IV SA/Po 76/22
WyrokWSA w Poznaniu2022-04-05
Skład orzekający: Józef Maleszewski, Monika Świerczak, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku braku stwierdzenia u pracownika schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, mimo narażenia na czynniki szkodliwe, można uznać jego dolegliwości za chorobę zawodową?Ratio decidendi
Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są związane orzeczeniem lekarskim wydanym przez jednostki orzecznicze I i II stopnia w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej. Nie są uprawnione do merytorycznej kontroli tych orzeczeń ani do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia. W przypadku, gdy orzeczenia lekarskie zgodnie stwierdzają brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, ponieważ stwierdzone schorzenia nie odpowiadają chorobom ujętym w wykazie chorób zawodowych, organy administracji publicznej nie mogą wydać decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.Stan faktyczny
Skarżąca A. T. domagała się stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu, wskazując na swoje wieloletnie doświadczenie jako nauczycielka. Organy obu instancji, opierając się na orzeczeniach lekarskich dwóch jednostek orzeczniczych (I i II stopnia), stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, ponieważ stwierdzone u skarżącej zaburzenia czynnościowe głosu (dysfonia hyperfunkcjonalna) nie odpowiadały schorzeniom wymienionym w wykazie chorób zawodowych. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów postępowania, w tym brak odniesienia się do aktualnej dokumentacji medycznej i zarzutów dotyczących sposobu przeprowadzania badań lekarskich.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędziowie WSA Monika Świerczak WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 05 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. (zwany dalej "PPIS") decyzją z dnia [...] marca 2021 r. po rozpatrzeniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u A. T., nie stwierdził choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanego nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 roku, poz. 1367), wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku – Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 roku, poz. 1320 z późn. zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że ustalenia poczynione w sprawie miały swoją podstawę w orzeczeniu lekarskim Nr [...], o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wystawionego przez Poradnię Konsultacyjną Chorób Zawodowych i Profilaktyki W. Centrum Medycyny Pracy z dnia [...] grudnia 2020r., orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wystawionego przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] lutego 2021 r. oraz oceny narażenia zawodowego. Na ich podstawie nie stwierdzono u A. T. choroby zawodowej w postaci "przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat" wymienioną w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Dalej organ przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Wszczęto je w dniu [...] grudnia 2020 r. z urzędu, z uwagi na wpływ w dniu [...] grudnia 2020 r. wspomnianego wyżej orzeczenia nr [...], do którego załączono zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej z dnia [...] grudnia 2020r., skierowanie na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia [...] maja 2020 r., zaświadczenie dot. przebiegu pracy zawodowej A. T. z dnia [...] maja 2020 r., karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia [...] grudnia 2020 r. i [...] maja 2020 r. W dniu [...] lutego 2021 roku do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. wpłynęło orzeczenie lekarskie nr [...], wydane w dniu [...] lutego 2021 r. przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. , o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u A. T. choroby zawodowej: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013, poz. 1367).
Organ ustalił, że A. T. zatrudniona była jako nauczyciel od [...] września 1985r. do [...] czerwca 1986r. w Szkole P. w K. , od [...] września 1984r. do [...] sierpnia 1993r. w Szkole P. w K. (placówka uległa likwidacji z dniem [...].04.2004r.), od [...] września 1994r, do [...] sierpnia 1995r. w Z. S. Z. w K. (obecnie Z. S. T.), od [...] września 1995r. do [...] grudnia 2020r. w Z. K., gdzie nauczała głównie języka [...] i języka [...] w pełnym wymiarze czasu pracy oraz w godzinach ponadwymiarowych. Ponadto PPIS ustalił, że A. T. [...] korzystała z urlopu dla poratowania zdrowia od [...] września 2004r. do [...] czerwca 2005r., od [...] września 2011 r. do [...] czerwca 2012r., od [...] września 2018r. do [...] czerwca 2019r.
Biorąc pod uwagę charakter pracy A. T. (praca nauczyciela z wykorzystaniem narządu głosu) oraz długoletni okres zatrudnienia na stanowisku nauczyciela, organ orzekający przyjął, iż A. T. była narażona w środowisku pracy zawodowym na wysiłek głosowy, w stopniu stwarzającym ryzyko powstania choroby zawodowej. Okoliczność ta była bezsporna i nie wymagała dalszego postępowania dowodowego.
Organ nadmienił, że w sprawie choroby zawodowej A. T. orzeczenie wydały dwie specjalistyczne jednostki medyczne. Jednostka orzecznicza I stopnia W. Centrum Medycyny Pracy w P. (dalej: "WCMP"), stwierdziła brak podstaw do rozpoznania u A. T. choroby zawodowej narządu głosu. Podczas badań przeprowadzonych w Poradni Chorób zawodowych WCMP w P. stwierdzono: w opinii specjalisty laryngologa zaburzenia czynnościowe głosu, w badaniu foniatrycznym dysfonię hyperfunkcjonalną, w badaniu videostroboskopowym drgania jednakowe i jednoczasowe, amplituda skrócona, przesuniecie brzeżne symetrycznie ograniczone, pełne zwarcie szpary głośni. Organ poinformował, że przed wydaniem orzeczenia szczegółowo zapoznano się z dokumentacją medyczną z poradni laryngologicznej, foniatrycznej i leczenia uzdrowiskowego przedłożoną w Poradni Chorób Zawodowych WCMP w P. przez A. T..
