IV SA/Po 587/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-12-19
Skład orzekający: Józef Maleszewski, Donata Starosta, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, właściciele sąsiednich działek, posiadają interes prawny w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o warunkach zabudowy, jeśli nie byli stronami pierwotnego postępowania, a organy administracji uznały, że inwestycja nie oddziałuje na ich nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób przekonujący, iż skarżący nie posiadają interesu prawnego w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o warunkach zabudowy. Kluczowe jest ustalenie, czy skarżącym przysługuje tytuł prawny do sąsiednich nieruchomości oraz dokładna analiza obszaru oddziaływania planowanej inwestycji, uwzględniająca jej charakter i parametry, co nie zostało należycie przeprowadzone przez organy.Stan faktyczny
Skarżący zwrócili się do Burmistrza o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o warunkach zabudowy z 2010 r. dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowego i zjazdu. Powołali się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., twierdząc, że dowiedzieli się o decyzji w 2014 r. Po odmowie wznowienia przez Burmistrza i uchyleniu tej odmowy przez SKO, Burmistrz ponownie odmówił uchylenia decyzji, a SKO utrzymało ją w mocy. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących udziału strony w postępowaniu i interesu prawnego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy O., zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi G.R.,S.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. solidarnie na rzecz S.R. i G.R. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. S. R. i G. R. (zwani dalej również "Skarżącymi") zwrócili się do Burmistrza Miasta i Gminy O. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] ustalającą na wniosek M. K. (zwanego dalej również "Inwestorem") warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowego (część magazynowa, handlowa i administracyjno-biurowa) oraz zjazdu publicznego z drogi wojewódzkiej nr [...] w miejscowości O. , gm. O. na działce nr ewid.[...] i [...].
Skarżący wnosząc o wznowienie postępowania powołali się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.") i wyjaśnili, że o wydaniu ww. decyzji dowiedzieli się w końcu marca 2014 r., kiedy otrzymali dokumenty związane z kolejnym wnioskiem dotyczącym wydania warunków zabudowy dla kolejnej inwestycji na tej samej nieruchomości.
Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Burmistrz wznowił postępowanie ww. sprawie.
Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. Burmistrz odmówił wznowienia postępowania. Po rozpoznaniu zażalenie na ww. rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. uchyliło ww. postanowienie z dnia [...] listopada 2014 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji
Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Burmistrz odmówił uchylenia ww. ostatecznej decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...]
Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 523/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił ww. decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] listopada 2015 r. Sąd wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę organ w szczególności ustali czy Skarżący zachowali termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania liczony od daty, w której dowiedzieli się o wydaniu decyzji z dnia [...] września 2010 r. W zależności od wynik poczynionych ustaleń organ zobowiązany został do podjęcia właściwego rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] na podstawie art. 104 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 oraz 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Burmistrz odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] września 2010 r. nr [...]
Burmistrz wyjaśnił, że Skarżący żądali wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowego (część magazynowa, handlowa i administracyjno-biurowa) oraz zjazdu publicznego z drogi wojewódzkiej nr [...] na działkach nr ewid.[...] i [...] w miejscowości O. . Planowana lokalizacja obiektu budowlanego miała się mieścić w odległości [...] m od granic działek, nie jest w granicy tych działek, wobec czego zostały zachowane warunki zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. 2015 r., poz. 1422, wtedy Dz.U. 2003r., nr 33 poz. 230 z późniejszymi zmianami). W związku z tym, iż Inwestor nie planował budowy w granicy ani w odległości mniejszej niż 4m w stosunku do otaczających działek, dlatego nie brano pod uwagę innych stron postępowania. Kolejno przeanalizowano charakter zabudowy i jego powierzchnię w celu określenia czy jest inwestycją podlegającą procedurze zgodnie z rozdziałem 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Analizując te przepisy oraz charakter zabudowy organ uznał, iż oddziaływanie planowanej inwestycji będzie mieściło się granicach działek [...]
Dalej organ wyjaśnił, że stronami postępowania w sprawach o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu z zasady są właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości, której dotyczy postępowanie, natomiast właściciele i wieczyści użytkownicy działek sąsiadujących z tą nieruchomością, w tym nawet położonych w pewnej od niej odległości, mogą być stroną wówczas gdy wykażą istnienie swego interesu prawnego opartego na konkretnej normie prawa materialnego. Zdaniem organu Skarżący nie posiadają interesu prawnego w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. decyzji o warunkach zabudowy.
Zdaniem Burmistrza zachowany został termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Termin ten zaczął bieg w dniu [...] marca 2014 r., kiedy to Skarżący otrzymali kserokopię akt sprawy dotyczących wydania decyzji o warunkach zabudowy na biogazownię.
Odnosząc się do stanowisko Skarżących organ stwierdził, że o istnieniu interesu prawnego po ich stronie nie może świadczyć ewentualne zakłócenie stosunków wodnych dla działek nr ewid. [...], [...], [...]. Rozstrzygnięcie i ocena w tej sprawie nie leży w kompetencjach Burmistrza Miasta i Gminy O., a pismo Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska w tej sprawie, nie świadczy o istnieniu po stronie Skarżących interesu prawnego.
Zdaniem organu nie ma też przesłanek, aby domniemać, iż budynek usługowy który obecnie funkcjonuje, został przekształcony w obiekt magazynowy do składowania odpadów zarówno przed jak i poprodukcyjnych do biogazowni. Od momentu wydania decyzji o umorzeniu postępowania z dnia [...] kwietnia 2014 r. nie wszczęto postępowania w sprawie wydania warunków na biogazownie.
Organ zaznaczył jednocześnie, że argumentem świadczącym o braku interesu prawnego post stronie Skarżących jest również fakt, iż nie byli oni stroną w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na budowę z dnia [...] września 2012r. znak sprawy [...] dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowego (z częścią magazynową, biurową i sprzedażową).
W odwołaniu od ww. decyzji G. R. i S. R. zarzucili decyzji Burmistrza:
- naruszenie art. 145 §1 pkt. 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie, a w konsekwencji odmowę wznowienia postępowania mimo, że toczyło się ono bez udziału strony nie z jej winy;
b) naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie,
a w konsekwencji nieuzasadnioną odmowę przyznania odwołującym się przymiotu strony postępowania;
c) naruszenie art. 61 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1073 ze zm.; zwanej dalej "u.p.z.p.") w zw. z § 3, § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 r. nr 164 poz. 1588 ze zm.) poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, iż decyzja o warunkach zabudowy została wydana w sposób prawidłowy podczas gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów jak również zasad dobrego sąsiedztwa i nie uwzględnia wpływu, jaki inwestycja wywiera na nieruchomość odwołujących się;
d) naruszenie art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, ii w konsekwencji nieusprawiedliwione uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie ujawniły się okoliczności nieznane organowi w chwili wydawania decyzji, uzasadniające wznowienie postępowania;
e) naruszeniu art. 6, 7, 8 k.p.a. poprzez działanie sprzeczne z zasadą praworządności, zasadą prawdy obiektywnej w związku z niewyjaśnieniem sprzeczności zaistniałych w stanie faktycznym, wskutek czego przyjęto błędnie, iż skarżący nie byli stronami w postępowaniu dot. wydania warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowego oraz zjazdu publicznego z drogi wojewódzkiej nr [...] na działkach ewidencyjnych nr [...], podczas gdy prawidłowa i zgodna z zasadami logicznego myślenia analiza materiału zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że skarżący mają uzasadniony interes prawny i winni być traktowani jako strony postępowania, a informacje o nim powzięli dopiero w dniu [...] marca 2015 r., a także przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie ujawniły nowe okoliczności nieznane organowi w trakcie wydawania decyzji;
f) naruszenie art. 77 k.p.a. dotyczącego zasady oficjalności, w związku z brakiem wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne uznanie, iż skarżący nie byli stronami w postępowaniu dot. wydania warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowego oraz zjazdu publicznego z drogi wojewódzkiej nr [...] na działkach ewidencyjnych nr [...], podczas gdy prawidłowa i zgodna z zasadami logicznego myślenia analiza materiału zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że skarżący mają uzasadniony interes prawny i winni być traktowani jako strony postępowania, a informacje o nim powzięli dopiero w dniu [...] marca 2015 r. a także przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie ujawniły nowe okoliczności nieznane organowi w trakcie wydawania decyzji.
Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wznowienie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W ocenie Kolegium termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został dochowany. Skarżący byli stroną postępowania wszczętego w dniu [...] listopada 2013 r. o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie biogazowi rolniczej- odnawialnego źródła energii- o mocy elektrycznej do 250 kW z elementami i urządzeniami infrastruktury technicznej. W dniu [...] marca 2014 r. Skarżący złożyli wniosek o kserokopię akt sprawy dotyczącej wydania decyzji o warunkach zabudowy na biogazownię, które otrzymali w dniu [...] marca 2014 r. W kserokopiach akt sprawy Skarżący znaleźli zapis "że 2010 roku została wydana decyzja o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowego (część magazynowa, handlowa i administracyjno-biurowa) oraz zjazdu publicznego z drogi wojewódzkiej nr [...] na działkach inwestora numer ewidencyjny [...] i [...]". Skarżący złożyli wniosek w dniu [...] kwietnia 2014 r., a więc przed upływem terminu jednego miesiąca od licząc od dnia [...] marca 2014 r.
Dalej Kolegium zauważyło, że o interesie prawnym przesądza zasięg oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości. W zależności od okoliczności sprawy stronami tego postępowania mogą być także właściciele działek nie sąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. Uznanie właścicieli lub użytkowników wieczystych sąsiadujących działek za strony postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy konkretnej nieruchomości wymaga zatem ustalenia, czy wynik postępowania dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku. Stronami w spornym postępowaniu byli M. K. jako inwestor oraz J. L. jako właściciel działek nr [...].
W ocenie Kolegium organ I instancji słusznie uznał, iż oddziaływanie inwestycji będzie się mieściło tylko na terenie działek nr [...]. Organ odwoławczy podzielił argumentację wskazaną w tym zakresie przez organ I instancji tj. że planowana odległości inwestycji jest nie mniejsza niż 4 m w stosunku do otaczających działek, co jest zgodne z rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nadto z uwagi na charakter zabudowy zachodził brak konieczności udziału społeczeństwa w postępowaniu zgodnie z ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. W ocenie Kolegium kolejnym argumentem potwierdzającym prawidłowość ustaleń organu I instancji, jest to, iż Starosta O., dysponujący projektem budowlanym uznał w decyzji nr [...] z dnia [...] września 2012 r. iż, "obszar oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 28 ust 2 ustawy Prawo budowlane obejmuje działki nr ew. gruntów [...] i [...] położone w miejscowości O. Mając na uwadze powyższe okoliczności Kolegium uznało, że obszar oddziaływania inwestycji zamykał się w obrębie działek [...] W ocenie Kolegium wobec powyższego Skarżący nie posiadali w sprawie interesu prawnego i zasadnie nie zostali uznani przez organ I instancji za stronę postępowania.
Zdaniem kolegium fakt, iż Skarżący zostali uznani za stronę postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla budowy biogazowni na działkach [...] nie oznacza, iż automatycznie powinni być oni uznani za stronę postępowania w sprawie o wydanie warunków zabudowy dla budowy hali. Organ w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla biogazowni poszerzył zasadnie krąg postępowania (do 15 stron) z uwagi na to, iż zasięg oddziaływania inwestycji przeciwnie do budowy budynku hali, mógł mieć miejsce na sąsiednich nieruchomościach. Nadto prowadzone po kilku latach postępowanie w sprawie wydania warunków zabudowy dla biogazowni zostało umorzone wobec wycofania wniosku przez inwestora. Co więcej inwestor nie złożył wniosku o zmianę sposób użytkowania powstającego budynku usługowego.
