II SA/Po 471/24
WyrokWSA w Poznaniu2024-10-09
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Zbigniew Kruszewski, Arkadiusz Skomra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie decyzji pełnomocnikowi substytucyjnemu, który nie poinformował o tym pełnomocnika głównego ani strony, jest skuteczne i otwiera bieg terminu do wniesienia odwołania?Ratio decidendi
Doręczenie decyzji pełnomocnikowi substytucyjnemu, który został umocowany do prowadzenia sprawy strony (a nie tylko do konkretnej czynności procesowej), jest skuteczne i otwiera bieg terminu do wniesienia odwołania. Brak winy w uchybieniu terminowi nie został uprawdopodobniony, gdy profesjonalny pełnomocnik (lub jego substytut) nie dopełnił obowiązku informowania strony lub pełnomocnika głównego o otrzymanej korespondencji.Stan faktyczny
Skarżący A. G. i W. G. wnieśli skargę na postanowienie Wojewody odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta oraz stwierdzające uchybienie tego terminu. Decyzja Prezydenta Miasta została doręczona pełnomocnikowi substytucyjnej skarżących, r. pr. M. P., w dniu 1 marca 2024 r. Odwołanie zostało złożone 8 kwietnia 2024 r. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów K.p.a., w tym art. 138 § 1 pkt 1, art. 58 § 1, art. 109 § 2 w zw. z art. 40 § 2, art. 351 ustawy o radcach prawnych oraz art. 59 § 2 w zw. z art. 134 K.p.a., kwestionując skuteczność doręczenia decyzji pełnomocnikowi substytucyjnemu i podnosząc brak winy w uchybieniu terminu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 października 2024 r. w sprawie ze skargi A. G. i W. G. na postanowienie Wojewody z dnia 31 maja 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Postanowieniem z dnia 31 maja 2024 r., znak: [...] Wojewoda (dalej jako Wojewoda lub "organ"), po rozpatrzeniu wniosku A. G. i W. G. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 20 lutego 2024 r. (znak: [...]) oraz stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 20 lutego 2024 r. (znak: [...]) została skutecznie doręczona pełnomocnik substytucyjnej Skarżących, r. pr. M. P. w dniu 01 marca 2024 r., co potwierdza pocztowe potwierdzenie odbioru przysyłki o nr [...], załączone do akt organu I instancji. Od tego dnia rozpoczął bieg 14-dniowy termin do wniesienia przez Skarżących odwołania od tej decyzji. Ostatnim dniem tego terminu był dzień 15 marca 2024 r. Odwołanie Skarżących zostało złożone w dniu 08 kwietnia 2024 r. w siedzibie Urzędu Miasta P.. Jednocześnie organ uznał, że udzielenie dalszego pełnomocnictwa procesowego jest udzieleniem pełnomocnictwa substytutowi przez samą stronę, nie przez jej pełnomocnika, który udzielił substytucji. Organ podkreślił, że żadna z pełnomocniczek nie wskazała, do której ma być kierowana korespondencja w sprawie.
Pełnomocnik Skarżących wniosła skargę na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 poz. 572, dalej: "K.p.a.") polegające na bezzasadnej odmowie przez organ odwoławczy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z 20 lutego 2024 r., w sytuacji gdy z uwagi na niezawinione uchybienie terminowi odwołania, prawidłowym było przywrócenie terminu na złożenie odwołania od wskazanej decyzji i merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy poprzez uchylenie ostatecznej decyzji wraz uchyleniem klauzuli ostateczności o pozwoleniu na budowę z dnia 25 lipca 2023 r. nr [...] znak [...];
- art. 58 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie przez organ odwoławczy, że uchybienie terminowi na złożenie odwołania było zawinione przez skarżących, podczas gdy w realiach sprawy pełnomocnik ustanowiony przez skarżących uzyskał informację o wydanej decyzji w dniu 02 kwietnia 2024 r., tym samym nie mając faktycznej możliwości złożenia odwołania w ustawowym terminie;
- art. 109 § 2 K.p.a. w zw. z art. 40 § 2 K.p.a. w zw. z art. 351 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych poprzez błędne uznanie przez organ odwoławczy, że przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona poprzez wysłanie jej na adres korespondencyjny r.p.r. M. P., podczas gdy r.pr. M. P. występowała w sprawie wyłącznie w roli pełnomocnika substytucyjnego z uwagi na konieczność pośrednictwa przy udzieleniu upoważnienia do zastępowania aplikantowi radcowskiemu i nie została umocowana jako pełnomocnik do doręczeń;
- art. 59 § 2 K.p.a. w zw. z art. 134 K.p.a. w zakresie stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania poprzez bezpodstawne wydanie zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia dowołania od decyzji samo w sobie zawiera rozstrzygnięcie stwierdzające takie uchybienie. Tym samym w sytuacji, gdy strona wraz z odwołaniem składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a organ odwoławczy odmawia jego przywrócenia, wyłączona zostaje możliwość wydania odrębnego postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 20 lutego 2024 r. została wysłana przez organ I instacji na adres pełnomocnik substytucyjnej r.pr. M. P., ustanowionej przez adw. dr A. M., która nie poinformowała pełnomocnika głównego, ani Skarżących o otrzymaniu przedmiotowej decyzji. Zdaniem Skarżących dopiero na skutek aktywności pełnomocnika głównego strona Skarżąca została powiadomiona o treści decyzji i doręczeniu jej pełnomocnik substytucyjnej.
