IV SA/Po 1183/17
WyrokWSA w Poznaniu2018-06-07
Skład orzekający: Donata Starosta, Tomasz Grossmann, Maria Grzymisławska-Cybulska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała zmieniająca studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, która nie uwzględnia wniosku o zmianę w zakresie zwałowiska zewnętrznego oraz pasa infrastruktury technicznej niezbędnej do eksploatacji złoża węgla brunatnego, narusza interes prawny podmiotu posiadającego wyłączne prawo do korzystania z informacji geologicznej w celu ubiegania się o koncesję na wydobycie tego złoża?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że chociaż skarżąca spółka wykazała swój interes prawny w kontekście potencjalnego uzyskania koncesji na wydobycie węgla brunatnego, to procedura uchwalania zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego została przeprowadzona prawidłowo. Gmina nie miała obowiązku literalnego wytyczenia w studium kierunku zagospodarowania przestrzennego jako "eksploatacja złóż", a jedynie zapewnienia, by kierunki te nie uniemożliwiły przyszłej eksploatacji.Stan faktyczny
Spółka A wniosła skargę na uchwałę Rady Gminy B. zmieniającą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Spółka domagała się uwzględnienia w studium możliwości wydobycia węgla brunatnego z określonego złoża oraz infrastruktury technicznej. Po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, spółka wniosła skargę, argumentując, że brak uwzględnienia jej wniosku narusza jej interes prawny wynikający z wyłącznego prawa do korzystania z informacji geologicznej w celu uzyskania koncesji na wydobycie. Organ wniósł o odrzucenie skargi, kwestionując naruszenie interesu prawnego skarżącej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Spółki A na uchwałę Rady Gminy B. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oddala skargę
Spółka A wniosła do sądu administracyjnego skargę na uchwałę Rady Gminy NR [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy B. uchwalonego Uchwałą Rady Gminy Nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 roku, zmienionego dla części obszaru gminy Uchwałą Rady Gminy nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 roku. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy B. (dalej jako: Uchwała zmieniająca Studium).
Żądaniem skargi objęto uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz zwrot kosztów postępowania.
Powyższą skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Spółka A pismem z dnia [...] stycznia 2016r. wystąpiła do Rady Gminy z wnioskiem o zmianę studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy B. w zakresie zwałowiska zewnętrznego oraz pasa infrastruktury technicznej eksploatacji złoża [...]. Wniosku Skarżącej nie uwzględniono.
Wobec powyższego pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. z powołaniem na art. 101 ustawy o samorządzie gminnym Spółka A wezwała Radę Gminy do usunięcia stanu naruszenia prawa polegającego na braku uwzględnienia w znowelizowanym Studium możliwości wydobycia węgla brunatnego z odkrywki "[...]" oraz infrastruktury do tego niezbędnej.
Gmina B. nie zajęła stanowiska w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia prawa, wobec czego Spółka A wniosła do sądu administracyjnego skargę.
Uzasadniając swoje stanowisko, Spółka A. (dalej również jako: Skarżący) przedstawiła argumentację prezentowaną wcześniej w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa wskazując, że nie tylko wniosek Skarżącego o wprowadzenie zmian do Studium nie został uwzględniony, ale wręcz ograniczono możliwość wydobycia węgla ze złoża "[...]" przez brak przewidzenia możliwości jego eksploatacji. Nie odniesiono się również do wniosku strony skarżącej o zmianę studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gmin B. w zakresie zwałowiska zewnętrznego oraz pasa infrastruktury technicznej eksploatacji złożu [...], który – jak podkreślono – dotąd nie został rozpatrzony.
Takie postępowanie organu administracji w ocenie Skarżącej narusza prawo, zgodnie bowiem z postanowieniami art. 95 ust. 2 Prawa geologicznego i górniczego "w terminie do 2 lat od dnia zatwierdzenia dokumentacji geologicznej przez właściwy organ administracji geologicznej obszar udokumentowanego złoża kopaliny oraz obszar udokumentowanego kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla obowiązkowo wprowadza się do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Podkreślono, ze ustawodawca widzi obligatoryjną konieczność uwzględnienia w studium występowania na danym terenie złóż kopalin i czyni to w celu zagwarantowania umożliwienia ich eksploatacji w przyszłości. Jeżeli więc na danym terenie w studium już ujawniono występowanie złóż kopalin to istnieje też obowiązek, takiego zagospodarowania przestrzeni, które nie uniemożliwi eksploatacji złóż w przyszłości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że Skarżąca nie jest w stanie wykazać naruszenia interesu prawnego, co jest konieczne dla zaskarżenia spornej uchwały. Jednocześnie odniesiono się do argumentacji skargi wskazując, że nawet w przypadku uznania, że doszło do naruszenia interesu prawnego Skarżącej, skargę należy oddalić jako bezzasadną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga złożona została w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U z 2017 r. , poz. 1875 - dalej "u.s.g" ). Zgodnie z tą regulacją w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia skargi, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Jednocześnie z przepisu art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej "Ppsa"), w wersji obowiązującej w dacie wniesienia skargi, wynika trzydziestodniowy termin na złożenie takiej skargi, liczony od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w przypadku braku odpowiedzi, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania. W pierwszej kolejności obowiązkiem Sądu było więc zbadanie, czy wniesiona przez skarżących skarga podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny i czy zostały spełnione warunki formalne do jej skutecznego złożenia (bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, poprzedzające wniesienie skargi oraz zachowanie terminu do jej wniesienia). Po udzieleniu pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytania możliwe dopiero będzie dalsze badanie skargi, w aspekcie legitymacji Skarżącej do jej wniesienia, a w końcu - zasadności skargi.
1. W okolicznościach badanej sprawy bezsporne pozostaje, że strona skarżąca
złożyła w dniu [...] września 2017 r. wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego oraz fakt, że nie otrzymała na nie odpowiedzi, w związku z czym Spółka A wniosła w dniu [...] listopada 2017 r. skargę do Sądu.
2. Kolejnym fundamentalnym dla losów złożonej skargi jest kwestia naruszenia
interesu prawnego Skarżącej zaskarżoną uchwałą. W przeciwieństwie do postępowania prowadzonego na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust.1 u.s.g. może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Podkreślić przy tym należy, że w judykaturze nastąpiła swoista rewizja stanowiska, że w przypadku skargi z art. 101 u.g.n. tylko naruszenie interesu realnego, w rozumieniu już istniejącego na gruncie obowiązującego prawa, a nie potencjalnego, spodziewanego w przyszłości jest warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Uwagi powyższe mają znaczenie szczególnie w przypadku zaskarżenia uchwały, której przedmiotem jest studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego gminy. Studium nie jest bowiem aktem prawa miejscowego tak jak miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i nie ma charakteru aktu powszechnie obowiązującego. Na fakt i charakter rozbieżności interpretacyjnych, co do potencjalnej możliwości naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia właściciela nieruchomości przez uchwałę w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy uwagę zwraca Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2011 r. sygn. II OSK 1547/11 oraz postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2018 r. sygn. II OSK 800/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zatem przyjąć, że interes prawny ma być realny, ale owa realność powinna być, w przypadku uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego szerzej rozumiana, niekoniecznie jako zdarzenie które już nastąpiło, ale i taki, które niechybnie albo w stopniu wysoce prawdopodobnym wystąpi w przyszłości i z tego tytułu już dziś wywołuje określone skutki, choć jeszcze nie koniecznie prawne. Dlatego też zaskarżeniu w trybie art. 101 ust. 1 u.g.n. podlega uchwała organu gminy godząca w sferę prawną skarżącego – wywołująca dla niego negatywne konsekwencje prawne, które już nastąpiły bądź niewątpliwie, a przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem nastąpią w przyszłości.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt okoliczności badanej sprawy należy zauważyć, że dla oceny stwierdzenia naruszenia interesu prawnego Spółki A. istotne znaczenie ma art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo górnicze i geologiczne (Dz.U. z 2017, poz. 2126 ze zm: - dalej: PGG) zgodnie z którym podejmowanie i wykonywanie działalności określonej tą ustawą jest dozwolone tylko wówczas, jeżeli nie naruszy ona przeznaczenia nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz w odrębnych przepisach. Wedle natomiast art. 7 ust. 2 PGG w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podejmowanie i wykonywanie działalności określonej ustawą jest dopuszczalne tylko wówczas, jeżeli nie naruszy ona sposobu wykorzystywania nieruchomości ustalonego w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz w odrębnych przepisach. Ustawodawca, zasadniczo uzależnił możliwość podejmowania i wykonywania działalności określonej w PGG (w tym wydobywania kopalin) od przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W ustępie drugim art. 7 PGG uwzględnił jednak, że sporządzanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego zasadniczo nie jest obowiązkowe, a przeważająca cześć terytorium Polski nie jest pokryta takimi planami. Mając przy tym na względzie potrzebę zapobieżenia sytuacjom, w których prowadzenie działalności określonej ustawą (np. wydobywanie kopalin) nie byłoby możliwe ze względu na nieuchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ustawodawca dopuścił prowadzenie takiej działalności także na terenach, na których nie obowiązują plany miejscowe, pod warunkiem, że działalność ta nie naruszy sposobu wykorzystywania nieruchomości ustalonego w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz w przepisach odrębnych. Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje, że treść art. 7 ust. 2 PGG nadaje studium – w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – charakter normatywny - w tym znaczeniu, że od niektórych jego postanowień zależy dopuszczalność podejmowania i wykonywania działalności określonej ustawą PGG (por. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2015 r. sygn. II OSK 3061/13, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarżąca swój interes prawny wywodzi z art. 99 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo górnicze i geologiczne (Dz.U. z 2017, poz. 2126 ze zm: - dalej: PGG) stosownie do treści którego w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji zatwierdzającej dokumentację geologiczną lub od dnia przekazania dokumentacji sporządzonej w przypadkach, o których mowa w art. 92 pkt 3 i 5, podmiotowi, o którym mowa w ust. 2 (tj. podmiotowi, który ponosząc koszty prac prowadzonych w wyniku decyzji wydanych na podstawie ustawy (na podstawie decyzji koncesyjnej na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża kopaliny lub decyzji zatwierdzającej projekt robót geologicznych), uzyskał informację geologiczną - przysługuje wyłączne prawo do korzystania z informacji geologicznej w celu ubiegania się o wykonywanie działalności, o której mowa w art. 100 ust. 2, tj. m.in. wydobywania kopalin ze złóż.
Jak wyjaśniono w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2018 r. korzystanie z informacji geologicznej jest warunkiem niezbędnym do ubiegania się o koncesję na wydobycie węgla brunatnego z tego złoża. Podkreślono, że przekazując Skarżącej wyłączne prawo do wykorzystania informacji geologicznej dla złoża objętego prawem własności górniczej, Skarb Państwa wskazał podmiot, który - po spełnieniu ustawowych warunków może korzystać z tego prawa własności górniczej - wydobywając kopalinę. Wskazano, że korzystanie z prawa własności górniczej odbywa się na podstawie umowy o użytkowanie górnicze - która staje się skuteczna - z dniem uzyskania koncesji (art. 13 ust. 1 i ust. 1a PGG). Skarżąca podkreśliła, że jest jedynym podmiotem, który może wykorzystać to prawo do uzyskania koncesji. Jak jednocześnie wynika ze skargi, Skarżąca wystąpiła o określenie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywki [...]. Do pisma z dnia [...] marca 2018 r. załączono potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię umowy nr [...] o korzystanie za wynagrodzeniem z informacji geologicznej dotyczącej złoża węgla brunatnego "[...]".