Następnie PPIS poinformował, że po dokładnej analizie dokumentacji lekarzy leczących, wyników wykonanych badań oraz oceny narażenia zawodowego dokonanej przez pracodawcę i lekarza w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej W. Centrum Medycyny Pracy w P. rozpoznało u A. T. zaburzenia czynnościowe głosu, nie stwierdzono w narządzie głosu zmian o typie guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych oraz niedowładów mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które stanowią wyłączną podstawę do rozpoznania choroby zawodowej. Organ wskazał, że choroba objawiająca się zaburzeniami czynnościowymi głosu nie figuruje w wykazie chorób zawodowych zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013, poz. 1367) jako choroba zawodowa narządu głosu.
Następnie organ I instancji wskazał, że A. T. złożyła wniosek o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia - Instytutu Medycyny Pracy w [...] im. [...] (dalej: "IMP" lub "IMP w Ł. "). IMP stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu u A. T.. PPIS podał, że przeprowadzona w IMP w Ł. w dniu [...] lutego 2021 r. ocena wydolności głosowej krtani metodą wideostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są blade, gładkie, prawidłowo ruchome w stawach pierscienno-nalewkowych. Dodatkowo zwarcie fonacyjne było prawidłowe, drgania fałdów głosowych jednakowe, jednoczesne i regularne, amplituda drgań zmniejszona, przesunięcie brzeżne było obustronnie ograniczone, poziom fałdów głosowych równy. W orzeczenie podano również, że nie wstępowała tendencja do fonacji rzekomej, a próba obciążenia głosu wypadła ujemnie. PPIS poinformował, że w orzeczeniu wskazano, że badaniem laryngologicznym i foniatrycznym rozpoznano dysfonię hyperfunkcjonalną, czynnościowe zaburzenia głosu. Nie wykazano natomiast zmian w obrębię narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych oraz niedowładów mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które stanowią wyłączną podstawę do rozpoznania choroby zawodowej. Końcowo organ II instancji podał, że stwierdzone zmiany morfologiczno-czynnościowe w zakresie krtani u A. T. nie są objęte wykazem chorób zawodowych.
W ocenie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. wydane w sprawie orzeczenia lekarskie organu medycznego I i II stopnia są kompletne, wnikliwe i zawierają wyczerpujące uzasadnienie. Organ I instancji podkreślił specyfikę postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych i wynikający z tego fakt związania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej z orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że organy te nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia Organ wskazał na treść art. 2351 Kodeksu pracy definiującego chorobę zawodową.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. T. podnosząc, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, ponieważ lekarze specjaliści laryngolodzy pod opieką których pozostaje zdiagnozowali u niej jednoznacznie chorobę zawodową wywołaną pracą w charakterze nauczyciela określaną jako niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią oraz przerost fałdów głosowych oraz obecność guzków głosowych. Zdaniem A. T. w orzeczeniach lekarskich wydanych w niniejszej sprawie nie ustosunkowano się do dokumentacji medycznej przedstawionej przez Odwołującą się, co jest konieczne w sytuacji, gdy stoją one w sprzeczności z opinią orzecznika. W dalszej kolejności podała także, że zastrzeżenia budzi badanie wideostroboskopowego wykonane w WCMP w P., ponieważ do badania przystąpiono bez próby obciążenia głosu (głośne czytanie). Dodatkowo Odwołująca się podała, że pierwsze zdjęcie nie zostało zapisane z powodu silnych napadów kaszlu. Bez odstępu czasowego wykonano drugie, w trakcie którego język ledwie został wyciągnięty, a badania spirometrycznego nie wykonano wcale. Odnosząc się do ponownych badań w IMP w Ł. w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. A. T. wskazała, że badanie przeprowadzał lekarz foniatra bez udziału laryngologa, nie badano również słuchu, nie przeprowadzono również badania spirometrycznego. Podkreślenia wymaga, iż w grudniu 2020 roku odeszła z pracy zawodowej po dwumiesięcznym zwolnieniu lekarskim z powodu niezdolności do pracy (ze względu na chroniczne dolegliwości związane z narządem głosu).
W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] listopada 2021 roku na podstawie art. 235ą i art. 237 § 1 pkt 3-6 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku – Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 roku, poz. 1320 z późn. zm.) w zw. z § 5 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013r., poz. 1367) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy tok prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego oraz odniósł się do treści poszczególnych orzeczeń lekarskich i opinii, w tym opinii uzupełniających wydanych w sprawie.
