IV SA/Po 836/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 marca 2016 r. sprawy ze skargi G.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę w całości Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...] , działając na podstawie art. 18 ust. 10 pkt. 1 ppkt. a i art. 15 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (j.t. Dz. U. z 2012r. poz.1356 ze zm. – dalej ustawa) oraz art. 104 i art.107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracynego (j.t. Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm. – dalej k.p.a.), postanowił cofnąć G.N. zezwolenie nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% zawartości oraz na piwo, nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) i nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18 % zawartości alkoholu w sklepie spożywczym “[...] " w K. przy ul. A.A. [...] . W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że w toku postępowania, na podstawie przesłuchania funkcjonariuszy Policji, protokołu przesłuchania nieletniej K.G. , K.K. i D.P. , a także paragonu z kasy fiskalnej wykazał, że 10 sierpnia 2014r. doszło do sprzedaży 1 butelki wódki P.T. o poj. 0,5 l i trzech butelek piwa Ż. o poj. 0,5 l osobie nieletniej w sklepie spożywczym "[...] " przy ul. A. [...] w K. Organ I instancji wskazał również, że Sąd Rejonowy w K. VII Wydział Karny warunkowo umorzył postępowanie karne wobec B.N. oskarżonej o czyn z art. 43 ust. 1 ustawy na okres jednego roku i orzekł wobec niej świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. G.N. kwetionując powyższą decyzję wniósł odwołanie zarzucając organowi pierwszej instancji wydanie decyzji z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych oczywiście sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a polegający na błędnym przyjęciu, że w sklepie "[...] " w K. doszło do sprzedaży alkoholu nieletnim, w sytuacji gdy wniosek ten jest bezpodstawny i oparty na niewiarygodnych zeznaniach nieletnich świadków. Skarżący zarzucił także wydanie decyzji z naruszeniem art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art 8 k.p.a., art 78 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego na skutek odmowy przeprowadzenia zawnioskowanego przez niego dowodu z uzupełniającego przesłuchania B.N. , a także nieprzeprowadzenia dowodu z akt sprawy karnej Sądu Rejonowego w K. o sygn. akt [...] . W odwołaniu zarzucono również brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do poczynienia całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Skarżący zarzucił równiez naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że nieprzestrzeganie zasad obrotu napojami alkoholowymi zawartych w ustawie, a w szczególności sprzedaży alkoholu osobom nieletnim, może polegać na jednorazowym działaniu i to jeszcze niezawinionym. Skarżacy wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej Sądu Rejonowego w K. o sygn. [...] , a w szczególności z zeznań nieletnich K.G. , K.K. i D.P. , a także G.N. i wyjaśnień B.N. na okoliczność niewiarygodności zeznań nieletnich oraz braku sprzedaży alkoholu ww. osobom nieletnim w sklepie "[...] " w K. w dniu 10 sierpnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przestawił przebieg postępowania i wskazał, że zgodnie z przepisem art. 18 ust. 1 ustawy sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 1 ppkt a ustawy zezwolenie, o którym mowa w art. 1, organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Dotyczy to w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim. Powołując sie na stanowisko prezentowane w orzecznictwie (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 lutego 2015r., sygn. akt II SA/Po 1132/14, wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015r., sygn. akt II GSK 470/14) stwierdzono, że każda - nawet jednorazowa, sprzedaż napoju alkoholowego osobie nieletniej w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, stanowi nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych i jest podstawą do cofnięcia zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi. W konsekwencji przy uwzględnieniu zgromadzonych materiałów dowodowych, w tym w szczególności zeznań świadków (małoletnich K.G. , K.K. , D.P. ), kserokopii paragonu fiskalnego oraz zeznań funkcjonariuszy Policji, zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji zobowiązany był wydać decyzję o cofnięciu przedmiotowych zezwoleń. G.N. kwestionując powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podnosząc zarzuty tożsame z zarzutami zawartymi w odwołaniu. Skarżący z jednej strony podważa fakt sprzedaży alkoholu osobie nieletniej a z drugiej kwestionuje stanowisko organów, że nawet jednorazowe (nieprecyzyjnie zdaniem skarżącego wykazane) naruszenie dyspozycji przepisów ustawy, stanowi przesłankę wystarczającą do wydania zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzuca również naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 §1, art. 78 § 1 i 2 i art. 80 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku, skarżący podrzymał argumentację skargi i zaprzeczył aby matka sprzedała dzieciom alkohol. Skarżący podniósł również, że te osoby małoletnie sa znane z nagannego zachowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 P.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Podstawą materialnoprawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy i zgromadzony materiał dowodowy, na podstawie którego organy I i II instancji przyjęły, że w należącym do skarżącego sklepie "[...] " w K. przy ul. A.A. [...] doszło do sprzedaży alkoholu osobie nieletniej, co stanowi podstawę do wydania na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy decyzji cofającej zezwolenie na sprzedaż alkoholu. Odnosząc się do argumentacji skargi wskazać należy, że w zakresie interpretacji art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy, obecnie pomimo wcześniejszych wątpliwości na które powołuje się skarżący, można już mówić o utrwalonej wykładni. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że ratio legis w/w przepisu jest dążenie do eliminowania z obrotu napojami alkoholowymi tych przedsiębiorców, którzy dopuszczają się naruszeń zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Przedsiębiorca, który sprzedał alkohol osobie nieletniej, chociażby jednokrotnie, nie daje rękojmi, że nie będzie tak postępował w przyszłości, a tym samym nie daje rękojmi należytej realizacji zadań wynikających z ustawy. Dlatego też w przypadku stwierdzenia naruszenia zasad obrotu napojami alkoholowymi, można wyciągnąć dalej idące konsekwencje, sprowadzające się w efekcie do cofnięcia nie tylko zezwolenia, z którym związane jest naruszenie, ale także pozostałych zezwoleń udzielonych podmiotowi i dotyczących danego punktu handlowego (por. uchwała NSA z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt II GPS 2/07). W tym miejscu należy wskazać, że w myśl art. 15 ust. 2 ustawy w przypadku wątpliwości co do pełnoletniości nabywcy, sprzedający lub podający napoje alkoholowe uprawniony jest do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. Z treści przyznanego sprzedawcy w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy uprawnienia do wylegitymowania nabywcy alkoholu wynika, że tylko od niego zależy, czy z tego uprawnienia skorzysta. Sposób, w jaki uprawnienie to zostało ukształtowane oznacza, że sprzedawca może z niego skorzystać bez względu na to, jak postrzega wiek osoby kupującej (por. wyroki NSA: z dnia 6 lutego 2009 r. sygn. akt II GSK 712/08; z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 2003/11). Jeżeli sprzedający z tego uprawnienia nie korzysta, to niejako godzi się na ponoszenie konsekwencji naruszenia zakazu. Z tych względów skutkom udostępniania alkoholu osobom niepełnoletnim nie można przeciwstawiać skutków pozbawienia przedsiębiorcy pozwolenia na sprzedaż lub podawanie napojów alkoholowych (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r., II GSK 175/06). Wobec jednoznacznej treści zakazu ustanowionego w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy uprawnieniem i zarazem obowiązkiem sprzedawcy, w sytuacji odmowy wylegitymowania się przez kupującego, jest odmowa sprzedaży alkoholu (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2013 r., II GSK 2003/11). W orzecznictwie podkreśla się nadto, że na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2006 r. sygn. akt II GSK 160/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 listopada 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1529/06). Zgodnie z dominującym stanowiskiem sądów administracyjnych jedyną przesłanką zastosowania powołanego przepisu jest obiektywne nieprzestrzeganie przez przedsiębiorcę ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w tym zakazów i ograniczeń tej sprzedaży przewidzianych w ustawie. Ustawodawca nie różnicuje przy tym skutków nieprzestrzegania warunków sprzedaży napojów alkoholowych od stopnia szkodliwości społecznej konkretnego naruszenia ani też od ilości dokonanych naruszeń. Zatem każda, nawet jednorazowa, sprzedaż napoju alkoholowego osobie nieletniej, w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, stanowi nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych i jest podstawą do cofnięcia zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi. Należy również zauważyć, że cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych stanowi jeden z instrumentów w walce ze zjawiskiem alkoholizmu i stanowi sankcję administracyjną za naruszenie zakazu sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18, ustanowionego w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy. Przeciwdziałanie zjawiskom społecznym, takim jak alkoholizm nie może podlegać relatywizacji w zderzeniu z interesem ekonomicznym podmiotu gospodarczego. Z treści art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 4 wynika bowiem, iż nadrzędnym celem powołanej ustawy jest ochrona prawidłowego fizycznego, psychicznego i społecznego rozwoju społeczeństwa. Oznacza to, że celem cofnięcia zezwolenia nie jest tylko spowodowanie dolegliwości dla naruszającego prawo, ale przede wszystkim zapewnienie ochrony (w tym ochrony prewencyjnej) wartości i dóbr, w które godziło naruszanie warunków i zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Dlatego też, mimo, że omawiany przepis jakkolwiek zawiera dość restrykcyjne rozwiązanie, to nie narusza konstytucyjnej zasady proporcjonalności, wynikającej z określonej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. VII Wydział Karny z dnia [...] kwietnia 2015r. sygn. akt [...] , warunkowo umorzono postępowanie karne wobec B.N. oskarżonej o czyn z art. 43 ust. 1 ustawy, polegający na tym, że w dniu 10 sierpnia 2014r. w K. , działając wbrew przepisom ustawy sprzedała 12 – letniej K.G. alkohol w postaci jednej butelki wódki P.T. o pojemności 0,5 l i trzech butelek piwa Ż. o pojemności 0,5 l. Skarżący pomimo prawomocności w/w wyroku, w ramach przedmiotowego postępowania administracyjnego oraz w skardze podważa ustalenia przyjęte przez Sąd w wyroku karnym wskazując na okoliczności, które jego zdaniem prowadzą do wniosku, iż B.N. nie sprzedała alkoholu nieletniej, a jej zeznania są zemstą za wcześniejszą odmowę sprzedaży im alkoholu i papierosów. Skarżacy domaga się również sięgnięcia i oceny zeznań złożonych przez niego i matkę w trakcie postępowania poprzedzającego wydanie wyroku karnego. Powyższa argumentacja nie może odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się bowiem, że okoliczności (fakty) potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, należy uznać za udowodnione. Pogląd ten należy odnieść do każdego prawomocnego wyroku sądu, w tym warunkowo umarzającego postępowanie karne. Wówczas należy przyjąć, że ustalenia co do faktów zawarte w sentencji prawomocnego wyroku sądu nie są przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007r., II GSK 58/07). Ma to tyle istotne znaczenie, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęty jest pogląd, że materiały dowodowe zebrane w postępowaniu karnym, w szczególności takie jak protokoły z przesłuchania świadków mogą być, zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., wykorzystane w sprawie administracyjnej pod warunkiem, że są rozpatrywane według reguł dowodowych określonych w kodeksie postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2002 r., sygn. III SA 746/02; z 21 czerwca 2007 r., sygn. II GSK 58/07, https://cbois.nsa.gov.pl). Mając na uwadze sentencję wyroku Sądu Rejonowego w K. VII Wydział Karny z dnia [...] kwietnia 2015r. sygn. akt [...] , stwierdzić należy, że warunkowe umorzenie postępowania karnego przez sąd powszechny, nie jest równoznaczne ze skazaniem. Zarówno poglądy doktryny, jak również orzecznictwo w tym zakresie, nie pozostawiają wątpliwości, że warunkowe umorzenie postępowania karnego [...], nie jest formą ani odmianą warunkowego skazania (por. uchwała połączonych Izb Karnej i Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1971 r., sygn. akt VI KZP 26/69, OSNKW 1971, z. 3, poz. 33). Warunkowe umorzenie postępowania karnego zawiera w sobie jednak stwierdzenie popełnienia przestępstwa. W tym miejscu należy stwierdzić, że okoliczność, iż w stosunku do B.N. toczyło się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa zakończone wyrokiem warunkowo umarzającym postępowanie, powinna być przez organ rozważana w toku postępowania o cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, jednak ustalenia zawarte w orzeczeniu o warunkowym umorzeniu powinny podlegać swobodnej ocenie organu na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie organy były zobowiązane przeprowadzić postępowanie dowodowe, które umożliwiłoby dokonanie oceny istnienia, bądź nieistnienia podstawy cofnięcia przedmiotowego zezwolenia, o której mowa w art. 18 ust. 10 pkt 1 a ustawy, w szczególności zebrać i poddać wnikliwej ocenie wszystkie istotne w sprawie dowody. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że rozpoznając przedmiotową sprawę organ odwoławczy jak i organ I instacji dokonały szczegółowej analizy materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, czemu dały wyraz w uzasadnieniu decyzji. W szczególności organy przytoczyły dowody, które uznały za wiarygodne i które wskazują, iż B.N. dokonała sprzedaży alkoholu osobom małoletnim. Zauważyć należy, iż dowody te zostały zgromadzone już na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ odwoławczy jak i organ I instancji rozpoznając przedmiotową sprawę zastosowały się do przepisów art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. w szczególności – wbrew zarzutom skargi - dokonały oceny przeprowadzonych dowodów. Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji bezpośrednio wynika, na podstawie których dowodów ustalono stan faktyczny w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.