I SA/Sz 375/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2012 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E W związku z ww. skargą Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł. Uzasadniając wniosek Spółka wyjaśniła, że od 30 lipca 2014 r. jest kontrolowana przez UKS/KAS; wskutek dokonania wielu czynności zabezpieczających straciła możliwość realizacji celów, dla których została powołana; na dzień sporządzenia wniosku (13 lipca 2018 r.) nie posiada żadnych środków. W listopadzie 2017 r. Spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, który został odrzucony za względu na brak środków; w KRS ujawniono wpis o niewypłacalności spółki. Przedmiot działalności Spółki obejmuje wszelkie prace związane ze wznoszeniem budynków. W oświadczeniu o majątku i dochodach z dnia 13 lipca 2018 r. wskazała, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi [...] zł; jej środki trwałe stanowią wartość [...] zł, za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości [...] zł, stan środków pieniężnych na rachunku bankowym wynosi: (-) [...] zł. Stan kasy na dzień złożenia wniosku wynosił [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania wyciągu z ksiąg handlowych Spółki oraz deklaracji w zakresie podatku VAT, Spółka wyjaśniła, że od października 2017 r. nie dokonywała żadnych zakupów oraz nie wystawiła faktury sprzedaży, w związku z tym księgi handlowe w okresie od 1 marca do 30 czerwca 2018 r. są zerowe, a ze względu na zerowe deklaracje [...], wykreślono Spółkę z ewidencji czynnego podatnika podatku VAT. Spółka przedłożyła kopie opisanych niżej dokumentów: - pisma banku informującego o przeterminowanym zadłużeniu na kwotę [...]zł, - bilansu i rachunku zysków i strat spółki za 2017 rok wraz m.in z: uchwałą wspólników skarżącej Spółki o ich zatwierdzeniu; wprowadzeniem do sprawozdania finansowego Spółki; uchwałą wspólników skarżącej spółki o udzieleniu absolutorium zarządowi Spółki, zatwierdzeniu pokryciu straty netto za 2017 r. w kwocie [...]z kapitału zapasowego Spółki; sprawozdaniem z działalności Spółki za 2017 r. oraz informacją dodatkową, - wniosku Spółki z dnia 10 listopada 2017 r. o ogłoszenie upadłości, - upomnienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 29 czerwca 2018 r. – wezwanie Spółki do uregulowania kwoty [...]zł, -zeznania podatkowego CIT-8 Spółki za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. z zadeklarowanym przychodem w wysokości [...] zł, kosztami na kwotę [...]zł, stratę [...] zł. Wbrew wezwaniu Spółka nie przedłożyła: zeznania podatkowego za 2016 rok; kopii bilansu i rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r.; raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące; dokumentów potwierdzających możliwość otrzymanie dopłat od wspólników (np. wyciąg z umowy spółki), a także potwierdzających dokonanie takich dopłat i ich wysokość w okresie ostatnich sześciu miesięcy albo oświadczenia i dokumentów wskazujących na istnienie obiektywnych przeszkód uniemożliwiających dokapitalizowanie przez jej wspólników. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Spółka złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zatem ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504, za postanowieniem NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienia NSA: z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10). Podnieść też należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Zdaniem referendarza, skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zasadność wniosku referendarz sądowy/Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w postępowaniu, z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje lub powinna dysponować. Przypomnieć należy, że na skarżącej Spółce ciąży aktualnie obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł. Jak wynika z odpisu KRS, Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 13 grudnia 2017 r. sygn. akt VII GU [...] oddalił wniosek Spółki o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 prawa upadłościowego. Stosownie do brzmienia art. 13 ust. 1-3 z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów (ust.1). Sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości w razie stwierdzenia, że majątek dłużnika jest obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania (ust.2). Oddalając wniosek o ogłoszenie upadłości, sąd ustala, czy materiał zgromadzony w sprawie daje podstawę do rozwiązania podmiotu wpisanego do Krajowego Rejestru Sądowego bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego (ust.3). Jak wynika ze sprawozdania z działalności za 2017 rok, prezes zarządu oświadczył w dniu 13 czerwca 2018 r., że Spółka planuje w 2018 roku kontynuować dotychczasową działalność. Z akt sprawy wynika, że Spółka, uzyskała w 2017 r. przychody finansowe w wysokości [...] zł, podniosła koszty finansowe w wysokości [...] zł, zarząd spółki zaproponował w dniu 13 czerwca 2018 r. pokryć poniesioną stratę w wysokości [...] zł z kapitału zapasowego spółki, wynoszącego na koniec 2017 r. [...] zł. Według bilansu Spółki, posiadała ona na koniec 2017 r. zobowiązania krótkoterminowe w wysokości [...] zł, kwota ta uległa znacznemu zmniejszeniu – na koniec 2016 roku wynosiły [...] zł. Spółka nie posiadała ani na koniec 2016 ani na koniec 2017 roku zobowiązań długoterminowych, a należności krótkoterminowe na koniec 2017 roku stanowiły kwotę [...]zł. Spółka wykazała w bilansie środki trwałe o wartości [...] zł. Stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach bankowych wynosił na koniec 2017 roku [...] zł. Spółka nie przedstawiła wbrew wezwaniu referendarza sądowego: wyciągu z prowadzonej księgi handlowej obrazującej przychody, koszty uzyskania przychodów, dochody/straty spółki za okres od 1 marca 2018 r. do 30 czerwca 2018 r.; sprawozdania finansowego za okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2018 r.; raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące. Oświadczyła jedynie w dniu 13 sierpnia 2018 r., że od października 2017 r. nie dokonywała żadnych zakupów oraz nie wystawiła faktury sprzedaży. Takie oświadczenie należało uznać za nie wystarczające do oceny możliwości płatniczych Spółki w sprawie, skoro źródłem przychodu uzyskanego przez Spółkę w 2017 r. były przychody finansowe i spółka podjęła decyzję o kontynuowaniu działalności w 2018 r. W konsekwencji należało stwierdzić, że spółka nie wykazała, czy i jakimi środkami dysponował a w ostatnim czasie, to jest nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należało nadto zauważyć, że Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11). W powyższym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 228/15, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowienie NSA z 2 grudnia 2011 r., II FZ 701/11, postanowienie z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt I FZ 160/16). W niniejszej sprawie Spółka nie wykazała, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólników, nie jest możliwe. Pomimo wezwania, w którym referendarz sądowy zobowiązał Spółkę do przedstawienia dokumentów potwierdzających możliwość otrzymania dopłat od wspólników a także potwierdzających dokonanie takich dopłat i ich wysokość w okresie ostatnich sześciu miesięcy, albo świadczeń i dokumentów wskazujących na istnienie obiektywnych przeszkód uniemożliwiających dokapitalizowanie spółki przez jej wspólników, Spółka nie przedłożyła dokumentów ani oświadczeń potwierdzających możliwość otrzymania dopłat od wspólnika, nie wyjaśniła również przyczyny niewykonania wezwania w tym zakresie, co należy ocenić jako brak podjęcia przez Spółkę należytej aktywności w celu wykazania możliwości samodzielnego sfinansowania kosztów swojego udziału w postępowaniu, które to koszty sprowadzają się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie [...]zł. Ze znajdującej się w aktach sprawy informacji odpowiadającej aktualnemu odpisowi z Rejestru Przedsiębiorców KRS wynika, że wspólnikami skarżącej Spółki są trzy osoby fizyczne: R. H. (ur. 1974 r.), P. H. (ur. 1968 r.) oraz T. H. (ur. 1971 r.). Mając na uwadze wszystko powyższe, należało stwierdzić, że spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Przywołane orzeczenia sądów dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.