IV SA/Po 1012/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.R. i B.P. wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 lipca 2015r. sygn. akt IV SA/Po 199/15 postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego Wyrokiem z dnia 15 lipca 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 199/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę R.R. i B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. Pismem z dnia 11 grudnia 2015r. skarżący złożyli skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego w/w wyżej wyrokiem powołując się na art. 273 § 1 pkt 1 i 2, § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.). Skarżący wskazali, iż domagają się m.in. uchylenia postanowień tut. Sądu z dnia 17 listopada 2015r., 13 października 2015r. i z dnia 8 września 2015r. wydanych w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 697/15. W uzasadnieniu skarżący wskazali, iż w otrzymanym w dniu 7 grudnia 2015r. postanowieniu z dnia 17 listopada 2015r. Sąd czyni zwłokę w rozpoznaniu skargi o wznowienie (z powodu nieważności) ze skargi z dnia 31 sierpnia 2015r. o wznowienie postępowania sądowego z powodu przestępstwa nadużycia prawa z art. 231 k.k. przysyłając postanowienia wraz z pouczeniem o przysługującym prawie do wniesienia skargi kasacyjnej (zażalenia), nie uwzględniając treści kolejnych skarg o wznowienie postępowania. Pismem z dnia 18 grudnia 2015r. (doręczonym w dniu 9 styczna 2016r.) ), pod rygorem odrzucenia skargi - wezwano skarżących do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi poprzez uzasadnienie powołanej w niej podstawy wznowienia, uprawdopodobnienie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do złożenia przedmiotowej skargi o wznowienie, jak również sprecyzowania czy skarżący domagają się uchylenia zaskarżonego orzeczenia, czy też jego zmiany. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 16 stycznia 2016r. skarżący wskazali, iż domagają się zmiany orzeczenia Sądu z dnia 17 listopada 2015r. i podjęcia działania w trybie art. 304 k.p.k. w związku z dowiedzeniem się w toku postępowania o nadużyciu prawa. Skarżący stwierdzili również, iż domagają się stwierdzenia nieważności lub zmiany wyroku z dnia 15 lipca 2015r. sygn. akt IV SA/Po 199/15 w związku z nieuwzględnieniem przez Sąd treści zawartych we wniosku z dnia 18 lipca 2015r. o wydanie na piśmie uzasadnienia wyroku z dnia 15 lipca 2015r. i w związku z pominięciem przez Sąd treści pisma z dnia 9 lipca 2015r. stanowiącego replikę na odpowiedź organu na skargę, do której załączono istotne dla sprawy dowody w sprawie nadużycia prawa. Skarżący odmówili również uprawdopodobnienia okoliczności co do zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, gdyż wskazane fakty i dowody oraz zwłoka w podjęciu stosowanego działania, ich zdaniem przemawiają za zachowaniem terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż wniosek o wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego z dnia 11 grudnia 2015r. jest kolejnym wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 199/15. Poprzedni wniosek o wznowienie postępowania z dnia 31 sierpnia 2015r., z uwagi na fakt, iż został on złożony w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, został odrzucony przez tut. Sąd postanowieniem z dnia 8 września 2015r. sygn. akt IV SA/Po 697/15. Na skutek pisma złożonego przez skarżących, które Sąd przyjął jako skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 8 września 2015r., postanowieniem z dnia 13 października 2015r. sygn. akt IV SA/Po 697/15 odrzucono własną skargę kasacyjną skarżących (zażalenie na powyższe zostało odrzucone postanowieniem tut. Sądu z dnia 17 listopada 2015r. sygn. akt IV SA/Po 697/15). Mając na uwadze przebieg postępowania i treść orzeczeń wydanych w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt IV SA/Po 697/15, uwzględniając stan faktyczny sprawy (obecnie złożona skarga o wznowienie postępowania wniesiona została po uprawomocnieniu wyroku z dnia 15 lipca 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 199/15), Sąd poddał ocenie zgłoszoną przez skarżących skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem tut. Sądu z dnia 15 lipca 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 199/15. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż stosownie do treści art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.), w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zgodnie z art. 279 P.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania powinna ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Ponadto art. 280 § 1 i § 2 P.p.s.a. mówi, że sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Natomiast na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia. Równocześnie art. 271 P.p.s.a. wskazuje, iż można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (pkt 1); jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (pkt 2). Poza tym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 P.p.s.a.). Można żądać wznowienia postępowania także w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272 § 3 P.p.s.a.). Jak również zgodnie z treścią art. 273 § 1 oraz § 2 i § 3 P.p.s.a. można żądać wznowienia na tej podstawie, że: orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (pkt 1); bądź orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (pkt 2). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Ostatecznie można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów. Pierwszy etap sprowadza się do badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W braku jednego ze wskazanych wymagań sąd odrzuci skargę, jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd przystępując do drugiego etapu wyznacza rozprawę (por. postanowienie NSA z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt I FSK 1424/13, LEX 1363475). Ponadto w sytuacji gdy brak jest powołania się na konkretny przepis lub gdy błędnie go przywołano, konieczna jest ocena, czy mimo to z samej treści skargi o wznowienie postępowania sądowego można odczytać, że strona oparła tę skargę na którejkolwiek z ustawowych przesłanek wznowienia (por. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt I FSK 1473/12, LEX nr 1273733). Natomiast samo sformułowanie podstawy w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 P.p.s.a. (powołanie się na te przepisy) nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 ustawy. (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1722/11, LEX nr 1149227). Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż skarżący w złożonej skardze o wznowienie postępowania sądowoadminstracyjnego powołali się podstawy wznowienia postępowania zawarte w art. 273 § 1 – 3 P.p.s.a. Tym samym ocenić należy czy w sprawie wystąpiły wskazane przez skarżących przesłanki wznowienia postępowania. Przechodząc do oceny czy skarga opiera się na przesłance z art. 273 1 pkt 1 P.p.s.a., należy podnieść, że podrobienie lub przerobienie dokumentu może stanowić przyczynę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, ale tylko wówczas, gdy prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego zostało oparte na sfałszowanym dokumencie, z którego dowód przeprowadzono w postępowaniu sądowym, ale jest to możliwe tylko wówczas, gdy okoliczność ta została ustalona prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2008, Komentarz, s. 645; por. też postanowienie NSA z dnia 7 czerwca 2005, II GSK 90/05.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznający niniejszą skargę aprobuje powołane stanowisko. Wynika to stąd, że co do zasady sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego. Kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Sąd jedynie ocenia prawidłowość ustaleń faktycznych i prawnych na podstawie dowodów przeprowadzonych przez organy orzekające w sprawie. Jedynie uzupełniająco sąd może dopuścić dowód z dokumentu, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie przedłuży postępowania w sprawie. Dlatego w doktrynie, jak i judykaturze przyjmuje się konsekwentnie, iż art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a. może mieć zastosowanie jedynie w przypadku, gdy prawomocne orzeczenie zostało oparte na sfałszowanym dokumencie, z którego dowód został przez sąd przeprowadzony w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 225; B. Dauter (red.), Prawo przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 644; R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 893; a także: wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 16/07, Lex nr 334155; postanowienie NSA z 17 lipca 2012 r., II GSK 995/12, Lex nr 1282283; wyrok WSA w Krakowie z 15 września 2011 r., II SA/Kr 26/11, Lex nr 965366). Nie stanowi więc podstawy wznowieniowej, o której mowa w art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a. subiektywne przekonanie strony o podrobieniu, czy przerobieniu dokumentu. (por. postanowienie NSA z dnia 7 czerwca 2005 r., II GSK 90/05). Skarżący nie wykazał, aby wydany w sprawie wyrok wydany został na dokumencie podrobionym lub przerobionym, co by zostało następnie potwierdzone wyrokiem karnym, dlatego wskazana przez niego okoliczność nie stanowi podstawy wznowienia. Trzeba bowiem podkreślić, że art. 273 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wyraźnie wskazuje, iż podstawą żądania musi być dokument podrobiony lub przerobiony, a fakt ten musi być w chwili składania skargi o wznowienie prawomocnie stwierdzony przez właściwy organ po przeprowadzeniu postępowania karnego. Skarżący nie wykazał również, iż wydany w sprawie wyrok został wydany za pomocą przestępstwa, a więc aby w sprawie zachodziła przesłanka z art. 273 1 pkt 2 P.p.s.a. Kolejna podstawa, na którą powołali się skarżący, wynika z art. 273 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z przepisu tego wynika zatem, iż podstawą wznowienia postępowania mogą być tylko takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które istniały już przed zakończeniem sprawy, a strona nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu, gdyż nie były jej znane. Rozumieć przez to należy, iż niemożność skorzystania z określonych środków dowodowych zachodzi wtedy, kiedy brak jest obiektywnej możliwości powołania się na nie (zob. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2009 r. II FSK 837/2009). Analiza art. 273 § 2 p.p.s.a. prowadzi zatem do wniosku, że podstawa wznowienia postępowania sądowego określona w tym przepisie nie zachodzi wówczas, gdy istniała obiektywna możliwość powołania się na okoliczności faktyczne lub środki dowodowe w poprzednim postępowaniu (zob. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r. I OSK 84/2009). Wyjaśnić należy, iż w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a. późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych dotyczy faktów i środków dowodowych, które poza przesłanką ich nieujawnienia w postępowaniu prawomocnie zakończonym powinny być dla strony skarżącej "nieujawnialne". Przepis ten obejmuje bowiem fakty nieujawnialne albo stronie nieznane i dla niej niedostępne. Natomiast fakty i środki dowodowe ujawnialne, czyli te, które strona powinna znać, gdyż miała możliwość do nich dostępu, nie są objęte hipotezą tego przepisu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1968 r. I Co 1/68 OSNC 1969//2/36, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2005 r. GSK 1242/04, Lex nr 176988, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2008r., I FSK 1839/07, LEX nr 470180 ). Przesłanką wznowienia postępowania w tym trybie jest więc sytuacja, że te "nowe" okoliczności (środki dowodowe) są tylko takie, które nie były znane rozstrzygającym sprawę organom w dacie podejmowania końcowego rozstrzygnięcia chociaż obiektywnie wtedy istniały, a strona nie miała jakichkolwiek możliwości ich procesowego wykorzystania (zob. postanowienie NSA W-wa, z 2012-09-12, II OSK 2135/12). Do sytuacji takiej - jak już wskazano - nie można więc zaliczyć powołania się na okoliczności i dowody jawne, wynikające z materiału poprzedniego postępowania, a tylko niedostrzeżone przez stronę, czy też nawet orzekający w sprawie sąd. Dodatkowo okoliczności te lub środki dowodowe muszą pozostawać w związku z prawomocnym orzeczeniem, które jest przedmiotem postępowania wznowieniowego, tzn. muszą być tego rodzaju, że mogłyby mieć wpływ na rozstrzygniecie sprawy w poprzednim postępowaniu (zob. wyrok NSA z 8 lutego 2011 r., II OSK 2355/10, LEX nr 1071208). Wskazać należy, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadniają tylko te przesłanki, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną (zob. wyrok WSA w Krakowie z 17.01.2012r., III SA/Kr 980/11, LEX nr 1109916). Podkreślić bowiem należy, że skargę o wznowienie postępowania sądowego nie służy do ewentualnej eliminacji braku aktywności czy popełnionych przez stronę błędów przy prowadzeniu sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 r. III CKN 458/99, Lex nr 152441). Skarżący w skardze o wznowienie jak i w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków nie wykazali jakie okoliczności faktyczne lub nowe środki dowodowe o jakich mowa w art. 273 § 2 P.p.s.a., mogłyby być podstawą do wznowienia postępowania. Jak wskazano bowiem wyżej nowymi okolicznościami nie są okoliczności podniesione przez skarżących w piśmie z dnia 9 lipca 2015r. stanowiącego replikę na odpowiedź organu na skargę. Dalej należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazali również istnienia przesłanki z art. 273 § 3 P.p.s.a. Wbrew wezwaniu skarżący nie wykazali również dochowania terminu do wniesienia skargi w wznowienie, która to okoliczność musi być wykazana przez skarżących. W konsekwencji uznać należało, iż w sprawie nie została wskazana ustawowa podstawa wznowienia, a skarga o wznowienie jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, przy braku wykazania zachowania terminu do jej wniesienia podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a.