III SA/Po 557/13

Dnia 16 sierpnia 2013 roku Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych lub częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier na automatach o niskich wygranych za okres od stycznia 2010 roku do września 2012 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł pełnomocnik skarżącej spółki przedłożył wypełniony w imieniu spółki formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej (PPPr). Z informacji zawartych we wniosku wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi [...] zł. Spółka zadeklarowała, że nie osiągnęła zysku ani straty, a ponadto nie posiada żadnych rachunków bankowych, ani środków finansowych. Ponadto poza automatami do gry oraz jednym samochodem dostawczym i wyposażeniem biura nie posiada innych trwałych składników majątku. W uzasadnieniu wniosku spółka wyjaśniał, że przedmiotem jej działalności pozostaje między innymi prowadzenie gier losowych na automatach o niskich wygranych. Uzyskane pozwolenia na prowadzenie gier losowych wygasają, a nowe zezwolenia nie są wydawane, co powoduje drastyczny spadek przychodów spółki. Obecnie uzyskiwane środki pieniężne wystarczają jedynie na bieżące pokrycie podstawowych kosztów działania spółki. Ustalony w sprawie wpis od skargi stanowi natomiast dla spółki kwotę zaporową. W ramach ustalania rzeczywistej sytuacji spółki została ona wezwana do: przedłożenia ostatecznych wersji bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2012 rok, przedłożenia odpisu rocznego zeznania podatkowego spółki za 2012 rok, udokumentowania wysokości przychodów oraz wydatków spółki za ostatnie sześć miesięcy, złożenia odpisów deklaracji VAT-7 składanych przez spółkę za ostatnie sześć miesięcy, złożenia wyciągów ze wszystkich firmowych rachunków bankowych spółki dokumentujących jej obroty finansowe za ostatnie sześć miesięcy, złożenia raportów ze stanu kasy za ostatnie sześć miesięcy, udokumentowania liczby zatrudnionych osób oraz udokumentowania wysokości ich wynagrodzeń. W odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji spółki przedstawiła ona jedynie niektóre z dokumentów objętych wezwaniem. Z przedstawionych deklaracji VAT-7 dla podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące wynika, że spółka uzyskała w poszczególnych miesiącach następujące przychody (w styczniu 2013 roku [...] zł, w lutym 2013 roku [...] zł, w marcu 2013 roku [...] zł, w kwietniu 2013 roku [...] zł, w maju 2013 roku [...] zł, a w czerwcu 2013 roku [...] zł). Z przedłożonego sprawozdania z przychodach, kosztach wyników finansowych oraz nakładach na środki trwałe, przedstawionego do GUS za II kwartał 2013 roku wynika, że aktywa obrotowe spółki wynoszą [...] zł, a aktywa trwałe [...] zł, natomiast spółka poniosła stratę z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł przy przychodach netto ze sprzedaży produktów w wysokości [...] zł. Z zestawienia przesłanych raportów kasowych za okres od 1.01.2013 r. do 30.06.2013 r. wynika, że spółka obracała w tym okresie kwotą od kilku do kilkunastu tysięcy złotych, a stan kasy w grudniu 2012 roku wynosił [...] zł. Zgodnie z art. 246 §2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku t.j. poz. 270), dalej jako P.p.s.a., osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej stanowi instytucję, która może znaleźć zastosowanie jedynie wtedy, gdy strona rzeczywiście nie posiada żadnych możliwości finansowych uiszczenia opłaty sądowej. Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Biorąc pod uwagę sytuację spółki należy przyjąć, że nie wykazała on, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, pomimo, że uzasadnienie samego wniosku złożonego przez spółkę sprowadza się do wykazania odmiennej oceny elementów składających się na kondycję majątkową spółki. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że spółka jedynie w częściowym zakresie zareagowała na wezwanie do uzupełnienia informacji dotyczących rzeczywistej jej sytuacji. Tym samym nie dochowała ciążącego na niej obowiązku udzielenia pełnej informacji dotyczącej aktualnej sytuacji spółki, która przemawiałaby za przyznaniem jej prawa pomocy. W szczególności spółka nie przedstawiała ostatecznych wersji bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2012 rok i odpisu rocznego zeznania podatkowego spółki za 2012 rok, nie udokumentowała wysokości przychodów oraz wydatków spółki za ostatnie sześć miesięcy, nie złożyła wyciągów ze wszystkich firmowych rachunków bankowych spółki dokumentujących jej obroty finansowe za ostatnie sześć miesięcy, ani nie udokumentowała liczby zatrudnionych osób oraz wysokości ich wynagrodzeń. Tym samym trudno jest ustalić jaka jest rzeczywista sytuacja spółki ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Dokonując natomiast oceny zgromadzonych w sprawie informacji dotyczących spółki należy przyjąć, że w granicach możliwości finansowych spółki pozostaje poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Zadeklarowany przez spółkę brak dochodów lub samo powstanie straty jaką deklaruje spółka nie oznacza utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (por. post. NSA z 25 września 2012 r., sygn. akt I GZ 228/12). W tym względzie w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08; postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2013 r., sygn.. akt II FZ 532/13). W rozpoznawanej sprawie spółka sygnalizuje trudności płatnicze i deklaruje, że osiąga stratę z prowadzonej działalności gospodarczej, jednak nawet z przedłożonego zestawienia deklaracji VAT – 7 wynika, że uzyskuje przychody w znacznej kwocie (przekraczające za pierwsze półrocze kilka milionów złotych), których wysokość wielokrotnie przekracza wysokość wymaganego wpisu od skargi. Nie ma wątpliwości, że spółka pokrywa koszty bieżącej działalności gospodarczej z uzyskiwanych przez nią przychodów. Sama realizacja zobowiązań cywilnoprawnych nie przesądza jednak automatycznie o przyznaniu prawa pomocy. Jednocześnie brak jest w sprawie argumentów uzasadniających przyznanie pierwszeństwa w jakichkolwiek wydatkach spółki przed należnościami publicznoprawnymi, do których zalicza się należności z tytułu kosztów sądowych. Należy więc uznać, że nie ma podstaw do twierdzenia, że spółka posiada wydatki, którym należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienia NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/12). Jednocześnie należy mieć na względzie, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą ma obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku działalności gospodarczej (wyroki z dnia 19 stycznia 2010 roku, skarga nr 1783/04 Felix Blau sp. z o.o. przeciwko Polsce, NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191, postanowienie z 13 marca 2012 r., II FZ 195/12). W efekcie koszty prowadzenia postępowań sądowych należy traktować jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, co dotyczy zarówno sytuacji, w której spółka uzyskuje dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jak i sytuacji, w której spółka ponosi z tego tytułu straty. Reasumując należy stwierdzić, że nieuzasadniony jest wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych lub częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.