Kolegium nie podzieliło również argumentacji, iż interes prawny strony wynika z art. 29 ustawy Prawo wodne. Zdaniem Kolegium wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla hali usługowej nie jest bezpośrednią przesłanka, której wystąpienie mogło przyczynić się do opisywanego przez Skarżących zalewania ich terenu. Prawo wodne przewiduje w przypadku spowodowania przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie, który szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
Kolegium stwierdziło, że źródłem interesu prawnego Skarżących nie mogły być też przepisy prawa materialnego prawa cywilnego tj. art. 144 k.c. i 140 k.c. W ocenie Kolegium działalność planowanej inwestycji nie spowoduje działań, które zakłócałby korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G. R. i S. R. zarzucili decyzji Kolegium:
- naruszenie art. 145 §1 pkt. 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie, a w konsekwencji odmowę wznowienia postępowania mimo, że toczyło się ono bez udziału strony nie z jej winy;
- naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, a w konsekwencji nieuzasadnioną odmowę przyznania odwołującym się przymiotu strony postępowania;
- naruszenie art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, a w konsekwencji nieusprawiedliwione uznanie, że w przedmiotowej
sprawie nie ujawniły się okoliczności nieznane organowi w chwili wydawania decyzji, uzasadniające wznowienie postępowania;
- naruszeniu art. 6, 7, 8 k.p.a. poprzez działanie sprzeczne z zasadą praworządności, zasadą prawdy obiektywnej w związku z niewyjaśnieniem sprzeczności zaistniałych w stanie faktycznym, wskutek czego przyjęto błędnie, iż skarżący nie byli stronami w postępowaniu dot. wydania warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowego oraz zjazdu publicznego z drogi wojewódzkiej nr [...] na działkach ewidencyjnych nr [...], podczas gdy prawidłowa i zgodna z zasadami logicznego myślenia analiza materiału zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że skarżący mają uzasadniony interes prawny i winni być traktowani jako strony postępowania, a informacje o nim powzięli dopiero w dniu [...] marca 2015 r., a także przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie ujawniły nowe okoliczności nieznane organowi w trakcie wydawania decyzji;
- naruszenie przepisu art. 77 k.p.a. dotyczącego zasady oficjalności, w związku z brakiem wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne uznanie, iż skarżący nie byli stronami w postępowaniu dot. wydania warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowego oraz zjazdu publicznego z drogi wojewódzkiej nr [...] na działkach ewidencyjnych nr [...], podczas gdy prawidłowa i zgodna z zasadami logicznego myślenia analiza materiału zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że skarżący mają uzasadniony interes prawny i winni być traktowani jako strony postępowania, a informacje o nim powzięli dopiero w dniu [...] marca 2015 r. a także przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie ujawniły nowe okoliczności nieznane organowi w trakcie wydawania decyzji;
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O., a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest, podjęta w ramach wznowienia postępowania administracyjnego, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji z dnia [...] września 2010 r. nr [...] ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowego (część magazynowa, handlowa i administracyjno-biurowa) oraz zjazdu publicznego z drogi wojewódzkiej nr [...] w miejscowości O. , gm. O. na działce nr ewid.[...] i [...].
Dokonując kontroli zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji należało mieć na uwadze, że w sprawie zapadły już trzy wyroki sądów administracyjnych. Uwaga ta ma istotne znaczenie, gdyż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Należy przy tym podkreślić, że użyte w przywołanym przepisie pojęcie "oceny prawnej" wykracza swym zakresem poza samą tylko "wykładnię prawa", gdyż zawiera się w nim nie tylko wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych, ale i sposobu ich stosowania (ewentualnie stwierdzenie niedopuszczalności ich zastosowania) w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne. Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania" – stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej – dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, uw. 2, 4 i 9 do art. 153).
Natomiast moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że organy administracji muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Oznacza to zatem zakaz formułowania nowych ocen prawnych sprzecznych z dotychczasowym stanowiskiem sądu (por. Dauter Bogusław, Gruszczyński Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz do art. 170, Lex 2016; wyroki NSA z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 306/10, z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1241/10 oraz z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1865/11; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przypomnieć należy, że w wyroku z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 523/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że organ I instancji niewłaściwie zinterpretował datę początkową terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Skoro wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to zastosowanie powinien mieć art. 148 § 2 k.p.a., który przewiduje rozpoczęcie biegu terminu od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Daty powzięcia wiadomości o inwestycji oraz o decyzji jej dotyczącej z oczywistych względów nie muszą się pokrywać. Ponownie rozpoznając sprawę organ został zobowiązany do ustalenia czy wnioskodawcy zachowali termin liczony od daty, w której dowiedzieli się o rodzaju rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia [...] września 2010 r. ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu oraz czy w sprawie zaistniała przesłanka wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organy ustaliły, że termin, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. zaczął swój bieg w dniu [...] marca 2014 r., kiedy to Skarżący otrzymali kserokopię akt sprawy dotyczących wydania decyzji o warunkach zabudowy na dla inwestycji polegającej na budowie biogazowni. Wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do organu w dniu [...] kwietnia 2018 r., co oznacza, że organy dokonały prawidłowej oceny, co do zachowania przedmiotowego terminu.
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji w zakresie wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania, wskazać trzeba, że Skarżący powołali się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., który przewiduje, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Skarżący wskazali, że są właścicielami działek o nr [...], [...] i [...] bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji.
W sprawach o ustalenie warunków zabudowy materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć są przepisy zawarte w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przepisy tej ustawy nie przewidują szczególnych zasad ustalania kręgu stron na gruncie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. W konsekwencji zastosowanie znajduje zasada ogólna wyrażona w art. 28 k.p.a., a w sprawach warunków zabudowy o interesie prawnym osób ubiegających się o przystąpienie do postępowania decyduje posiadanie przez nich interesu prawnego. W myśl art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny w rozumieniu przywołanego przepisu musi mieć oparcie w przepisach prawa, to przepis bowiem decyduje o tym, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes. Kryterium "interesu prawnego" ma zatem charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a przedmiotem sprawy. Musi to być nadto interes o charakterze osobistym, zindywidualizowany i skonkretyzowany. Od tak pojętego interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
W postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy stronami postępowania mogą być, oprócz właściciela lub wieczystego użytkownika nieruchomości, której dotyczy postępowanie, właściciele lub użytkownicy wieczyści sąsiadujących z tą nieruchomością działek, pod warunkiem, że wykażą w konkretnych okolicznościach tej sprawy istnienie przesłanek z art. 28 k.p.a., a więc wpływu wyniku tego postępowania na własny interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie NSA przyjmuje się, że przez nieruchomości sąsiednie należy rozumieć nie tylko działki gruntu bezpośrednio ze sobą graniczące, ale także nieruchomości nieposiadające wspólnej granicy, lecz pozostające w zasięgu swoich wpływów lub w związku gospodarczym. O interesie prawnym właścicieli nie decyduje bowiem fakt, iż dwie działki ze sobą bezpośrednio graniczą, lecz to, że jedna z nich znajduje się w strefie oddziaływania inwestycji lokalizowanej na drugiej działce. Jest to oczywiste, ponieważ oddziaływanie inwestycji nie dotyczy linii granicznej, a tego co się poza tą linią znajduje (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 467/07 oraz z dnia 18 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2882/14; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
O interesie prawnym właścicieli tak rozumianych nieruchomości sąsiednich przesądza zasięg oddziaływania planowanej inwestycji na ten nieruchomości oraz stopień uciążliwości dla tych nieruchomości. W zależności od okoliczności sprawy stronami tego postępowania mogą być także właściciele działek nie sąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. Uznanie właścicieli lub użytkowników wieczystych sąsiadujących działek za strony postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy konkretnej nieruchomości wymaga zatem ustalenia, czy wynik postępowania dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku. O istnieniu interesu prawnego danego podmiotu w sprawie o ustalenie warunków zabudowy decydują zatem z jednej strony (w sferze faktycznej) charakter, cechy i skutki planowanej inwestycji (w tym rodzaj, stopień i zakres możliwych uciążliwości) dla całego obszaru potencjalnego jej oddziaływania, z drugiej zaś strony (w sferze normatywnej) - treść przepisów prawa materialnego, które ze względu na zasadnicze parametry planowanej inwestycji i terytorialny zasięg jej oddziaływania mogą i powinny mieć zastosowanie w sprawie (por. wyroki NSA z 28 września 2006 r., sygn. akt II OSK 726/06, z 29 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1959/06 oraz z 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2105/10; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z powyższego wynika, że uznanie za stronę postępowania w sprawie dotyczącej decyzji o warunkach zabudowy właściciela nieruchomości sąsiedniej nie sprowadza się do prostego sprawdzenia sąsiedztwa. Konieczna jest także ocena ewentualnego oddziaływania planowanej inwestycji na sferę praw właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości sąsiedniej. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na treść przepisu art. 140 Kodeksu cywilnego, określający treść prawa własności, który może być źródłem interesu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. Zgodnie z tym przepisem, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy.
Określając krąg podmiotów posiadających status strony w postępowaniu w przedmiocie warunków zabudowy nie można pominąć art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. z którego wynika, że każdy ma prawo do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 17 września 2014 r., II OSK 1261/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać trzeba, że Skarżący wywodzą swój interes prawny w sprawie dotyczącej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowego (część magazynowa, handlowa i administracyjno-biurowa) oraz zjazdu publicznego z drogi wojewódzkiej nr [...] w miejscowości O. , gm. O., na działkach nr [...] z przysługującego im prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działki geodezyjne o nr [...]/ i [...], które w ich ocenie bezpośrednio sąsiadują z terenem inwestycji. Z akt sprawy nie wynika aby okoliczność przysługującego Skarżącym prawa własności do tych nieruchomości została w toku postępowania wznowieniowego zweryfikowana. W aktach sprawy nie znajduje się bowiem żaden dokument mogący potwierdzić okoliczności przywołane przez Skarżących. Oznacza, to że organ badając kwestię interesu prawnego Skarżących w przedmiotowym postępowaniu nie zweryfikował zasadniczej kwestii mogącej mieć wpływ na ocenę posiadania lub braku interesu prawnego po stronie Skarżących, a więc przysługującego im prawa do nieruchomości oznaczonych jako działki geodezyjne o nr [...]/ i [...].
Dalej wskazać trzeba, że w zaskarżonej decyzji Kolegium wyszło z założenia, że obszar oddziaływania inwestycji zamyka się w granicach nieruchomości na której realizowana miała być inwestycja – działki nr [...] Kolegium nie przedstawiło jednak przekonującej argumentacji mającej potwierdzić takie stanowisko. Przede wszystkim nie sposób uznać, aby kwestia ta została w sposób wyczerpujący zbadana, skoro w uzasadnieniu decyzji Kolegium nie odniosło zagadnienia obszaru oddziaływania inwestycji do jej specyficznych cech i charakteru. Każdorazowo bowiem to rodzaj planowanej inwestycji będzie przesądzał o sposobie jej oddziaływania na grunty sąsiednie. Tym samym dopiero analiza cech charakteryzujących daną inwestycję pozwoli na ocenę interesu prawnego właścicieli nieruchomości sąsiednich do bycia strona w postepowaniu. Stanowisku o ograniczeniu obszaru oddziaływania inwestycji zamyka się w granicach nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] przeczy już sama treść decyzji ustalającej warunki zabudowy, w której przewidziano, że obejmuje ona również budowę zjazd publiczny z drogi wojewódzkiej nr [...]. Ponadto w decyzji ustalającej warunki zabudowy przewidziano możliwość rozbudowy owej drogi o dodatkowy pas ruchu. W ocenie Sądu charakter planowanej inwestycji może powodować, iż wbrew twierdzeniom Kolegium obszar oddziaływania planowanej inwestycji będzie wykraczać poza granice nieruchomości, na której będzie ona realizowana. Dokonanie ustaleń w tym zakresie wymagało od organów administracji publicznej rozpoznających niniejszą sprawę wnikliwego przeanalizowania parametrów planowej inwestycji, jej rozmiarów, cech i charakteru. Z powyższego obowiązku organu obydwu instancji się jednak nie wywiązały. Tym samym w ocenie Sądu decyzja Kolegium narusza art. 7, art. 28, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
O braku interesu prawnego Skarżących nie może świadczyć podnoszona przez organy obydwu instancji okoliczność, iż planowana inwestycja nie narusza przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 z późn. zm.). Warunkiem uzyskania decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę jest bowiem zgodność projektu zagospodarowania terenu z przepisami tego rozporządzenia, w tym § 12 określającego dopuszczalne odległości w jakiej można sytuować budynek na działce budowlanej od granicy tej działki. Wskazać trzeba, że dokładne usytuowanie budynku następuje w projekcie budowlanym, na kolejnym etapie postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę, a zachowanie przez inwestora odległości projektowanego obiektu od granic sąsiednich nieruchomości samo w sobie przesądza o wpływie bądź braku wpływu tej inwestycji na otoczenie. Ponadto bez znaczenia dla oceny interesu prawnego Skarżących w postepowaniu w przedmiocie warunków zabudowy jest okoliczność, iż nie byli oni stroną postępowania w sprawie udzielenia na budowę, chociażby już z tego powodu, że krąg stron w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę określa się odmiennie, na podstawie przepisu szczególnego jakim jest art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Tak samo nie może przesądzać o braku interesu prawnego Skarżących w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, fakt iż przedmiotowa inwestycja nie zalicza się do inwestycji dla których przeprowadza się ocenę jej wpływu na środowisko zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2081).
Ponownie prowadząc postępowanie organ w pierwszej kolejności zweryfikuje czy Skarżącym przysługuje tytuł prawny do nieruchomości oznaczonych jako działki o nr ewid. [...], [...], [...], z którego to tytuły wywodzą oni interes prawny w sprawie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Dopiero w przypadku pozytywnego zweryfikowania powyższej okoliczności organ powinien raz jeszcze dokonać obszaru oddziaływania przedmiotowej inwestycji. Dokonując tej oceny organ przede wszystkim powinien uwzględnić charakter oraz parametry przedmiotowej inwestycji.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. stanowiąca równowartość wpisu uiszczonego od skargi (200 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenia reprezentującego skarżącego adwokata (480 zł) ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło