II SA/Rz 684/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 września 2011 r. sprawy ze skargi Z. B. na akt Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu I. uchyla zaskarżony akt i stwierdza, że skarżący Z. B. ma uprawnienie do zwrotu części opłaty za karty pojazdu w kwocie 850 zł /słownie: osiemset pięćdziesiąt złotych/ wydane dla samochodów osobowych marki: Volkswagen Golf 1.6 nr rej. [...] oraz Mercedes - Benz C 180 KAT nr rej. [...] ; II. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącego Z. B. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 684/11 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 30 maja 2011 r. Z. B. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o zwrot nadpłaty w wysokości 850 zł - za wydanie kart pojazdu dla samochodów marki: VOLKSWAGEN GOLF 1.6, o numerze rejestracyjnym [...], oraz MERCEDES-BENZ C 180 KAT, o numerze rejestracyjnym [...]. Zażądał zwrotu nadpłaty, stanowiącej dla wskazanych wyżej pojazdów - różnicę pomiędzy zapłaconą kwotą 1000 zł, a aktualnie obowiązującą opłatą za wydanie 2 kart pojazdów w wysokości 150 zł, wraz z należnymi odsetkami. Jako podstawę swojego żądania wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP oraz prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 109/08 i z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 649/08. W odpowiedzi Prezydent Miasta [...] pismem z dnia 31 maja 2011 r., nr [...] przedstawił argumentację sprowadzającą się do odmowy zapłaty żądanej kwoty. Wyjaśnił, że obowiązek pobierania opłat w wysokości 500 zł za wydanie karty pojazdu nałożony był na organ administracji do dnia 14 kwietnia 2006r. Naprowadził, że zarówno orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego oraz przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2006 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), jak i obowiązujące od dnia 15 kwietnia 2006 r. rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu nie przewidują zwrotu pobranej przez organ opłaty. Pismem z dnia 8 czerwca 2011 r. Z. B. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez orzeczenie obowiązku zwrotu kwoty 850 zł za wydanie kart pojazdu dla opisanych na wstępie samochodów. Podniósł, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.) na podstawie, którego została pobrana opłata jest niezgodne z Konstytucją. W odpowiedzi Prezydent Miasta [...] podtrzymał swoje stanowisko jak w odpowiedzi na wezwanie z dnia 31 maja 2011 r. Z. B. wniósł skargę do WSA w Rzeszowie na czynność Prezydenta Miasta [...] w związku z odmową zwrotu nadpłaty kwoty 850 zł za wydanie kart pojazdu dla opisanych na wstępie samochodów. Żądał uchylenia zaskarżonej czynności o odmowie zwrotu kwoty 850 zł i stwierdzenia uprawnienia do otrzymania zwrotu w/w kwoty oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Przedstawił analogiczne stanowisko jak we wniosku z dnia 30 maja 2011 r., że pobranie opłaty w wysokości 500 zł było niesłuszne, wskazując na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie oraz wyroki WSA w Rzeszowie. Podniósł, że w dacie podejmowania czynności w sprawie zwrotu części opłaty obowiązywało nowe rozporządzenie ustalające wysokość opłaty za kartę pojazdu na kwotę 75 zł. W związku z tym organ winien zastosować przepisy obowiązujące w dacie podejmowania tej czynności. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o jej oddalenie. Podobnie jak we wcześniejszych pismach wskazał, że w dniu wpłaty opłat za karty pojazdu tj. w dniu 20 sierpnia 2004 r. i dniu 7 marca 2006 r. obowiązywał § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, określający opłatę z tytułu wydania karty pojazdu w łącznej wysokości 500 zł. Natomiast orzeczenie o niekonstytucyjności powyższego przepisu zapadło dnia 17 stycznia 2006 r., przy czym Trybunał Konstytucyjny w wyroku stwierdził, że przepis ten traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. Organ przytoczył argumentację sprowadzającą się do konkluzji, że Trybunał orzekając o niezgodności w/w przepisu z Konstytucją i ustawą, odroczył utratę jego mocy obowiązującej do dnia 1 maja 2006 r., umożliwiając powiatom pobieranie odpłatności za kartę w dotychczasowej wysokości, również po wydaniu orzeczenia. W związku z tym opłata za rejestrację pojazdu na dzień dokonania tej czynności tj. 20 sierpnia 2004 r. i 7 marca 2006 r. wbrew twierdzeniom skarżącego nie była pobrana niesłusznie. Skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. dotyczą jedynie stanów powstałych po dniu jego wejścia w życie tj. od dnia 1 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Poza sporem pozostaje, że wnioskiem z dnia 30 maja 2011 r. Z. B. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o zwrot nadpłaty w wysokości 850,00 zł - uiszczonej za wydanie kart pojazdu dla samochodów marki VOLKSWAGEN GOLF 1.6, o numerze rejestracyjnym [...], oraz MERCEDES-BENZ C 180 KAT, o numerze rejestracyjnym [...]. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt 6/04, zażądał wpłacenia na podany rachunek bankowy nadpłaty, stanowiącej dla wskazanych wyżej pojazdów różnicę pomiędzy zapłaconą kwotą 500 zł, a aktualnie obowiązującą opłatą w wysokości 75 zł, wraz z należnymi odsetkami. W odpowiedzi Prezydent pismem z dnia 31 maja 2011 r., odmówił żądaniu i wskazał, że jako organ rejestrujący pojazdy był zobowiązany do pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu zgodnie z obowiązującym wówczas rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137 poz. 1310). Prezydent poinformował, że obowiązujące przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2006 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), ani też wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie przewidują zwrotu w/w opłaty. Pismem z dnia 8 czerwca 2011 r. Z. B. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, poprzez orzeczenie obowiązku zwrotu kwoty 850 zł za wydanie dwóch kart pojazdu dla samochodów wyżej wskazanych. Podniósł, że rozporządzenie, na podstawie którego została pobrana opłata, jest niezgodne z Konstytucją. Prezydent podtrzymał swoje stanowisko odmawiając zwrotu części opłat. Na wstępie należy wskazać, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA 2008/2/21), przesądzony został pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a./. Jest tak dlatego, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji. Obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które jednak przysługuje skarga do sądu administracyjnego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wobec tego chybiony jest wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę o jej odrzucenie. Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonego aktu stwierdzić należy, że uprawnienie skarżącego do żądania zwrotu nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu przesądzone zostało przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04. W wyroku tym stwierdzona została niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 108, poz. 908 ze zm.), poprzez wykroczenie poza zakres upoważnienia zawartego w tych przepisach, polegające na zawyżeniu wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Kwestionowany przepis rozporządzenia niezgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 cyt. ustawy, w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowe koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Dlatego też Trybunał uznał, że przepis ten jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustawy i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenia uprawnień ustawodawcy. Trybunał wskazał również, że opłata charakteryzuje się cechami podobnymi do podatku, z tym że w przeciwieństwie do podatków, jest świadczeniem ekwiwalentnym. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, nie pozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, uznane zostało przez Trybunał za sprzeczne także z art. 217 Konstytucji. W rozpoznawanej sprawie opłata pobrana została na podstawie przepisu, którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą, jak i z Konstytucją. Pomimo, że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona do dnia 1 maja 2006r. to stwierdzić należy, że przepis był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Z mocy zaś art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sąd może w toku rozpoznawania sprawy oceniać, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy i w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności aktu niższej rangi niż ustawa, może odmówić z tego powodu jego stosowania. Konsekwencją stwierdzenia przez Sąd niekonstytucyjności przepisu w dacie jego stosowania przez organ jest prawo odmowy jego zastosowania i ustalenie, że poddany kontroli sądowej akt polegający na odmowie zwrotu kwoty 425 zł, wydany został bez podstawy prawnej. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że stanowisko takie jest powszechnie prezentowane w orzecznictwie (m. in. wyroki NSA sygn. I OSK 1070/10 z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. I OSK 2112/10 z dnia 17 czerwca 2011 r., także wyroki tut. Sądu z dnia 7.01.2009 r., sygn. II SA/Rz 450/08, czy też z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. II SA/Rz 803/10 oraz z dnia 18.03.2009 r., sygn. II SA/Rz 671/08, od którego to wyroku NSA wyrokiem z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 842/09 oddalił skargę kasacyjną). Dodać też należy, że niezależnie od niezgodności z delegacją ustawową i Konstytucją, przepis §1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. jest sprzeczny z art. 90 Traktatu o Wspólnocie Europejskiej, a więc także i z tej przyczyny zasadna jest odmowa jego zastosowania w niniejszej sprawie. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 146 § 1 i § 2 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżony akt i stwierdził, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłat za karty pojazdów wydane dla samochodów osobowych marki VOLKSWAGEN GOLF 1.6, o numerze rejestracyjnym [...], oraz MERCEDES-BENZ C 180 KAT, o numerze rejestracyjnym [...], w kwocie 850 zł (425 zł i 425 zł). Natomiast brak jest podstaw prawnych do przyznania przez organy odsetek od powyższej kwoty. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a.