II SA/Po 804/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia (...) Nr (...), II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. przyznaje adw. D. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę (...) zł (w tym (...) - zł tytułem podatku od towarów i usług). /-/ B. Drzazga /-/ B. Kamieńska /-/ W. Batorowicz Rozpatrując po raz pierwszy sprawę legalności wykonania przez E. i Z. B, schodów wewnętrznych na nieruchomości położonej w L. przy ulicy (...)– Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego w Z. decyzją z dnia (...) marca 2004 r. umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w tej sprawie. Organ orzekający ustalił, że – w związku z realizowaniem w latach 2000 – 2001 przez Urząd Gminy w L. sieci kanalizacji sanitarnej w rejonie przedmiotowej nieruchomości – istniejące tam rampa i schody zewnętrzne prowadzące do domu handlowego zostały rozebrane – a następnie prowadzone były prace naprawcze schodów od strony ulicy (...). Tego rodzaju roboty budowlane nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, a zatem – wobec nienaruszenia przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. – postępowanie naprawcze stało się bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego – rozpatrujący sprawę na skutek odwołania wniesionego przez J. B. zarzucającego, że schody i podjazd zostały zrealizowane na jego terenie i ograniczają mu swobodę korzystania z własnej nieruchomości – decyzją z dnia (...) czerwca 2004 r. umorzył postępowanie odwoławcze przyjmując, że odwołujący się nie może być uznany za stronę. Nieruchomość odwołującego wprawdzie przylega do nieruchomości inwestorów, jednakże przedmiotowy obiekt w postaci schodów z podjazdem w żaden sposób nie oddziaływuje niekorzystnie na jego działkę. Na skutek skargi wniesionej przez J. B., Wojewódzki Sąd administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie sygn. II SA/Po 691/04 uchylił decyzję organu drugiej instancji, jako pozostającą w sprzeczności z art. 28 k.p.a. i art. 5 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. J. B. bowiem jest właścicielem nieruchomości bezpośrednio graniczącej z nieruchomością inwestorów, a wybudowane schody i rampa, jak wynika z materiału zdjęciowego, zmieniły w sposób istotny dostęp do głównego wejścia jego budynku. Podjeżdżające do rampy schody będą musiały zastawiać wejście do budynku i tym samym znacznie ograniczą dostęp mieszkańców do drogi. Sąd uznał też za nietrafny pogląd organu odwoławczego, że wybudowanie schodów wraz z rampą może być zakwalifikowane jako instalacja urządzeń na obiekcie budowlanym, nie wymagająca pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego). W sprzeczności z tą kwalifikacją pozostaje również powoływanie się przez organ na art. 3 pkt 20 ustawy, definiujący pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, które to pojęcie jest jedną z kategorii wyróżniających podmioty będące stronami w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę na podstawie art. 28 Prawa budowlanego. Tymczasem organ drugiej instancji uznał zbędność uzyskania przez inwestorów pozwolenia na budowę odnośnie robót budowlanych zrealizowanych przez inwestorów. Interes prawny skarżącego w niniejszej sprawie wynika z tego, że wzniesiony obiekt budowlany narusza gwarantowany prawem dostęp skarżącego do drogi publicznej, a co najmniej znacznie go ogranicza (art. 5 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego). Kierując się wytycznymi zawartymi w powyższym wyroku, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia (...) kwietnia 2006 r. uchylił decyzję pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu ustalił, po ponownej analizie przedmiotowej sprawy, że schody zewnętrzne i podjazd do budynku przy ul. (...) w L. znajdują się w całości na terenie nieruchomości należącej do inwestorów E. i Z. B. Poza tym schody do budynku oraz rampa istniały przed zakupem działki nr (...) przez inwestorów, później w związku z budową sieci kanalizacyjnej i sanitarnej rozebrano schody oraz podjazd od strony ul. (...) i część schodów od strony ul. (...), zaś pozostały fragment schodów od strony ul. (...) został przebudowany. Organ przypomniał treść przepisu art. 66 Prawa budowlanego i w podsumowaniu wskazał na "konieczność zbadania przez organ I instancji okoliczności opisanych w uzasadnieniu cytowanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, pod kątem ewentualnego zastosowania właściwych procedur wynikających z przepisów Prawa budowlanego". W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji postanowieniem z dnia (...) czerwca 2006 r na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Prawa budowlanego wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z przebudową schodów zewnętrznych i podjazdu do budynku zlokalizowanego na działce nr (...) przy ul. (...) w L. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i nałożył na inwestorów obowiązek przedstawienia w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych, organ drugiej instancji utrzymał to postanowienie w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – po rozpatrzeniu skargi J. B. – postanowienia organów obu instancji uchylił wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2007 r. sygn. II SA/Po 602/06 wyjaśniając, że wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych jest możliwe tylko odnośnie robót wykonywanych, a nie – jak to jest w rozpoznawanej sprawie – zakończonych. Przyjęte przez organ ustalenia (wykonanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę) stanowi podstawę do bezpośredniego wydania nakazów i nałożenia obowiązków, określonych w art. 51 ust. 1 pkt 1-3 ustawy w trybie ust. 7 tegoż artykułu w związku z art. 50 ust. 1 ustawy. W przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej zastosowanie tych przepisów jest obligatoryjne i nie jest ograniczone terminem. W związku z takim stanowiskiem Sądu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. postanowieniem z dnia (...) listopada 2007 r. nałożył na inwestorów – w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego obowiązek przedstawienia do końca 2007 r. ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych związanych z przebudową schodów zewnętrznych i podjazdu do budynku na działce nr (...) przy ul. (...) w L. bez wymaganego prawem pozwolenia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując, że zgodnie z przepisem art. 83c ust. 2 Prawa budowlanego obowiązek dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz nakłada się "w razie uzasadnionych wątpliwości". Występowania tego rodzaju wątpliwości organ nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją z dnia (...) maja 2008 r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1994 r. – Prawo budowlane nałożył na E. i Z. B. obowiązek wykonania balustrady wraz z pochwytem i ułożenia płytek granitogresowych, mrozoodpornych i antypoślizgowych, poszerzenia schodów do szerokości minimum 35 cm, montażu elektrycznych schodołazów z podczepianiem dla wózków inwalidzkich na przebudowanych schodach zewnętrznych i podjeździe do budynku usytuowanego na nieruchomości działka nr (...) przy ul. (...) w L. – zgodnie z zaleceniami zawartymi we wnioskach Ekspertyzy Technicznej Budowlanej sporządzonej przez inż. M. R., stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji, w terminie do dnia (...) lipca 2008 r. W uzasadnieniu stwierdził, że przedłożona przez inwestorów powyższa ekspertyza techniczna w sposób szczegółowy określa zakres przedmiotowy wymienionych robót budowlanych. Nie ma natomiast istotnego znaczenia podnoszony przez uczestnika postępowania J. B. zarzut przekroczenia przez inwestorów nakazanego w postanowieniu z dnia (...) listopada 2007 r. terminu do złożenia ekspertyzy, skoro postanowienie to zostało następnie – (...) stycznia 2008 r uchylone, a złożona ekspertyza ma walor jednego z dowodów złożonych w sprawie. Zdaniem organu nie potrzeba wyjaśniać, czy inwestorzy wykonanymi robotami budowlanymi naruszyli prawo własności J. B., gdyż ratio legis art. 51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego polega na doprowadzeniu wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, nie zaś prawa cywilnego. W rezultacie w przedmiotowej sprawie może dojść do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych przez inwestora z naruszeniem prawa własności. W takim przypadku pokrzywdzeni mogą dochodzić swoich praw nie przed organem nadzoru budowlanego, tylko przed sądem powszechnym. Taki pogląd wyraził Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 13 stycznia 2003 r. (sygn. IV SA 523/01 opublikowanym w ONSA 2004 r. nr 7, poz. 54). Organ wyjaśnił też, że nie mógł uwzględnić wniosku J. B. o udostępnienie mu akt sprawy w siedzibie organu, bowiem art. 73 § 1 i 2 k.p.a. daje tylko podstawę do umożliwienia stronie w każdym stadium postępowania przeglądania akt sprawy, a także do wydania na jego żądanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem strony. W odwołaniu od tej decyzji – z wnioskiem o jej uchylenie i wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę schodów wybudowanych bez zezwolenia na jego działce nr (...), w pasie koniecznego dostępu do drogi publicznej – J. B. reprezentowany przez brata T. B. zarzucił, że kwestionowana decyzja narusza jego prawo