II SAB/Po 57/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. K. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania skargi w sprawie odmowy udostępnienia akt sprawy postanawia odrzucić skargę /-/ E. Podrazik W dniu 21 marca 2023 r. T. K. wniósł do Prezydenta Miasta pismo zatytułowane "Skarga pełnomocnika J. N., podopiecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, w sprawie uporczywego wzbraniania dostępu do akt" (k. [...]-[...] akt sądowych). W piśmie T. K. podniósł, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie [...] (dalej także "MOPR") – poprzez swoich pracowników – uporczywie wzbrania J. N., od dnia 27 stycznia 2023 r. do chwili obecnej, dostępu do akt jej sprawy. Jednocześnie wniósł o ukaranie E. B. (pracownika MOPR) karą dyscyplinarną w postaci odebrania premii za okres trzech miesięcy z wpisem do akt osobowych oraz ukaranie A. K. (pracownika MOPR) karą dyscyplinarną w postaci odebrania premii za okres jednego miesiąca z wpisem do akt osobowych. Pismem z dnia 3 kwietnia 2023 r. Prezydent Miasta (zwany dalej "Prezydentem") poinformował T. K., że wniesiona skarga została pozostawiona bez rozpoznania, z uwagi na brak adresu (k. [...] akt sądowych). Dalej wyjaśnił, że zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków (Dz. U. z 2002 r. Nr 5, poz. 46) – skargi i wnioski niezawierające imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresu wnoszącego pozostawia się bez rozpoznania. Jednocześnie Prezydent poinformował, że w przypadku uzupełnienia powyższego braku, sprawa zostanie rozpatrzona. Pismem 20 kwietnia 2023 r. T. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania skargi w sprawie odmowy udostępnienia akt sprawy (k. [...] akt sądowych). W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Prezydent Miasta pozostawił złożoną przez niego skargę z dnia 21 marca 2023 r. bez rozpoznania z powodu "rażąco błędnie przejętego przez organ braku adresu". Skarżący podniósł, że w treści pisma podał adres skrytki pocztowej wskazując go jako adres do korespondencji. Organ nie wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych. Jednocześnie skarżący podkreślił, że przepisy regulujące postępowanie administracyjne nie wykluczają zamieszczenia adresu skrytki pocztowej w skardze jako jedynego adresu do korespondencji. W odpowiedzi na skargę Prezydenta Miasta wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, ewentualnie – w przypadku, gdyby Sąd uznał, że skarga jest dopuszczalna – oddalenie skargi (k. [...]-[...] akt sądowych). Organ wskazał, że przedmiot skargi określony jako "uporczywe wzbranianie dostępu do akt" nie może być uznany za czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, określoną w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."). Skarga ta mogłaby zostać rozpoznana w trybie Działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej "K.p.a."), gdyż przedmiotem skargi jest w istocie niewłaściwe – w ocenie skarżącego – działanie pracowników MOPR, polegające na rzekomym wzbranianiu dostępu do akt sprawy podopiecznej MOPR, J. N.. Skarga ta mogłaby być rozpoznana na podstawie art. 227 K.p.a. Następnie organ szeroko wyjaśnił okoliczności sprawy wskazując, że skarżący otrzymał odpowiedź odmowną na złożony wniosek o udostępnienie całości akt dotyczących J. N.. Odmowa nastąpiła ze względu na fakt, iż akta te poddano w większości archiwizacji zgodnie z obowiązującymi przepisami. W zaistniałej sytuacji możliwe było udostępnienie wyłącznie akt znajdujących się w tomach V, VI, VII i VIII, do czego doszło dnia 31 marca 2023 r. W sprawie nie doszło do nieprawidłowości. Powyższe uzasadnia konkluzję, że przedmiotowa skarga jest bezzasadna. Trudno zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, jakoby w zaistniałej sprawie doszło do uporczywego wzbraniania dostępu do akt sprawy podopiecznej MOPR. Skarżący uzyskał bowiem wszelkie niezbędne informacje dotyczące jego mocodawczyni, poza aktami, które zostały poddane archiwizacji. Nie ma zatem podstaw twierdzić, że pracownicy MOPR dopuścili się naruszenia interesów skarżącego, gdyż w swoich działaniach opierali się wyłącznie na obowiązujących procedurach i podejmowali działania uzasadnione realiami sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd weryfikuje w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: - decyzje administracyjne; - postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; - postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; - inne niż określone w punktach poprzedzających akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego K.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; - pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; - akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; - akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w punkcie poprzedzającym, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; - akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; - bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku interpretacji przepisów prawa podatkowego, opinii zabezpieczających i odmowy wydania opinii zabezpieczających; - bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w punktach 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosuje środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym art. 3 P.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 tej ustawy spory o właściwość, a także przekazane na podstawie ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanym przepisie. Zasada ta znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, w której skarga została wniesiona na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania skargi w sprawie odmowy udostępnienia akt sprawy. W odpowiedzi na skargę organ słusznie podniósł, że sprawa ta nie mieści się w kognicji sądów administracyjnych. Pismo T. K. z dnia 21 marca 2023 r. stanowiło w istocie tzw. skargę powszechną (w odróżnieniu od skargi do sądu administracyjnego), jaką strona niezadowolona z działania organu administracji, w tym organu wykonawczego gminy, może wnieść na podstawie przepisów Działu VIII K.p.a., zatytułowanego "Skargi i wnioski". Przedmiotem skargi powszechnej może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 K.p.a.). W postępowaniu skargowym, rozpatrywanym w trybie Działu VIII K.p.a., nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, a jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych, zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze oraz o sposobie załatwienia skargi. W konsekwencji, działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, iż nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu w świetle art. 3 § 2 P.p.s.a. W orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że w sprawach skarg i wniosków, o których mowa w Dziale VIII K.p.a., nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2011 r., II OSK 1961/11 oraz postanowienia: z 18 stycznia 2017 r., I OZ 2049/16; z 14 października 2016 r., I OSK 2091/16; z 1 marca 2010 r., II OSK 478/09; z 25 lutego 2009 r., II OSK 241/09; z 15 maja 2009 r., I OZ 520/09; z 1 lutego 2007 r., I OSK 395/06; z 26 stycznia 2006 r., I OSK 26/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle przedstawionych okoliczności i rozważań prawnych należało uznać, że skarga T. K. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania skargi w sprawie odmowy udostępnienia akt sprawy jest z całą pewnością skargą złożoną na czynność niemieszczącą się w zakresie właściwości sądu administracyjnego. Stwierdzić zatem trzeba, że w sytuacji, gdy przedmiotem skargi strona czyni czynność niepodlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego, tak jak w niniejszej sprawie, skargę należy uznać za niedopuszczalną, a więc podlegającą odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. /-/ E. Podrazik