II SAB/Rz 141/22

WyrokWSA w Rzeszowie2022-11-03

Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Piotr Godlewski, Karina Gniewek - Berezowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie administracyjne dotyczące legalizacji samowolnej rozbudowy budynku może być uznane za przewlekłe, gdy trwa ponad 20 lat, a organ wielokrotnie przedłużał terminy i oczekiwał na decyzję o warunkach zabudowy?
Ratio decidendi
Postępowanie administracyjne dotyczące legalizacji samowolnej budowlanej nie może być uznane za przewlekłe, jeśli jego długość wynika ze złożoności sprawy, konieczności dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz oczekiwania na decyzję o warunkach zabudowy, która jest niezbędna do rozstrzygnięcia sprawy. Działania organu były podejmowane terminowo po uzyskaniu akt sprawy, a przedłużenia terminów były prawidłowo uzasadnione i komunikowane stronom. Skarga na przewlekłość postępowania została oddalona.
Stan faktyczny
Skarżący złożyli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Mielcu dotyczącego legalizacji samowolnej rozbudowy budynku gospodarczego, które trwało od 2001 roku bez wydania decyzji. Organ wielokrotnie przedłużał terminy, prowadził oględziny i żądał uzupełnień dokumentacji, a także oczekiwał na decyzję o warunkach zabudowy. Skarżący domagali się zobowiązania organu do załatwienia sprawy oraz ukarania pracownika.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Mielcu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi T. S. i H. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie legalizacji obiektu budowlanego - skargę oddala - W dniu 5 lipca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga HS i TS (dalej: "skarżących") na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Mielcu (dalej: "PINB", "organ" lub "organ I instancji") postępowania w przedmiocie samowolnej rozbudowy, przebudowy i nadbudowy budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr [...] . Skarżący podnieśli, że organ prowadzi postępowanie we wskazanej sprawie od 2001 r. i do dnia wniesienia skargi nie wydał decyzji administracyjnej. Mając na uwadze powyższe wnieśli o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy oraz ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwieniu sprawy w terminie, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że: 1. wnioskiem z 28.05.2001r. HS zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Mielcu o sprawdzenie legalności budowy budynku gospodarczego (dawnej stodoły) na działce nr [...]. 2. zawiadomieniem z 31.05.2001r. organ I instancji poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie remontu stodoły i stajni na działce nr [...], a 6.06.2001r. przeprowadził oględziny nieruchomości. 3. postanowieniem z 7.06.2001 r. PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związane z rozbudową budynku inwentarsko – składowego na działce nr [...]. 4. decyzją z 17.08.2001 r. nr NB-7355/82/06/01 organ nakazał rozbiórkę rozbudowanej części budynku oraz doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. 5. uwzględniając odwołanie inwestora, decyzją z 31.12.2001r. nr WNB-OA-7144/12/30/01 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję PINB z 17 sierpnia 2001 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Akta sprawy zwrócono organowi 3.01.2002r. 6. w dniu 15.02.2002r. organ przeprowadził oględziny nieruchomości, a 25.032002r. przesłuchał świadka. Decyzją z 27.03.2002r., nr NB-BII-7355/82/12/01-02 nakazał inwestorowi – WM - przedłożenie dokumentacji wskazanej w rozstrzyganiu, celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. 