IV SA/Po 1254/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2012 r. wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Ch. z dnia [...] września [...] r. nr [...] w przedmiocie rozpoznania skargi na działalność Burmistrza Miasta Ch. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. IV SA/Po 1254/11 (dalej postanowienie z 20 grudnia 2011 r.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. (dalej WSA) odrzucił skargę J. M. (dalej Skarżący) na uchwałę Rady Miejskiej w Ch. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie rozpoznania skargi na działalność Burmistrza Miasta Ch.. Odpis przedmiotowego postanowienia doręczono Skarżącemu dnia 28 grudnia 2011 r. (k. 102-103, 142 akt IV SA/Po 1254/11). Wnioskiem nadanym w Urzędzie Pocztowym dnia [...] stycznia 2012 r. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Jego majątek stanowi dom jednorodzinny o powierzchni [...] m2, mieszkanie o powierzchni [...] m2, działka o powierzchni [...] m2 i oszczędności w kwocie [...] zł. Skarżący wraz z małżonką osiąga miesięczny dochód brutto w kwocie [...] zł, na który składa się świadczenie rentowe Skarżącego w kwocie [...] zł, emerytura małżonki w kwocie [...] zł i [...] zł z tytułu wynajmu pokoju. Miesięczne wydatki rodziny Skarżącego wynoszą [...] zł, jednakże bez uwzględnienia kosztów zakupu żywności, odzieży, zdarzeń losowych, zakupu prasy i biletów do teatru (k. 143-145, 146 akt IV SA/Po 1254/11). Postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...] stycznia 2012 r. IV SA/Po 1254/11 (dalej postanowienie z [...] stycznia 2012 r.), Skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz sądowy podkreślił, że Skarżący nie może być uznany za osobę, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uzyskuje On stały dochód z renty i wynajmu pokoju. Żona Skarżącego ma stały dochód z emerytury. Łączny dochód małżonków wynoszący [...] zł przy uwzględnieniu deklarowanych stałych wydatków w kwocie [...] zł, pozwala Skarżącemu na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczają się do kosztów ewentualnej skargi kasacyjnej. Skarżący w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy ujawnił, że ma oszczędności w kwocie [...] zł. Suma ta winna wystarczyć na opłacenie pełnomocnika do sporządzenia ewentualnej skargi kasacyjnej od postanowienia WSA z [...] grudnia 2011 r. Odpis postanowienia z [...] stycznia 2012 r. doręczono Skarżącemu dnia [...] lutego 2012 r. (k. 148-149, 154 akt IV SA/Po 1254/11). Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia z [...] stycznia 2012 r. W uzasadnieniu Skarżący zauważył, że Sąd błędnie ocenił Jego dochody i koszty. Skarżący osiąga miesięczny dochód brutto w kwocie [...] zł, co po potrąceniu świadczeń podatkowych daje kwotę [...] zł netto. Ponoszone przez Skarżącego koszty stałe i zmienne wynoszą łącznie [...] zł. Osiągany dochód z wynajmu lokalu nie jest stały. Wskazana we wniosku o przyznanie prawa pomocy kwota [...] zł została wydana przez Skarżącego na wymianę kotła c.o. Skarżący zwrócił również uwagę na ponoszone koszty opieki zdrowotnej i opłaty za media (k. 156-157, 158-162 akt IV SA/Po 1254/11). Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1254/11, WSA odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu WSA wyjaśnił, że Skarżący nie wykazał w należyty sposób braku środków finansowych na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wraz z małżonką dysponuje on stałym miesięcznym dochodem z tytułu świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych – łącznie netto [...] zł. Skarżący pozostaje również właścicielem domu jednorodzinnego o powierzchni [...] m2, mieszkania o powierzchni 34,70 m2 i nieruchomości gruntowej o powierzchni [...] m2. Zdaniem WSA, niewiarygodne jest twierdzenie Skarżącego zawarte w sprzeciwie, że w okresie między [...] stycznia 2012 r. a [...] lutego 2012 r., wydatkował On [...] zł "na rozliczenie remontu (wymiany kotła c.o. po 21 latach)". Twierdzenia tego Skarżący nie poparł żadnym dokumentem. Określając w sprzeciwie z [...] lutego 2012 r. swe wydatki na kwotę [...] zł, która przewyższa miesięczne dochody wynoszące [...] zł, Skarżący poza przedstawieniem szczegółowych obliczeń nie uprawdopodobnił ich wiarygodności, nie przedkładając rachunków za media, zakup lekarstw, ani innego rodzaju koszty określone mianem stałych i zmiennych. Biorąc pod uwagę, że kwestionowana przez Skarżącego uchwała Rady Miejskiej w Ch. z dnia 1 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie rozpoznania skargi na działalność Burmistrza Miasta Ch. (nie poddana kognicji sądów administracyjnych) w swym kształcie najbardziej zbliżona jest do aktów, o których stanowi § 2 ust. 1 pkt 3-4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), WSA przyjął, że wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie zgodnie z § 3 rozporządzenia wyniósłby 150 zł. Nie stanowi to kwoty, która przekraczałaby możliwości finansowe Skarżącego. Tak samo skorzystanie z usług fachowego pełnomocnika procesowego celem sporządzenia skargi kasacyjnej (240+55,20+17 zł) zważywszy na posiadany przez Skarżącego majątek, osiągany stały miesięczny dochód, zdaniem WSA może nastąpić na koszt Skarżącego (k. 164-166 akt IV SA/Po 1254/11). Pismem z dnia [...] marca 2012 r., doprecyzowanym następnie w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie WSA z dnia [...] lutego 2012 r. W uzasadnieniu pisma z dnia [...] marca 2012 r. Skarżący opisał dotychczasowy przebieg postępowania podkreślając, że WSA odmawiając bezpodstawnie chociażby minimum pomocy prawnej, błędnie oceniając składane wnioski pozbawił Skarżącego prawa do sądu. W piśmie z dnia 10 kwietnia 2012 r. Skarżący podkreślił, że Sąd błędnie dowodzi, że sprawy związane z uchwalaniem miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego lub ich zmianami jako prawo miejscowe nie podlegają ocenie sądów administracyjnych (k. 171-172, 178 akt IV SA/Po 1254/11). Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., sygn. akt I OZ 372/12, NSA uchylił zaskarżone postanowienie WSA z [...] lutego 2012 r. i przekazał sprawę WSA do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA powołując art. 255 ppsa wskazał, że dla dokonania rzetelnej oceny możliwości finansowych J. M. zasadnym było zwrócenie się o przedłożenie dodatkowych dokumentów m.in. kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów za media, zakup lekarstw oraz innego rodzaju kosztów określanych jako ,,zmienne i stałe", dokumentu potwierdzającego wydatki związane z wymianą kotła c.o. W ocenie NSA, przyjęcie przez Sąd I instancji – bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego – że strona nie wykazała, by nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania należy uznać za co najmniej przedwczesne (k. 190-193 akt IV SA/Po 1254/11). W wykonaniu wytycznych zawartych w uzasadnieniu postanowienia NSA z dnia [...] maja 2012 r., pismem z dnia [...] lipca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1254/11, w wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia [...] lipca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1254/11, Skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni pod rygorem rozpatrzenia wniosku na podstawie informacji przedstawionych w formularzu wniosku przez przedłożenie precyzyjnie wymienionych w zarządzeniu dokumentów dotyczących Jego sytuacji majątkowej. Jednocześnie Skarżący został pouczony, że brak odpowiedzi na wezwanie może zostać uznany za argument uzasadniający odmowę przyznania prawa pomocy z powodu braku możliwości rzetelnej oceny złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący odebrał powyższe pismo dnia 13 lipca 2012 r. (k. 205- 207 akt IV SA/Po 1254/11). Pismem z dnia [...] lipca 2012 r., nadanym w urzędzie pocztowym [...] lipca 2012 r., skierowanym do Prezesa WSA Skarżący wyjaśnił, że uczynienie zadość wezwaniu o przedłożenie wskazanych w zarządzeniu z dnia [...] lipca 2012 r. dokumentów jest niewykonalne w zakreślonym terminie. Poza tym, tak rygorystyczne żądania nie znajdują pokrycia w przepisach o pomocy prawnej. Skarżący wyjaśnił, że złożył już oświadczenie majątkowe w sposób zgodny z prawem oraz pod rygorem odpowiedzialności karnej. Skarżący zwrócił również uwagę na niezasadność długiego czasu trwania postępowania w niniejszej sprawie (k. 209 akt IV SA/Po 1254/11). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa osobie fizycznej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to winno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z: 15.3.2011 r., II GZ 83/11, Lex nr 783924; 18.6.2010 r., I FZ 153/10, Lex nr 643195; postanowienie WSA w Krakowie z 03.9.2010 r., I SA/Kr 1195/10, Lex nr 687002). To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczegółowego określenia swego żądania oraz wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z: 4.4.2011 r., II FZ 103/11, Lex nr 783800; 22.02.2011 r., II GZ 59/11, Lex nr 783918; B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011 r., s. 737). Wyjątkowy charakter omawianej instytucji prawnej pociągający za sobą konieczność obiektywizacji sytuacji majątkowej podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy sprawia, że uchylenie się strony od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych bądź sprzecznych ze sobą danych skutkuje brakiem wystarczających podstaw do jego przyznania. Strona winna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (postanowienie NSA z: 24.3.2011 r., I FZ 17/11, Lex nr 783616; 1.12.2010 r., I GZ 382/10, Lex nr 741371). W interesie strony leży właściwe przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy; do wnioskodawcy należy inicjatywa dowodowa strony (postanowienie NSA z 17.5.2011 r., II GZ 253/11). Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14.01. 2011 r., II OZ 1361/10, Lex nr 743829). Stosownie do art. 255 ppsa, w sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że niedopełnienie nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, o którym mowa w art. 255 ppsa, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z: 16.03.2012 r., sygn. akt I OZ 160/12, Lex nr 1136752; 16.03.2012 r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex nr 1136748; 15.3.2012 r., sygn. akt II FZ 175/12, Lex nr 1121113; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 r., s. 649, uw. 4). W rozpoznawanej sprawie Skarżący nie wykazał w przekonujący sposób swej trudnej sytuacji majątkowej, która uniemożliwiłaby Mu w sposób obiektywny uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej (150 zł) i skorzystanie z usług fachowego pełnomocnika procesowego celem sporządzenia skargi kasacyjnej. Zarządzeniem z dnia [...] lipca 2012 r. Skarżący został wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów dotyczących wyciągów i wykazów z rachunków bankowych za okres od [...] października 2011 r. do [...] czerwca 2012 r., dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do Niego oraz osób pozostających ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym; nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2010 i 2011 osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe; deklaracji związanej z opodatkowaniem wynajmu części lokalu mieszkalnego, przedłożenia zestawienia użytkowanych pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym; przedłożenia dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów za media, zakup lekarstw oraz innego rodzaju kosztów określanych jako "zmienne i stałe"; przedłożenia dokumentów potwierdzających daty i wysokość wydatków związanych z wymianą kotła c.o. Skarżący został wezwany do przedłożenia wyżej wskazanych dokumentów w terminie 7 dni począwszy od dnia odebrania wezwania, które nastąpiło 13 lipca 2012 r. (k. 207 akt IV SA/Po 1254/11). Już jednak w drugim dniu biegnącego terminu, tj. 15 lipca 2012 r. Skarżący - odmawiając przedłożenia powyższych dokumentów - stwierdził, że jest ono w tym czasie niewykonalne (k. 209 akt IV SA/Po 1254/11). Skarżący nie podjął zatem próby zebrania dokumentów w zakreślonym Mu terminie, nie wnosząc o jego wydłużenie, ani też nie przedkładając jakichkolwiek dokumentów po jego upływie, aż do dnia dzisiejszego (mimo upływu ponad 7 tygodni od dnia wezwania i powoływania się na szereg okoliczności, które były przedmiotem wezwania, we wniosku z [...] stycznia 2012 r., w sprzeciwie z 7 lutego 2012 r., w odpisie wniosku do Sądu Rejonowego w Ch. z [...] stycznia 2012 r.). W ten sposób zasadną jest teza, że Skarżący nie wykazał w rzetelny sposób własnej sytuacji majątkowej, która uniemożliwia Mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał jednocześnie na uwadze, że Skarżący wraz z małżonką dysponuje stałym miesięcznym dochodem z tytułu świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych – łącznie netto [...] zł. Skarżący pozostaje również właścicielem domu jednorodzinnego o powierzchni [...] m2, mieszkania o powierzchni [...] m2 i nieruchomości gruntowej o powierzchni [...] m2. W ocenie Sądu sytuacja majątkowa Skarżącego, ustalona na podstawie przedłożonych dokumentów pozwala na przyjęcie, że uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej (250 zł) i skorzystanie z usług fachowego pełnomocnika procesowego celem sporządzenia skargi kasacyjnej (240+55,20+17 zł) nie przekracza możliwości finansowych Skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. MZ