własności. Budynek do którego samowolnie wykonano przedmiotowe schody i podjazd jest budynkiem mającym wspólną ścianę długości 11m z nieruchomością należącą do odwołującego się oraz graniczy z działkami innych osób uczestniczących w postępowaniu. Inwestorzy w 2000 r. nabyli w trybie przetargowym od Gminy działkę nr (...), mimo protestów rodziny B., do których poprzednio działka należała. W celu wybudowania schodów i balustrady inwestorzy zabrali 40 m2 jego gruntu. J. B. wysunął też zarzuty pod adresem opinii technicznej, na podstawie której organ orzekający określił roboty budowlane pozwalające na legalizacje samowoli budowlanej. Autor ekspertyzy wykonał ją bez udziału geodety, na starych podkładach geodezyjnych i na planie sytuacyjno – wysokościowym. Ekspertyza nie wskazuje warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia, i pomija, że samochody przejeżdżające z towarem pod sklep i hurtownię inwestorów "będą rozładowywane niecały metr od okien i drzwi wejściowych do posesji J. B. i A. P." w dodatku z naruszeniem cudzej własności. Odwołujący podniósł też, że inwestorzy przedłożyli ekspertyzę z uchybieniem terminu zakreślonego w postanowieniu, a całe postępowanie było prowadzone opieszale. Dopiero w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ poinformował skarżącego o niemożności udostępnienia odwołującemu akt pw trybie przesłania ich do aktualnego miejsca pobytu odwołującego i jego pełnomocnika, czym uniemożliwił ocenę zebranego przez organ materiału dowodowego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia (...) lipca 2008 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 104 k.p.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i nałożył na inwestorów obowiązek wykonania przy przebudowanych schodach zewnętrznych i podjeździe do budynku usytuowanego na działce nr (...) przy ul. (...) w L.: balustrady wraz z pochwytem na schodach, spoczniku oraz pochylni, poszerzenia schodów do szerokości minimum 35 cm oraz obowiązek zapewnienia nawierzchni schodów z materiału niepowodującego niebezpieczeństwo poślizgu oraz zapewnienia dostępu osobom niepełnosprawnym poprzez montaż odpowiedniego urządzenia – i to w terminie do (...) września 2008 r. Organ ustalił, że do obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce nr (...) w L. był dostęp zarówno od strony ul. (...), jak i ul. (...). Także "schody i drzwi wejściowe do nieruchomości (...) były z dwóch stron. Od strony ul. (...) było jedno wejście i to od strony ul. (...) na wprost wjazdu, czyli położonego asfaltu – drugie; przejście z asfaltu od strony ul. (...) stanowiły dwa schodki i później "wylany beton, ten beton częściowo został pod murem". Przedmiotowe schody, rampa i odjazd istniały przed dniem zakupu nieruchomości nr (...) przez inwestorów E. i Z. B. W związku z budową sieci kanalizacji sanitarnej schody wraz z rampą od strony ul. (...) zostały rozebrane, natomiast sporne schody od strony ul. (...) zostały rozebrane i następnie przebudowane bez uzyskania na to pozwolenia. Organ uznał, że wprawdzie wykonane roboty budowlane zmieniły parametry użytkowe i techniczne obiektu budowlanego, ale nie spowodowały zmiany charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, bowiem schodów nie wlicza się do kubatury obiektu (art. 3 pkt 24 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Schodów zewnętrznych nie wlicza się do powierzchni zabudowy(powierzchnia zabudowy to powierzchnia terenu zajęta przez budynek, wyznaczona przez rzut pionowych zewnętrznych krawędzi budynku na powierzchnię terenu). Skoro zatem przebudowane schody wraz z rampą nie powodują zmiany powierzchni zabudowy, to nie zmienia się długość i szerokość obiektu budynku, a tym bardziej inne charakterystyczne parametry. Zatem wykonane roboty są przebudową. Nie kwestionując zastosowania do legalizacji procedury przewidzianej w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego oraz rodzaju robót budowlanych objętych decyzją organu pierwszej instancji organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że nie można narzucić inwestorom, aby przy ich wykonaniu zastosowali konkretne rozwiązania – użyli płytek granitogresowych mrozoodpornych, czy też wybrali konkretne rozpoznanie techniczne zapewniające osobom niepełnosprawnym dostępna kondygnacje z pomieszczeniami użytkowymi. Dlatego organ odwoławczy wydał decyzję kasacyjno-reformacyjną. Za zbędne uznał organ odwoławczy ustosunkowanie się do zarzutu J. B. że inwestorzy przy wykonywaniu przedmiotowych schodów i podjazdu przekroczyli granice własnej działki i nie legitymują się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W myśl do orzecznictwa sądów administracyjnych, w trybie przepisów art. 51 Prawa budowlanego organ orzeka wyłącznie o legalności robót budowlanych. Prawo do dysponowania gruntem ma znaczenie przy udzielaniu pozwolenia na budowę, nie zaś w sytuacji gdy roboty budowlane zostały już wykonane (wyrok NSA z 11.12.2002 r., sygn. SA 639/01 oraz wyroki WSA w Warszawie: z dnia 17 marca 2004 r., sygn. IV SA 3442/02 i z dnia 27 kwietnia 2005 r., sygn. VII SA/Wa 691/04). Organ odwoławczy drugiej instancji podzielił też stanowisko organu pierwszej instancji, iż dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma istotnego znaczenia to, że ekspertyza techniczna określająca zakres robót budowlanych w celu przywrócenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem została złożona przez inwestorów po terminie zakreślonym postanowieniem, skoro później zostało one uchylone. Powyższa decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest przedmiotem skargi wniesionej do Sądu przez J. B., z wnioskiem o jej uchylenie. Skarżący podtrzymał zarzuty przedstawione w odwołaniu, a jego pełnomocnik – przyznany w ramach prawa pomocy – podkreślił, że skoro w rozpoznawanej sprawie skarżący zarzuca, iż nie może być legalizowana inwestycja prowadzona przez E. i Z. B. na jego nieruchomości bez wykazania się zgodą właściciela na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, to organy orzekające nie mogły się uchylić od wyjaśnienia tej kwestii. W wyroku z dnia 4 września 2007 r., sygn. II OSK 1160/06 (Lex nr 374725) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że do "wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem", o którym mowa w przepisie art. 51 ust. 1 pkt 3, można zaliczyć wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ nadzoru budowlanego wyjaśniając tę kwestię musi zatem zbadać, na jakich działkach i do kogo należących prowadzona jest inwestycja. Według skarżącego, działka nr (...), która stanowi teren inwestycji, nie istnieje w sensie prawnym. Taka działka została wyodrębniona geodezyjnie, tzn. powstał projekt podziału działki , jednak do dnia dzisiejszego nie wydano decyzji zatwierdzającej projekt podziału działki nr (...). Pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisowych, albowiem nie zostały one pokryte nawet w części. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona, bowiem organy administracyjne nie wyjaśniając wszechstronnie i wyczerpująco wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy naruszyły przepisy art. 7, art. 77 §1 i art. 107 §1 i 3 k.p.a. w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy, a nadto dopuściły się takiego naruszenia przepisów art. 51 Prawa budowlanego przez ich błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy. Nie mają racji organy I i II instancji powołując się na zbędność ustalania w konkretnej sprawie legalizacyjnej, kto jest właścicielem terenu na którym inwestorzy wykonali samowolnie przedmiotowe roboty budowlane. W rozpatrywanej sprawie zaistniał spór pomiędzy skarżącym (właścicielem działki nr (...)) a inwestorami (właścicielami działki nr (...)) co do istnienia po stronie inwestorów prawa do dysponowania na cele budowlane terenem, na którym te schody zostały zrealizowane. Rozstrzygnięcie tego sporu nie może nastąpić ze wskazaniem, że według powołanych przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisów wykonawczych do Prawa budowlanego schodów nie wlicza się do kubatury obiektu budowlanego, do którego te schody wiodą. Chodzi przecież o schody zewnętrzne, a te realizuje się przy wykorzystaniu konkretnego terenu, należącego do określonego właściciela. Budzi też zastrzeżenia stanowisko organu, że legalizowane roboty budowlane miały charakter przebudowy. Przebudować można bowiem obiekt już istniejący w danym miejscu (art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego). Tymczasem zarówno skarżący jak i właścicielka drugiej przylegającej do terenu inwestycji nieruchomości (działka nr (...)) – A. P. twierdzą, że przed rozbiórką schodów na potrzeby prac kanalizacyjnych istniejące w danym miejscu schody zostały rozebrane, a potem wybudowane w innym miejscu. Do szczegółowych wyjaśnień, na ten temat uczestniczki postępowania A. P. zawartych w piśmie z dnia (...) maja 2006 r. (k. 37 akt adm. I instancji), popartych zdjęciem placu między budynkiem inwestorów (z lewej strony) i nieruchomością skarżącego (na wprost), organy administracyjne nie odniosły się w uzasadnieniu decyzji ani nie wskazały dowodów, na podstawie których przyjęły, że realizowana inwestycja polegała na przebudowie istniejących na sporym gruncie schodów. Stanowi to istotne naruszenie art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., czyli naruszenie, które nie pozwala na skontrolowanie przez Sad prawidłowości tych ustaleń. Aktualna linia orzecznictwa sadów administracyjnych opowiada się za możliwością domagania się od inwestora, także w trakcie procedury legalizacyjnej prowadzonej w trybie przepisów art. 51 Prawa budowlanego, przedstawienia przez inwestora dowodu posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Chodzi przecież i tu o doprowadzenie istniejącej samowoli do stanu zgodnego z prawem (por. wyroki NSA z dnia 4 września 2007 r. sygn. OSK 1160/06 Lex nr 374725 i wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 kwietnia 2006 r. sygn. II SA/Sz 1170/05). Należy podzielić pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 14 maja 2008 r. sygn. II OSK 603/07 (dostępny w internecie na https://cbois.nsa.gov.pl/doc/130BAA8828), że sytuacje, w których przewidziano stosownie art. 51 Prawa budowlanego, są to przypadki, kiedy zostały naruszone przepisy prawa i nałożenie na inwestora określonych obowiązków, w celu doprowadzenia dokonywanych (wykonanych) robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, nie może być rozumiane jako doprowadzenie do stanu zgodności z prawem tylko w jakimś ograniczonym zakresie, gdyż pojęcie "stanu zgodnego z prawem" jest jedno. Pojęcie "stanu zgodnego z prawem" nie może oznaczać czego innego dla tych, którzy te przepisy naruszyli. W rozpoznawanej sprawie wyjaśnienie kwestii własności działki, na której zrealizowano schody i podjazd, ma bardzo istotne znaczenie. Gdyby bowiem okazało się, że ta inwestycja znajduje się na działce, nienależącej do inwestorów, to nakazanie inwestorom wykonanie wskazanych w zaskarżonej decyzji robót w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa Budowlanego, w tym poszerzenie schodów i podjazdu do obiektu handlowego, sankcjonowałoby dalsze naruszenia prawa własności innego podmiotu do terenu inwestycji zarówno przez inwestorów, jak i w przyszłości przez klientów chcących się dostać do obiektu handlowego. Z tych przyczyn w toku dalszego postępowania należy wyjaśnić przede wszystkim, do kogo należy grunt położony między zabudowanymi działkami nr (...),(...) i (...) – w narożniku od strony ul. (...). Na mapach i szkicach sytuacyjnych zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym właśnie ten skrawek gruntu, na którym pobudowane zostały sporne schody do obiektu handlowego i podjazd, nie jest oznaczony numerem przynależności do którejś z tych działek (załącznik do pisma inwestorów z dnia (...) grudnia 2003 r. – k. 14, a także k. 39 akt administracyjnych I instancji). Sprawdzenia wymaga też twierdzenie skarżącego, iż podział nieruchomości nr (...) na dalsze działki nie został prawnie zatwierdzony. Wydaje się, że kwestie własnościowe musiały być wyjaśnione przez organy naliczające skarżącemu wysokość podatku od działki nr (...). W aktach administracyjnych znajduje się kserokopia wyroku WSA w Poznaniu z dnia 23 lutego 2006 r. sygn. I SA/Po 914/04, którym uwzględniono skargę J. B. na decyzję SKO w P. w sprawie podatku od nieruchomości za 2004 r. z polecenia wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W postępowaniu sądowym skarżący złożył do akt wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 września 2008 r. sygn. I SA/Po 223/08 uchylający decyzje organów I i II instancji w sprawie podatku od nieruchomości za 2007 rok, w którym Sąd w obszernym uzasadnieniu wskazywał na konieczność dokładnego wyjaśnienia przez organy, w tym Wójta Gminy L., stanu faktycznego i usunięcia rozbieżności danych z ewidencji gruntów i informacji podatkowej odnośnie powierzchni działki nr (...). Natomiast w wykorzystaniu ekspertyzy technicznej, złożonej przez inwestorów z uchybieniem terminu zakreślonego w postanowieniu, ten fakt nie jest przeszkodzą. Skarżący przeoczył, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nałożył postanowieniem z dnia (...) listopada 2007 r. na inwestorów ten obowiązek w trybie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, czyli w drodze postanowienia dowodowego, nie zaś w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2. Tylko niewykonanie obowiązków nałożonych w tym ostatnim trybie może powodować skutki obejmujące nakaz rozbiórki (art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy). Z przyczyn wyżej wskazanych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a,c , art. 152 i art. 200 i 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz 1270 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz 1348 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. /-/B. Drzazga /-/B. Kamieńska /-/W. Batorowicz aa