7. od ww. decyzji wniesiono odwołanie, a postanowieniem z 19.07.2002r. PWINB zawiesił postępowanie odwoławcze do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie skargi na decyzję kasacyjną PWINB z 31 grudnia 2001 r. 8. wyrokiem z 13.11.2002r. SA/Rz 202/02 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie uchylił decyzje PINB z 17.08.2001r. oraz decyzję kasacyjną PWINB z 31.12.2001r. Kopia wyroku została przesłana przez skarżącą do PINB 3.03.2003 r. 9. decyzją z 5.02.2003r., nr OA-7144/12/30/01 PWINB uchylił decyzję PINB z 27.03.2002 r. Akta sprawy zwrócono organowi 10.02.2003r. 10. decyzją z 5.05.2003r. nr NB-VII-7355/82/13/01-03 organ nakazał inwestorowi rozbiórkę samowolnie przebudowanej i rozbudowanej części budynku inwentarsko – składowego. 11. uwzględniając odwołanie inwestora, decyzją z 4.08.2003r., nr OA-7144/12/15/02 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję PINB z 5.05.2003 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzję doręczono organowi 18.08.2003r. 12. zawiadomieniem z 25.09.2003r. organ wezwał strony na rozprawę administracyjną wyznaczoną na 16.10.2003 r., a 20.10. i 3.11.2003r. przyjął dodatkowe oświadczenia. 13. postanowieniem z 29.12.2003r. nr NB-VII-7355/82/01-03 organ I instancji zobowiązał inwestora do przedłożenia projektu budowlanego celem ewentualnej legalizacji budynku gospodarczego. Akta sprawy przekazano wraz z zażaleniem do PWINB 27.01.2004r. 14. 11.05.2004 r. akta sprawy zwrócono PINB, a 1.06.2004r. przekazano je ponownie PWINB, celem przekazania ich do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie ze skargą na bezczynność. Postanowieniem z 4.03.2005 r. II SAB/Rz 30/04 WSA w Rzeszowie odrzucił skargę. 15. 10.08.2004r. inwestor przedłożył w PINB dokumentację techniczną obiektu. Pismem z 7.09.2004 r. wezwano do uzupełnienia projektu budowlanego, a postanowieniem z 10.10.2004r. organ ustalił opłatę legalizacyjną. 16. decyzją z 29.11.2004r. nr NB-VII-7355/82/01-04 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał inwestorowi rozbiórkę budynku. 17. uwzględniając odwołanie inwestora, decyzją z 1.08.2005r. nr OA-7144/12/6/04 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję PINB z 29.11.2004 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzję doręczono organowi 11.08.2005 r., a akta sprawy zwrócono 26.08.2005r. 18. 2209.2005r. akta sprawy ponownie przekazano do PWINB, celem wysłania do WSA w Rzeszowie ze skargą Skarżących na decyzję z 1.08.2005 r.(pkt 17). 19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 5.04.2006r., II SA/Rz 847/05 oddalił skargę na decyzję kasacyjną PWINB z 1.08.2005r. Odpis wyroku wraz z aktami sprawy przekazano PINB 31.07.2006 r. 20. 18.08.2006 r. akta sprawy przekazano do Sądu Rejonowego w [...], akta zwrócono 6.10.2006 r. 21. zawiadomieniem z 6.11.2006r. organ poinformował strony o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, a postanowieniem z 12.12.2006r. zawiesił postępowanie. 22. akta sprawy przekazano do PWINB 12.03.2007r. wraz z wnioskiem Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie z 20.04.2007r. PWINB przywrócił termin do wniesienia środka zaskarżenia, a postanowieniem z 25.06.2007r. uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania z 12.12.2006r. Akta zwrócono PINB 27.07.2007r. 23. 10.08.2007r. akta sprawy ponownie przekazane do PWINB, celem przesłania do WSA w Rzeszowie. 24. wyrokiem z 3.04.2008r., II SA/Rz 663/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na postanowienie PWINB z 25.06.2007 r. Odpis wyroku i akta sprawy doręczono PINB 19.06.2008r. 25. postanowieniem z 20.08.2008 r. nr NB-7355/82/01-08 organ I instancji wstrzymał roboty budowlane przy spornym budynku i nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia dokumentów celem ewentualnej legalizacji obiektu. Dokumentację przedłożono 6.10.2008 r. 26. w dniu 6.10.2008r. akta sprawy przekazano do PWINB, celem rozpoznania zażalenia Skarżącej. Postanowieniem z 28.11.2008r. PWINB stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Wyrokiem z 9.06.2009 r. II SA/Rz 116/09 WSA w Rzeszowie oddalił skargę na postanowienie PWINB z 28.11.2008 r. Akta sprawy zwrócono PINB 19.08.2009 r. 27. decyzją z 27.10.2009 r. nr NB-VII-7355/82/01/09 PINB zatwierdził projekt budowalny zamienny budynku gospodarczo składowego. 28. decyzją z 5.02.2010 r. nr OA-7144/12/6/04 organ odwoławczy uchylił decyzję PINB z 27.10.2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Akta sprawy zwrócono organowi I instancji 11.02.2010 r. 29. postanowieniem z 12.04.2010r., nr NB-7355/82/01-010 PINB nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia określonych dokumentów, celem potwierdzeni zgodności obiektu z ustaleniami przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i w konsekwencji ewentualnej legalizacji budynku. 30. postanowieniem z 20.05.2010r. nr NB-7355/82/01-10 organ I instancji zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia sprawy uzyskania zaświadczenia zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Postanowieniem z 18.07.2010r. PWINB uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania. Akta zwrócono do I instancji 13.09.2010r. 31. w piśmie z 2.09.2010 r. inwestor poinformował PINB o złożonym wniosku o ustalenie warunków zabudowy. 32. w dniu 2.06.2015 r. akta sprawy przekazano WSA w Rzeszowie wraz ze skargą na przewlekłe prowadzenie sprawy. Postanowieniem z 29.06.2015r., II SAB/Rz 55/15 WSA w Rzeszowie odrzucił skargę. 33. 17.08.2015 r. inwestor przedłożył decyzję o warunkach zabudowy dla spornego budynku. 34. akta sprawy zwrócono organowi I instancji 31.08.2015 r. PINB pismem z 21.09.2015r. wezwał do uzupełnienia dokumentacji. Wezwanie wykonano 27.11.2015r. 35. zawiadomieniami z 15.12.2015 r. i 26.02.2016 r. poinformowano strony o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, a decyzją z 13.05.2016r. organ I instancji zatwierdził projekt budowlany zamienny i udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. 36. decyzją z 28.10.2016r. nr OA.7721.12.7.2016 organ odwoławczy uchylił decyzję PINB z 13.05.2016r. i zatwierdził projekt budowlany zamienny obiektu. 37. wyrokiem z 27.06.2017r. II SA/Rz 59/17 WSA w Rzeszowie uchylił decyzję PWINB z 28.10.2016r. i decyzję PINB w Mielcu z 13.05.016r. Akta sprawy zwrócono 18.09.2017r. 38. odpowiedź na skargę PWINB z 25.07.2017r. wniesioną przez HS na postanowienie PWINB w Rzeszowie z 5.06.2017r. nr OA.7722.12.1.17 wydanym na skutek złożenia zażalenia przez HS na postanowienie PINB w Mielcu z 28.02.2017r. nr NB 7355/140/01-17 o odmowie wznowienia postępowania w sprawie samowolnej przebudowy budynku gospodarczego i zmiany sposobu użytkowania tego budynku na działce WM zakończonego ostateczną decyzją PINB w Mielcu z 2.10.2001r. nr NB 7355/140/2/01. 39. w piśmie z 31.10.2017 r. wyznaczono oględziny w terenie. Na wniosek inwestora zmieniono termin oględzin na 4.01. 2018 r. oraz 28.03.2018 r. W piśmie z 16.01.2018r. Skarżąca zakwestionowała sposób przeprowadzenia oględzin wobec ograniczenia w oględzinach na działce WM oraz wniosła szereg zastrzeżeń do sporządzonego projektu budowlanego zamiennego. Wskazała również na istniejący między stronami spór graniczny. 40. PINB w Mielcu zawiadomieniem z 26.02.2018 r. nr NB-7355/82/01 działając na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. poinformował o nowym terminie rozpatrzenia sprawy do 30.03.2018 r. Równocześnie zawiadomieniem z 27.02. 2018 r. wyznaczył na 28.03.2018 r. termin oględzin w terenie. Postanowieniem z 28.03.2018 r. PINB w Mielcu wyznaczył nowy termin rozpatrzenia sprawy do 30.04.2018 r. 41. Zawiadomieniem z 15.05.2018 r. PINB w Mielcu poinformował strony o zakończeniu postępowania i uprawnieniach z art. 10 § 1 k.p.a., które można zgłaszać w terminie 7 dni od doręczenia zawiadomienia. Zawiadomienie to HS (dorosły domownik – TS) doręczono 28.05.2018r. Protokół z 4.06.2018r. potwierdza, że Skarżąca skorzystała z uprawień z art. 10 § 1 k.p.a. 42. PINB w Mielcu pismem z 30.05.2018 r. wezwał Inwestora WM do przedłożenia w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia wezwania, projektu budowlanego zamiennego zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy nr UGG.WZ.731-134/2010 z 31.05.2013 r. Organ pouczył też o treści art. 48 ust.1 i 4 Prawa budowlanego. 43. postanowieniem z 5.07.2018 r. nr NB-7355/82/01 organ I instancji zmienił termin przedłożenia projektu budowlanego do 31 grudnia 2018 r. 44. w piśmie z 30.05.2018 r. organ I instancji wezwał inwestora WM do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. 45. postanowieniem z 10.09.2018r. nr OA.7722.12.3.2018 organ odwoławczy uchylił postanowienie PINB z 5.07.2018r. Akta sprawy zwrócono 8.10.2018 r. 46. postanowieniem z 15.10.2018r. nr NB-7355/81/01 PINB zmienił termin przedłożenia projektu do 28.02.2019r. na wniosek WM, gdyż toczy się postępowanie o wydanie decyzji o warunkach zabudowy z wniosku z 16.08.2018r. Prezydent Miasta Mielca pismem z 15.05.2019 r. nr UGG-WZ.7331.134/2010 potwierdził, że jest prowadzone postępowanie o warunki zabudowy z wniosku WM. Poinformował też, że HS złożyła w dniu 25.04.2019r. wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie o warunki zabudowy, który jest w trakcie procesowania. 47. postanowieniem z 20.05.2019r. nr NB-7355/81/01 PINB zmienił termin przedłożenia projektu do 31 grudnia 2019 r. 48. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu w piśmie z dnia 13.11.2020r. potwierdziło, że HS wniosła skargę do WSA w Rzeszowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28 lipca 2020 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Mielca z 2.06.2020r. nr UGG-U.6730.148.2018 o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie, nadbudowie i przebudowie istniejącego budynku gospodarczego na działce nr [...]. Skarga do WSA w Rzeszowie wraz z aktami sprawy została przekazana do WSA w Rzeszowie 6.11.2020r. Sprawa prowadzona pod sygn. akt II SA/Rz 1209/20. 49. postanowieniem z 30.12.2019 r. nr NB-7355/82/01.DG PINB zmienił termin przedłożenia projektu do 31.12.2020 r. na wniosek inwestora. 50. postanowieniem z 8.12.2020r. nr NB-7355/82/01 PINB zmienił termin przedłożenia projektu do 31 grudnia 2021 r. na wniosek inwestora. 51. WSA w Rzeszowie wyrokiem z 7.05.2021r. sygn. akt II SA/Rz 1209/20 oddalił skargę HS decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (pkt 48). HS wniosła skargę kasacyjną na ww. wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. 52. postanowieniem z 24.02.2022 r. nr NB-7355/82/01 PINB zmienił termin przedłożenia projektu do 31.12.2022 r. W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Mielcu wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosowanie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4, a więc wówczas gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa ( art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz § 1a P.p.s.a.). Na wstępie należy stwierdzić, że postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2022r. nr OA.771.2.3.2022, Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu ponaglenia HS i TS działając na podstawie art. 37 § 3 pkt 1 i § 6 pkt 1 i 2 k.p.a. uznał ponaglenie na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Mielcu pod nr NB.7355/82/01 w sprawie samowolnej rozbudowy, przebudowy, nadbudowy budynku gospodarczego zlokalizowanego nadziałce nr [...] za nieuzasadnione. Podkreślić należy, że zgodnie z ustanowioną w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a." zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny zostać załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Zasada szybkości postępowania wyrażona w powyżej przytoczonym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania. Wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Na tle niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że działania organu podejmowane w sprawie nie mają charakteru przewlekłego. Po pierwsze, opisywana sprawy administracyjna ma charakter złożony, co wynika zarówno z aspektu stanu faktycznego oraz konieczności dokonania ustaleń w tym zakresie, jak i przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.) – dalej: "P.b.". Obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa budowlanego ulegały zmianom. Ustawą z dnia 8 października 2008 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. z 208 r., nr 206, poz. 1287) został zmieniony art. 48 w ten sposób, że ust. 2 w pkt 1 lit. b otrzymał brzmienie: "b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,"; a w ust. 3 pkt 1 otrzymał brzmienie: "1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego". Ustawa ta weszła w życie 6 grudnia 2008 r. Na bazie tej zmiany sądy administracyjne w swoim orzecznictwie jednolicie przyjmują, że według treści przytoczonej wyżej regulacji, poprzedzenie obowiązku rozbiórki w przypadku wybudowania (budowy) obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, oceną możliwości jej legalizacji, po ustaleniu, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Tak więc, nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, z tym że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1879/07, Baza orzeczeń LEX nr 478287). Trudno więc czynić zarzut inwestorowi, że korzysta z przysługującego mu prawa do legalizacji samowoli budowlanej, co wynika też wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w tej sprawie o sygn. akt II SA/Rz 59/15. W niniejszym uzasadnieniu Sąd wskazał jedynie na najbardziej istotne czynności dokonywane w sprawie przez kontrolowany organ oraz daty ich podjęcia. Lektura akt administracyjnych potwierdza, że PINB wielokrotnie informował strony o przedłużeniu terminów do załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.), zwracał się o informacje do innych organów oraz sporządzał notatki służbowe związane z ustaleniem stanu faktycznego sprawy, co szczegółowo przedstawiono we wstępnej części uzasadnienia. Wobec powyższego sama okoliczność prowadzenia postępowania administracyjnego przez ponad dwadzieścia lat nie przesądza o zaistnieniu stanu przewlekłości. Potwierdzeniem powyższego są uzasadnienia wskazanych wyżej wyroków NSA OZ w Rzeszowie i WSA w Rzeszowie. Co istotne wyrokami w sprawach II SA/Rz 847/05 i II SA/Rz 663/07 Sąd oddalił wniesione skargi, a zatem co do zasady uznał za prawidłowe stanowisko organu odwoławczego. Z kolei wyrokiem wydanym w sprawie II SA/Rz 59/17 Sąd wskazał na konieczność dokonania dodatkowych ustaleń w zakresie zakresu inwestycji zrealizowanej przez skarżącego oraz uwzględnienia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Nieskuteczna okazało się postępowanie wszczęte przez Inwestora o zmianę decyzji o warunkach zabudowy, gdyż nie wszystkie strony postępowania wyraziły na to zgodę. Z tego względu koniecznym było złożenie nowego wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, co Inwestor uczynił. Po drugie – a konkluzja ta wynika pośrednio z uwag poczynionych wcześniej – Sąd nie uznaje, aby możliwe było rozpatrzenie sprawy bez oryginałów akt administracyjnych i możliwość zalegalizowania dokonanej samowoli budowlanej na podstawie kopii akt administracyjnych oraz bez oryginału przedłożonego projektu budowlanego zamiennego. Zakres przedmiotowy projektu budowlanego zamiennego wyznacza decyzja o warunkach zabudowy. Warunkiem zatwierdzenia projektu budowlanego jest między innymi weryfikacja pod względem spełnienia wymagań stawianych przepisami P.b. oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1679). Analiza zestawienia czynności podejmowanych w sprawie oraz okresów, w których organ dysponował aktami administracyjnymi wskazuje, że działania podejmowane były relatywnie szybko po uzyskaniu akt sprawy. W tym kontekście wskazać należy, że niedysponowanie aktami administracyjnymi spowodowane było m.in. wnoszeniem licznych środków zaskarżenia przez skarżącą. Było to oczywiście prawem skarżącej niemniej jego obiektywnym skutkiem było wielokrotne pozbawienie PINB oryginałów akt administracyjnych, a w konsekwencji znaczne utrudnienie lub pozbawienie możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcia sprawy. Po trzecie - kontrola poszczególnych czynności dokonanych przez organ wykazała, że ich celem było ustalenie stanu faktycznego sprawy lub miały na celu wdrożenie przepisów materialnego i finalne załatwienie sprawy. W okresie od 28 maja 2001 r. do 27 października 2009 r. organ z zachowaniem terminów podejmował działania mające na celu wydanie decyzji administracyjnej. Sąd nie znalazł przy tym żadnych podstaw do stwierdzenia, że działania te zostały podjęte w celu przedłużenia prowadzonego postępowania i oceny tej nie zmienia fakt późniejszego uznania ich za częściowo błędne w toku kontroli instancyjnej lub sądwoadministracyjnej. Od 11 lutego 2010 r., tj. dnia zwrotu PINB akt administracyjnych w związku z wydaniem decyzji kasacyjnej z 5 lutego 2010 r. nr OA-7144/12/6/04, rozstrzygnięcie sprawy uzależnione zaś zostało od przedłożenia przez inwestora decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Potwierdzeniem tego był późniejszy wyrok WSA w Rzeszowie z 27 czerwca 2017 r. II SA/Rz 59/17, w którym Sąd wskazał wprost, że przedłożenie przez inwestora decyzji o ustaleniu warunków zabudowy terenu dla inwestycji w budynku, którego przeznaczenie zostało wyraźnie w tej decyzji określone wpływa na postępowanie legalizacyjne, choćby w zakresie opłaty legalizacyjnej. Określona treść decyzji o warunkach zabudowy terenu przekłada się na zakres kontroli organu nadzoru budowlanego wskazanej w art. 49 ust. 1 pkt 1 P.b. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022r., poz. 503 ze zm) zwana dalej w skrócie "u.p.z.p.". Zgodnie z tym przepisem kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy. Zatem, gdy przerwy w postępowaniu legalizacyjnym następują z powodu uzyskania decyzji o warunkach zabudowy w postępowaniu przed innym organem, nie można ich traktować jako bezczynności organów nadzoru budowlanego. Ta sama regułą dotyczy konieczności wydłużenia terminów do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego przez te organy, co miało miejsce poczynając od 30 maja 2018 r. W konsekwencji powyższego brak jest podstaw do podzielenia zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania przez PINB w związku z oczekiwaniem na przedstawienie ostatecznej i prawomocnej decyzji o warunkach zabudowy. Sąd z urzędu dokonał sprawdzenia urządzeń biurowych i ustalił, że co najmniej od 2011 r. inwestor spornego budynku podejmuje starania w uzyskaniu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, celem przedstawienia jej w postępowaniu naprawczym i zalegalizowania zrealizowanej samowoli budowlanej. Rozstrzygnięcia właściwego Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu były przedmiotem kontroli WSA w Rzeszowie w sprawach II SA/Rz 785/11, II SA/Rz 1197/13 oraz II SA/Rz 1209/20. Z kolei wyrok WSA w Rzeszowie II SA/Rz 785/11 był weryfikowany przez NSA w sprawie II OSK 1269/12, a od wyroku wydanego przez WSA w Rzeszowie w sprawie II SA/Rz 1209/20 HS wniosła skargę kasacyjną. Skoro organ został zobowiązany w myśl art. 153 P.p.s.a. wskazaniami Sądu wynikającymi z wyroku z 27 czerwca 2017 r. II SA/Rz 59/17, to nie mógł rozstrzygnąć prowadzonej sprawy administracyjnej bez ostatecznej i prawomocnej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło