I SA/Rz 599/10
WyrokWSA w Rzeszowie2010-10-12
Skład orzekający: Jacek Surmacz, Kazimierz Włoch, Tomasz Smoleń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekazanie niepodzielonych zysków spółki akcyjnej na kapitał zakładowy spółki przekształconej w spółkę osobową stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Przekazanie niepodzielonych zysków spółki akcyjnej na kapitał zakładowy spółki przekształconej w spółkę osobową nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Do momentu podjęcia uchwały o wypłacie dywidendy, akcjonariusz nie uzyskuje faktycznie dochodu, a jedynie wierzytelność, która nie jest tożsama ze świadczeniem pieniężnym. Niepodzielony zysk pozostaje majątkiem spółki, a jego przekazanie na kapitał zakładowy spółki przekształconej nie skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego po stronie wspólników.Stan faktyczny
Skarżący W.P. wystąpił o interpretację przepisów prawa podatkowego w zakresie opodatkowania niepodzielonych zysków spółki akcyjnej w przypadku jej przekształcenia w spółkę komandytową lub komandytowo-akcyjną. Organ podatkowy uznał, że takie przekazanie zysków stanowi przychód podlegający opodatkowaniu. Po wyczerpaniu drogi odwoławczej, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który pierwotnie oddalił skargę, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające ją postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego. Określił, że decyzja i postanowienie nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Kazimierz Włoch /spr./ SO del. Tomasz Smoleń Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 12 października 2010 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2008r. nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2007r. nr [...], 2) określa, że decyzja i postanowienie wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego W. P. kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor Izby Skarbowej w R., działając na podstawie art. 14 b § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa / tekst jednolity: Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz. 60. ze zm.; powoływanej dalej jako: Ordynacja podatkowa/, w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 217, poz. 1590), decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr: [...], po rozpatrzeniu zażalenia W.P. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], w przedmiocie interpretacji przepisów prawa podatkowego, odmówił zmiany zaskarżonego postanowienia.
Wnioskiem z dnia [...] marca 2007r. W.P. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. o interpretację przepisów prawa podatkowego zwracając się z pytaniem czy w przypadku przekształcenia spółki akcyjnej w spółkę komandytową, względnie komandytowo-akcyjną powstanie u podatnika (wspólnika nowopowstałej spółki osobowej, a zarazem akcjonariusza przekształcanej spółki kapitałowej) przychód (dochód) do opodatkowania podatkiem dochodowym, wynikający z niepodzielonych zysków. Zdaniem podatnika w takiej sytuacji, w związku z przekształceniem, nie zaistnieje u niego przychód z tytułu udziału w zyskach osoby prawnej ani inny przychód kapitałowy. W jego ocenie, z momentem przekształcenia środki te stają się bowiem własnością spółki osobowej, na mocy art. 28 ustawy z 15 września 2000r. kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037, ze zm., powoływanej dalej jako: k.s.h.) w zw. z art. 555 k.s.h. Pierwotny majątek spółki tworzony jest bowiem z wkładów wspólników, zaś w analizowanym przypadku z majątku spółki przekształconej. Zatem skoro niepodzielone zyski spółki akcyjnej z lat poprzednich stały się własnością spółki komandytowej (komandytowo-akcyjnej), nie sposób uznać, iż zostały one faktycznie otrzymane przez wspólników, jak tego wymaga art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176, ze zm. - powoływanej dalej jako: ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Niezależnie od powyższego, podatnik podkreślił, iż przepisy prawa podatkowego nie mogą być interpretowane rozszerzająco, a żaden przepis prawa nie wiąże z takimi okolicznościami powstania obowiązku podatkowego.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w R., postanowieniem z dnia 11 czerwca 2007 r., uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia stwierdził, iż przepisy k.s.h. nie określają skutków podatkowych przekształcenia, które to zostały unormowane w art. 93 a § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z ich brzmieniem osoba prawna zawiązana (powstała) w wyniku przekształcenia osoby prawnej wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki przekształcanej osoby lub spółki. Regulacja ta ma także zastosowanie do osobowej spółki handlowej, zawiązanej (powstałej) w wyniku przekształcenia spółki kapitałowej. Skutki przekształcenia nie obejmują tylko tych praw i obowiązków, które mieli wspólnicy spółki kapitałowej, a które nie funkcjonują w spółkach osobowych.
Odnośnie niepodzielonych zysków spółki kapitałowej organ stwierdził, iż na dzień przekształcenia powstanie przychód z tytułu wartości akcji, wynikających z niepodzielonych zysków, jako przychód z udziału w zyskach osoby prawnej. Niepodzielone zyski z tym momentem przechodzą bowiem na wspólników spółki komandytowej, tj. są pozostawione do ich dyspozycji.
Zażalenie na to postanowienie wniósł W.P., zarzucając:
* naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 120 Ordynacji podatkowej, poprzez wydanie rozstrzygnięcia nie opartego na obowiązujących przepisach prawa,
* naruszenie art. 32 Konstytucji, poprzez nieuwzględnienie faktu, iż w analogicznej sytuacji inni podatnicy uzyskali pozytywne odpowiedzi,
* naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej, poprzez sporządzenie niejasnego i lakonicznego uzasadnienia postanowienia,
* art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy,
* naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, poprzez bezzasadne uznanie, iż z dniem przekształcenia spółki kapitałowej w osobowa, niepodzielony zysk spółki stanowi przychód z kapitałów pieniężnych dla wspólników.
W związku z powyższym podatnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uznanie za prawidłowe stanowiska zawartego w jego wniosku, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu przedmiotowego zażalenia, odmówił zmiany zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. stwierdzając, iż organ I instancji dokonał prawidłowej interpretacji przepisu art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podzielił także pogląd organu I instancji, iż sukcesję praw i obowiązków podatkowych regulują przepisy Ordynacji podatkowej, a w szczególności art. 93 a tej ustawy. Powołany wyżej przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi zaś , że przychodem z kapitałów pieniężnych są dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, których podstawą uzyskania są udziały (akcje) w spółce mającej osobowość prawną lub spółdzielni. Ponadto zgodnie z art. 24 ust. 5 tej ustawy, dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału, w tym także... Konstrukcja tego przepisu świadczy o tym, iż katalog dochodów z tytułu udziału w zyskach osoby prawnej, nie jest katalogiem wyczerpującym i zamkniętym. Tak więc zasadne jest stwierdzenie, iż w momencie przekształcenia spółki kapitałowej w osobową, pozostałe w spółce środki, które nie zostały opodatkowane, stanowić będą dla wspólników przychód, z tytułu udziału w zyskach osoby prawnej. Zarzut zażalenia odnośnie naruszenia przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie znajduje potwierdzenia w obowiązujących przepisach prawa.
Dyrektor Izby Skarbowej w R. stwierdził również, iż brak jest podstaw do uznania za zasadne pozostałych zarzutów, dotyczących naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 121 i art. 187 Ordynacji podatkowej, albowiem powołane przepisy znajdują zastosowanie wyłącznie w postępowaniu podatkowym, a nie w postępowaniu w przedmiocie wydania interpretacji. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji to szczególne postępowanie, do którego stosuje się jedynie wybrane przepisy dotyczące postępowania podatkowego, szczegółowo wymienione w art. 14 a § 5 Ordynacji podatkowej.
W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie brak jest także podstaw do uznania za zasadny zarzutu naruszenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. przepisów art. 7 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ odmienna interpretacja przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie, dokonana przez organ podatkowy w analogicznym stanie faktycznym, nie może stanowić podstawy do uchylenia postanowienia interpretacyjnego.
Skargę na powyższą decyzję wniósł W.P., domagając o jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania, według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:
- naruszenie art. 347 § 1 k.s.h., poprzez przyjęcie, że każdorazowo akcjonariusz spółki akcyjnej bezwarunkowo uzyskuje prawo do udziału w zysku, wykazanym w sprawozdaniu finansowym,
- naruszenie art. 552 k.s.h. i art. 553 k.s.h. oraz art. 93 a Ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie, że może istnieć różnica w składnikach majątkowych przysługującej spółce przekształconej i spółce powstałej w wyniku przekształcenia,
* naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 4 i pkt 7 oraz art. 24 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez uznanie, że niepodzielony i niewypłacony zysk wynikający z bilansu przekształcanej spółki, przekazany na kapitał zakładowy spółki przekształcanej podlega opodatkowaniu jako przychód z kapitałów pieniężnych,
* naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji poprzez nałożenie obciążeń fiskalnych, nieprzewidzianych w obowiązujących przepisach podatkowych,
* naruszenie art. 30 a ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez uznanie, iż w przypadku przekazania niepodzielonego zysku przekształcanej osoby prawnej na kapitał zakładowy spółki powstałej w wyniku przekształcenia, istnieje obowiązek pobrania od akcjonariuszy przekształcanej spółki zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości 19 %,
* naruszenie art. 14 a § 4 Ordynacji Podatkowej, w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, w zw. z art. 120 i art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie, iż interpretacja prawa podatkowego co do zakresu i sposobu jego zastosowania, dokonywana przez organy podatkowe powinna odbywać się jedynie w oparciu o przepisy prawa podatkowego.
Dyrektor Izby Skarbowej w R. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wyrokiem z dnia 21.10.2008r. sygn. akt I SA/Rz 590/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. oddalił skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") wskazał, że z art. 14a § 2 Ordynacji podatkowej wynika, iż wniosek o interpretację musi zawierać wyczerpujące przedstawienie stanu faktycznego oraz własnego stanowiska w sprawie. W ocenie Sądu wniosek powinien dotyczyć indywidualnej sprawy podatnika, płatnika lub inkasenta i nie może dotyczyć stosowania prawa podatkowego w ogóle. Musi być pytaniem o rozstrzygnięcie jednego i konkretnego stanu faktycznego.
W ocenie WSA wniosek skarżącego nie spełniał wymogu określonego art. 14a § 2 Ordynacji podatkowej, albowiem nie przedstawiał wyczerpująco stanu faktycznego. Nie czyniło zadość temu obowiązkowi stwierdzenie, że spółka akcyjna, której jest akcjonariuszem, ma zamiar przekształcić się w spółkę komandytową lub komandytowo-akcyjną. Sąd ocenił zawarte we wniosku skarżącego pytanie jako nadzwyczaj ogólne i z tej przyczyny uznał, że nie może prowadzić do innego stanowiska organu jak również ogólnego.
Sąd podniósł, że spółka komandytowa i spółka komandytowo-akcyjna są to różne formy działalności gospodarczej. Konsekwencją różnic między tymi spółkami jest przede wszystkim to, że spółka komandytowa jest spółką typowo osobową podczas gdy w spółce komandytowo-akcyjnej w zakresie kapitału zakładowego, wkładów akcjonariuszy, rady nadzorczej oraz walnego zgromadzenia zastosowanie mają przepisy regulujące spółkę akcyjną. Nadmienić również należy, że minimalny kapitał zakładowy w spółce komandytowo -akcyjnej jest mniejszy niż w spółce akcyjnej a więc z wkładami do tej spółki wiąże się ustalenie na jaki kapitał zostają wnoszone. Jeśli wnoszone są na kapitał zakładowy, to obowiązują tu zasady związane ze zdolnością aportową w spółce akcyjnej. Odmienna natomiast będzie sytuacja gdy wkłady wnoszone są na inne fundusze tj. rezerwowe, zapasowe, specjalne. W rozpoznawanej sprawie, skarżący występując z wnioskiem o interpretację nie wskazał przeznaczenia niepodzielonego zysku spółki akcyjnej w przekształconej spółce, pomijając już to, ze nie wskazał czy chodzi o spółkę komandytowa, czy też komadytowo-akcyjną. Przeznaczenie niepodzielonego zysku w spółce akcyjnej w przekształconej spółce rzutuje na sytuację podatkową wspólników tj. istnienia przesłanki określonej przepisem art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z którego wynika, że przychodem są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość amfoterycznych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Wskazanie więc przez skarżącego, przedstawiającego wyczerpująco stan faktyczny przeznaczenia w przekształconej spółce niepodzielonego zysku ma to znaczenie, że koniecznym jest odróżnienie dwóch kategorii prawnych tj. wierzytelności z tytułu prawa do części zysku spółki od świadczenia z tego tytułu. Prawo wspólników do udziału w zysku spółki ma formę wierzytelności, której treścią jest spełnienie przez spółkę świadczenia pieniężnego. Wierzytelność nie jest tożsama z samym świadczeniem lub jego substratem- środkami pieniężnymi. Wspólnik ma jedynie roszczenie o wypłatę dywidendy, nie jest jednak do chwili je wypłaty dysponentem środków pieniężnych. Zysk, będący podstawą ewentualnej wierzytelności z tytułu dywidendy jest wielkością abstrakcyjną, a spółka która osiągnęła zysk, może w momencie powstania roszczenia o wypłatę nie mieć żadnych środków pieniężnych na wypłatę dywidendy /B.Brzeziński > Masternak Glosa do wyroku NSA z dnia 2 października 2001r. I SA/Gd 831/00 POP 2002 z. 5/.
Powyższe naprowadzone uwagi są czysto teoretycznymi albowiem skarżący nie przedstawił wyczerpująco stanu faktycznego sprawy do czego był zobowiązany. Wskazać również należy, że skoro zysk osiągnięty przez podmiot gospodarczy- spółkę zazwyczaj bywa wypłacany wspólnikom to przyjąć należy, że stanowisko organów w rozpoznawanej sprawie, w oparciu o przedstawiony przez skarżącego ogólny i teoretyczny stan faktyczny nie narusza prawa.
Wyrokiem z dnia 16.06.2010r. sygn. akt II FSK 142/09 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 21.10.2008r. i przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku NSA podniósł, że Sąd I instancji popadł w sprzeczność bowiem konkluzje uzasadnienia nie znalazły wyrazu w treści rozstrzygnięcia. Skoro Sąd I instancji doszedł do przekonania, że wniosek podatnika nie przedstawia w sposób wyczerpujący stanu faktycznego, to powinien wyeliminować wadliwy akt prawny. Zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 14a §2 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania wniosku NSA stwierdził, iż generalna teza, że nie podzielone zyski spółki akcyjnej w każdym przypadku przekształcenia tej spółki w spółkę osobową stanowią przychód jest błędna. Sąd podniósł, iż podziela tezę wyrażoną w NSA w wyroku z dnia 15 stycznia 2009r. sygn. akt II FSK 1452/07 zgodnie z którą przekazanie skumulowanych zysków spółki kapitałowej na kapitał podstawowy spółki osobowej w wyniku przekształcenia tych spółek - art. 551 § 1 K.s.h. nie oznaczało, że wspólnicy uzyskali przychód ze źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 24 ust. 5 u.p.d.o.f.
Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do oceny Sądu I instancji czy zasadne było wezwanie podatnika do uszczegółowienia wniosku w trybie art. 169 §1 w zw. z art. 14a § 5 Ordynacji podatkowej, czy powyższe przepisy mogłyby znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie i czy braki wniosków poddawały się uzupełnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Podstawę prawną do przekształcenia spółki kapitałowej w spółkę osobową stanowiły przepisy art. 551-576 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) - dalej w skrócie k.s.h. stosownie do treści art. 551 § 1 k.s.h. spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna (spółka przekształcana) może być przekształcona w inną spółkę handlową (spółka przekształcona). W niniejszej sprawie przekształceniu miała podlegać spółka akcyjna. Zgodnie z art. 347 § 1 k.s.h. akcjonariusze takiej spółki mają prawo do udziału w zyskach wykazanych w sprawozdaniach finansowych zbadanych przez biegłego rewidenta, który został przeznaczony przez walne zgromadzenie do wypłaty akcjonariuszom. Stosownie do art. 393 pkt 1 i art. 395 § 1 pkt 1 i 2 k.s.h., to zwyczajne walne zgromadzenie akcjonariuszy decyduje o tym, czy zysk osiągnięty przez spółkę za ubiegły rok obrotowy będzie i w jakiej części podzielony między akcjonariuszy. Do momentu podjęcia uchwały, o której mowa w tych przepisach akcjonariuszowi nie przysługuje prawo do wypłaty dywidendy czy tez domaganie się podziału zysków. Do podjęcia uchwały o przeznaczeniu zysku do podziału akcjonariusz nie może dysponować (rozporządzać) przypadającym mu udziałem w zyskach spółki. Dzień dywidendy oraz termin wypłaty dywidendy również zastrzeżony został do wyłącznych uprawnień zwyczajnego walnego zgromadzenia akcjonariuszy (art. 348 § 3 k.s.h.).
Z przedstawionych regulacji jednoznacznie wynika, że decyzja o postawieniu zysku do dyspozycji akcjonariuszy pozostawiona jest wyłącznym kompetencjom zwyczajnego walnego zgromadzenia akcjonariuszy.
W przypadku przekształcenia spółki kapitałowej w spółkę osobową na podstawie przepisów art. 551 - art. 576 k.s.h. nie następuje likwidacja jednego podmiotu i powstanie nowego podmiotu, a jedynie zmiana formy działalności. Spółka przekształcona pozostaje podmiotem praw i obowiązków przysługujących spółce przekształconej (art. 552 i art. 553 § 1 k.s.h.).
Zmiana formy organizacyjnej spółki wiąże się z koniecznością zmiany przeznaczenia niektórych funduszy. Podział funduszy na kapitały, odpowiednie dla spółki akcyjnej nie może być zachowany w przypadku jej przekształcenia w spółkę osobową, w której tworzenie pewnego typu funduszy nie jest możliwe. O przeznaczeniu tych funduszy powinno zdecydować walne zgromadzenie w uchwale podjętej na podstawie art. 562 § 1 i 2 oraz 558 § 1 i § 2 k.s.h.
Podejmując uchwałę o przekształceniu spółki akcjonariusze decydują jedynie czy chcą być wspólnikami spółki przekształconej (art. 564 i art. 565 § 1 k.s.h.). Uchwała ta nie stanowi jednocześnie rozporządzeniem zyskiem spółki przekształcanej na wypłatę dywidendy akcjonariuszom.
Kapitały pieniężne są jednym ze źródeł przychodu podatników podatku dochodowego od osób fizycznych (art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f.). Do tego źródła przychodów zgodnie z wyliczeniem zawartym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. zaliczone zostały dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, których podstawą uzyskania są udziały (akcje) w spółce mającej osobowość prawną lub spółdzielni w tym również z dywidendy z akcji złożonych przez członków pracowniczych funduszy emerytalnych na rachunkach ilościowych, oprocentowania udziałów członkowskich z nadwyżki bilansowej (dochodu ogólnego) w spółdzielni, podziału majątku likwidowanej spółki (spółdzielni), wartości dokonanych na rzecz udziałowców i akcjonariuszy nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, określonych według zasad wynikających z art. 11 ust. 2-2b tej ustawy.
Ze względu na konstrukcję przyjęto w przytoczonym przepisie nie wymieniono wszystkich potencjalnych źródeł przychodów z kapitałów pieniężnych. Nie da się jednak na tej podstawie w drodze wykładni wyprowadzić wniosku, że obejmuje on także sytuację przekazania skumulowanych zysków spółki kapitałowej (przekształcanej) w kapitał podstawowy spółki osobowej (przekształconej). Sytuacje wymienione jako przykłady przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych (dywidendy z akcji pracowniczych funduszy emerytalnych, oprocentowania udziałów członkowskich z nadwyżki bilansowej oraz wartość nieodpłatnych świadczeń na rzecz akcjonariuszy) w każdym przypadku wiążą się z otrzymaniem rzeczywiście przez akcjonariusza, udziałowca czy spółdzielcę do dyspozycji środków pieniężnych. Żaden z tych przykładów nie wykazuje podobieństwa do sytuacji odpowiadającej stanowi faktycznemu, jaki przyjęto za podstawę zaskarżonego wyroku.
Do odmiennych wniosków nie prowadzi również treść przepisu art. 24 ust. 5 u.p.d.o.f. W przepisie tym przykładowo wyliczono dochody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych (pkt 1-7). Użycie w tym przepisie przed wyliczeniem konkretnych stanów faktycznych (żaden z nich nie obejmował stanu faktycznego występującego w analizowanej sprawie) zwrotu "w tym także" oznacza to, że ustawodawca nakazał uznać za przychody faktycznie uzyskane z zysków osoby prawnej przychody, które nie mieszczą się w tym pojęciu. Używając słowa "także" wypowiadający to zdanie stwierdza, że dany stan rzeczy jest pod pewnymi względami podobny do innego stanu rzeczy (por.: Słownik współczesnego języka polskiego, Wyd. Wilga Warszawa 1996 r. s. 1120). Ewentualny przychód musiałby zatem odpowiadać ogólnym zasadom wyrażonym w art. 24 ust. 5 u.p.d.o.f., czyli musiałby pochodzić z udziału w zyskach osoby prawnej i zostać faktycznie uzyskany (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2008 r., Sygn. akt II FSK 836/07, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W świetle przedstawionego w złożonym wniosku o dokonanie interpretacji stanu faktycznego na tle tego przepisu, jak i wcześniej omówionego przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. sporne pozostawało pojęcie "faktycznie uzyskany" i moment uzyskania tego dochodu. Zgodnie z omówionymi zasadami przekształcenia spółki kapitałowej w spółkę osobową (art. 551-576 k.s.h.) przekształcenie spółki akcyjnej w spółkę osobową nie oznacza postawienia do dyspozycji wspólników niepodzielonego dochodu. Nowa spółka (przekształcona) rozpoczyna działalność z takim samym majątkiem, z jakim kończy działalność spółka istniejąca dotychczas (przekształcana). Majątek Spółki, w niezmienionej w momencie przekształcenia postaci i wartości jest nadal majątkiem Spółki. Dotyczy to także rachunkowo wyodrębnionej jego części, która odpowiada swoją wartością wielkości osiągniętego w latach poprzednich, a nierozdzielonego zysku.
Do momentu podjęcia uchwały o przeznaczeniu zysku do podziału akcjonariuszowi nie przysługuje prawo do wypłaty dywidendy czy też domagania się podziału zysków (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2004 r., Sygn. akt II CK 539/03, publ. OSNC z 2005 r. Nr 9, poz. 158). Niepodzielony zysk stanowi majątek spółki, który następnie w wyniku przekształcenia (art. 551 § 1 k.s.h.) staje się majątkiem spółki przekształconej. Tego rodzaju zmiana nie jest wystarczająca do uznania, że w tym wypadku wspólnicy uzyskali dochód z udziału w zyskach osób prawnych, o którym mowa w art. 24 ust. 5 u.p.d.o.f.
W takiej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że z momentem rejestracji spółki przekształconej wspólnicy uzyskują dochód podlegający opodatkowaniu ze źródła przychodów, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 24 ust. 5 u.p.d.o.f. Nie można bowiem mówić, że w wyniku przekształcenia wspólnicy "faktycznie uzyskują" dochód z tego tytułu. Uprawnienie do otrzymania dywidendy może zostać dopiero zrealizowane tylko w przewidzianym prawem trybie. Dopiero w przypadku podjęcia uchwały o wypłacie niepodzielonego zysku w formie dywidendy, skutki wypłaty wspólnikowi będącemu osobą fizyczną będą podlegały ocenie na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 24 ust. 5 u.p.d.o.f.). Do tego czasu na Spółce jako płatniku nie ciążą również obowiązki określone w art. 41 ust. 1 u.p.d.o.f.
Przepis art. 24 ust. 5 u.p.d.o.f., wskazując co jest dochodem z udziału w zyskach osób prawnych, nie obejmuje swoim zakresem regulacji sytuacji przekazania skumulowanych zysków spółki kapitałowej do spółki osobowej w wyniku przekształcenia tych spółek, gdyż taki stan nie mieści się w katalogu źródeł przychodów, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 i 9 tej ustawy.
Powyższe tezy i dywagacje zostały również zawarte w wyroku NSA z dnia 15.01.2009r. sygn. akt II FSK 1452/07, a który to wyrok w pełni podzielił i zaaprobował zawarte w nim stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną w niniejszej sprawie.
Zgodnie zaś z art. 190 p.p.s.a., sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
Ponieważ organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 24 ust. 5 u.p.d.o.f. zaskarżona decyzja oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji podlegały uchyleniu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a.
W oparciu o art. 200 p.p.s.a. zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej w R. na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego na które składają się uiszczony wpis w kwocie 200zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240zł oraz opłata pełnomocnictwa w kwocie 17zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło