II SA/Po 380/13

Dnia 13 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2013 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2012r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Prezydent Miasta P. (działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Kierownik Zespołu [...] [...]) decyzją z dnia [...] 2012 r. ([...]) uznał B. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja została nadana do strony pod adres skrytki pocztowej (skrytka pocztowa nr [...] [...]), która jest adresem korespondencyjnym B. K. Przesyłka została awizowana pod wskazanym adresem w dniach 14 maja i 23 maja 2012 r. Strona nie odebrała przesyłki, wobec czego została ona zwrócona nadawcy z adnotacją "Zwrot – nie podjęto w terminie". W dniu 24 sierpnia 2012 r. (data stempla pocztowego) B. K. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] 2012 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, podnosząc, że o decyzji dowiedział się w dniu 9 sierpnia 2012 r. Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie art. 10 kpa i nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jak również merytoryczną wadliwość, bowiem nigdy nie uchylał się od płacenia alimentów.. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu na podstawie art. 127 § 2 i art. 134 w zw. z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzja z dnia [...] 2012 r. została wysłana przez organ I instancji na adres strony: [...], skrytka pocztowa nr [...], a ponieważ skarżący tej decyzji nie odebrał doręczyciel Poczty Polskiej awizował po raz pierwszy nadejście przesyłki w dniu 14 maja 2012 r., a następnie w dniu 23 maja 2012 r. przesyłkę awizowano powtórnie; z uwagi na to, że strona nie podjęła przesyłki w terminie została ona w dniu 31 maja 2012 r. zwrócona nadawcy z adnotacją "Zwrot – nie podjęto w terminie". Powołując się na art. 44 § 1 pkt 1 i 4 kpa organ uznał za skuteczne doręczenie decyzji w dniu 31 maja 2012 r., co uzasadniało przyjęcie, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa. Ponadto organ podniósł, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został rozpatrzony w postępowaniu oznaczonym numerem [...]. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. ([...]), sprostowanym postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. ([...]), odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze na postanowienie Kolegium z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania B. K. domagał się uchylenia zaskarżonego aktu, podnosząc, że sprawa przywrócenia terminu nadal się toczy i nie jest prawomocnie zakończona, co wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Zarzucił, że postępowanie administracyjne w sprawie z jego odwołania powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bowiem dopiero zakończenie tej sprawy pozwoli na prawidłowe rozpoznanie niniejszej sprawy. Podniósł, że nadal nie doręczono mu prawidłowo decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2012 r., zaś z jej treścią pobieżnie dowiedział się po długich staraniach dopiero w dniu 21 albo 22 sierpnia 2012 r. i niezwłocznie wniósł odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Argumentował, że nie zawinił w uchybieniu terminu. Wyjaśnił, że wcześniej w dniu 9 sierpnia 2012 r. dowiedział się o rzekomym istnieniu decyzji z dnia [...] 2012 r., ale wiedza ta nie dawała mu możliwości zaskarżenia decyzji, gdyż wtedy nie znał jeszcze numeru sprawy, daty i treści decyzji. Stwierdził, że "w sprawie tej istnieje groteskowa fikcja doręczenia całkowicie sprzeczne z prawdą". Dla skarżącego niezrozumiałe jest obarczanie go błędami poczty, która nie zamieszczała prawidłowych informacji o awizowaniu przesyłki, o ile w ogóle je umieszczała. Zarzucił, że Kolegium mogło tę sytuacje wyjaśnić, gdyby przesłuchało stronę i zażądało od poczty szczegółowych informacji, czego jednakże nie uczyniło, pomimo obowiązków w tym zakresie, wynikających z art. 7, art. 8 i art. 9 kpa. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko co do ustaleń faktycznych i rozstrzygnięcia prawnego, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Po 221/13 oddalił skargę B. K. na postanowienie SKO z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na rozprawie w dniu 13 września 2013 r. skarżący podtrzymał argumentację i żądania skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna, wobec czego podlega oddaleniu. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) – dalej: "p.p.s.a." sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i uchyla zaskarżony akt w całości lub w części, m.in. jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy (pkt 1 lit. a) lub inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c). Zgodnie z dyspozycją art. 134 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie jest przy tym związany z zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza, że sąd bada zgodność zaskarżonego aktu, a także innych aktów, ale tylko wydanych w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.), z obowiązującym porządkiem prawnym niezależnie od zarzutów skargi i jakości naprowadzonej przez stronę argumentacji. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem powyższego terminu oznacza, że czynność ta jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest – stosownie do art. 134 kpa – stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Warunkiem skuteczności czynności procesowej (wniesienia odwołania) jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie tego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 kpa (tak NSA w wyroku z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 275/11, LEX nr 1071240 – dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uchybienie terminu nie pozbawia jednak strony możliwości obrony jej interesów, zgodnie bowiem z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w myśl art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości na podstawie art. 16 § 1 kpa (patrz: wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 552/11 – dostępny jw.; B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art. 134, s. 507-508). Nie jest naruszeniem przepisów prawa procesowego, które ma wpływ na wynik sprawy, połączenie rozstrzygnięcia w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez jego odmowę ze stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Daje to pełną podstawę do oceny, czy doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz zasadności odmowy jego przywrócenia. Odrębny przedmiot rozstrzygnięcia oraz różnica trybu weryfikacji uzasadnia wykładnię art. 134 kpa, która przesądza o obowiązku organu odwoławczego wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania pomimo wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (por. B. Adamiak, jw., s. 508-509). W tym też zakresie Sąd nie podziela poglądu, że "(...) w sytuacji, gdy strona wraz z wniesieniem odwołania składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy w pierwszej kolejności rozpatruje ten wniosek i jeśli w wydanym postanowieniu odmówi przywrócenia terminu do wniesienia odwołania to wyłączona zostaje możliwość wydania odrębnego postanowienia na podstawie art. 134 kpa, stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Wszak postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zawiera samo w sobie stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu" (stanowisko zajęte w wyroku NSA z dnia 24 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1490/07 – dostępny jw.). Przeciwnie, należy mieć na względzie, że z treści przepisu art. 134 kpa ani też z treści innego przepisu procedury administracyjnej nie wynika zakaz stosowania tej regulacji w przypadku, gdy do organu wraz ze spóźnionym odwołaniem wpływa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego (tak NSA w wyrokach z dnia: 2 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 884/11, [...] 2012 r. sygn. akt II OSK 297/11, LEX 1252005 – orzeczenia dostępne jw.). W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, kierowanie do skarżącego decyzji rozstrzygnięć administracyjnych i korespondencji urzędowej, na adres skrytki pocztowej, którego skarżący używa do kontaktowania się z organami administracji publicznej i tutejszym Sądem, było prawidłowe. Należy dodać, że jest to jedyny adres, jakim posługuje się strona, która nie przebywa pod adresem zameldowania. W konsekwencji, w rozpoznawanej sprawie należycie wykazaną przez organ okolicznością jest, że skarżący uchybił terminowi do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] 2012 r. Jak na to wskazało Kolegium, a co znajduje poparcie w materiale zgromadzony w aktach postępowania, przesyłka zawierająca decyzję z dnia [...] 2012 r. została prawidłowo nadana pod "adres korespondencyjny" skarżącego, którego używa on, kierując do różnych organów pisma (nie tylko do prezydenta Miasta P. lub Kolegium, ale również do Starostwa Powiatowego w O., jak i tutejszego Sądu – k. 41, 43, 52-55 akt adm. I inst.; k. 9, 1-3). Również z zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w P. z dnia [...] 2012 r. wynika, że dłużnik nie zamieszkuje pod adresem zameldowania, a renta przekazywana była na skrytkę pocztową nr [...] [...]. Akta postępowania potwierdzają dwukrotne awizowanie przesyłki pod wskazanym adresem skrytki pocztowej – 14 maja i 23 maja 2012 r. oraz zwrot w dniu 31 maja 2012 r. przesyłki jako niepodjętej w terminie (k. 23-20 akt adm. I inst.). Było to działanie prawidłowe, a skarżący ani w odwołaniu ani w skardze nie przedstawił okoliczności potwierdzających jego tezę, że nie otrzymał żadnej informacji o awizowaniu tej przesyłki mimo że, jak sam przyznał, kontroluje skrzynkę pocztową co jakiś czas. Ponadto trudno uznać za uwiarygodnione zarzuty dotyczące zaniechania przez urząd pocztowy zawiadomienia skarżącego o nadejściu przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...] 2012 r., skoro bez problemów odbierał pod adresem skrytki pocztowej tak obydwa postanowienia Kolegium z dnia [...] grudnia 2012 r., jak i korespondencję kierowaną do niego przez tutejszy Sąd w toku niniejszego postępowania (k. 10, 17 akt sąd.). W konsekwencji uprawnione było zastosowanie przez organ tzw. fikcji prawnej doręczenia, o której mowa w art. 44 ust. 4 kpa. Przepis art. 44 § 1 kpa, w brzmieniu obowiązującym w dacie skierowania do strony decyzji organu I instancji z dnia [...] 2012 r., stanowił, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Dalsze wymogi związane z pozostawieniem pisma do odbioru regulowały § 2 i 3. Przepis wymagał zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, które należało umieścić w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2) oraz pozostawienia, w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. W razie spełnienia powyższych warunków, pomimo niepodjęcia przesyłki, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Tutejszy Sąd w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego co do tego, że tryb doręczania pism za pośrednictwem skrytki pocztowej to tryb doręczenia pisma przez pocztę (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2009 r. sygn. akt II FSK 1949/09, jak i postanowienie z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt II FZ 27/09 – dostępne jw.). W ocenie tutejszego Sądu tryb doręczania pism za pośrednictwem skrytki pocztowej to tryb doręczenia pisma przez pocztę, tak w rozumieniu art. 39 kpa, jak i w rozumieniu art. 65 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 39 kpa w dacie wydania decyzji organu I instancji stanowił, że organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organ [aktualnie wyrażenie "przez pocztę" zastąpiono wyrażeniem: "przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529)"]. Ponadto należy wskazać, że również w literaturze poświęconej art. 46 p.p.s.a. (vide: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 116) dopuszczono w pewnych sytuacjach, na przykład w przypadku osoby bezdomnej lub pozbawionej zameldowania, wskazywanie jako adresu do doręczeń numeru skrytki pocztowej. Podobne stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienia z dnia 20 stycznia 2006 r. sygn. akt I OZ 1553/05, z 12 kwietnia 2007 r. sygn. akt I FSK 278/07 i z dnia 21 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 120/08 – dostępne jw.). Z wyrażenia "w oddawczej skrzynce pocztowej" użytego w art. 44 § 2 kpa można wnioskować, że chodzi tu również o skrytkę pocztową, gdyż jest ona niewątpliwie "skrzynką", w której – z woli adresata – umieszczana jest korespondencja, a więc doręczenie pisma procesowego pod wskazanym adresem skrytki pocztowej uznać należy za skuteczne i prawidłowe. Tym bardziej, że jest to konsekwentnie wskazywany przez stronę postępowania, która nie przebywa pod adresem zameldowania, adres do doręczeń ("adres korespondencyjny"). Zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Uznając, że doręczenie w niniejszej sprawie nastąpiło z dniem 28 maja 2012 r., tj. z ostatnim dniem 14-dniowego terminu liczonego od daty pierwszego awizowania w dniu 14 maja 2012 r. (Kolegium przyjęło datę zwrotu przesyłki organowi I instancji przez pocztę: 31 maja 2012 r.), wniesienie odwołania w dniu 24 sierpnia 2012 r. od decyzji organu I instancji z dnia [...] 2012 r. uznane być musi za spóźnione, a jako takie, za bezskuteczne. Bez znaczenia pozostaje w tym zakresie późniejsze powzięcie przez skarżącego wiadomości o wydaniu tej decyzji, czy też odebranie decyzji przez skarżącego bezpośrednio w siedzibie organu I instancji (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2011 r. sygn. akt II OSK 1702/11 – dostępne jw.). Zarazem należy mieć na uwadze, że skarżącemu nie został przywrócony termin do wniesienia odwołania. Postanowienie Kolegium z dnia [...] grudnia 2012 r. ([...]) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest ostateczne, a skarga strony na to postanowienie została oddalona prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Po 221/13 (okoliczność wiadoma Sądowi z urzędu). Reasumując wszystko powyższe, Sąd stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium jest trafne, a zarzuty stron chybione. Organ prawidłowo ocenił, że do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] 2012 r. doszło z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa. Wobec tego zastosowanie art. 134 kpa poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia dowołania było zasadne. Sposób przeprowadzenia wstępnego postępowania odwoławczego, w tym dokonana przez organ odwoławczy analiza akt postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji, nie naruszał art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, zaś uzasadnienie zaskarżonego aktu odpowiadało wymogom art. 127 § 1 i 2 kpa oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.