Nie ulega wątpliwości, że w myśl art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenie oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2017 , poz. 1405 – dalej jako: UDŚ) wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż. Uzyskana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, w myśl art. 86 pkt. 2 UDŚ wiąże organy wydające koncesję na wydobywanie kopalin ze złóż. W art. 86 prawodawca przesądza o tym, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma prejudycjalny charakter i wiąże wszystkie organy, o których mowa w art. 72 ust. 1 UDŚ, a od tego związania decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach nie ma wyjątków (por. wyrok z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. II SA/Gl 53/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jednak zgodnie z art. 23 ust 2a PGG udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż wymaga uzgodnienia z wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) właściwym ze względu na miejsce wykonywania zamierzonej działalności, zaś kryterium uzgodnienia jest nienaruszanie zamierzoną działalnością przeznaczenia lub sposobu korzystania z nieruchomości, określonego w sposób przewidziany w art. 7. Zgodnie z art. 7 PGG podejmowanie i wykonywanie działalności określonej ustawą jest dozwolone tylko wówczas, jeżeli nie narusza ono przeznaczenia nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku - nie narusza sposobu wykorzystywania nieruchomości ustalonego w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
Zaskarżone Studium jest zatem dokumentem wiążącym przy uzgadnianiu koncesji, a tym samym przesądza o możliwości podjęcia eksploatacji węgla brunatnego. Uzgodnienie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jest elementem koniecznym w procesie wydawania koncesji na wydobywanie kopalin, a jego treść jest wiążąca dla organu koncesyjnego. Wyłącznym kryterium, bezwzględnie obowiązującym wójta przy udzielaniu uzgodnienia, jest treść dokumentów planistycznych - planu miejscowego, a w przypadku jego braku - studium. W przypadku braku planu miejscowego (a taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, tereny przeznaczone w Studium pod działalność górniczą nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego) treść studium ma zatem decydujący wpływ na możliwość wydania koncesji, a tym samym na podjęcie działalności.
W ocenie Skarżącej, do naruszenia jej interesu prawnego dochodzi zatem w sposób obiektywny, bezpośredni, konkretny i zindywidualizowany, aktualny i obiektywny już w momencie uchwalenia zmiany studium, ponieważ na etapie wydawania koncesji na wydobywanie kopalin wójt gminy, dokonując jej uzgodnienia, związany będzie postanowieniami tego studium. Tym samym studium przestaje w niniejszej sprawie pełnić rolę wyłącznie aktu wewnętrznego gminy, bowiem jego zapisy wprost mogą zezwalać na działalność Skarżącej oraz kształtować treść decyzji koncesyjnej.
Skarżąca naruszenia swojego interesu prawnego upatruje w tym, że jako jedyny dysponent dokumentacji geologicznej, a zarazem jedyny podmiot uprawniony do uzyskania koncesji na wydobycie złóż węgla brunatnego "[...]" nie będzie mogła uzyskać pozytywnego uzgodnienia, o którym mowa w art. 23 ust 2a PGG.
Sąd z argumentacją Skarżącej się zgadza, stwierdzając, że w badanej sytuacji to właśnie od postanowień zaskarżonej uchwały zależy dopuszczalność podejmowania i wykonywania działalności określonej ustawą PGG. Skarżąca podjęła działania zmierzające do decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla planowanego zamierzenia, przy czym działanie to stanowi zagadnienie prejudycjalne dla kwestii przyszłego uzyskania koncesji. Uzyskanie koncesji jest uzależnione od pozytywnego uzgodnienia, o którym mowa w art. 23 ust 2a PGG, zaś kryterium uzgodnienia jest nienaruszanie zamierzoną działalnością przeznaczenia lub sposobu korzystania z nieruchomości, określonego w sposób przewidziany w art. 7. W tej sytuacji istnienie interesu prawnego Spółki A w ocenie Sądu, nie może budzić uzasadnionych wątpliwości i to pomimo, że kwestią bezsporną pozostaje fakt, że Skarżącej nie przysługuje tytuł prawny do nieruchomości położonych na obszarze objętych zmianą Studium.
W tym miejscu Sąd uprzedzając zasadnicze rozważania w niniejszej sprawie, odniesie się do zgłoszonego na rozprawie w dniu 07 czerwca 2018 r. wniosku pełnomocnika strony skarżącej o udzielenie terminu na zapoznanie się z pismami, które od pełnomocnika uczestnika postępowania otrzymał on w dniu [...] czerwca 2018 r., a od organu - na rozprawie w dniu 07 czerwca 2018 r. Jak wskazano na rozprawie i udokumentowano to w protokole z rozprawy (k. 179 akt sądowych), Sąd oddalił wniosek pełnomocnika strony skarżącej o odroczenie rozprawy. Swoje stanowisko o niezasadności złożonego wniosku Sąd oparł przede wszystkim na następujących faktach. Po pierwsze – zarówno zasadnicza argumentacja pisma procesowego uczestnika postępowania, jak i pełnomocnika organu (które doręczono stronie skarżącej na rozprawie) zmierzała do wykazania braku naruszenia interesu prawnego strony skarżącej, a co za tym idzie zasadności odrzucenia złożonej skargi. W ocenie Sądu – co jednoznacznie zostało również wyartykułowane w ustnych motywach rozstrzygnięcia – naruszenie interesu prawnego Skarżącej spółki zaskarżoną uchwałą nie budzi wątpliwości. Konsekwencją tego stanu rzeczy stało się merytoryczne zbadanie zasadności złożonej skargi. Po drugie – należy wskazać, że w myśl art. 133 § 1 ppsa sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. W oparciu o przekazane Sądowi wraz ze skargą akta sprawy wydano również rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. W tej sytuacji Sąd uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, co uzasadniało stosownie do treści art. 113 § 1 ppsa zamknięcie rozprawy.
3. W następnej kolejności należy odnieść się do treści zgłoszonego w dniu 12
lutego 2018 r. wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu Fundacji [...] która wnosiła o odrzucenie, ewentualnie oddalenie skargi. Do wniosku załączono Statut Fundacji potwierdzający jej cele statutowe, obejmujące m.in. ochronę i zachowanie środowiska oraz naturalnych warunków życia człowieka oraz wsparcie dla działań obywatelskich mających na celu powstrzymanie budowy nowych odkrywkowych kopalni węgla brunatnego w Polsce. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowił dopuścić Fundację [...] do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, mając na uwadze brzmienie art. 9 ust. 3 konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 23 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz.U. 2003, nr 73, poz. 78), a także wyrażane w tej kwestii poglądy judykatury oraz doktryny (por. postanowienie NSA z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. II OZ 604/12 oraz J. Szuma, Prawo organizacji ekologicznych do zaskarżania aktów administracyjnych z zakresu ochrony środowiska, s. 218, Rozprawa doktorska, niepul.).
4.Przechodząc do meritum sprawy, należy jednak podkreślić, że samo stwierdzenie wystąpienia naruszenia interesu prawnego Skarżącej nie przesądza jeszcze o zasadności skargi. Obowiązek uwzględnienia skargi na studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy powstaje bowiem dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (zob. wyrok NSA z 11 września 2012 r., II OSK 1573/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że oceny naruszenia owego obiektywnego porządku prawnego dokonuje się w granicach wyznaczonych stwierdzonym naruszeniem interesu prawnego skarżącego podmiotu. Wykazanie przez skarżącego naruszenia jego interesu prawnego jest, bowiem nie tylko warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., ale też determinuje zakres merytorycznej kontroli zaskarżonego aktu. Zasadniczo rozstrzyganie przez sąd dotyczy tych części studium, których ustalenia pozostają w związku z indywidualnym interesem podmiotu skarżącego i powodują dla niego następstwa w postaci ograniczenia bądź pozbawienia konkretnych uprawnień właścicielskich do danej nieruchomości. W przypadku zaskarżenia uchwały organu gminy na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g merytoryczna kontrola zaskarżonego aktu dokonywana jest w granicach wyznaczonych prawną ochroną przysługującą skarżącemu. Wskazane ograniczenia nie dotyczą natomiast sprawdzenia przez sąd legalności trybu sporządzenia zmiany studium, gdyż w razie wystąpienia istotnych naruszeń w tym przedmiocie obligatoryjne jest stwierdzenie nieważności całej uchwały (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2015 r. sygn. II OSK 115/15, orzeczenia.nsa.gov.pl).
5. Przed przystąpieniem do oceny czy zachowana została procedura wskazać należy, iż niniejsza uchwała nie była jeszcze przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia sądu administracyjnego, co uzasadnia jej kontrolę w całokształcie.
Zasady i tryb sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego określa wyczerpująco art. 11 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W niniejszej sprawie w ocenie składu orzekającego procedura zmiany studium została zachowana.
W niniejszej sprawie Rada Gminy w dniu [...] października 2015 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy B.. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że obowiązek zmiany studium wynika z treści art. 95 ust. 1 PGG, bowiem w obowiązującym dotąd Studium nie są naniesione aktualne granice złoża węgla brunatnego "[...]" zlokalizowane na terenie gminy B. (k.1 i n.).
Zgodnie z art. 11 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Wójt ogłosił w prasie lokalnej ([...]), w drodze obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń (Tom I teczka nr [...]) oraz zamieszczonego na stronie internetowej Gminy, o przystąpieniu do sporządzania zmiany studium. W obwieszczeniu tym określono termin składania wniosków. Ogłoszenie nastąpiło [...] stycznia 2016 r., a termin składania wniosków upływał z dniem [...] lutego 2016 r., a więc był dłuższy niż 21 dni.
Następnie stosownie do art. 11 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Wójt zawiadomił organy i instytucje o przystąpieniu do sporządzania zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia wniosków i terminu ich wniesienia (Tom I teczka nr [...]). Zwrócono się do Spółki B, Ministra Środowiska, Marszałka Województwa W., Spółki C., Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, Spółki D., Wójta Gminy K., Burmistrza I. K., Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej, [...] Zarządu Dróg, Wojewódzkiego sztabu Wojskowego, Starostwa Powiatowego, Wojewody W., Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, Burmistrza Miasta i Gminy P., Spółki E Spółki F., Spółki G., Spółki H Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Wójta Gminy T., Zarządu Województwa [...], [...] Wojewódzkiego konserwatora Zabytków, Burmistrza K., Starostwa Kolskiego, Wójta Gminy O. Mały, Wójta gminy G., Starosty K. , Burmistrza S., Wójta Gminy W., WZMiUW w P., Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, Powiatowego Zarządu Dróg, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...], Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w K. i Okręgowego Urzędu Górniczego.
W toku postępowania wpłynęły wnioski od Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...], Spółki D, Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, Komendy państwowej Straży Pożarnej, Kopalni Węgla, PPIS, Operatora Gazociągów, RZGW oraz osób fizycznych. Spółka A wniosła o ujecie granic udokumentowanego złoża węgla brunatnego "[...]", zwałowiska zewnętrznego, pasa infrastruktury technicznej. Wskazano, że granice złoża zostały zmienione "Dodatkiem nr [...] do kompleksowej dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego [...] w kat C1 opracowanej przez przedsiębiorstwo Geologiczne, K. . Wskazano, że zmiana studium powinna uwzględniać także przebudowę istniejącej infrastruktury technicznej niezbędnej do eksploatacji złoża "[...]".
Wnioski zostały w części uwzględnione. Wniosek Spółki A zarejestrowano pod poz. 5 Wykazu wniosków złożonych na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym do zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy B. rozpatrzonych przy sporządzaniu projektu zmiany studium (teczka nr [...]). Jak wynika z akt sprawy wniosku Skarżącej nie uwzględniono, z uwagi na wiążące referendum, w którym mieszkańcy gminy nie wyrazili zgody na wydobycie węgla brunatnego ze złoża "[...]".
W dalszej kolejności projekt studium skierowano do zaopiniowania i uzgodnienia.
Opinię, zgodnie z art. 11 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wyraziła Komisja Urbanistyczno-Architektoniczna Gminny B. Projekt zmiany studium został zaopiniowany pozytywnie.
Projekt planu uzyskał, stosownie do art. 11 pkt 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, pozytywną opinię Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, Starosty powiatowy, Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, Komendanta Państwowej Powiatowej Straży Pożarnej, Okręgowego Urzędu Górniczego, Marszałka Województwa W.. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi co do braku wymaganych uzgodnień ze: starostą powiatowym, gminami sąsiednimi, właściwym konserwatorem zabytków, właściwymi organami wojskowymi, ochrony granic oraz bezpieczeństwa państwa, dyrektorem właściwego urzędu morskiego, właściwego organu nadzoru górniczego, właściwego organu administracji geologicznej – należy podkreślić, że wszystkie wymagane uzgodnienia zostały poczynione.
Jak wynika z akt sprawy do Zarządu Województwa [...] zwrócono się pismem z dnia [...] września 2016 r. W aktach znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia dowodu nadania wniosku o uzgodnienie przez Zarząd Województwa [...] projektu zmiany studium Gminy B. wraz z prognozą oddziaływania na środowisko, w zakresie jego zgodności z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego województwa. Wniosek o uzgodnienie dotarł do Marszałka Województwa w dniu [...] września 2016 r. (teczka nr [...]).
Podobnie w trybie art. 11 ust 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zwrócono się do Geologa Powiatowego Starostwa [...] (pismo z dnia [...] września 2016 r. podjęto [...] września 2016 r.) oraz nadzoru geologicznego Ministerstwa Środowiska (pismo doręczono [...] września 2016 r.).
Zwrócono się również gmin: K. (doręczono [...] września 2016 r.), G. (doręczono [...] września 2016 r. a postanowienie uzgadniające wydano [...] października 2016 r.), O. (doręczono [...] września 2016 r.), S. (doręczono [...] września 2016 r., a postanowienie uzgadniające wydano [...] października 2016 r.), K. (doręczono [...] września 2016 r.), T. (doręczono [...] września 2016 r.), P. (doręczono [...] września 2016 r.), W. (doręczono [...] września 2016 r.), I. K. (doręczono [...] września 2016 r. a postanowienie uzgadniające wydano [...] października 2016 r.).
Wystąpiono również do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (pismo doręczono [...] września 2016 r. a uzgodnienie wydano [...] września 2016 r.).
Zwrócono się również do Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (pismo doręczono [...] września 2016 r.), Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej (pismo doręczono [...] września 2016 r., a odpowiedzi udzielono pismem z dnia [...] października 2016 r.), Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego (pismo doręczono [...] września 2016 r. a postanowienie uzgadniające wydano [...] października 2016 r.).
Zwrócono się nadto do Okręgowego Urzędu Górniczego (pismo doręczono [...] września 2016 r.). W aktach znajdują się wszystkie potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie dowodu nadania ww. wniosków o uzgodnienie. Jak wynika z nadesłanych akt Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego jako organu nadzoru górniczego zaopiniował pozytywnie przedłożone mu dokumenty w dniu [...] września 2016 r.(k. 36).
Tym samym zarzuty strony odnoszące się do braku wymaganych uzgodnień ze: starostą powiatowym, gminami sąsiednimi, właściwym konserwatorem zabytków, właściwymi organami wojskowymi, ochrony granic oraz bezpieczeństwa państwa, dyrektorem właściwego urzędu morskiego, właściwego organu nadzoru górniczego, właściwego organu administracji geologicznej – uznać należało za bezzasadne. Odnosząc się do braku uzgodnień z dyrektorem właściwego urzędu morskiego, należy wskazać, że na obszarze objętym studium nie występuje pas techniczny i ochronny morskich portów i przystani. Tymczasem, z woli ustawodawcy zakres uzgadniania studium z dyrektorem właściwego urzędu morskiego jest ograniczony do konkretnego terenu, czyli "pasa technicznego, pasa ochronnego oraz morskich portów i przystani". W tej sytuacji nie sposób organowi zarzucić naruszenia prawa. Z urzędu Sąd zauważa, że na obszarze objętym zmianą studium nie ma również obszarów ochrony uzdrowiskowej, co powoduje, że w przedmiotowej sprawie nie są wymagane opinie dyrektora właściwego urzędu morskiego oraz ministra właściwego do spraw zdrowia.
Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu braku zgodności studium z planem zagospodarowania przestrzennego województwa należy zwrócić uwagę, że organem - uzgadniającym – studium w zakresie zgodności z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego województwa jest zarząd województwa (art. 11 pkt. 6 upzp). W okolicznościach badanej sprawy Wójt zwrócił się do tego organu o stosowne uzgodnienie. Jak wynika z akt sprawy do Zarządu Województwa [...] zwrócono się pismem z dnia [...] września 2016 r. W aktach znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia dowodu nadania wniosku o uzgodnienie przez Zarząd Województwa W. projektu zmiany studium Gminy B. wraz z prognozą oddziaływania na środowisko, w zakresie jego zgodności z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego województwa Wniosek o uzgodnienie dotarł do organu w dniu [...] września 2016 r. (teczka nr [...]). W okolicznościach badanej sprawy Zarząd Województwa [...] odpowiedział postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. uzgadniając projekt zmiany studium w zakresie jego zgodności z planem Zagospodarowania Przestrzennego Województwa [...] – pod warunkiem – że projekt zostanie pozytywnie zaopiniowany przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. – w zakresie – ustaleń mogących mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody Obszaru Chronionego Krajobrazu "[...]" oraz pod warunkiem, że projekt zmiany zostanie pozytywnie zaopiniowany przez właściwy organ administracji geologicznej w zakresie udokumentowanych złóż kruszywa i węgla brunatnego. W kwestii treści uzgodnienia przez Zarząd Województwa [...] należy zwrócić uwagę, że zasadniczo z treści art. 24 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wnioskować można, że możliwe jest "warunkowe" uzgodnienie projektu studium przez uprawniony organ. Należy zwrócić uwagę, że w okolicznościach badanej sprawy Zarząd Województwa [...] "postanowił uzgodnić projekt zmiany studium". Zgodzić należy się, że w postanowieniu z dnia [...] października 2016 r. sformułowano warunki na jakich Zarząd Województwa [...] uzgadnia projekt zmiany studium. W tym kontekście, w ocenie Sądu kluczowe znaczenie w okolicznościach badanej sprawy miały dwie kwestie. Po pierwsze – warunkiem uczyniono pozytywne uzyskanie opinii przez dwa inne organy, tj. organ administracji geologicznej oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. W tym zakresie nie budzi wątpliwości Sądu, że postanowienie negatywnie opiniujące projekt zmiany studium wydał organ administracji geologicznej - Minister Środowiska , wskazując, że w planie Zagospodarowania Przestrzennego Województwa [...] – Uchwała [...] Sejmiku Województwa [...] ([...]) złoże węgla brunatnego "[...]" znajdujące się na obszarze gminy B. przewidziane jest do eksploatacji. Odnosząc się jednak do kwestii negatywnej opinii Ministra Środowiska należy wskazać, że wniosek o zaopiniowanie doręczono temu organowi [...] września 2016 r., a zatem termin do zaopiniowania upływał z dniem [...] października 2016 r. Jak wynika z akt sprawy opinia Ministra Środowiska została nadana już po terminie, tj. w dniu [...] października 2016 r. (k. 117 akt sądowych). Badając zasadność zarzutów podniesionych w skardze wyjaśnić trzeba, że Sąd w niniejszym składzie stoi na stanowisku prezentowanym zarówno w doktrynie, jak i w judykaturze, że dla oceny dochowania terminu do wyrażenia opinii będą miały zastosowanie przepisy działu I rozdziału 10 kpa ( zob. Tomasz Bąkowski Komentarz do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym R. Hauser, E. Mzyk, Z. Niewiadomski, M. Rzążewska Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym s.66). W komentarzu do art.25 Ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (T. Bąkowski - Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Komentarz Zakamycze 2004) oraz w orzecznictwie sądowym (postanowienie Sądu Najwyższego z 12.05.1978 r. IV Cr 130/78 OSPiKA 1979/4/76, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.09.2008 r. II OSK 1101/07 nie publ.) przyjmuje się, że o tym czy pismo zostało złożone w terminie decyduje data jego przekazania polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Stanowisko to, w ocenie Sądu, jest tym bardziej uzasadnione, że data nadania pisma w placówce operatora pocztowego jest najwcześniejszą datą poddającą się weryfikacji, z którą można stwierdzić, że doszło do zaopiniowania projektu zmiany studium. W okolicznościach badanej sprawy, z akt sprawy jednoznacznie wynika, że postanowienie negatywnie opiniujące projekt zmiany studium nadano w Urzędzie Pocztowym w W. dopiero [...] października 2016 r., a więc już po upływie terminu do dokonania tej czynności. W tej sytuacji organ był nie tyle uprawniony, co zobowiązany, w myśl art. 25 ust. 2 upzp projekt studium uznać za uzgodniony.
W kwestii opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. należy wskazać, że organ ten wniosek o opinię otrzymał [...] września 2016r. , a więc termin do dokonania uzgodnienia upływał z dniem [...] października 2016 r. Podkreślić należy, że w myśl art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2017, poz. 1405) organ opracowujący projekt dokumentu, o którym mowa w art. 46 lub 47 (m.in. studium uwarunkowań), poddaje projekt, wraz z prognozą oddziaływania na środowisko, opiniowaniu przez właściwe organy, o których mowa w art. 57 (Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska). Właściwe organy wydają opinię - w terminie 30 dni - od dnia otrzymania wniosku o wydanie opinii. Trzydziestodniowy, ustawowy termin do wydania opinii przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, w okolicznościach badanej sprawy upływał z dniem [...] października 2016 r. (piątek). Jak wynika z akt sprawy wniosek o zaopiniowane doręczono temu organowi w dniu [...] września 2016 r. W okolicznościach badanej sprawy nie ulega jednak wątpliwości, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. opinię sporządził już po tym terminie, bo w dniu [...] października 2016 r. Dlatego też należało przyjąć, jak uczynił to organ w niniejszej sprawie, że projekt zmiany studium zaopiniowano pozytywnie w trybie art. 25 ust. 2 upzp. W tej sytuacji prawidłowo uznano, że ziściły się warunki sformułowane w postanowieniu Zarządu Województwa [...] z dnia [...] października 2016 r.
Dokonując oceny poczynionych uzgodnień, Sąd zauważa, że Zarząd Województw [...] literalnie wskazał, że "uzgadnia projekt zmiany studium". Nie budzi wątpliwości Sądu, że sformułowane w postanowieniu z dnia [...] października 2016 r. warunki zostały spełnione, a uzgodnienie zmiany studium przez Zarząd Województwa [...], a także pozytywne jej zaopiniowanie przez właściwy organ administracji geologicznej oraz przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska - jest faktem. Ubocznie jednak należy zauważyć, że jakkolwiek prawo dopuszcza warunkowe uzgodnienia, to ustawodawca w sposób wyraźny rozróżnia dwa tryby współdziałania organów, przewidując: luźniejszą formę współdziałania jaką jest zasięgnięcie niewiążącej opinii oraz zakładające jednolitość stanowiska -uzgodnienie (por. Z. Niewiadomski, Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz. Warszawa 2015, s. 228 i n.). Abstrahując zatem, od faktu spełnienia wskazanych warunków w okolicznościach niniejszej sprawy, należy wskazać, że w ocenie Sądu, za niedopuszczalne uznać należy formułowanie przez organ uzgadniający (w trybie art. 11 pkt 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu) warunków uzgodnienia, które wbrew woli ustawodawcy, niewiążącej z natury opinii (o której mowa w art. 11 pkt 6 lit. g) i j) ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) nadają charakter bezwzględnie wiążący w dalszym toku postępowania.
Analizując dalszy bieg procedury, należy wskazać, że stosownie do art. 11 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Wójt wprowadził zmiany wynikające z uzyskanych opinii.
Uzgodniony projekt, zgodnie z art. 11 pkt 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym został wyłożony do publicznego wglądu w okresie od [...] stycznia 2017 r. do [...] lutego 2017 r. o czym ogłoszono w dniach [...] stycznia 2017 r. do [...] marca 2017 r. na tablicy ogłoszeń i stronie internetowej. Ogłoszenie zamieszczono również w prasie lokalnej w [...] stycznia 2017 r. (Przegląd Kolski). Okres wyłożenia projektu był dłuższy niż 21 dni. Termin dyskusji publicznej nad przyjętymi w projekcie planu rozwiązaniami określono na dzień [...] lutego 2017 r. określając miejsce spotkania w siedzibie Urzędu. Termin do wnoszenia uwag do przedmiotowego projektu zakreślony został do dnia [...] marca 2017 r., a więc z zachowaniem terminu o którym mowa w art. 11 pkt 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W dniu [...] lutego 2017 r. odbyła się publiczna dyskusja nad projektem zmiany studium.
Do projektu zmiany studium wniesiono uwagi. Jak wynika z przekazanej Sądowi dokumentacji, w toku procedury uchwalania zmiany studium zgłoszono 10 uwag, w tym uwagę Spółki A (w tabeli zarejestrowana pod poz. 9 – teczka nr [...]). W aktach sprawy znajduje się również Rozstrzygniecie Wójta Gminy B. o sposobie rozpatrzenia uwag. W pkt. 9 orzeczono, że "Nie uwzględnia się uwagi [...]". Uzasadnienie sposobu rozstrzygnięcia zgłoszonych uwag przedstawiono na s. 10-14 (teczka nr [...]), przy czym poza uwagami Skarżącej, nie uwzględniono również uwag 4 (czterech) innych podmiotów. Łącznie nie uwzględniono 5 z 10 wniesionych uwag. Wójt Gminy B. przedstawił szczegółowe stanowisko, w odniesieniu do każdej ze zgłoszonych uwag.
W dniu [...] kwietnia 2017 r. Rada Gminy podjęła uchwałę w sprawie uchwalenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy B.. Do uchwały załączono rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag wniesionych do projektu zmiany studium. Pod poz. Nr [...] załącznika nr [...] do zaskarżonej uchwały rozstrzygnięto o sposobie rozpatrzenia uwag [...]. (teczka nr [...])
Z powyższych względów uznać należy, ze wbrew zarzutom skargi procedura uchwalania studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego w niniejszej sprawie została zachowania.
6. Odnosząc się natomiast do kwestii zasad sporządzenia studium wskazać należy, zasady te to standardy odnoszące się do merytorycznych ustaleń studium, związane są z jego treścią oraz parametrami technicznymi i wymaganiami dotyczącymi dokumentacji.
Zwrócić również należy uwagę, że gmina w ramach wykonywania zadań własnych ustala m.in. przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu, a uprawnienie to, określane w doktrynie jako tzw. "władztwo planistyczne", realizuje między innymi poprzez uchwalenie studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego i polega na tym, że gmina samodzielnie rozstrzyga o zasadach zagospodarowania, co jednak nie może być rozumiane jako dowolność działania. Rozstrzyganie o przeznaczeniu terenu i zasadach jego zagospodarowania winno nastąpić z uwzględnieniem obowiązujących przepisów. Zgodnie, bowiem z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Tymi konstytucyjnymi granicami działania związane są także wspólnoty samorządowe i ich organy. Przekroczenie tych granic stanowi istotne naruszenie prawa.
W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu należy do zadań własnych gminy. Przepis ten wyznacza gminę jako podstawową jednostkę samorządu terytorialnego, właściwą w sprawach planowania przestrzennego. Oznacza to, że wyłącznie gmina, poprzez swoje organy, będzie określała przeznaczenie i zasady zagospodarowania położonego na jej obszarze terenu. Realizacja zadań publicznych gminy na jej terytorium dokonywana jest między innymi w drodze uchwalania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.
Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenia przez organ przepisu art. 95 PGG należy wskazać, że przepis art. 95 ust. 2 PGG nakłada na radę gminy obowiązek wprowadzenia do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy obszarów udokumentowanego złoża kopaliny oraz obszarów udokumentowanego kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla. Ustawodawca zakreślił termin 2 lat od dnia zatwierdzenia dokumentacji geologicznej przez właściwy organ administracji geologicznej. Ustawodawca w art. 95 ust. 2 PGG nakazuje radzie gminy - wprowadzić do studium obszary - udokumentowanego złoża kopaliny. Ustawodawca posłużył się terminem "wprowadzenie do studium", które jak przyjmuje się w doktrynie oraz judykaturze polega na dokonaniu w nim stosownych zmian polegających na ich wykazaniu (por. B. Rakoczy, Praw górnicze i geologiczne. Komentarz, Lex 2015, Wyd/el.). Wskazuje się, że pojęcie "wprowadzenie" obszaru złoża do studium oznacza naniesienie stosownych zmian do istniejącego studium, a 2 letni termin na wprowadzenie tych zmian do studium jest zachowany wówczas, gdy rada gminy przyjmie stosowną uchwałę (por. H. Schwarz, Prawo geologiczne i górnicze. Komentarz, Wrocław 2013, s. 513). Nie ulega jednak wątpliwości, że ujawnienie złóż w studium wywołuje określone konsekwencje, związane z tym, że kierunki zagospodarowania danego terenu powinny uwzględniać istnienie złoża tak, aby możliwa była jego eksploatacja w przyszłości (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. II OSK 2323/15, wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2018 r. sygn. II OSK 356/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). W pełni należy się zgodzić z argumentacją skargi, co do tego, że obszary złóż musza być chronione przed trwałym zainwestowaniem.
7. Należy również zgodzić się ze Skarżącą, że ustawodawca szczególną troską obejmuje złoża kopalin, dając wyraz swoim intencjom nie tylko na gruncie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w Prawie geologicznym i górniczym, ale również w ustawie z dnia 27 kwietnia 2002 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2017, poz. 519 – dalej jako: POŚ) gdzie w art. 72 ust 1 pkt 2 nakazuje gminie zapewnić warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalnej gospodarki zasobami środowiska m.in. poprzez uwzględnienie obszarów – występowania - kopalin lub obecnych i - przyszłych - potrzeb eksploatacji tych złóż.
Żaden przepis prawa – w okolicznościach badanej sprawy - nie nakładał jednak na organ obowiązku – jak oczekiwałaby tego Skarżąca – "przeznaczenia" terenów na których ujawniono występowanie złóż, pod eksploatację. Podkreślić trzeba, że planu zagospodarowania przestrzennego województwa nie wywołuje skutków właściwych dla aktu prawa miejscowego, w szczególności planu miejscowego i nie kształtuje bezpośrednio sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości, choć wiąże przy sporządzaniu i uchwalaniu studium i planu miejscowego. Moc wiążąca planu zagospodarowania przestrzennego województwa w stosunku do aktów planistycznych gminy zależy przede wszystkim od treści planu zagospodarowania przestrzennego województwa i ustaleń w nim przyjętych (por. postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2016 r. sygn. II OSK 926/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się zatem do treści tego planu w zakresie istotnym dla okoliczności badanej sprawy, zauważyć trzeba, że Plan zagospodarowania przestrzennego województwa wielkopolskiego do treści, którego odwołuje się Skarżąca w pkt 30.3 "Racjonalne wykorzystanie złóż kopalin" zawierał zapis wskazujący złoża które są i będą eksploatowane, jednocześnie wskazując, że "w dalszej kolejności przewiduje się eksploatację złóż "[...]". Podkreślić należy, że Zarząd Województwa [...] – w zakresie swoich kompetencji – stwierdził zgodność projektu zmiany studium z ustaleniami Planu zagospodarowania przestrzennego województwa wielkopolskiego. W ocenie Sądu, nawet przy przyjęciu założenia o przeznaczeniu przez samorząd województwa wielkopolskiego złóż "[...]" pod eksploatację w pewnej, niedookreślonej perspektywie czasowej, nie sposób z powoływanego zapisu wywieść obowiązku organu do określenia w studium kierunku zagospodarowania wskazanych terenów, jako "przeznaczonych" pod eksploatację. Rolą Rady Gminy w tej sytuacji było takie wytyczenie kierunków zagospodarowania wskazanych terenów, które - nie uniemożliwi - ewentualnej eksploatacji tych terenów w przyszłości. I zgodnie z tym obowiązkiem postąpiono, czego strona Skarżąca nie kwestionuje, domagając się jednak literalnego wytyczenia w studium kierunku zagospodarowania przestrzennego "eksploatacja złóż". W ocenie Sądu taki obowiązek nie ciążył na organie. Obowiązek wytyczenia kierunku zagospodarowania terenów obejmujących złoża "[...]" pod eksploatację, nie wynika ani z planu zagospodarowania przestrzennego województwa wielkopolskiego, ani ze złożonego na rozprawie w dniu 07 czerwca 2018 r. Programu dla sektora górnictwa węgla brunatnego w Polsce, który obejmuje lata 2018-2030 z perspektywą do 2050 roku i prezentuje kierunki rozwoju sektora górnictwa węgla brunatnego w Polsce wraz z celami i działaniami niezbędnymi dla ich osiągnięcia. Należy zauważyć, że jakkolwiek złoże "[...]" zostało wymienione w tabeli 12, wykaz złóż o charakterze strategicznym, to jednocześnie w tabeli wskazano termin potencjalnego zagospodarowania tych złóż określając Perspektywę zagospodarowania tych złóż "do roku 2050" (k.171 akt sądowych). Zatem nie sposób również na tej podstawie wywodzić zasadnie, ciążącego na organie przy sporządzaniu projektu studium w roku 2017, obowiązku wytyczenia kierunku "eksploatacja" w odniesieniu do terenów na których ujawniono złoża "[...]". Obowiązku takiego nie sposób – w ocenie Sądu – wywieść, z żadnego z przedłożonych w toku postępowania przez Skarżącą dokumentów, ani z treści obowiązujących przepisów prawa.
Dlatego też, podniesione w skardze zarzuty nie zasługiwały w ocenie Sądu na uwzględnienie.
Sąd, rozpatrując skargę, nie dostrzegł również z urzędu żadnej istotnej wadliwości zaskarżonej uchwały.
Z wyżej wskazanych względów Sąd, na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło