IV SA/Po 950/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Józef Maleszewski Protokolant st.sekr.sąd. Barbara Szymkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 lutego 2019 r. przy udziale sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę w całości. IV SA/Po 950/18 UZASADNIENIE Prezydent Miasta K. decyzją z 10.05.2018r. nr [...] wydaną na podstawie art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego (Dz. U. z 2018r. poz. 652, dalej k.k.w.) i art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017r. poz. 978 ze zm., dalej u.k.p.) oraz art.104 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.) cofnął K. T. (dalej: "skarżący") uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi dla prowadzenia których niezbędne jest posiadanie prawa jazdy kategorii B od dnia 09.12.2017r. W uzasadnieniu wyjaśniono, że K. W. posiada uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w kategorii A,B,BE,C,CE nr [...]/3061. W dniu 11.04.2018r. do Prezydenta Miasta K. doręczono odpis wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 14.03.2018r. sygn. akt II K [...] z adnotacją o prawomocności. Powyższym wyrokiem orzeczono wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dla prowadzenia których niezbędne jest posiadanie prawa jazdy kategorii B na okres 3 lat od dnia 09.12.2017r. do dnia 09.12.2020r. włącznie. Organ wskazał, że na podstawie art. 182 § 2 k.k.w. zobowiązany był wydać decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. K. W. wniósł odwołanie od powyższej decyzji domagając się jej uchylenia oraz zwrotu prawa jazdy w odniesieniu do uprawnień kat. A, C, i CE. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z 06.08.2018r., nr SKO- [...]/18 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że Sąd Rejonowy w K. II Wydział Karny w wyroku z dnia 14 marca 2018r., sygn. akt II K 1379/17 w pkt 2 w zw. z pkt 4 orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B w ruchu lądowym na okres 3 lat - liczony od dnia 9 grudnia 2017r. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 22 marca 2018r. Po otrzymaniu odpisu powyższego wyroku organ pierwszej instancji pismem z 16 kwietnia 2018r. powiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami. Jednocześnie w piśmie pouczono, że zgodnie z przepisem art. 10 k.p.a. stronie przysługują prawa zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Organ wskazał ,że regulacje dotyczące zasad m.in. cofania uprawnień do kierowania pojazdami zostały zawarte w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z przepisem art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że powyższy przepis w swojej treści jest bezsprzeczny i jednoznaczny, a jego treść przesądza o tym, że ma on charakter związany. To z kolei oznacza, że jeżeli zostanie spełniona którakolwiek z przesłanek w nim wymieniona - organ administracji publicznej ma obowiązek wydać decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Organowi nie pozostawiono w takiej sytuacji żadnej swobody działania w ramach tzw. "uznania administracyjnego". W rozpatrywanej sprawie okolicznością taką jest prawomocne orzeczenie sądu o zakazie prowadzenia pojazdów wydane w stosunku do skarżącego. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Odnosząc się do argumentów i zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, iż są one bezzasadne oraz nielogiczne. Zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji cofnął uprawnienia do kierowania pojazdami wyłącznie kat. B prawa jazdy, tymczasem skarżący w odwołaniu podnosi, że organ "naruszył przepisy [...] - zastosował bezprawną interpretację przepisów, uznając że zakaz orzeczony wobec oskarżonego dotyczy zakazu prowadzenia pojazdów dowolnej kategorii". Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. W.. Zaskarżonej decyzji zarzucił : 1. naruszenie przepisów kodeksu karnego i kodeksu postępowania karnego przez to, że organ I instancji - mimo wyroku Sądu Rejonowego w K. ( II Wydział Karny) z dnia 14 marca 2018 roku w sprawie II K 1379 17 jednoznacznie orzekającego na podstawie art. 42 § 2 kodeksu karnego wobec skarżącego o zakazie prowadzenia w ruchu lądowym pojazdów mechanicznych, do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kategorii B na okres trzech lat - zastosował bezprawną interpretację przypisów kodeksu karnego i kodeksu postępowania karnego, uznając że zakaz orzeczony wobec oskarżonego dotyczy zakazu prowadzenia pojazdów dowolnej kategorii, 2. przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy mianowicie art. 15, art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do żądania skarżącego podniesionego w odwołaniu, uchybienie zasadzie dwuinstancyjności i słuszności wydanej decyzji W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wyrokiem z dnia 14 marca 2018 roku sygn. akt II K [...] Sąd Rejonowy w K. orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia przez 3 lata pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym dla których niezbędne jest posiadanie prawa jazdy kategorii B. Skarżący nie zakwestionował zakazu co do środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów wynikającego z ww. wyroku zarówno co do zakresu, jak i okoliczności jego obowiązywania. Jednakże biorąc pod uwagę treść wydanego wyroku jego zdaniem zachodzą jedynie podstawy do cofnięcia uprawnienia wynikającego z prawa jazdy kat. B z wyłączeniem pozostałych kategorii, gdyż wobec skarżącego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B. Wyrok ten natomiast nie zakazuje prowadzenia pojazdów innych kategorii spośród posiadanych przez skarżącego to jest uprawnień do kierowania pojazdami kat. A, C, i CE. Skoro zaś wyrok taki obowiązuje, to według skarżącego organ administracji publicznej ma obowiązek wyrok ten respektować i wykonać. Zdaniem skarżącego nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy w przypadku skarżącego kategorii B nie mogła korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów skoro zakazem objęto konkretną kategorię. Tymczasem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca sankcjonuje naruszenie przypisów, albowiem nakłada na skarżącego nie orzeczoną przez sąd karę i cofa mu uprawnienia, których nie pozbawił go Sąd. Tym samym narusza prawa nabyte przez skarżącego, bo jest wniosek o wydanie dokumentu uprawniającego go do kierowania pojazdami w zakresie wskazanych kategorii. Organ odwoławczy jednak w tej kwestii w ogóle się nie wypowiedział. Według skarżącego organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów procesowych określonych m. in. w art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyczerpujące zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego sprawy dokonać subsumcji obowiązujących przepisów prawa materialnego. Artykuł 8 k.p.a. nakazuje organom administracji publicznej prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a rozstrzygnięcie organów powinno być uzasadnione w wyczerpujący sposób, który umożliwi przekonanie strony do zasadności rozstrzygnięcia (art. 11 i 107 § 3 k.p.a.). Skarżący wskazał, że w postępowaniu administracyjnym strona ma zagwarantowane prawo poznać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, gdyż w przeciwnym wypadku nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem wydającym decyzje. Zdaniem skarżącego wskazane naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa procesowego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasowa argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika bezspornie, że wyrokiem Sądu Rejonowego w K. II Wydziału Karnego z dnia 14.03.2018 r. (sygn. akt II K [...]) skarżący został uznany za winnego kierowania w strefie ruchu lądowego samochodem Audi w stanie nietrzeźwości. Wyrokiem tym Sąd orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla prowadzenia których niezbędne jest posiadanie prawa jazdy kategorii B, na okres 3 lat. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2017 r. poz. 978, dalej przywoływana jako "u.k.p."). Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. Starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Sąd wskazuje, że w mieście na prawach powiatu (tutaj K.) decyzję taką wydaje Prezydent Miasta. Ponadto zgodnie z art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że ww. przesłanki zostały spełnione. Wobec skarżącego, wyrokiem Sądu Rejonowego w K. II Wydziału Karnego z dnia 14.03.2018 r. (sygn. akt II K [...]), orzeczono prawomocnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla prowadzenia których niezbędne jest posiadanie prawa jazdy kategorii B, na okres 3 lat. Orzeczenie to zostało przesłane do Prezydenta Miasta K. pismem z dnia 9 kwietnia 2018 r. Tym samym zasadne było cofnięcie K. W. uprawnień do kierowania pojazdami, dla prowadzenia których niezbędne jest posiadanie prawa jazdy kategorii B. Sąd w tym miejscu podkreśla, że zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie cofnięcia uprawnień w zakresie prawa jazdy kategorii B, natomiast nie dotyczy odmowy zwrotu prawa jazdy kategorii A, C i CE, na co wskazuje skarżący w odwołaniu i w skardze. Z akt sprawy nie wynika, żeby wydanie ww. decyzji było poprzedzone wnioskiem skarżącego o wydanie/zwrot prawa jazdy kategorii innych niż kategoria B. Tym samym prawidłowe było rozstrzygnięcie organu I instancji i organu odwoławczego, a także wskazane przez organy podstawy prawne. Nie ma racji skarżący, że organy dokonały bezprawnej interpretacji przepisów kodeksu karnego, uznając, że orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów dotyczy pojazdów dowolnej kategorii. Zaskarżona decyzja wyraźnie określa cofnięcie uprawnień wyłącznie kategorii B. Sąd wskazuje, że zagadnienie prawne dotyczące cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami na skutego orzeczenia sądu karnego jest kontrowersyjne. Wiąże się ono z regulacją prawną, która jest niespójna w kontekście systemu prawa jako całości. Sąd przyznaje, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami pozostają w relacji niezgodności prakseologicznej z przepisami Kodeksu karnego. Niezgodność ta wyraża się w tym, że kompetencja sądu karnego do ograniczenia w wyroku karnym zakazu prowadzenia pojazdów do określonego ich rodzaju (art. 42 § 1 K.k.) niweczona jest przez przepisy ze sfery prawa administracyjnego, które niejako z góry zakazują wydania lub zwrotu dokumentu prawa jazdy niemalże wszystkich kategorii (A do D), jeżeli sądownie zakazano prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B (art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p.) (por. wyrok WSA w Poznaniu z 30 listopada 2017 r., sygn.. akt II SA/Po 865/17, dostępny pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niemniej należy wskazać, że w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie cofnięcia uprawnień kategorii B, a nie odmowy zwrotu prawa jazdy określonych kategorii. Na marginesie Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. W świetle natomiast art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 wskazanej ustawy przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D, B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Z powyższego wynika, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B pozbawia prawa do uzyskania kategorii praw jazdy AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D, B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E, przy czym nie ma znaczenia, czy podmiot, wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych ubiega się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii po raz pierwszy, czy też już wcześniej posiadał uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Z analizowanego przepisu wynika bowiem wprost, że osobie, w stosunku do której orzeczono prawomocnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B (taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie) nie może być także wydane - jak również zwrócone - prawo jazdy, a także przywrócone uprawnienie, w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D, B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E. Innymi słowy skoro z akt wynika, że zakaz obejmuje kategorię B, to tym samym objęte tym zakazem zostały również kategorie AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D, B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E. W konsekwencji została spełniona hipoteza art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. Za taką interpretacją przemawia przede wszystkim wykładnia językowa wspomnianego przepisu, jednakże stanowisko takie potwierdza również wykładnia celowościowa wskazanego przepisu. Uznać bowiem należy, że celem racjonalnego ustawodawcy było wyeliminowanie z ruchu drogowego kierowców, którzy stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, zwłaszcza prowadząc pojazdy mechaniczne w stanie nietrzeźwości. Trudno w takiej sytuacji byłoby przyjąć, że założeniem racjonalnego ustawodawcy było takie ukształtowanie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, aby kierowca w okresie zakazu prowadzenia pojazdów obejmującego prawo jazdy kategorii B mógł prowadzić pojazd określony w art. 6 ust. 1 pkt 4, 8, 12 i 16 ustawy (kategorie A, C, C+E). Takim ewentualnym zachowaniom kierowcy w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych służy ww. przepis, gdyż prawo administracyjne w tym zakresie działa także prewencyjne, eliminując ewentualne negatywne zachowania kierowców na drogach publicznych (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 120/16, LEX nr 2110410). W ocenie Sądu, w świetle przywołanych okoliczności faktycznych oraz obowiązujących ram prawnych należy zauważyć, że ewentualna odmowa właściwych instancyjnie organów administracji publicznej wydania/zwrotu prawa jazdy zgodnie z żądaniem skarżącego odpowiadałaby prawu (Sąd zaznacza, że zaskarżona decyzja nie dotyczy odmowy wydania/zwrotu prawa jazdy, a wyłącznie cofnięcia uprawnień kategorii B). Podkreślić trzeba, iż samo zdarzenie prawne (fakt skazania skarżącego i orzeczenie wobec niego środka karnego) może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innej, niż prawo karne, gałęzi prawa. Tym samym – uwzględniając brzmienie art. 12 ust. 2 u.k.p. - należy stwierdzić, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej przez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania pojazdami wszystkich kategorii. Takie stanowisko odpowiada poglądom prawnym prezentowanym w judykaturze (m.in. w wyrokach: z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt I OSK 382/14, z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 603/14, z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14, CBOSA; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 1093/16; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 stycznia 2017, sygn. akt III SA/Wr 1041/16, CBOSA) . Konkludując, uznać należy, iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego. W tej sytuacji mając powyższe na względzie i kierując się dyspozycją z art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w całości.