IV SA/Po 230/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Maciej Busz Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 lipca 2016 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi A.W. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 480 (czterysta osiemdziesiąt) zł podwyższone o kwotę 110,40 (sto dziesięć 40/100) zł stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 267; zwanej dalej jako "k.p.a") oraz art. 28 ust. 4, art. 33 ust. 1 i art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r. poz. 388 ze zm.; zwanej dalej jako "u.e.l.") orzekł o wymeldowaniu M.W. (zwanego dalej również jako "Skarżący") z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. O [...]. W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta Skarżący stwierdził, że do lokalu tymczasowego położonego przy ul. D. [...] został przekwaterowany wbrew własnej woli. Zaznaczył, że wizja lokalna w dniu [...] października 2015 r. została przeprowadzona bez jego udziału, a do lokalu tymczasowego został eksmitowany pod przymusem komornika oraz w eskorcie policji. Skarżący wyjaśnił, że jest osobą niezdolną do pracy. Stwierdził ponadto, że zaistniała sytuacja nie jest wynikiem jego celowego działania, a zbiegu wielu niekorzystnych i nieprzewidzianych zdarzeń życiowych. W ocenie Skarżącego wymeldowanie go z pobytu stałego oznaczać będzie, że stanie się on osobą bezdomną, pozbawioną namiastki człowieczeństwa. Dodatkowo zaznaczył, że ma na utrzymaniu pięcioro dzieci. Przedmiotowe mieszkanie zostało wykupione przez jego ojca z MPGKiM, a po śmierci matki został zawiadomiony o przysługującym mu prawie najmu. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 i art. 35 u.e.l. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta. Wojewoda wyjaśnił, że z art. 35 u.e.l. wynika, iż warunkiem niezbędnym do podjęcia decyzji o wymeldowaniu jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. faktyczne opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W ocenie Wojewody przeprowadzone przez Prezydenta Miasta postępowanie wykazało, że Skarżący od [...] lipca 2015 r. nie przebywa w lokalu mieszkalnym położonym w P. przy ul. O. [...]. Obecnie zamieszkuje w innym lokalu, w którym skoncentrował swoje życie osobiste. Wojewoda przytoczył wyjaśnienia złożone przez Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w P., iż Skarżący zgodnie z nakazem sądowym o eksmisji został przekwaterowany do lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. D. [...]. Mieszkanie przy ul. O. [...] jest opróżnione i przeznaczone do remontu. Wojewoda przywołał również wyjaśniania Skarżącego, który wskazywał, że nie zgadza się na wymeldowanie z miejsca pobytu stałego oraz, że odwołał się od wyroku eksmisyjnego, złożył również wniosek do sądu o przywrócenie mu prawa własności do dotychczas zajmowanego lokalu. Wojewoda podzielił stanowisko Prezydenta Miasta i stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki ustawowe do wymeldowania Skarżącego z miejsca pobytu stałego. W ocenie Wojewody opuszczenie lokalu przez Skarżącego ma charakter trwały. Wprawdzie z mieszkania tego nie wyprowadził się z własnej woli lecz został z niego eksmitowany, to jednakże odbyło się to zgodnie z prawem. Wojewoda wyjaśnił, że Skarżący na podstawie prawomocnego wyroku sądowego - otrzymał nakaz opuszczenia mieszkania położonego w P. przy ul. O. [...] i został przekwaterowany do mieszkania położonego w P. [...] przy ul. D. [...]. Mieszkanie, które dotychczas zajmował Skarżący i, w którym był zameldowany obecnie stanowi pustostan i przeznaczone jest do kapitalnego remontu. Wojewoda zaznaczył również, że ewidencja ludności ma charakter rejestracyjny i ma odzwierciedlać faktyczne miejsce pobytu osoby, powinno ono więc odpowiadać stanowi rzeczywistemu a nie opierać się na fikcji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję Wojewody złożył M. W. kwestionując stanowisko organu odwoławczego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przechodząc do oceny zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa należy wskazać, że zgodnie z art. 33 ust. 1 u.e.l. obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Natomiast zgodnie z art. 35 u.e.l. organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wyjaśnienia wymaga, że istotą postępowania ewidencyjnego jest rozstrzygnięcie o tym, czy dana osoba przebywa, czy nie przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana. Zasadnicze znaczenie ma więc ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że z opuszczeniem lokalu w myśl omawianej regulacji mamy do czynienia, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. O takim opuszczeniu można co do zasady mówić wówczas, gdy osoba z własnej woli trwale zerwała więź z dotychczasowym miejscem zamieszkania, koncentrując swoje centrum życiowe w innym miejscu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 722/06, z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1713/11 oraz z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2145/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten ukształtowany został na gruncie nieobowiązującej już ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jednak w ocenie Sądu w dalszym ciągu zachowującym swoją aktualność również na gruncie obecnie obowiązującej ustawy o ewidencji ludności. O trwałości opuszczenia lokalu świadczy niewątpliwie fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie danej osoby pod wskazanym adresem związane z zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zamieszkiwania. Przesłanka ta jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizyczne nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się jednak, że w przypadku gdy do opuszczenia lokalu doszło w związku z wykonaniem wyroku eksmisyjnego nieistotne jest badanie woli czy zamiaru osoby opuszczającej lokal. Wyrok eksmisyjny zwykle związany jest bowiem z brakiem dobrowolności opuszczenia lokalu. W takim przypadku osoba wymeldowywana nie ma uprawnień do przebywania w lokalu i w nim nie przebywa. Dlatego też w takim przypadku bez znaczenia pozostaje wola osoby opuszczającej lokal, a ustawowa przesłanka wymeldowania polegająca na opuszczeniu miejsca pobytu stałego jest spełniona także w przypadku przymusowego opuszczenia lokalu, jeżeli ten przymus wynikał ze zgodnego z prawem, władczego działania organów państwa, w związku z wykonaniem w drodze egzekucji wyroku nakazującego eksmisję z lokalu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 579/09, z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 46/10; z dnia 20 maja 2011r., sygn. akt II OSK 915/10; z dnia 29 lutego 2012r., sygn. akt II OSK 2387/10; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy jako prawidłowe należy ocenić stanowisko Wojewody dotyczące wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanek uzasadniających wydanie decyzji o wymeldowaniu Skarżącego lokalu mieszczącego się przy ul. O. [...]. Z akt niniejszej sprawy wynika, że opuszczenie lokalu przez Skarżącego bezpośrednio związane było z wyrokiem Sądu Rejonowego w P. Wydział I Cywilny z dnia [...] marca 2004 r. sygn. akt [...] nakazującym Skarżącemu opuszczenie przedmiotowego lokalu. Uznać więc należy, że dla podjęcia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie ma znaczenia zamiar i wola Skarżącego przebywania w przedmiotowym lokalu. Fakt dokonania czynności egzekucyjnych związanych z wydaniem lokalu potwierdzony został w protokole Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. z dnia [...] lipca 2015 r. Ponadto wizja lokalna przeprowadzona w lokalu przy. ul. O. [...] potwierdziła, że w lokalu tym nikt nie zamieszkuje, stanowi on pustostan przeznaczony do remontu. Z powyższego w sposób niezbity wynika, że Skarżący w przedmiotowym lokalu już nie zamieszkuje, a opuszczenie przez Skarżącego dotychczasowego miejsca zamieszkania nastąpiło w związku z utratą prawa do przebywania w spornym lokalu, w następstwie orzeczenia o eksmisji. Organy w sposób prawidłowy ustaliły, że Skarżący nie może zgodnie z prawem dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym był zameldowany. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje okoliczność, iż Skarżący sprzeciwiał się eksmisji. W niniejszym postępowaniu podstawową i jedyną badaną kwestią było ustalenie opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez Skarżącego. Z opisanych natomiast powyżej okoliczności bezspornie wynika, że Skarżący przedmiotowy lokal opuścił. Przypomnieć należy, że istotą postępowania w sprawie o wymeldowanie osoby z lokalu jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby. Jeśli zatem Skarżący w sposób trwały nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, to decyzję Wojewody uznać należało za odpowiadającą prawu. Z powyżej wskazanych okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 718) skargę oddalił. Na podstawie art. 250 ww. ustawy przyznano pełnomocnikowi Skarżącego wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, którego wysokość ustalono na podstawie § 21 ust. 1 pot 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r. poz. 1801).