Ponadto zdaniem Skarżących konsekwencją postanowienia Wojewody jest utrzymanie w obrocie prawnym wadliwej zdaniem Skarżących decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 20 lutego 2024 r. (znak: [...]), która narusza:
- art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy prawo budowlane poprzez odmówienie przymiotu strony A. i W. G., podczas gdy w realiach sprawy mieszkanie w bezpośrednim sąsiedztwie powstałego obiektu, biorąc pod uwagę jego cechy zarówno w sferze oddziaływania elektromagnetycznego, estetyki oraz wpływu na wartość nieruchomości realizuje przesłankę pozostawania w obszarze oddziaływania, które to naruszenie w konsekwencji doprowadziło do uniemożliwienia czynnego udziału w sprawie;
- art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi, w szczególności poprzez:
a) zaniechanie oceny oddziaływania powstałego obiektu na sąsiednią nieruchomość w aspektach innych niż elektromagnetyczne;
b) niekompletne ocenienie wpływu oddziaływania elektromagnetycznego przez powstały obiekt (bez uwzględniania wszystkich aspektów);
c) zaniechanie przeprowadzenia wizji oraz wykonania opinii środowiskowej ze stosownymi pomiarami.
Zdaniem strony Skarżącej pozostawała w uzasadnionym braku świadomości, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 20 lutego 2024 r. (znak: [...]) została wydana i doręczona, na skutek czego została pozbawiona możliwości złożenia odwołania w terminie, a organ odwoławczy błędnie ustalił, że pełnomocnik Skarżących wniósł odwołanie z uchybieniem 14-dniowego terminu na jego wniesienie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 zwanej dalej: "P.p.s.a.".) Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzające jednocześnie uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Obydwa te rozstrzygnięcia są zaskarżalne do sądu administracyjnego i choć zwykle organy administracji rozstrzygają te kwestie w odrębnych postanowieniach, ujęcie ich w jednym orzeczeniu nie stanowi błędu uzasadniającego wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia.
W tym miejscu odnosząc się do zarzutu skargi, iż w przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu wyłączona jest możliwość wydania odrębnego postanowienia na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "K.p.a.") wskazać należy, iż stanowisko to całkowicie jest błędne. Rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w żadnym wypadku nie kończy postępowania zainicjowanego wniesionym środkiem zaskarżenia. Postepowanie odwoławcze nie może zostać w toku w nieskończoność. Z tych tez względów w sytuacji odmowy przywrócenia terminu i wobec uchybienia temu terminowi organ obowiązany był do wydania postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a..
Przepis nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Wskazać również należy, że kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 maja 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 333/08; z 31 października 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 492/08; https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA").
Wobec powyższego wskazać należy, iż postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania czy też odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy podobnie jak postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania ma wyłącznie charakter procesowy. Tym samym zakres kontroli sądowej mającej za przedmiot takie postanowienie ogranicza się do analizy prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy art. 58 § 1 i art. 134 K.p.a., które stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia.
Z tych też względów zarzuty skargi odnoszące się do decyzji Prezydenta Miasta [...] nie mogły być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie.
Przechodząc do meritum niniejszej sprawy wskazać należy, iż art. 58 K.p.a., który stanowił podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia w części odmowy przywrócenia terminu, wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, tj.:
1) uchybienie terminowi,
2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie,
3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz
4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany.
Z tych tez względów w pierwszej kolejności, w szczególności w świetle zarzutów skargi, należało dokonać oceny czy złożone odwołanie zostało wniesione w terminie do tego przewidzianym.
Pamiętać jednak należy, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 K.p.a. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy strona odwołująca się z całą pewnością przekroczyła termin określony w art. 129 § 2 K.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, iż dla stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia konieczna jest znajomość dwóch dat tj. daty doręczenia decyzji jak i daty wniesienia odwołania.
W niniejszej sprawie strona skarżąca kwestionuje prawidłowość doręczenia decyzji Prezydenta Miasta [...] wskazując, iż decyzję doręczono pełnomocnikowi substytucyjnemu, a nie pełnomocnikowi głównemu.
Tym samym w świetle zarzutów skargi należy dokonać oceny czy doręczenie było prawnie skuteczne.
Zgodnie z art. 32 K.p.a., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga osobistego jej działania. Art. 40 § 2 K.p.a. wprost wskazuje, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi, a jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników doręcza się pisma tylko jednemu z nich.
Powyższe prowadzi do wniosku, że tylko prawidłowe doręczenie orzeczenia umocowanemu pełnomocnikowi otwiera bieg terminu do złożenia środka zaskarżenia.
W tym miejscu wskazać należy, iż w doktrynie i judykaturze – wypracowanej na gruncie zarówno procedur administracyjnych jak i cywilnych - prezentowane jest jednolite stanowisko, że udzielenie dalszego pełnomocnictwa innej osobie jest jednostronną czynnością prawną dokonaną w imieniu mocodawcy i z bezpośrednim skutkiem prawnym dla niego. Powoduje ona powstanie stosunku prawnego pełnomocnictwa między mocodawcą a substytutem (M. Pazdan /w:/ K. Pietrzykowski: Komentarz do kodeksu cywilnego, t. I, Warszawa 2004, s. 366; K. Kopaczyńska Pieczniak: Komentarz do art. 106 Kodeksu cywilnego, LEX 2009; W. Robaczyński: Komentarz do art. 106 Kodeksu cywilnego, LEX 2009, a także postanowienie SN z 7 listopada 2006 r., I CZP 78/06; wyrok SN z 21 stycznia 2009 r. III CSK 195/08; wyrok WSA w Białymstoku z 7 grudnia 2011 r., I SA/Bk 377/11, ONSAiWSA 2015, nr 3, poz. 41).
Udzielając pełnomocnictwa z prawem substytucji mocodawca wyraził zgodę na zastępowanie go przez substytuta, który nie reprezentuje pełnomocnika, lecz mocodawcę (v. uchwała SN z 16 czerwca 2023 r., III CZP 120/22, OSNC 2023, nr 12, poz. 117 i przywołane tam orzecznictwo oraz poglądy doktryny). Tym samym działania podejmowane przez substytuta powodują skutki prawne dla mocodawcy (zob. W. Robaczyński Komentarz do art. 106 kodeksu cywilnego w: M. Pyziak-Szafnicka (red.), B. Giesen, W. J. Katner, P. Księżak, B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz-Broda, T. Pajor, U. Promińska, W. Robaczyński, M. Serwach, Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Cześć ogólna. Komentarz, Lex 2009, J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 5, Warszawa 2112 r., str. 133).
W doktrynie wskazuje się, iż K.p.a. podobnie jak k.p.c., nie reguluje kwestii doręczania w przypadku udzielania przez pełnomocnika dalszego pełnomocnictwa, czyli substytucji. Nie ulega jednak wątpliwości, że pisma mogą być doręczane skutecznie także substytutowi (zob. Z. Janowicz, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX, z powołaniem się na doktrynę postępowania cywilnego).
W ocenie składu orzekającego dla oceny skuteczności doręczenia orzeczenia pełnomocnikowi substytucyjnemu, a nie pełnomocnikowi głównemu istotną rolą odgrywa treść udzielonego pełnomocnictwa substytucyjnego gdyż z niego wprost wynika zakres tego pełnomocnictwa.
W niniejszej sprawie adwokat A. M. w dniu 15 grudnia 2023 r. udzieliła radcy prawnemu M. P. upoważnienia do "prowadzenia spraw mocodawcy mego" (k. [...] akt administracyjnych). Natomiast pełnomocnik substytucyjny udzielił upoważnienia aplikantowi radcowskiemu wskazując w tym upoważnieniu, że obejmuje ono również sporządzanie i podpisywanie pism procesowych związanych ze sprawą.
Tym samym nie ulega wątpliwości, iż przy takiej treści pełnomocnictwa substytucyjnego organ był uprawniony dokonując wyboru pełnomocnika, któremu doręczy decyzję do wskazania radcy prawnego M. P..
Sąd ma świadomość, iż w świetle zapisów ustawy Prawo o adwokaturze adwokat nie może udzielić bezpośrednio upoważnienia aplikantowi radcowskiego (wyjątek jest przewidziany w, odpowiednia art. 351 ust. 5 ustawy o radcach prawnych, podobnie art. 77 ust. 3 Prawa o adwokaturze), a praktyką powszechnie stosowana jest udzielanie pełnomocnictwa substytucyjnego radcy prawnemu, który udziela dalszego upoważnienia.
Powyższe nie ma jednak znaczenia z punktu widzenia treści udzielonego pełnomocnictwa substytucyjnego, które w niniejszej sprawie upoważniało do prowadzenia sprawy, a nie tylko do konkretnej czynności procesowej jaką jest przejrzenia akt.
Sąd miał przy tym również na uwadze, iż to pełnomocnik główny zainicjował postępowania jak również składał pisma w toku postępowania. Jednakże mając na uwadze treść wyżej wskazanych przepisów i przede wszystkim treść udzielonego pełnomocnictwa substytucyjnego należało przyjąć, że w sprawie działa kilku pełnomocników a organ na mocy art. 40 § 2 K.p.a. był uprawniony do wyboru jednego z nich.
Tym samym na gruncie niniejszej sprawy nie ma podstaw do uznania, że doręczenie decyzji Prezydenta Miasta pełnomocnikowi substytucyjnemu było bezskuteczne. Wbrew stanowisku strony skarżącej doręczenie takie należało uznać jako skuteczne i wywołujące skutki prawne.
Wobec powyższego wskazać należy, iż przesyłka zawierająca decyzję została skutecznie doręczona r. pr. M. P. w dniu 01 marca 2024 r., co potwierdza pocztowe potwierdzenie odbioru przysyłki o nr [...] (k. [...] akt administracyjnych), co zaś oznacza, iż bieg 14-dniowy termin do wniesienia przez Skarżących odwołania od tej decyzji upływał z dniem 15 marca 2024 r.
Natomiast odwołanie zostało złożone w dniu 08 kwietnia 2024 r. tj. po terminie przewidzianym przepisami prawa.
Tym samym organ zasadnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Ponadto z powyższego wynika, iż ziściła się jedna z przesłanek przywrócenie terminu tj. przesłanka jego uchybienia.
Ponadto w sprawie nie jest sporne, iż strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w zakreślonym terminie jak również jednocześnie dokonała czynności tj. wniosła odwołanie.
Natomiast istotą sporu w zakresie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest kwestia czy strona nie ponosi winy w uchybieniu terminu.
W ocenie organu, a także tut. Sądu, strona nie uprawdopodobniła braku winy w zaniechaniu terminowego podjęcia czynności.
O braku winy można mówić tylko wówczas, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie owej przeszkody przezwyciężyć. Jednocześnie przyjmuje się, że od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu (por. np. wyrok NSA z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FSK 533/12, CBOSA). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się przykładowo stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Chodzi zatem o okoliczności całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. Co więcej - przy ocenie winy lub jej braku należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1040/22, CBOSA).
Na gruncie niniejszej sprawy należy pamiętać, iż strona skarżąca korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, która jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (zob. m.in. postanowienia NSA z: 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 439/10; 28 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 741/16; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej CBOSA). Profesjonalni pełnomocnicy w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowani są bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagane to jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami (zob. np. postanowienie NSA z 14 czerwca 2023 r., sygn. akt I GZ 149/23).
To strona ponosi odpowiedzialność za wybór osoby pełnomocnika, a pełnomocnik decydując się na udzielenie dalszego pełnomocnika na wybór substytuta. Tym samym działania lub brak działania po stronie pełnomocnika czy pełnomocnika substytucyjnego obciążają negatywnymi skutkami mocodawcę.
W ocenie Sądu okoliczności wskazywane we wniosku o przywrócenie terminu jak i w skardze, iż pełnomocnik substytucyjny nie poinformował pełnomocnika głównego ani Skarżących o doręczeniu decyzji nie stanowi okoliczności wskazującej na brak winy. Jeszcze raz należy zaznaczyć, iż od pełnomocnika (zarówno głównego jak i substytucyjnego) wymaga się większej staranności i dbania o interes klienta.
Pełnomocnik substytucyjny przyjmując szerokie pełnomocnictwo do prowadzenia sprawy klienta, a nie pełnomocnika głównego, nie powinien całkowicie ignorować przychodzącej korespondencji, co w świetle twierdzeń skargi miało miejsce w niniejszej sprawie. Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż pełnomocnik substytucyjny nie tylko nie poinformował o wydanej decyzji ale również o wcześniej doręczonym zawiadomieniu o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Skoro pełnomocnik główny zdecydował się na wybór pełnomocnika substytucyjnego nie ograniczając substytucji do konkretnej czynności ponosi pełna odpowiedzialność za zaniechania ze strony substytuta.
W związku z powyższym Sąd podziela stanowisko organu, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
W tym stanie rzeczy organ zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jak również prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.
Z tych względów zarzuty skargi naruszenia 58 K.p.a., 59 K.p.a. jak i art. 134 K.p.a.. Za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., gdyż przepis ten nie miał zastosowania przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło