I SA/Sz 263/14

Dnia 23 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA – Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. R. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 listopada 2008 r. o sygn. akt I SA/Sz 279/08, oddalającym skargę R. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 21 marca 2008 r., nr [...], w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego R. R. w dniu 18.02.2014 r. (data oddania pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 05.11.2008 r. o sygn. akt I SA/Sz 279/08, którym oddalono skargę R. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 21.03.2008 r., nr [...], w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Powołując się na przepis art. 401 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego, Skarżący wskazał, że ww. wyrok Sądu był poprzedzony postępowaniem dotkniętym nieważnością i na tej podstawie wniósł o uchylenie orzeczenia w całości. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że wyrokiem z dnia 05.11.2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (cyt.) "zmienił wydany w tej sprawie wyrok prawomocny z dnia 13.09.2007 r. sygn. akt I SA/Sz 15/07 po uprzednim przywróceniu pozwanemu terminu do złożenia sprzeciwu i wyznaczeniu rozprawy na dzień 05.11.2008 r. Po przeprowadzeniu rozprawy Sąd zmienił wydany wyrok prawomocny w ten sposób, że oddalił powództwo zmieniając wyrok. O powyższych okolicznościach, tj. o złożonym sprzeciwie od wyroku prawomocnego mówi rozdział 13 K.p.a.". Skarżący przywołał brzmienie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a., regulującego przypadki, w których organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Skarżący wskazał, że Sąd zmienił prawomocny wyrok na korzyść Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie bez żadnych dowodów, opierając się wyłącznie na oświadczeniach niezgodnych ze stanem faktycznym. Tymczasem wysokość należnego podatku od spadków i darowizn, obciążającego R. R. powinna odbyć się na podstawie stosownych dokumentów, po ustaleniu co było przedmiotem spadku, tj. jaki był udział w dziedziczonej nieruchomości, i jaka była jego wartość (w załączeniu Skarżący przedłożył kopie zezwolenia nr [...] z dnia 19.07.1990 r. Urzędu Skarbowego w [...] oraz [...] strony "Opinii sądowej do sprawy [...] w [...] R. R. o dział spadku"). Zdaniem Skarżącego, (cyt.) "w tej sytuacji zachodzi wznowienie procesu zgodnie z art. 199 par. 1 pkt 2 K.p.c. Sąd odrzuci pozew jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona. Sprawa została osądzona wyrokiem wydanym w dniu 13/09/2007 r. sygn. akt I SA/Sz 15/07". Z uwagi na tak sformułowaną treść skargi o wznowienie, działając na podstawie art. 280 § 2 w zw. z art. 279 i art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "P.p.s.a."), pismem z dnia 25.03.2014 r., Sąd wezwał Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych jego skargi, poprzez wskazanie podstawy wznowienia i jej uzasadnienia oraz okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi – w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma Sądu, pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania sądowego (art. 280 § 1 P.p.s.a.). Jednoczenie w piśmie poinformowano Skarżącego, że instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego została uregulowana w Dziale VII P.p.s.a. (art. 270-285). Zgodnie zaś z art. 279 P.p.s.a., skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271-273 P.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Skarżący został także pouczony o treści art. 271-273 oraz art. 277-278 P.p.s.a. W terminie wyznaczonym przez Sąd, pismem z dnia 01.04.2014 r., R. R. udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie, wskazując, że podstawę wznowienia stanowi art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. w zw. z art. 199 § 1 pkt 2 K.p.c.: (cyt.) "Wyrok prawomocny z dnia 13.09.2007 r. sygn. akt I SA/Sz 15/07 jest prawomocny i nie został uchylony inną decyzją, dlatego też według brzmienia Roz 13 K.p.a. Art. 156 § 1 pkt 3 i w związku z K.p.c. Art. 199 § 1 pkt 2 Sąd odrzuci pozew. Jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona, w związku z tym sprawa o sygn. akt I SA/Sz 278/08 powinna być odrzucona". Natomiast w celu wykazania okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi, Skarżący przywołał treść art. 156 § 2 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu. Kwestia wznowienia postępowania sądowego uregulowana została w Dziale VII P.p.s.a. Zgodnie z art. 270 P.p.s.a. wznowienia postępowania można żądać jedynie w przypadkach określonych w tym dziale, jeśli postępowanie to zakończone zostało prawomocnym orzeczeniem. Przesłanki takiego wznowienia określone zostały w sposób enumeratywny w art. 271-273 P.p.s.a. Stosownie do tych przepisów można żądać wznowienia postępowania: 1) z powodu nieważności: jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; lub jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (art. 271 pkt 1 i 2 P.p.s.a.); 2) gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 P.p.s.a.); 3) gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272 § 3 P.p.s.a.); 4) gdy orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym lub że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.) oraz w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.); 5) w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (art. 273 § 3 p.p.s.a.). Żadne zatem inne okoliczności, nawet istotne w ocenie składającego skargę, nie mogą skutkować nadaniem skardze o wznowienie dalszego biegu. W myśl art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Przy czym, stosownie do art. 278 P.p.s.a., po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Zgodnie z art. 279 P.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać, oprócz oznaczenia zaskarżonego orzeczenia, także podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Natomiast jak stanowi art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Łączne spełnienie obu tych warunków umożliwia rozpoznanie zasadności skargi na rozprawie. Brak zaś choćby jednego z nich sprawia, że merytoryczne rozpoznanie skargi nie jest możliwe i powoduje jej odrzucenie na posiedzeniu niejawnym. W myśl zaś § 2 powyższego artykułu na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia. W rozpoznawanej sprawie R. R. w piśmie z dnia 18.02.2014 r., stanowiącym skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 05.11.2008 r. o sygn. akt I SA/Sz 279/08 powołał przepisy art. 401 pkt 2 i art. 199 § 1 pkt 2 K.p.c. oraz art. 156 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a., wskazując, że ww. wyrok był poprzedzony postępowaniem dotkniętym nieważnością oraz że "Sprawa została osądzona wyrokiem wydanym w dniu 13/09/2007 r. sygn. akt I SA/Sz 15/07". Wezwany do uzupełnienia braków formalnych powyższej skargi, poprzez wskazanie podstawy wznowienia i jej uzasadnienia oraz okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi, Skarżący ponownie przywołał przepis art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. w zw. z art. 199 § 1 pkt 2 K.p.c., podnosząc, że wyrok Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 05.11.2008 r. o sygn. akt I SA/Sz 279/08 winien podlegać odrzuceniu, gdyż sprawa została już rozstrzygnięta wyrokiem z dnia 13.09.2007 r., sygn. akt I SA/Sz 15/07, który jest prawomocny i nie został uchylony inną decyzją. Odnośnie wykazania okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi, Skarżący przywołał zaś treść art. 156 § 2 K.p.a. Jak wynika z powyższego, ani w skardze, ani w piśmie nadesłanym na wezwanie Sądu, Skarżący nie powołał żadnego z przytoczonych przepisów art. 271-273 P.p.s.a, w świetle którego można byłoby wznowić postępowanie sądowe zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 05.11.2008 r. o sygn. akt I SA/Sz 279/08. Podkreślić przy tym należy, że w wezwaniu z dnia 25.03.2014 r. pouczono Skarżącego o treści tych przepisów oraz poinformowano, że podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271-273 P.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Sąd, mając na uwadze stanowisko orzecznictwa, że w sytuacji gdy brak jest powołania się na konkretny przepis lub gdy błędnie go przywołano, konieczna jest ocena, czy mimo to z samej treści skargi o wznowienie postępowania sądowego można odczytać, że strona oparła tę skargę na którejkolwiek z ustawowych przesłanek wznowienia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.01.2013 r., sygn. akt I FSK 1473/12, LEX nr 1273733), dokonał takiej oceny i uznał, że ani z treści skargi R. R., ani z treści jego pisma z dnia 01.04.2014 r. nie można wywieść, aby Skarżący oparł swoją skargę na którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 271-273 P.p.s.a. W osnowie skargi o wznowienie postępowania sądowego Skarżący - co prawda - powołał przepis art. art. 401 pkt 2 K.p.c., który brzmieniem odpowiada art. 271 pkt 2 P.p.s.a., stanowiącemu, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Przywołując jednak tę jednostkę redakcyjną, Skarżący podniósł jedynie, że wydanie zaskarżonego wyroku z dnia 05.11.2008 r. było poprzedzone postępowaniem dotkniętym nieważnością. Nie wskazał natomiast na zaistnienie żadnej z ww. przyczyn tej nieważności. W treści skargi Strona skarżąca powołała się również na przepis art. 199 § 1 pkt 2 K.p.c. oraz na istnienie w sprawie innego prawomocnego orzeczenia, którym uprzednio rozstrzygnięto tę samą sprawę R. R., co mogłoby wskazywać na podniesienie przez Skarżącego przesłanki wznowienia określonej w art. 273 § 3 P.p.s.a. Zważyć jednak należy, że w myśl art. 273 § 3 P.p.s.a., skarżący może żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. Tymczasem Skarżący w ogóle nie wskazuje na okoliczność "późniejszego wykrycia" takiego orzeczenia. Ponadto, przy rozważaniu przesłanki wznowienia określonej w powołanym przepisie za aktualny uznać należy pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 05.05.1967 r., sygn. akt I PZ 20/67 (OSNC 1967, nr 11, poz. 209), że podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowić może tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie dotyczące tego samego stosunku prawnego, które było już prawomocne, zanim zapadł wyrok w postępowaniu, którego wznowienia żąda strona. Orzeczenie to musi dotyczyć tej samej sprawy, a więc musi zachodzić tożsamość przedmiotu i stron postępowania. Sformułowanie zawarte w przepisie art. 273 § 3 P.p.s.a. a odnoszące się do orzeczenia "dotyczącego tej samej sprawy" oznacza, że przedmiotem rozstrzygnięcia w tym wyroku są te same prawa i obowiązki, dotyczące tych samych podmiotów, wynikające z określonych norm prawnych, które pomiędzy nimi były przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu, którego wznowienia dotyczy skarga (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26.03.1999 r., sygn. akt III AO 10/99, LEX nr 36977). Chodzi więc o sytuację, w której w późniejszym postępowaniu można było i należało, zgłosić zarzut powagi rzeczy osądzonej. Pogląd ten przyjęto również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21.02.2006 r., sygn. akt II GSK 361/05, LEX nr 193332; z dnia 08.07.2008 r., sygn. akt II OSK 983/08, LEX nr 506014; z dnia 22.05.2009 r., sygn. akt I OSK 535/09, LEX nr 574194) oraz w doktrynie (patrz J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 4, Warszawa 2010, s. 625). Podzielając powyższe poglądy, należy wskazać, że nie zachodzi tożsamość pomiędzy rozpoznanymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie sprawami o sygn. I SA/Sz 15/07 i I SA/Sz 279/08. Stroną skarżącą w obydwu sprawach był R. R. i w tym zakresie można mówić o tożsamości podmiotowej spraw, ale nie zachodzi tożsamość przedmiotowa, gdyż nie dotyczą one skargi na to samo rozstrzygnięcie organu podatkowego. W sprawie o sygn. akt I SA/Sz 15/07 przedmiotem kontroli Sądu była bowiem decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 14.11.2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Decyzję tę Sąd uchylił, zaś Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie, po ponownym przeprowadzeniu postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od spadków i darowizn wydał kolejną decyzję - z dnia 21.03.2008 r. o nr [...]. O legalności decyzji z dnia 21.03.2008 r. Sąd orzekł w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 279/08. Nie nastąpiło zatem wydanie dwóch orzeczeń w tej samej sprawie. Wobec powyższego stwierdzić należy, że powołanie przez Skarżącego orzeczeń z dnia 13.09.2007 r. o sygn. akt I SA/Sz 15/07 oraz z dnia 05.11.2008 r. o sygn. akt I SA/Sz 279/08 nie może zostać uznane za wskazujące na późniejsze wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy w rozumieniu art. 273 § 3 P.p.s.a. Ponadto zauważyć należy, że Skarżący, przywołując treść art. 156 § 2 K.p.a., nie wykazał także okoliczności stwierdzających zachowanie - określonego w art. 277 P.p.s.a. - terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego. W tym stanie sprawy, działając zgodnie z art. 280 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł o odrzuceniu skargi R. R.