W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że zwrócił się do WCMP o zajęcie stanowiska odnośnie zarzutów przedstawionych w odwołaniu. Następnie pismem z dnia [...] maja 2021 r. przesłał do lekarskiej jednostki orzeczniczej I stopnia dokumentację medyczną otrzymaną od pełnomocnika odwołującej pismem z dnia [...] maja 2021 r. oraz wniósł o przeanalizowanie ww. dokumentacji i wskazanie, czy zasadne jest rozpoznanie u A. T. choroby zawodowej narządu głosu, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. W odpowiedzi W. Centrum Medycyny Pracy w P. przedłożyło opinię uzupełniającą znak: [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., w której wyjaśniło, iż orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. zostało wydane na podstawie wnikliwej oceny całokształtu posiadanej i dostarczonej przez A. T. dokumentacji medycznej oraz wyników przeprowadzonych badań specjalistycznych. Wskazano, że w obu lekarskich jednostkach orzeczniczych diagnostykę przeprowadzili lekarze posiadający stosowne specjalizacje i spełniający wymogi określone w obowiązujących aktach prawnych, zaś przesłaną dokumentację medyczną badana dostarczyła również do W. Centrum Medycyny Pracy w P. i dokumentacja ta była już analizowana w trakcie postępowania orzeczniczego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. W odniesieniu do zarzutów dotyczących metodyki przeprowadzania badania wideostroboskopowego W. Centrum Medycyny Pracy w P. wyjaśniło, że badanie to wykonuje się bez obciążenia głosu, gdyż jego celem jest stwierdzenie zmian w narządzie głosu o charakterze utrwalonym. W. Centrum Medycyny Pracy w P. stwierdziło, że badania spirometryczne są badaniami czynnościowymi dla całego układu oddechowego, jednak nie są decydujące w procesie orzekania o chorobie zawodowej.
W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się także do lekarskiej jednostki orzeczniczej II stopnia z wnioskiem o odniesienie się do zarzutów przedstawionych przez pełnomocnika A. T. w zakresie badań przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. bez udziału laryngologa, a także nieprzeprowadzenia badania słuchu i badania spirometrycznego. W odpowiedzi Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie znak: [...] z dnia [...] maja 2021 r. stwierdził, iż zarzuty pełnomocnika odwołującej są całkowicie bezzasadne, gdyż ww. badania nie mają żadnej przydatności w postępowaniu dotyczącym choroby zawodowej narządu głosu. Ponadto lekarska jednostka orzecznicza II stopnia wskazała, że ani pacjent ani jego pełnomocnik nie decydują o zakresie badań, których przeprowadzenie jest niezbędne do wydania orzeczenia lekarskiego.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. pełnomocnik Odwołującej się przedłożył dodatkową dokumentację medyczną odwołującej z dnia [...] listopada 2012 r., [...] lipca 2021 r. oraz [...] sierpnia 2021 r. Organ odwoławczy pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. przesłał powyższą dokumentację do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z wnioskiem o jej przeanalizowanie i wskazanie, czy zasadne jest rozpoznanie u A. T. choroby zawodowej narządu głosu, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Lekarska jednostka orzecznicza II stopnia pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. poinformowała, że dysponentem środków pieniężnych za przeprowadzone badania i konsultacje oraz dodatkowe opinie odnośnie do świadczeń z zakresu medycyny pracy jest W. Centrum Medycyny Pracy w P., dlatego odsyła przesłaną dokumentację z prośbą o przekazanie jej za pośrednictwem ww. jednostki. W związku z powyższym tutejszy organ pismem z dnia [...] września 2021 r. przekazał dokumentację za pośrednictwem lekarskiej jednostki orzeczniczej I stopnia. Pismem z dnia [...] października 2021 r. W. Centrum Medycyny Pracy w P. stwierdziło, że wyniki badań przeprowadzonych w obu lekarskich jednostkach orzeczniczych są tożsame i rozpoznanie czynnościowych zaburzeń głosu (dysfonii hiperfunkcjonalnej) ustalone w W. Centrum Medycyny Pracy w P. po badaniu laryngologicznym i foniatrycznym zostało podtrzymane przez specjalistów Instytutu Medycyny Pracy w Ł. .
Zdaniem organu II instancji ocena orzeczeń lekarskich dokonywana przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprowadza się więc do badania ich pod względem formalnym, czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy są rzeczowo i przekonująco uzasadnione. Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego organ II instancji, biorąc pod uwagę powyższej opisane kryterium oceny, uznał, że orzeczenia wydane w niniejszej sprawie przez lekarskie jednostki orzecznicze są rzeczowe, spójne i logiczne.
Następnie organ wskazał na regulacje art. 2351 Kodeksu pracy i przesłanki jakie muszą zaistnieć przy wydaniu decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. W ocenie organu odwoławczego nie zostały spełnione przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej z uwagi na fakt, iż nie stwierdzono u Odwołującej się schorzenia objętego wykazem chorób zawodowych, a organ I instancji w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, a następnie wydał rozstrzygnięcie zgodne z obowiązującymi przepisami prawnymi.
