IV SA/Po 186/13
WyrokWSA w Poznaniu2013-05-22
Skład orzekający: Ewa Kręcichwost - Durchowska, Izabela Bąk - Marciniak, Tomasz Grossmann
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zmienić decyzję administracyjną w trybie art. 155 Kpa, gdy została ona już zaskarżona do sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może wszczynać postępowania w przedmiocie zmiany decyzji administracyjnej (w tym w trybie art. 155 Kpa) w stosunku do decyzji, na którą została skutecznie złożona skarga do sądu administracyjnego. Skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego mającego na celu usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, co wynika z zasady prawa do sądu oraz potrzeby uniknięcia kumulacji postępowań i rozbieżnych orzeczeń.Stan faktyczny
Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł skargę na decyzję Burmistrza Miasta C. przyznającą dodatek mieszkaniowy, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących sposobu obliczania dochodu poprzez zaliczenie do niego dodatku pielęgnacyjnego. Organ administracji pierwotnie przyznał dodatek, a następnie wydał decyzję zmieniającą uzasadnienie, podtrzymując wysokość świadczenia. Rzecznik Praw Obywatelskich podtrzymał skargę i wniósł o uchylenie zarówno pierwotnej decyzji, jak i decyzji zmieniającej, wskazując na niedopuszczalność zmiany decyzji w trybie art. 155 Kpa po jej zaskarżeniu do sądu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. sprawy ze skargi R. P. O. na decyzję Burmistrza Miasta C. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę
Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Burmistrz C. przyznał B. S. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...]sierpnia 2012r. do [...] stycznia 2013r..
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucając jej naruszenie art.3 ust.3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2001 r., Nr 71, poz.734 ze zm.) oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz.U. Nr 78, poz.483).
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi Rzecznik wskazał m.in., że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło fakt, że do dochodu B.... S., obliczanego dla potrzeb wydania zaskarżonej decyzji, doliczono świadczenie w postaci dodatku pielęgnacyjnego. Działanie takie powoduje, w ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich, że zaskarżona decyzja nr [...], musi zostać uznana za niezgodną z obowiązującymi przepisami prawa. Rzecznik Praw Obywatelskich stoi bowiem na stanowisku, że mimo wydania decyzji uwzględniającej żądanie strony, organ dokonał w tej sprawie błędnej wykładni art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, poprzez wadliwe określenie dochodu strony, na skutek zaliczenia do tego dochodu świadczenia w postaci dodatku pielęgnacyjnego. W konsekwencji niezgodnego z przepisami prawa obliczenia dochodu strony, została również niewłaściwie naliczona wysokość przyznanego dodatku mieszkaniowego.
Dalej skarżący wskazał, że na gruncie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej Ppsa), Rzecznik Praw Obywatelskich jako skarżący może wnieść skargę, bez obowiązku zachowania wymogu wcześniejszego wyczerpania środków zaskarżenia, w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej.
Ponadto skarżący wskazał, że zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych i kryteria, jakie musi spełniać osoba o takie świadczenie pieniężne się ubiegająca, określa ustawa o dodatkach mieszkaniowych oraz rozporządzenie z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 156, poz.1817).
Kluczową kwestią w rozpatrywanej sprawie jest sposób określenia dochodu wnioskodawcy, ubiegającego się o pomoc w postaci dodatku mieszkaniowego. Stosownie do art. 3 ust .3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r.
Skarżący podkreślił, że brzmienie art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie zawiera w swej treści stwierdzenia, iż do dochodu nie wlicza się dodatku pielęgnacyjnego. Jednakże, w zamkniętym katalogu świadczeń pomocowych, wymienionych enumeratywnie w art. 3 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych znajduje się zasiłek pielęgnacyjny. Zatem osobie otrzymującej zasiłek pielęgnacyjny, nie będzie on wliczany do dochodu obliczanego przy ubieganiu się o dodatek mieszkaniowy. Trzeba więc w tym miejscu stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale 7 sędziów z dnia 10 grudnia 2009r. (sygn. akt I OPS 8/09), podjętej na skutek pytania prawnego Rzecznika Praw Obywatelskich stwierdził, że dodatku pielęgnacyjnego, określonego w art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), nie wlicza się do dochodu, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.).
W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich, wykładnia, jakiej dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w przytoczonej uchwale przesądza, iż do dochodu wnioskodawcy w postępowaniu o przyznanie dodatku mieszkaniowego, nie powinno zaliczać się nie tylko zasiłku pielęgnacyjnego, ale także i dodatku pielęgnacyjnego. Szczególnie, iż pogląd o tożsamym celu i charakterze zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego, w kontekście niezaliczania obu świadczeń do dochodu wnioskodawcy w przypadku ubiegania się o dodatek mieszkaniowy, jest już ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.
Skoro więc w postępowaniu administracyjnym, w sprawie przyznania B. S. dodatku mieszkaniowego, doszło do nieuprawnionego zwiększenia dochodu wnioskodawcy poprzez zaliczenie doń dodatku pielęgnacyjnego, który - jak wynika z nadesłanych akt sprawy - wypłacany jest przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych włącznie z rentą (w wysokości 195,67 zł), oznacza to, że organ pierwszoinstancyjny działaniem takim naruszył art. 3 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Spowodowało to - jak należy przyjąć - zmniejszenie wysokości przyznanego świadczenia. Zatem organ nie tylko nieprawidłowo obliczył dochód strony w tym zakresie, ale również nieprawidłowo naliczył przez to wysokość przyznanego dodatku mieszkaniowego. Prowadzi to do wniosku, że decyzja [...] z dnia [...] lipca 2012r. Burmistrza Miasta C., o przyznaniu B. S. dodatku mieszkaniowego, jako niezgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, nie może funkcjonować w obrocie prawnym. Uzasadnia to, w ocenie skarżącego, konieczność jej uchylenia przez sąd w całości, co stanowi przedmiot niniejszej skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w skardze oraz, że podjęto działania do zmiany decyzji na korzyść strony.
Pismem z dnia [...] maja 2013 r. organ poinformował, że decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. zmienił decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. w części dotyczącej uzasadnienia, w którym przedstawiono ponowne wyliczenie dochodu. Organ zauważył, że ponowne przeliczenie dochodu, bez uwzględnienia dodatku pielęgnacyjnego, nie miało istotnego wpływu na zmianę decyzji w zakresie wysokości przyznanego świadczenia. Strona nadal kwalifikowała się do przyznania dodatku mieszkaniowego w wysokości przyznanej pierwotną decyzją.
Na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. skarżący podtrzymał skargę oraz jednocześnie wniósł o uchylenie decyzji Burmistrza C. z dnia [...] lutego 2013 r. albowiem jako podstawę prawną jej wydania wskazano art. 155 Kpa. Zdaniem skarżącego zmiana decyzji, która jest przedmiotem skargi w innym trybie niż w trybie art. 53 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej Ppsa) jest niedopuszczalna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 Ppsa polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny sprawy w pierwszej kolejności należy wypowiedzieć się co do dopuszczalności skargi.
Zgodnie z art. 52 §1 i § 2 Ppsa skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Mając na uwadze treść wymienionego powyżej art. 52 § 1 ustawy in fine, z obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia zwolniony jest m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich. Podzielić w tym miejscu należy stanowisko, zaprezentowane w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OPS 6/05 (zob. ONSAiWSA 2006/3/68), iż obowiązek wyczerpania środków odwoławczych w postępowaniu administracyjnym przed wniesieniem skargi, odnosi się jedynie do prokuratora (odpowiednio Rzecznika Prawa Obywatelskich), jeżeli brał udział w postępowaniu administracyjnym. W przedmiotowej sprawie Rzecznik Praw Obywatelskich nie uczestniczył w postępowaniu administracyjnym, zatem jego skargę należało uznać za dopuszczaną w rozumieniu art. 52 § 1 Ppsa.
Ponadto stosownie do art. 53 §3 Ppsa, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka mogą wnieść skargę w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, a w pozostałych przypadkach w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie aktu lub podjęcia innej czynności uzasadniającej wniesienie skargi. Termin ten nie ma zastosowania do wnoszenia skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Wobec powyższego zgodzić należy się ze skarżącym, że na gruncie przywołanych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Rzecznik Praw Obywatelskich jako skarżący może wnieść skargę, bez obowiązku zachowania wymogu wcześniejszego wyczerpania środków zaskarżenia, w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że skarga wniesiona została w zakreślonym terminie.
Jak wynika z akt sprawy skarżona decyzja została doręczono B. S. w dniu [...] sierpnia 2012r. Zatem sześciomiesięczny termin do wniesienia skargi upływał z dniem [...] lutego 2013 r. Zatem wniesienie skargi w dniu [...] stycznia 2013 r. (data stempla pocztowego na kopercie k. 22 akt) nastąpiło z zachowaniem terminu.
Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji podnieść należy, że materialno - prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm. dalej – "ustawa o dodatkach mieszkaniowych").
Stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek ten przysługuje najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych (art. 2 ust.1 pkt.1), jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8, który stanowi, że jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego jest wyższy od określonego w art. 3 ust. 1, a kwota nadwyżki nie przekracza wysokości dodatku mieszkaniowego, należny dodatek mieszkaniowy obniża się o tę kwotę. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r.
W świetle powyższych uregulowań stwierdzić należy, że kryteria ustawowe, od których uzależnione jest przyznanie dodatku mieszkaniowego są bezwzględnie obowiązujące i nie pozwalają na uznaniowe rozstrzygnięcie sprawy. Przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych uzależniają bowiem przyznanie tego świadczenia od spełnienia określonych w ustawie warunków, a niezrealizowanie któregokolwiek z nich powoduje, że dodatek mieszkaniowy nie może być przyznany.
W okolicznościach niniejszej sprawy kluczową kwestią jest okoliczność zaliczenia do dochodu skarżącej wypłacanego jej dodatku pielęgnacyjnego.
Wskazać należy, że co prawda w treści art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie wyszczególniono wprost dodatku pielęgnacyjnego, jako elementu nie podlegającego wliczeniu do dochodu, a który został skarżącej zaliczony przez organ do dochodu, to jednak w myśl uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 8/09 "Dodatku pielęgnacyjnego, określonego w art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.) nie wlicza się do dochodu, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.)". Uzasadniając powyższe stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, "iż dostrzegając także różnice pomiędzy dwoma analizowanymi świadczeniami pielęgnacyjnymi – dodatkiem i zasiłkiem – na które zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku z dnia 21 lipca 2004 r., więcej argumentów przemawia za koniecznością ich podobnego traktowania w kontekście uprawnień do otrzymywania dodatku mieszkaniowego. Wszystko to razem prowadzi do wniosku, że zasiłki i dodatki pielęgnacyjne spełniając identyczne funkcje, nie powinny być wliczane do dochodu obliczonego dla potrzeb uzyskania dodatku mieszkaniowego. Tak więc z punktu widzenia tego dochodu określenia "zasiłek pielęgnacyjny" i "dodatek pielęgnacyjny" trzeba traktować jako określenia, które mieszczą się w pojęciu "zasiłki pielęgnacyjne", o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych".
Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Sądu, doliczony skarżącej przez organ do dochodu dodatek pielęgnacyjny, narusza treść art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jednakże naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ skutkowało przyznaniem skarżącej dodatku mieszkaniowego w takiej samej kwocie, jaką by otrzymała, gdyby organ nie zaliczył jej do dochodu przedmiotowego dodatku pielęgnacyjnego.
Rozpoznając niniejszą sprawę należy również mieć na uwadze, że zgodnie z art. 6 ust. 10 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wysokość dodatku mieszkaniowego, łącznie z ryczałtem, o którym mowa w ust. 7, nie może przekraczać, z zastrzeżeniem ust. 11, 70 % wydatków przypadających na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu mieszkalnego lub 70 % faktycznych wydatków ponoszonych za lokal mieszkalny, jeżeli powierzchnia tego lokalu jest mniejsza lub równa normatywnej powierzchni. Przy tym w myśl art. 6 ust. 11 ustawy, rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć lub obniżyć, nie więcej niż o 20 punktów procentowych, wysokość wskaźników procentowych, o których mowa w ust. 10.
W przedmiotowej sprawie zgodnie z § 1 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w C. z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie obniżenia wysokości wskaźników procentowych określających wysokość dodatku mieszkaniowego, obniżono do 50% wysokość wskaźnika wydatków przypadających na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu mieszkalnego lub faktycznych wydatków ponoszonych za lokal mieszkalny, jeżeli powierzchnia tego lokali jest mniejsza lub równa normatywnej powierzchni. Uchwała ta podjęta została na podstawie art. 6 ust. 11 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
W konsekwencji organy prawidłowo ustaliły, że skoro wydatki wnioskodawczyni na powierzchnię normatywną wynosiły [...] zł, to 50% z tej kwoty stanowi [...] zł i w takiej wysokości przyznano wnioskodawczyni dodatek mieszkaniowy.
W tym miejscu wskazać należ, że przepis art. 145 Ppsa, ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zatem nie każde naruszenie przepisów prawa materialnego będzie stanowiło podstawę uwzględnienia wniesionej skargi, a jedynie takie, które będzie miało wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie, wliczenie do dochodu skarżącej z naruszeniem art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dodatku pielęgnacyjnego nie miało, z wyżej wskazanych względów wpływu na wynik sprawy.
Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o uchylenie decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. zmieniającej decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. w części dotyczącej uzasadnienia wskazać należy, że zgodnie z art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Jednakże należy mieć na uwadze, że zarówno w doktrynie (por. np. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. II, 2006 r., s. 303; J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz", wyd. II, Warszawa 2006 r., s. 296), jak i w orzecznictwie (por. np. wyroki NSA z 16 lutego 2006 r., I OSK 440/05, z 16 maja 2006 r., II OSK 822/05, z 28 lipca 2004 r., OSK 678/04) dominuje stanowisko, które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, iż przepis art. 135 Ppsa ma zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.
Wobec powyższego skoro Sąd oddalił skargę strony, zgodnie z art. 151 Ppsa, to brak było podstaw do zastosowania art. 135 tej ustawy.
Jednakże zgodzić należy się z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, że zmiana decyzji, która jest przedmiotem skargi w innym trybie niż w trybie art. 53 par. 4 Ppsa jest niedopuszczalna.
W tym miejscu wskazać należy, że decyzja z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...]zmieniająca decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2012r. została wydana przez organ na podstawie art. 155 Kpa.
W ocenie Sądu, zaistniały w sprawie stan faktyczny, z którego wynika, że wnioskowana do weryfikacji decyzja ostateczna z dnia [...] lipca 2012 r. została poddana kontroli sądowoadministracyjnej, musi skutkować przyjęciem stanowiska o braku możliwości (niedopuszczalności) prowadzenia przez organy administracji publicznej jakiegokolwiek z nadzwyczajnych postępowań administracyjnych w tej - zawisłej przed sądem administracyjnym - sprawie.
Zakaz wszczęcia przez organy administracji nadzwyczajnego postępowania administracyjnego (w tym postępowania w przedmiocie zmiany decyzji) w stosunku do decyzji lub postanowienia, na które uprzednio została skutecznie złożona skarga do sądu administracyjnego - zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie - wywodzony jest na podstawie art. 56 Ppsa. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że ratio legis tego przepisu wskazuje, iż zmierza on do uniknięcia kumulacji dwóch trybów rozpatrywania sprawy (administracyjnego i sądowoadminstracyjnego), gdyż każde rozstrzygnięcie merytoryczne dokonane przez organ administracji w trybie nadzwyczajnym prowadziłoby do zbędnego mnożenia postępowań i mogłoby spowodować niepożądane komplikacje i zbędne wydłużenie postępowań. Zakaz prowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w sprawie, w której została uprzednio złożona skarga do sądu administracyjnego uzasadniają zatem zarówno względy ekonomii postępowania organów państwowych, jak i ochrona autorytetu ich orzeczeń, które nie zezwalają na dopuszczenie możliwości zajmowania się tą samą sprawą oraz na wydanie rozbieżnych orzeczeń przez organ administracji publicznej i sąd administracyjny. W konsekwencji, powszechnie przyjmuje się, że wniesienie prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego, mającego na celu usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji bądź postanowienia (zob. A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2011, s.210-211; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 30 czerwca 2011 r., I SA/Bk 207/11, LEX nr 1084080; wyrok WSA w Kielcach z dnia 16 grudnia 2010 r., I SA/Ke 587/10, LEX nr 749041; por. także: postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2011 r., II OSK 185/11, LEX nr 1071192; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 listopada 2010 r., I SA/Wr 844/10, LEX nr 751308; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 15 lipca 2010 r., I SA/Ol 354/10, LEX nr 673417; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 stycznia 2010 r., II SA/Gl 794/09, LEX nr 554128).
Ponadto w orzecznictwie wskazuje się, że każda ingerencja organu administracji w sprawę zawisłą przed sądem administracyjnym, wykraczająca poza dyspozycję art. 54 § 3 Ppsa, jest niedopuszczalna jako godząca w określoną w art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP zasadę prawa do sądu (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt I SA/Ke 419/10).
Wobec powyższego stwierdzić należy, że po skutecznym wniesieniu skargi do Sądu niedopuszczalnym jest wszczynanie postępowania administracyjnego mającego na celu weryfikacje decyzji, która ma być przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej.
Jedynym trybem pozwalającym na weryfikacje decyzji po skutecznym wniesieniu skargi do Sądu jest przewidziana w art. 54 § 3 Ppsa instytucja autokontroli. Zgodnie bowiem z art. 54 § 3 w/w ustawy organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem (T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1999, s. 156).
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.
Wobec niemożliwości zastosowania przez Sąd art. 135 Ppsa, a co za tym idzie niemożliwością usunięcia z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] lutego 2013 r., to organ administracji publicznej winien z urzędu lub na wniosek uprawnionego podmiotu wszcząć postępowanie mające na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego powyższej decyzji.
ja
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło