II SA/Po 834/24

Dnia 12 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lutego 2025 roku sprawy ze skargi M. B. na działanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. w przedmiocie robót budowlanych postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 20 listopada 2024 r. M. B. (zwana dalej "skarżącą") zaskarżyła sposób działania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (zwanego dalej "PINB"). Skarżąca dołączyła do pisma [skargi] szereg dokumentów, które miałyby dowodzić nieprawidłowości działań organu nadzoru budowlanego. Skarżąca twierdzi, że PINB w sposób uprzywilejowany traktuje jej sąsiadkę, z którą skarżąca pozostaje od lat w konflikcie. W odpowiedzi na skargę PINB przekazał, że we wszystkich sprawach z udziałem skarżącej i sąsiadki, prowadzone były i są postępowania administracyjne. W każdej z tych spraw podejmowano albo podejmuje się czynności procesowe przewidziane przepisami prawa materialnego i procesowego. Cztery sprawy zakończyły się już prawomocnymi decyzjami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z kolei w myśl § 3 powołanego przepisu: "Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym." Przedmiotem skargi jest ogół działań i czynności prowadzonych albo przeprowadzonych przez PINB w różnych postępowaniach administracyjnych z udziałem skarżącej i jej sąsiadki, z którą pozostaje w sporze. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) "decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw". Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej "k.p.a."), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Kognicji sądów administracyjnych nie podlegają sprawy inne, niż opisane powyżej, przy czym muszą to być sprawy, w których działania organów administracji charakteryzują się wskazanymi cechami stosunku administracyjnoprawnego. Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1852/20, dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Podkreślić należy, że działanie organów administracji publicznej (podmiotów wykonujących zadania publiczne), którego nie można sklasyfikować jako jednej z form wskazanych w art. 3 § 2, 2a i 3 p.p.s.a., nie podlega kontroli sądowej, a podjęte próby jej zainicjowania poprzez złożenie skargi nie mogą być skuteczne. Powyższe zasady znajdują zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Przedmiotowa skarga została wniesiona na bliżej niesprecyzowane działania PINB w związku z toczącymi się postępowaniami z udziałem skarżącej i jej sąsiadki. Skarżąca podnosi nieprawidłowości w stosowaniu przepisów prawa, nieumiejętne działanie PINB w związku z nadużywaniem przepisów prawa przez jej sąsiadkę. Sąsiadka skarżącej miała wielokrotnie działać na gruncie prawa budowlane w sposób nieuprawniony – nie posiadała wymaganych pozwoleń albo nie wykonywała ona czynności prawem nakazanych. Skarżąca zarzuca nawet podrabianie dokumentów, na podstawie których działa PINB. PINB wykazał, że w sprawach z udziałem skarżącej i jej sąsiadki podjął już działania. W czterech przypadkach zakończyło się to decyzjami ostatecznymi. W innych sprawach toczą się jeszcze postępowania administracyjne. Skarżąca nie jest uprawniona do kwestionowania działań organu administracji publicznego albo jego zaniechań, jeżeli te działania albo zaniechania nie mieszczą się w katalogu wskazanym w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Jeżeli skarżącej nie odpowiada sposób działania PINB jako instytucji publicznej, dopuszczalne jest przecież wniesienie skargi, o której mowa w art. 227 k.p.a., jednakże inicjuje to postępowanie niejurysdykcyjne, które także wymyka się kognicji sądów administracyjnych. Działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg, a także działania organów podejmowane w ramach procedury (trybu) rozpatrywania takich skarg, nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, iż nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu w świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. W orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że w sprawach skarg i wniosków, o których mowa w dziale VIII k.p.a., nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1961/11 oraz postanowienia NSA z dnia: 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OZ 2049/16; 14 października 2016 r., sygn. akt I OSK 2091/16, 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09, 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09, 15 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 520/09, 1 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 395/06, 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 26/07, dostępne w CBOSA). Poza tym, jeżeli w konkretnej sprawie administracyjnej zawisłej przed PINB dochodzi do jakiś nieprawidłowości, należy je kwestionować poprzez wnoszenie środków odwoławczych, a później w toku postępowania sądowoadministracyjnego – środków zaskarżenia. W przeciwnym razie, żadna ze "skarg", jak w niniejszej sprawie, nie będzie podlegać badaniu przez tut. Sąd. Reasumując należało uznać, że skarga pozostaje skargą złożoną na czynność niemieszczącą się w zakresie właściwości sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niedopuszczalności skargi, co w świetle art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. skutkuje jej odrzuceniem. Na tej właśnie podstawie orzeczono, jak w sentencji.