06.2011r. publ. w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu zauważyć jednak należy, że art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek wykazania przesłanek w tym przepisie określonych. Z uwagi na to, że ww. przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy argumentacja służąca wykazaniu, że wystąpiły okoliczności do uwzględnienia wniosku o prawo pomocy, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej i finansowej strony. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że aktualnie jego żona, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, przebywa za granicą w celach zarobkowych i wobec tego niemożliwym jest przedłożenie rozliczeń rocznych złożonych przez małżonkę. Wskazał, że jedynym miesięcznym dochodem żony jest emerytura w wysokości [...]. Z powodu wyjazdu żony nie załączył również wyciągu z jej rachunku bankowego. Skarżący przedłożył zestawienie miesięcznych kosztów: [...]. Skarżący wskazał, że posiada samochód osobowy marki T, rok prod. [...], wartość rynkowa [...], jego żona posiada samochód osobowy marki C, [...], wartość rynkowa [...]. Podał, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie mają dodatkowych dochodów i nie otrzymują świadczeń z opieki społecznej. Dom, w którym mieszka należy do jego córki AW. Do pisma załączył kserokopie: zeznania o wysokości osiągniętego dochodu za [...], z którego wynika, że przychód skarżącego wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...], wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w C za okres [...], rozliczenia księgi przychodów i rozchodów za okres [...], z którego wynika, że w okresie tym przychód skarżącego wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...], natomiast za okres [...] przychód skarżącego wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...]. Na wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego z żoną. Pozostaje w rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Wyjaśnił, że jego żona przebywała jednorazowo na dwutygodniowym wyjeździe zarobkowym, skarżący nie wie jaki z tego tytułu uzyskała dochód. Na kolejne wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi z dnia [...] podał, że córka AW uzyskuje dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...] miesięcznie. Córka AW nabyła nieruchomość z tytułu darowizny w dniu [...]. Córka nie posiada innych nieruchomości, samochodów, papierów wartościowych, oszczędności. Młodsza córka AW nie posiada żadnych nieruchomości, samochodów, papierów wartościowych czy oszczędności. Małżonka skarżącego nie posiada żadnych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani papierów wartościowych. Do pisma załączył wyciąg z rachunku: KREDYT w RACH.BIZNES Partner prowadzonego przez D za okres [...], z którego wynika, że w dniu [...] skarżący otrzymał kredyt w wysokości [...] na sfinansowanie bieżących zobowiązań, w dniu [...] na ten rachunek wpłynęła kwota w wysokości [...] tytułem przelewu przychodzącego za [...], w dniu [...] na ten rachunek wpłynęły kwoty w wysokości [...] tytułem spłaty rat kredytu obrotowego. Biorąc pod uwagę złożone przez skarżącego oświadczenia stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córkami. Posiada budynek usługowo-handlowy o pow. [...] m2, samochód osobowy marki T, rok prod. [...]. Żona skarżącego posiada samochód osobowy marki C, rok prod. [...]. Dom, w którym mieszka skarżący ze swoją rodziną należy do córki AW. Córka nabyła nieruchomość z tytułu aktu darowizny z dnia [...]. Pomimo wezwania skarżący nie przedłożył odpisu aktu notarialnego. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonym w dniu [...] na urzędowym formularzu oświadczył, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej cyt. "brak dochodu wg KPiR za [...] strata[...]ł". Natomiast z przedłożonego przez niego na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy zestawienia przychodów i rozchodów za okres [...], t.j. [...] wynika, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej skarżący uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] i uzyskał dochód w wysokości [...]. Zatem skoro skarżący uzyskał dochód z prowadzonej działalności gospodarczej powinien był zabezpieczyć odpowiednie środki na uiszczenie kosztów sądowych. Skarżący podał, że spłaca raty kredytów: kredyt firmowy [...] do spłaty przez [...] lat, kredyt osobisty [...] do spłaty przez [...], kredyt obrotowy w rachunku firmowym [...] do spłaty przez [...] lata. Z załączonego przez skarżącego wyciągu z rachunku bankowego - rodzaj rachunku: Kredyt w Rach.Biznes Partner wynika, że w dniu [...] na rachunek bankowy skarżącego wpłynęła kwota w wysokości [...] zł tytułem kredyt-uznanie, którą pokryto zobowiązania skarżącego. Ponadto w dniu [...] na w.w rachunek przelano kwotę w wysokości [...] i w wysokości [...] tytułem spłaty kredytu obrotowego. Z załączonego przez skarżącego wyciągu z rachunku bankowego nie wynika kto w dniu [...] wpłacił na ten rachunek w.w kwoty. W tym miejscu zauważyć należy, że zaciągnięcie przez skarżącego zobowiązań kredytowych świadczy o tym, że musiał on posiadać zdolność kredytową, gdyż inaczej banki takich kredytów by jemu nie udzieliły. Obowiązek zaś spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która przesądza o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie podał czy jego żona i córka uzyskują miesięczne dochody i z jakiego tytułu. Dopierano na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśnił, że żona otrzymuje emeryturę w wysokości [...] miesięcznie, ponadto wskazał, że żona wyjechała za granicę w celach zarobkowych, przy czym następnie okazało się, że - zgodnie z oświadczeniem skarżącego - była tam [...] tygodnie, jednakże wnioskodawca nie podał w jakiej wysokości uzyskała z tego tytułu dochód. Starsza córka skarżącego AW prowadzi natomiast działalność gospodarczą i z tego tytułu uzyskuje dochody w wysokości [...]. Zauważyć należy, że pomimo wezwania skarżący nie złożył zeznań rocznych podatkowych żony i córki, nie wyjaśnił nawet czy córka takie zeznania w [...] składała. Natomiast co do zeznań rocznych podatkowych żony wskazał jedynie, że nie jest w stanie ich przedłożyć, ponieważ przebywa ona za granicą. Po powrocie żony z zagranicy również nie przedłożył odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez małżonkę. Skarżący pomimo wezwania nie przedłożył również wyciągów z rachunku bankowego żony i córki AW, nie wyjaśnił również czy córka rachunek bankowy posiada. Skarżący podniósł, że pomiędzy nim i jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r., poz. 788) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, lub że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011r. sygn. akt I FZ 395/11 publ. w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że zgodnie z orzecznictwem uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak już wcześniej wskazano, ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. W razie wątpliwości na podstawie art. 255 P.p.s.a. wzywa się stronę skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. W ocenie referendarza sądowego stwierdzić należy, że składane przez skarżącego oświadczenia są sprzeczne, niepełne i niespójne co do jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym sytuacji majątkowej i finansowej. Zdaniem referendarza sądowego postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych okoliczności dotyczących jego rzeczywistej sytuacji i możliwości płatniczych. Niemniej materiał, który skarżący udostępnił do tej pory wskazuje, że posiada on zdolność poniesienia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę okoliczność, że skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] skargi, w których wpis sądowy w każdej z nich wynosi po [...], jednakże skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w tych sprawach. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.