III SA/Po 1501/13

Dnia 31 stycznia 2014 roku Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi spółka A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2013 rok postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł skarżąca spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W konsekwencji wezwania Sądu spółka przedłożyła wypełniony na formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej (PPPr). Z informacji zawartych we wniosku wynika, że spółka prowadzi działalność w zakresie wynajmu powierzchni i lokali handlowych, kupno i sprzedaż nieruchomości, sprzedaż mieszkań, działalność hotelarską i handlową. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi [...] zł. Spółka zadeklarowała wysokość zysku za 2012 rok w wysokości [...] zł. Ponadto spółka zadeklarowała na jednym z rachunków bankowych kwotę [...] zł. W uzasadnieniu wniosku spółka oświadczyła, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie jest w stanie opłacić wpisu sądowego, gdyż posiada znaczne trudności w regulowaniu zobowiązań. Spółka posiada zaległości w płatnościach rat kredytów zaciągniętych na zakup ruchomości i obsługuje swoje zadłużenie kredytowe z opóźnieniami. Spółka posiada też znaczne zaległości w spłacie zobowiązań wobec organów podatkowych z tytułu podatków od nieruchomości. Na części ruchomości spółki ustanowiono natomiast zastaw skarbowy na poczet zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych. Od ponad roku spółka nie osiąga żadnych przychodów ze sprzedaży mieszkań, a ponosi koszty związane z niesprzedanymi mieszkaniami. Przeważająca większość nieruchomości spółki nie generuje dochodów, natomiast nieruchomości, w których spółka prowadzi działalność nie przynoszą dochodów na poziomie, który pozwalałby na regulowanie zobowiązań podatkowych z nimi związanych. Spółka boryka się także z bardzo znacznymi zatorami płatniczymi po stronie swoich należności. Aktualnie prowadzone są sprawy sądowe zmierzające do wyegzekwowania kwot należnych od dłużników spółki, jednakże jest to bardzo utrudnione i postępowania windykacyjne generują także określone koszty. Zdaniem spółki są to okoliczności od niej niezależne i wynikają z dekoniunktury ogólnogospodarczej spowodowanej kryzysem gospodarczym. Ponadto aktualnie wartość środków trwałych spółki jest o blisko połowę niższa, ponieważ prawa do nieruchomości o wartości ponad 12 mln złotych zostały przewłaszczone na zabezpieczenie zobowiązania z tytułu umorzenia akcji. W załączeniu spółka przedłożyła dokumenty dotyczącej jej aktualnej sytuacji majątkowej, z których wynika, że spółka została upomniana o obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości w łącznej kwocie [...] zł oraz wezwana do zapłaty wierzytelności w kwocie [...] zł na rzecz [...] spółka B, a także wierzytelności w kwocie [...] zł na rzecz [...]. Ponadto spółka posiada zaległości podatkowe w łącznej kwocie [...] zł, a do rejestru zastawów skarbowych wpisano dwa samochody ciężarowe [...] – rok produkcji 2007. Zgodnie z art. 246 §2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku t.j. poz. 270), dalej jako P.p.s.a., osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej stanowi instytucję, która może znaleźć zastosowanie jedynie wtedy, gdy strona rzeczywiście nie posiada żadnych możliwości finansowych uiszczenia opłaty sądowej. Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Biorąc pod uwagę sytuację spółki należy przyjąć, że nie wykazała ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, pomimo, że uzasadnienie samego wniosku złożonego przez spółkę sprowadza się do wykazania odmiennej oceny elementów składających się na jej kondycję majątkową. Dokonując natomiast oceny zgromadzonych w sprawie informacji dotyczących spółki należy przyjąć, że zadeklarowany przez nią brak dochodów nie może być traktowany jak utrata płynności finansowej przez przedsiębiorcę (por. postanowienie NSA z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt I GZ 228/12). W tym względzie w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08; postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2013 r., sygn.. akt II FZ 532/13). Nie ma wątpliwości, że koszty prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej spółki są wysokie. Sama konieczność realizacji zobowiązań cywilnoprawnych nie przesądza jednak automatycznie o przyznaniu prawa pomocy. W niniejszej sprawie brak jest argumentów uzasadniających przyznanie pierwszeństwa w jakichkolwiek wydatkach spółki przed należnościami publicznoprawnymi, do których zalicza się należności z tytułu kosztów sądowych. Należy więc uznać, że nie ma podstaw do twierdzenia, że spółka posiada wydatki, którym należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienia NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/12). Jednocześnie należy mieć na względzie, że spółka w rozpoznawanej sprawie zadeklarowała znaczne zyski za 2012 rok w kwocie 1.311.774,87 zł. Bez względu na ich rozdysponowanie, o którym nie wspomina spółka, należy pamiętać, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą ma obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191, postanowienie NSA z 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 195/12). W efekcie koszty prowadzenia postępowań sądowych należy traktować jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, co dotyczy zarówno sytuacji, w której spółka uzyskuje dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jak i sytuacji, w której spółka ponosi z tego tytułu straty. Reasumując należy stwierdzić, że nieuzasadniony jest wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.