Skargę na powyższą decyzję W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] listopada 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła A. T. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 k.p.a. w zw. z art, 84 § 1 k.p.a oraz § 6 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30.06.2009 r. (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenia lekarskie, które nie odnosiły się do aktualnej dokumentacji medycznej skarżącej ani do jej zarzutu podniesionego w odwołaniu, tj. przeprowadzenia badania przez osoby nieuprawnione,
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 § 1 k.p.a., art, 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79a § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ zawiadomienia Skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów, a w szczególności przedstawienia dokumentacji medycznej potwierdzającej brak poprawy stanu jej narządu głosu mimo zastosowanego leczenia, co doprowadziło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów władzy publicznej.
Skarżąca wniosła w związku z powyższym o uchylenie zaskarżonej decyzji W. Państwowego Inspektora Sanitarnego w P. oraz poprzedzającej ją decyzji PPIS w K. z dnia [...] marca 2021 r., a także o przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi zaświadczenia lekarskiego, gdyż jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała na fakt, że W. Centrum Medycyny Pracy w P. zapewniło organ odwoławczy o wnikliwej ocenie dokumentacji medycznej skarżącej i podniosło, że stwierdzone w 2016 r. zmiany nie miały charakteru trwałego i ustąpiły po zastosowanym leczeniu, jednakże nie odniosło się jednakże do aktualnej dokumentacji medycznej (przykładowo historii choroby z kwietnia 2021, badań z sierpnia 2021), z której wynika, iż stan zdrowia Skarżącej nie uległ zmianie na lepsze, a odczuwane przez nią dolegliwości nasilają się. Skarżąca podała, że właśnie to było powodem przyspieszenia decyzji o przejściu na emeryturę w trakcie roku szkolnego. Co istotne zdaniem A. T., uzyskała ona w ostatnim czasie zaświadczenie od lekarza laryngologa potwierdzające ten stan rzeczy, jednakże została pozbawiona możliwości jego przedstawienia organowi z uwagi na niezawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów. Odnośnie badania widestroboskopowego bez obciążenia Skarżąca wskazała, że w dotychczasowym przebiegu leczenia ani inne znane jej osoby badane w celu ustalenia choroby zawodowej nie byli badani bez obciążenia głosu. Dodatkowo zdaniem Skarżącej badanie to zostało przeprowadzone w WCMP nieprawidłowo, bo nie zostało ono powtórzone mimo wystąpienia kaszlu. Nieprawidłowe jest zdaniem Skarżącej nie odniesienie się przez jednostkę orzeczniczą II stopnia do zarzutów sformułowanych w odwołaniu.
Dalej A. T. przywołała § 6 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Podobnie jak w odwołaniu wskazała, że w orzeczeniach lekarskich wydanych w niniejszej sprawie nie ustosunkowano się do dokumentacji medycznej przedstawionej przez Skarżącą, co jest konieczne w sytuacji, gdy stoją one w sprzeczności z opinią orzecznika, a czego nie dokonano w postępowaniu odwoławczym.
W tym stanie rzeczy zdaniem A. T., wobec podtrzymywania opinii przez jednostki orzecznicze i nieudzielenie przez nie stosownych wyjaśnień co do zarzutów Skarżącej, zasadnym było przeprowadzenie badania w innym, niezależnym ośrodku orzeczniczym w celu weryfikacji ich wcześniejszych ustaleń.
Dalej A. T. przywołała treść art. 10 § 1, art. 79a § 1 k.p.a. i stwierdziła, że z niezrozumiałych względów została pozbawiona możliwości wypowiedzenia się do zebranych dowodów oraz również możliwości przedstawienia organowi nowego zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego brak poprawy stanu jej narządu głosu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zarzutów organ wskazał, że zgodnie z wykazem chorób zawodowych stwierdzone u Skarżącej jednostki chorobowe nie mogą zostać uznane za chorobę zawodową. Dodatkowo w postępowaniu wykorzystany został dwuszczeblowy tryb diagnostyczno-orzeczniczy w placówkach upoważnionych do orzekania o chorobach zawodowych.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania organ wskazał, że zarzut ten jest całkowicie bezpodstawny albowiem pełnomocnik w toku postepowania wielokrotnie załączał dokumentację medyczną do pism i środków odwoławczych kierowanych do organu i była ona przedmiotem analizy organów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), zwanej dalej – "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Odnosząc się do zgłoszonego w skardze wniosku o przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi zaświadczenia lekarskiego Sąd wskazuje, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma jedynie uzupełniający charakter, na co wskazuje w sposób jednoznaczny brzmienie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić - dowody uzupełniające – tylko z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W okolicznościach badanej sprawy nie zaistniały wątpliwości tego rodzaju, które uzasadniałyby przeprowadzenie dowodów uzupełniających. Orzeczenia lekarskie, pisma organu II instancji kierowane do jednostki orzeczniczej I i II instancji oraz pisma skarżącej, których dotyczył wniosek znajdują się w aktach administracyjnych sprawy i stanowią materiał dowodowy, z którym Sąd zapoznał się zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a., a przedstawione zaświadczenie lekarskie zostało wydane przez lekarza specjalistę laryngologa, a nie lekarza orzecznika uprawnionego do wydania orzeczeń lekarskich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie choroby zawodowej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest trzecią instancją postępowania administracyjnego, ale wyłącznie w przypadku prowadzenia uzupełniającego i ograniczonego do dowodu z dokumentów postępowania dowodowego może wyjątkowo dopuścić dowód w celu rozwiania wątpliwości zaistniałej już w toku postępowania przed organami administracji publicznej. Co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżony akt, co wynika z art. 133 § 1 p.p.s.a. Przez dostateczne wyjaśnienie sprawy należy rozumieć stan zdolności sprawy do wydania wyroku, a więc dokonania przez sąd oceny legalności zaskarżonego aktu według kryteriów wynikających z art. 3 § 1 p.p.s.a. Podstawą orzekania sądu administracyjnego jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy w toku prowadzonego postępowania. Sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu, a wypełniając swoją funkcję bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organ odpowiadają prawu. Przepis ten nie może być postrzegany jako stwarzający stronie postępowania sądowoadministracyjnego możliwości przytaczania nowych dowodów, mających stanowić uzupełnienie, czy rozwinięcie jej stanowiska w relacji do przepisów prawa materialnego, regulujących jej status w toku postępowania przed organami administracji (wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 744/13, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Z powyższego wynika ponadto, że sąd administracyjny nie powinien przeprowadzać środków dowodowych i dokonywać ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy, a jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt V SA 671/00, LEX nr 50129). W ocenie Sądu, taka sytuacja dokonania koniecznych ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie nie miała miejsca.
Sąd podkreśla przy tym, że pełna dokumentacja medyczna skarżącej, także z poradni lekarza laryngologa, z poradni foniatrycznej oraz leczenia uzdrowiskowego była przedmiotem oceny przez lekarzy orzeczników jednostek orzeczniczych I jak i II stopnia (k. 11, 38 akt adm.), czego skarżąca w toku postępowania nie kwestionowała.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie dotyczące braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej A. T. choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat pod postacią guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dystonią.
Sąd ocenił, że organy obu instancji ustaliły w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy, który Sąd przyjął za podstawę do swoich dalszych rozważań.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowi art. 235ą Kodeksu pracy (Dz.U z 2020 roku, poz. 1320, dalej "k.p."), zgodnie z którym za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Jak wynika z treści przywołanego przepisu, aby określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową, muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: po pierwsze, rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych; po drugie, winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej, albo w związku ze sposobem wykonywania przez nią pracy.
Wydane na mocy art. 237 § 1 pkt 3-6 k.p. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 roku, poz. 1367), zwane dalej "rozporządzeniem", określa wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdza chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.
Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3.
Z kolei § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia stanowi m.in., że jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, w zakresie wszystkich chorób zawodowych. Natomiast jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy.
Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika, o czym stanowi § 8 ust. 1 rozporządzenia (k. 3-5, 9-10, 11, 38, 39, 43, 44, 71 akt adm.).
Oznacza to, że w każdym przypadku orzekania o stanie zdrowia osoby badanej decydujące i rozstrzygające znaczenie ma badanie lekarskie oraz badanie specjalistyczne przeprowadzone w upoważnionej jednostce wydającej stosowne orzeczenie lekarskie w zakresie chorób zawodowych - w niniejszej sprawie W. Centrum Medycyny Pracy, jako jednostka I instancji i Instytut Medycyny Pracy im. [...] w Ł. , jako jednostka II instancji. Jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach swych wyroków (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 roku, sygn. II OSK 1078/06; wyrok z dnia 12 lipca 2016 roku, sygn. akt II OSK 2688/14, CBOSA) orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii lub sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Ocena opinii lekarskich dokonywana przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprowadza się, więc do badania ich pod względem formalnym, czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy są rzeczowo i przekonująco uzasadnione. W niniejszej sprawie nie sposób było dopatrzeć się uchybienia jednostek wydających orzeczenia i opinie w sprawie pod kątem rzetelności, spójności i logiczności w ich sporządzeniu, a tylko to mogło być przedmiotem oceny organów i Sądu.
W niniejszej sprawie z orzeczeń lekarskich WCMP nr [...] z [...] grudnia 2020 (k. 11 akt adm.) i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. (k. 38 akt adm. I inst.) oraz opinii uzupełniających, a także pism jednostek medycyny pracy (k. 43, 44, 71 akt adm.) wynika jednoznaczny wniosek o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanego nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w poz. 15 pkt 1 -3 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych w typie guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych oraz niedowładów mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.
W sprawie wydano dwa orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: orzeczenie lekarskie Nr [...] W. Centrum Medycyny Pracy w P. z dnia [...] grudnia 2020 r., orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r., a także dwie opinie uzupełniające W. Centrum Medycyny Pracy w P. z dnia [...] czerwca 2021 r. oraz [...] października 2021 r.
W świetle treści tych orzeczeń i opinii uzupełniających zgromadzonych w aktach sprawy zasadnie przyjęły organu obu instancji, że orzeczenia te oraz opinie uzupełniające wydane przez lekarskie jednostki orzecznicze są spójne i logiczne oraz że wydane zostały przez uprawnione do orzekania w tym zakresie jednostki medyczne.
Nietrafny jest zdaniem Sądu zarzut Skarżącej podważający rzetelność wydanych w sprawie orzeczeń i opinii w kontekście nie odniesienia się do aktualnej dokumentacji medycznej. Zdaniem Sądu z treści obu orzeczeń lekarskich jednoznacznie wynika, że u Skarżącej rozpoznano zaburzenia czynnościowe głosu, dysfonię hyperfunkcjonalną. Schorzenia te jednak nie są kwalifikowane jako dające podstawę do rozpoznania choroby zawodowej opisanej w punkcie 15 wykazu chorób zawodowych określonych powyższym rozporządzeniem, a tylko stwierdzenie schorzeń opisanych w powyższym rozporządzeniu daje podstawę do stwierdzenia konkretnej choroby zawodowej. Przy czym, w toku całego postępowania organy obu instancji, a także Sąd nie kwestionowały u skarżącej zaburzeń czynności głosu.
Zgodnie, bowiem z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Przepis § 6 ust. 2 rozporządzenia wymienia czynniki, które lekarz orzecznik winien uwzględnić przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego. Organy sanitarne I i II instancji dopiero po otrzymaniu ostatecznego orzeczenia lekarskiego wydają decyzję na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim i formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). W orzeczeniach wydanych w niniejszej sprawie padały stwierdzenia, że zapoznano się z dostarczoną dokumentacją leczenia posiadaną przez jednostki orzecznicze, a także tą dostarczoną przez Skarżącą i dokonano ich wnikliwej oceny.
Tym samym dokumentacja medyczna przedstawiona przez Skarżącą została uwzględniona przy wydawaniu kolejnych opinii w tej sprawie przez uprawnione jednostki medyczne, albowiem stanowiła integralną część materiału dowodowego sprawy, który musiał podlegać ocenie przy wydawaniu orzeczenia w przedmiocie choroby zawodowej. Dodatkowo wskazać należy, że lekarze badający Skarżącą poza tokiem postępowania w sprawie orzeczenia choroby zawodowej nie byli uprawnieni do wydania wiążących opinii w przedmiocie choroby zawodowej, gdyż nie mogli występować w roli jednostki orzeczniczej w rozumieniu § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Jak już wyżej zaznaczono, tylko uprawnieni lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wymienionych w § 5 ust. 2 i 3 omawianego rozporządzenia mają prawo wydawać orzeczenia w sprawie choroby zawodowej. W innym przypadku orzeczenia pozostałych lekarzy i jednostek medycznych nie mogą być respektowane. Dlatego też nie można, w tej sprawie, z powoływaniem się na powyższe okoliczności wskazywać, iż w sprawie doszło do zignorowania dokumentacji medycznej pracownika (zob. wyrok NSA z dnia 4.11.2020 r., sygn. II OSK [...], dostępne [...], dalej: CBOSA).
Z zarzutem opisanym powyżej związany jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. m.in. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ zawiadomienia Skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzanych dowodów, a w szczególności przedstawienia dokumentacji medycznej potwierdzającej brak poprawy stanu jej narządu głosu, mimo zastosowanego leczenia. Zauważyć należy, że A. T. wielokrotnie w toku postępowania przedstawiała dokumentację medyczną do pism kierowanych do organu (odwołanie z [...] kwietnia 2021 r., pisma z dnia [...] maja 2021 r. oraz z [...] sierpnia 2021 r.). Tym samym zdaniem Sądu nie było żadnych przeszkód do przedłożenia kolejnych wyników badań w czasie późniejszym. Dodatkowo zauważyć należy, że pismem z dnia [...] października 2021 r. WPWIS poinformował Skarżącą o przesunięciu terminu rozpatrzenia odwołania oraz o tym, że decyzja administracyjna II instancji wydana zostanie w terminie nieprzekraczalnym, do dnia [...] grudnia 2021 r. Pełnomocniczka Skarżącej odebrała owe pismo w dniu [...] października 2021 r. (k. 69 akt adm.), a decyzja organu II instancji wydana została faktycznie w dniu [...] listopada 2021 r. Tym samym bezspornie A. T. dysponowała wystarczającą ilością czasu, aby przedstawić nowe dowody w sprawie.
Niezasadny okazał się także zarzut wydania nierzetelnych orzeczeń z uwagi na nieprawidłowości w przeprowadzeniu badań oraz zaniechanie wykonania niektórych z nich. Skarżąca wskazywała, że jej zastrzeżenia budzi np. przeprowadzenie badania wideostroboskopowego w WCMP w P., gdyż przystąpiono do niego bez próby obciążenia głosu. Dodatkowo wskazywała, że podczas badania towarzyszyły jej liczne napady silnego kaszlu, a mimo to badania zostały przeprowadzone. Nieprawidłowe było również zdaniem A. T. przeprowadzenie badania w IMP w Ł. przez lekarza foniatrę, ale bez udziału lekarza laryngologa, zaniechanie badania słuchu i zaniechanie badania spirometrycznego.
Wątpliwości w tym zakresie Skarżąca formułowała już na etapie postępowania przed organami administracji, co nie uszło uwadze organu II instancji, który zwrócił się do jednostek orzeczniczych o odniesienie się do podniesionych przez A. T. zastrzeżeń. Tym samym w opiniach uzupełniających WCMP z dnia [...] czerwca 2021 r.[...] października 2021 r., odpowiadając na poczynione zarzuty, wskazano m.in., że badanie wideostroboskopowe wykonuje się bez obciążenia głosu, gdyż jego celem jest stwierdzenie zmian w narządzie głosu o charakterze utrwalonym. Dodatkowo WCMP wskazał, że przebieg tego badania jest rejestrowany na nagraniu video, a jego wynik interpretuje się całościowo, a nie w oparciu o poszczególne zdjęcia. Także obecność odruchów wymiotnych i kaszlowych w opinii jednostki orzeczniczej pozostaje bez wpływu na końcowy wynik badania krtani. Odnośnie badań spirometrycznym wskazano, że są one badania czynnościowymi dla całego układu oddechowego, jednak nie są decydujące w procesie orzekania o chorobie zawodowej, a w czasie wykonywania badania dokonywanie ich było zawieszone z uwagi na ogłoszenie stanu epidemii. Podkreślono, że nie stwierdzono trwałych zmian w narządzenie głosu o takich charakterze, który kwalifikowałby schorzenie do chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych (k. 44 akt adm.).
Także w odpowiedzi na zapytanie lekarz specjalista medycyny pracy w Instytucie im. [...] wskazał, że zarzut o braku konsultacji laryngologicznej, badania audiometrycznego i spirometrycznego jest całkowicie bezzasadny, gdyż ww. badania (jak i szereg innych powszechnie dostępnych) nie mają jakiejkolwiek przydatności w postępowaniu dotyczących choroby zawodowej (k. 43 akt adm.).
Tym samym nie ma podstaw aby przyznać rację twierdzeniom Skarżącej, że organ nie odniósł się do dokumentacji medycznej przez nią przedstawionej, a także do zarzutów poczynionych przez nią w odwołaniu od decyzji I instancji, skoro powyższej wskazano konkretne odpowiedzi jednostek orzeczniczych na każdy z nich. Z uwagi na powyższe organy dwukrotnie podtrzymały wnioski płynące z wydanych w sprawie orzeczeń, a co istotne stwierdzały one jednoznacznie brak wystąpienia schorzenia opisanego w ustępie 15 pkt 1-3 wykazu chorób zawodowych.
Skarżąca w zasadzie kwestionuje jedynie orzeczenia lekarskie wydane w toku postępowania administracyjnego. Podkreślić jednak należy, że wszystkie wydane w sprawie orzeczenia lekarskie oraz opinie uzupełniające są zgodne we wnioskach, gdzie stwierdzono jednoznacznie, iż u Skarżącej nie stwierdzono schorzenia stanowiącego chorobę zawodową. Obie orzekające jednostki były zgodne co do faktu, że przeprowadzone badania i konsultacje specjalistyczne, przy uwzględnieniu dodatkowo danych z dostępnej dokumentacji medycznej oraz narażenia zawodowego, nie dały podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych.
W tym miejscu Sąd wskazuje na specyfikę postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych i wynikający z tego fakt związania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie i to przez jednostki orzecznicze I i II stopnia, powołane do tych szczególnych zadań. Wynika z tego, że organy administracji rozpoznające sprawę w przedmiocie choroby zawodowej nie są uprawnione do kontroli merytorycznych ustaleń zawartych w orzeczeniach lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/GL 794/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 335/10; CBOSA). Dotyczy to zarówno objawów choroby, jak i przyczyn jej powstania (etiologii). Lekarskie jednostki orzecznicze dysponują bowiem medyczną wiedzą specjalną w zakresie stwierdzenia, czy dane schorzenie u wnioskodawczyni wystąpiło, kiedy i z jakich przyczyn, a także co do sposobu, okoliczności i zasad przeprowadzenia stosownych badań. Wiedzy takiej nie posiadają organy administracji i rozpoznające wniosek o stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej, a także i Sąd, zatem w istocie decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mają orzeczenia lekarskie. Rolą organów administracji jest natomiast ocena orzeczenia lekarskiego, w zakresie czy spełnia ono wymogi formalne, czy jest logiczne, czytelne i zrozumiałe, a zastawienie orzeczeń jednostek obu instancji nie zawiera wniosków wzajemnie wykluczających się, zatem czy spełniają przesłanki przydatności do rozpoznania sprawy. Nadto, to organy administracji zobowiązane są czuwać nad prawidłowym przebiegiem postępowania administracyjnego, możliwie pełnym zgromadzeniem materiału dowodowego, celem dokładnego wyjaśnienia sprawy zmierzającego do załatwienia sprawy. Wobec tego zwracanie się przez organ administracji do jednostek orzeczniczych o dodatkowe wyjaśnienie wątpliwości zgłaszanych zwłaszcza przez Skarżącą w toku postępowania administracyjnego uznać należy za prawidłowe działanie służące do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w jej całokształcie zgodnie z treścią przepisów art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.
Chybiony jest też zarzut Skarżącej jakoby organ niesłusznie zaniechał zwrócenia się do kolejnej, niezależnej jednostki orzeczniczej. W sprawie zarówno WCMP i IMP jednogłośnie stwierdzały, że podtrzymują dokonane przez siebie ustalenia odnośnie braku stwierdzenia u Skarżącej choroby zawodowej. W tym miejscu wskazać należy na § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, zgodnie z którym jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Przepis ten kreuje więc po stronie inspektora sanitarnego dowolność w doborze środków w celu uzupełnienia postępowania dowodowego. W niniejszej sprawie organ II instancji tego właśnie dokonał i uzyskując informację o spójności i aktualności wyników badań w obu jednostkach orzeczniczych wydał na ich podstawie decyzję. Nie sposób, zatem zasadnie dopatrzyć się uchybienia organu w tym zakresie.
Reasumując, w sprawie przeprowadzono w [...] badania Skarżącej, zarówno w W. Centrum Medycyny Pracy, a także po wniosku skarżącej ponownie w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. . Skutkowało to wydaniem dwóch orzeczeń o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oraz opinii uzupełniającej jednostki orzeczniczej I stopnia, a także stanowiska wyrażonego w piśmie IMP w Ł. . We wszystkich tych orzeczeniach i opiniach jednoznacznie wskazano, że nie stwierdzono u Skarżącej choroby zawodowej narządu głosu pod postacią niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które to choroby figurują w katalogu zamkniętym chorób zawodowych pod pozycją 15 punkt 1-3 i w tym zasadniczym zakresie dla rozstrzygnięcia sprawy wszystkie orzeczenia są zbieżne. W ocenie Sądu, orzeczenia lekarskie są wystarczająco uzasadnione, zrozumiałe i kompletne, co do konkluzji rozstrzygnięć nie ma między orzeczeniami jakichkolwiek rozbieżności. Natomiast Organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydaje decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego i jest związany treścią tego orzeczenia, a więc nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyrok NSA z 23.04.2015 r., sygn. II OSK 2237/14, publ. CBOSA).
Przy czym należy podkreślić, że wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych określa zamknięty katalog chorób zawodowych. Oznacza to, że za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Bezsporny pozostaje fakt narażenia przez długi okres (od 1985 r. do 2020 r.) Skarżącej na nadmierny wysiłek głosowy, czyli czynnik mogący być przyczyną powstania choroby zawodowej. Powyższe wynika z bezspornego i wiarygodnego materiału dowodowego. Trzeba jednak podkreślić, że zmiany powstałe w narządzie głosu skarżącej w postaci: zaburzeń czynnościowych głosu, dysfonii hyperfunkcjonalnej nie spełniają kryteriów choroby zawodowej i nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych, co wynika z dowodu w postaci orzeczeń lekarskich, które mają walor dowodu z opinii biegłego.
Podsumowując, w ocenie Sądu, organy obu instancji, wbrew zarzutom skargi, nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 8 § 1, art. 10 § 1 w związku z art. 79a § 1, art. 80 w związku z art. 84 § 1 k.p.a. art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a także przepisów § 6 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych, albowiem w przedmiotowej sprawie organy sanitarne obu instancji, prawidłowo i wnikliwie, na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceniły, że brak jest przesłanek do stwierdzenia u Skarżącej choroby zawodowej. Sąd dokonuje kontroli wydanych w sprawie decyzji organów administracji publicznej obu instancji w świetle ich treści, zgromadzonych akt sprawy, ustalonego przez organy stanu faktycznego i zastosowanych przepisów prawa procesowego oraz materialnego. Dokonana przez Sąd kontrola doprowadziła do wniosku, że decyzje obu instancji odpowiadają prawu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości jako niezasadną i orzekł, jak w wyroku.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.) zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV z [...] lutego 2022r. (k. 20 akt sąd.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło